Tibetan
། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །བཞི་པ་དགྲ་བཅོམ་ལ་ཞུགས་གནས་གཉིས། དང་པོ། ཕྱིར་མི་འོང་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཅིག་ལས་ཆགས་བྲལ་ནས་བཟུང་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་ཡང་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ་མན་ཆད་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་དགུ་པ་སྤང་བའི་བར་ ཆད་མེད་ལམ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། སྔར་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་རྒྱས་པས་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ནུས་པ་ཆེ་ཞིང་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་ཏུ་གྱུར་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་འཇོམས་ནུས་ཤིང་ཚུར་གང་གིས་མི་ཚུགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་སས་དབྱེ་ན་དགུ། དམིགས་པས་དབྱེ་ན་བདེན་བཞི། རྣམ་པས་བཅུ་དྲུག །ས་དམིགས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱིས་དབྱེ་ན་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ། མི་ལྕོགས་མེད་བརྟེན་རྡོར་ཏིང་དེ་འོག་སའི་ཟག་བཅས་ལ་མི་དམིགས་ཏེ། སྲིད་རྩེ་ཁོ་ནའི་སྡུག་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ལ། འགོག་བདེན་ལ་དམིགས་པ་སོ་དྲུག་སྟེ། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་འགོག་དམིགས་ཆོས་ཤེས་བཞི་དང་། གོང་མ་བརྒྱད་ཀྱི་འགོག་དམིགས་རྗེས་ཤེས་བཞི་ཚན་བརྒྱད་དོ། །ལམ་དམིགས་བརྒྱད་དེ། འདོད་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་བཞི་དང་། གོང་མའི་ལམ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པའི་རྗེས་ཤེས་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཉེར་བསྡོགས་དང་པོས་བསྡུས་པའི་རྡོར་ཏིང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས། དེ་བཞིན་ས་ལྷག་མ་ལྔ་ལའང་བརྟེན་པའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི། རིམ་པས་ཉེར་བརྒྱད། ཉེར་བཞི། ཉི་ཤུ་སྟེ་དེ་དག་འདོད་པའི་ལམ་དང་། ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་མི་དམིགས་པས་སོ། །ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་ རྒྱུ་ཡིན་པས། །ས་དྲུག་ས་དགུའི་ལམ་ནི་དེའི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས། འོག་མ་གཟུགས་ཁམས་པའི་གཉེན་པོ་ལམ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ལ་སུམ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་ལ་དོན་གཉིས། བསྡོམས་ན་སུམ་བརྒྱ་གྱ་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་རིགས་དྲུག་དང་དབང་པོ་གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་ན། དྲུག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །མངོན་པ་བ་གང་དག་ལམ་བདེན་ཡང་འགོག་བདེན་དང་འདྲ་བར་ས་རེ་རེ་ལ་དམིགས་པ་ལྟར་ན། གོང་མའི་ལམ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པའི་རྗེས་ཤེས་བཞི་མི་འབྱུང་བས་ས་དགུའི་ལམ་བདེན་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་བཞི། རྗེས་ཤེས་སོ་གཉིས་ཏེ་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་རེ་རེ་ལ་བརྒྱད་ཅུ་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ་བསྡོམས་པས་བཞི་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་ལ་རང་ས་གོང་སའི་ལམ་བདེན་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་གཉིས་དང་བརྒྱད་དང་བཞི་བསྣན་པས་རིམ་པར་བཞི་བཅུ། སོ་གཉིས། ཉེར་བཞི་ཡིན་ཕྱིར་གོ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བས་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་ན་ལྔ་བརྒྱ་དོན་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དེ་དག་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་འགྱུར་དང་གསུམ་གྱིས་བསྒྱུར་ན་ཁྲི་དང་སུམ་བརྒྱ་རེ་བརྒྱད་དོ། །གཉིས་པ། སྲིད་རྩེའི་སྒོམ་སྤང་དགུ་པ་དེ་ཟད་པ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལྷན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ཡི་ཚེ་དེ་ནི་མི་སློབ་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་ ལ་དུས་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་ནི། རིགས་ཀྱིས་ལྔ། དབང་པོས་གསུམ། རྟེན་གྱིས་ཉེར་དགུ་སོགས་སོ། །གང་ཟག་ཟུང་བཞི་ཡ་བརྒྱད་དོ། །གཉིས་པ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་དབྱེ་གཞན་བཤད་པ་ལ། འཕགས་པའི་གང་ཟག་གིས་ཐོབ་བྱ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་སྤྱིའི་རབ་དབྱེ་དང་། འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་དབྱེ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། དེ་ལྟར་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལམ་གང་གིས་ཐོབ་པ་དང་། ས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། ལམ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཆགས་བྲལ་འཕགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་རྩེ་ལས་ཆགས་པ་བྲལ་བར་ངེས་ལ། ས་གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་མ་འདས་ཀྱི་ཆགས་བྲལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་། གཞན་འདོད་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་ཡིས་ཆགས་པ་བྲལ་བའི་འཕགས་པ་ལའང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ནི་འདས་མ་འདས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་མེད་ན་འཕགས་པར་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བར་ཐལ་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ། ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་བས་ཀྱང་། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས་ཀའི་བྲལ་ཐོབ་འདྲེན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེས་འཇིག་རྟེན་པའི་བྲལ་ཐོབ་མི་འདྲེན་ན། སྔོན་འདས་ལམ་ལས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཆགས་ བྲལ་ཕྱིར་མི་འོང་དབང་རྟུལ་ཞིག་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣོན་པོར་འཕོ་བ་ན། ལམ་སྔ་མ་ཟད་པར་བཏང་བས་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་བྲལ་ཐོབ་ཀྱང་མེད་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་
Chinese
以智慧而得解脱，以及从二者之分而得解脱。第四，阿罗汉的入与住两种。第一，不还者从第一禅的一处离贪开始，直到有顶之间。也就是有顶的烦恼八品灭尽以下，这是趣入阿罗汉果位，而有顶的第九品烦恼断除的无间道也是趣入阿罗汉果位。此无间道名为金刚喻定。由于先前所有道的同分之因增长，因此比所有无间道的力量都大，并且成为顶峰的究竟，能够摧毁三界的微细增长，是任何东西都无法阻挡的金刚。它以地来区分有九种，以所缘来区分有四谛，以行相来区分有十六种。如果以地、所缘、行相三种来区分，则非常多。不可胜依金刚定不缘下地的有漏法，而是缘有顶自身的苦集之类所缘的八种智识方面的行相。缘灭谛的有三十六种，因为可以缘所有地的灭尽。也就是欲界的灭尽所缘的法智四种，以及上界八界的灭尽所缘的类智四种，共八种。道所缘有八种，也就是缘欲界道的法智四种，以及缘上界总道的类智四种。这样一来，以近分第一所摄的金刚定有五十二种。同样，也应知其余五地也依此而立。以无色界前三者所摄的有，依次为二十八、二十四、二十，这些不缘欲界的道，以及下地的灭尽。道是互相的 因，因此，六地九地的道是它的行境之境。如是说，下部色界的对治道是缘总道。如此，以六禅地所摄的有三百一十二，以及无色界前三者有二，总计有三百八十四，如果以六种姓和三种根来转变它们，则会变成六千九百一十二。如果某些俱舍论师认为道谛也像灭谛一样，缘各自的地，那么上界
English
Liberation through wisdom, and liberation from both aspects. Fourth, the two aspects of entering and abiding in Arhatship. First, the Non-returner, from the detachment from one of the first dhyana onwards, up to the peak of existence. That is, from the exhaustion of the eight parts of the peak of existence's afflictions downwards, this is entering into Arhatship itself, and the uninterrupted path that abandons the ninth affliction of the peak of existence is also entering into Arhatship. This uninterrupted path is called the Vajra-like Samadhi. Because the common cause of all previous paths has increased, it is more powerful than all uninterrupted paths, and having become the ultimate peak, it is able to destroy the subtle increases of the three realms, and is like a vajra that cannot be resisted by anything. It is divided into nine by grounds, four by objects, and sixteen by aspects. If divided by all three of ground, object, and aspect, it is extremely numerous. The invincible dependent Vajra Samadhi does not focus on the contaminated of the lower grounds, but on the eight aspects of the knowledge of the aftermath that focuses solely on the suffering and origin of the peak of existence. There are thirty-six that focus on the truth of cessation, because it is possible to focus on the cessation of all grounds. That is, the four Dharma knowledges that focus on the cessation of desire, and the four subsequent knowledges that focus on the cessation of the upper eight, are eight sets. There are eight object of the path, which are the four Dharma knowledges that focus on the path of desire, and the four subsequent knowledges that focus on the general path of the upper realms. Thus, there are fifty-two Vajra Samadhis included in the first approximation. Likewise, it should be known that the remaining five grounds also rely on this. Those included in the first three formless realms are, in order, twenty-eight, twenty-four, and twenty, because they do not focus on the path of desire, and the cessation of the lower grounds. The path is mutual Cause, therefore, the path of the six and nine grounds is its object of practice. As it is said, the antidote path of the lower form realm focuses on the general path. Thus, there are three hundred and twelve included in the six dhyana grounds, and two in the first three formless realms, totaling three hundred and eighty-four, and if they are transformed by the six lineages and three faculties, they will become six thousand nine hundred and twelve. If some Abhidharma masters think that the truth of the path is also like the truth of cessation, focusing on each ground, then the upper realm
Chinese
由于不生起缘于共同道的四种后得智，因此缘于九地道谛的四种法智，三十二种后得智，即六个禅定地每个有八十种，总计四百八十种。对于前三个无色界，缘于自地和上地道谛，加上十二、八和四，依次为四十、三十二、二十四，因此变为九十六种，全部加起来变为五百七十六种。这些通过种性和根器的差别，乘以六和三，则为一万零三百六十八。 第二，有顶的第九种修断，在获得灭尽和解脱道灭尽智同时生起之时，那便是无学和阿罗汉。阿罗汉的以时解脱，从种性来说有五种，从根器来说有三种，从所依来说有二十九种等等。补特伽罗双四共八。 第二，宣说圣者果位的其他差别。关于圣者所要获得的沙门果的总体分类，以及最终果位阿罗汉的分类，共有两种。第一种，分为获得的原因和如此获得的果位的差别两种。第一种，分为通过何种道获得，以及依靠何地获得两种。第一种，分为正文和显示这两种道对于离贪圣者有何差别两种。第一种，通过出世间道，必定能从有顶中离贪，而其他一切地，都有出世间和非出世间的离贪两种情况。 第二种，分为正文和破斥他宗两种。第一种，通过世间禅定，对于离贪的圣者来说，也有出世间和非出世间的两种离贪获得，如果没有，圣者就会生起烦恼。第二种，有些宗派认为，通过出世间道断除，也能引出有漏和无漏两种离贪获得，如果它不能引出世间离贪获得，那么先前从出世间道中没有任何生处离贪的不还者钝根，依靠禅定心而转为利根时，由于先前的道已经耗尽，如果也没有世间离贪获得，那么就会与无边虚空等烦恼相应。
English
Since the four subsequent cognitions that focus on the general path do not arise, there are four dharma cognitions that focus on the truth of the path of the nine grounds, thirty-two subsequent cognitions, that is, eighty each for the six dhyana grounds, totaling four hundred and eighty. For the first three formless realms, focusing on the truth of the path of their own and higher grounds, adding twelve, eight, and four, respectively forty, thirty-two, and twenty-four, thus becoming ninety-six, so all together it becomes five hundred and seventy-six. These, through the differences of lineage and faculties, multiplied by six and three, are ten thousand three hundred and sixty-eight. Second, when the ninth cultivation abandonment of the peak of existence, the attainment of cessation and the simultaneous arising of the knowledge of the path of liberation cessation, that is called the non-learner and Arhat. The Arhat's liberation by time is fivefold by lineage, threefold by faculty, and twenty-ninefold by basis, and so on. Persons are four pairs, eight individuals. Second, explaining other distinctions of the fruits of the noble person. Regarding the general classification of the fruits of the asceticism to be attained by the noble person, and the classification of the ultimate fruit, the Arhat, there are two types. The first type has two divisions: the cause of attainment and the distinction of the fruit thus attained. The first has two divisions: by which path is it attained, and based on which ground is it attained. The first has two divisions: the actual and the explanation of what difference there is between the two paths and the noble one who is free from attachment. The first: through the path beyond the world, it is certain to be free from attachment from the peak of existence, and from all other grounds, there are two kinds of freedom from attachment, transcendent and non-transcendent. The second has two divisions: the actual and the refutation of others' assertions. The first: through worldly meditation, for the noble one who is free from attachment, there are also two kinds of attainment of freedom from attachment, transcendent and non-transcendent, for if there were not, the noble one would be prone to the arising of afflictions. The second: some assert that even by abandoning through the path beyond the world, both contaminated and uncontaminated attainments of freedom from attachment are drawn forth, and if it does not draw forth worldly attainment of freedom from attachment, then when a dull-witted non-returner, who has no place of birth free from attachment from the previous transcendent path, transforms into a sharp-witted one relying on the mind of meditation, since the previous path has been exhausted, if there is also no worldly attainment of freedom from attachment, then he will be associated with afflictions such as infinite space.