Tibetan
ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་དོན་ཇི་ལྟ་བར་དྲན་པ་ཡིན་ལ། སྤྱི་ལ་དོན་དུ་རློམ་ཆ་ནས་ལོག་ཤེས་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཡིད་དཔྱོད་བཅད་ཤེས་སུ་འདོད་པ་ལའང་འགལ་བ་མེད་ཟེར་རོ། །གསུམ་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ལ། ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་བཤད་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་བཞག་གཞན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེའོ། །གཉིས་པ། དེ་གང་ལ་དམིགས་ཤེ་ན་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལའོ། །དེ་ནི་ཆོས་མཆོག་ དང་འདྲ་བར་འདོད་པས་སྲེད་སྤྱད་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་རུང་ཡིན་ནོ་ཟེར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཤེས་ཤིང་དེ་ལ་མི་སྐྲགས་པས་སོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་མཚོན་ནས་བཏགས་ཏེ། མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་བཞིན་ནོ། །དེ་སྐྱེས་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་དང་མྱང་འདས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྲོ་བས་ན་ངེས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །འདི་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པས་སོ་སྐྱེ་ཟློག་པར་བྱེད་ཕྱིར་སོ་སྐྱེ་བཟློག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་སོ་སྐྱེ་ཆོས་མཆོག་གིས་བཟློག་པར་བྱེད་ཟེར་ཡང་ཆོས་མཆོག་སོ་སྐྱེ་མིན་པར་ཐལ་ལ། སོ་སྐྱེ་བཟློག་པ་ལ་ཆོས་མཆོག་དང་ཆོས་བཟོད། བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཟེར་ཀྱང་རྣམ་པ་འགལ་བ་ཙམ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་མ་གཏོགས། སོ་སྐྱེ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་པས་མཐོང་ལམ་གྱིས་མི་སྤོང་ཞེས་བྱེ་སྨྲས་འདོད་ཀྱང་། བྱེ་སྨྲའི་འདོད་པ་ནི། ཆོས་མཆོག་གིས་སྤང་ཡང་སོ་སྐྱེ་མིན་པར་ཐལ་བ་མེད་དེ། །དེ་སྤང་ཟིན་པ་མིན་པས། །འགགས་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོངས། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་སྒོམ་སྤང་ཡིན་ཀྱང་ངན་སོང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ལས་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ན་འགགས་པ་ལྟར། ཆོས་བཟོད་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་སྤངས་ཏེ། དེ་ལྟ་མིན་ན་མཐོང་ལམ་པ་འཕགས་པ་མིན་པར་ཐལ་ལོ། །དེས་ན་དེ་ གཉེན་པོས་དངོས་སུ་སྤང་བ་ནི་མིན་ཏེ་དེ་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་པས་སོ། །རྣམ་ཉམས་དང་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། དང་པོ་ནི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་ཐོབ་པ་ཆད་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཆོས་བཟོད་སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་སོ་སྐྱེའི་བརྟག་མིན་འགོག་ཐོབ་པས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ
Chinese
智慧所了知的道理是怎样的忆念呢？以总相认为实有之想是邪知。有些人认为意念分别的决断是智慧，也说没有相违。第三，真实显现证悟之道中，道的自性宣说十六刹那的智慧，以及对它们的其他分类的两种说法。第一种，有教说和解说两种。第一，从世间法的最胜智慧中，产生无漏的法智忍。第二，它缘于什么呢？缘于欲界的苦谛。它与法最胜相同，因此有人说，随贪等的人的差别，四种相中的任何一种都可以。因为了知痛苦的法性，并且不畏惧它。或者，因为果是法智的因，所以用果来表示，就像花和果实的树一样。如果它产生，就必定会成为圣者和涅槃，因此也称为必定趣入。因为这是未来正在产生的，所以为了遮止异生，也称为遮止异生。有些人说，异生是被法最胜所遮止，但这样法最胜就成了非异生了。遮止异生有法最胜和法忍，无间道和解脱道等，虽然这样说，但仅仅是形式上的矛盾，除了附和的措辞外。分别说者认为，异生是修所断，因此不能被见道所断。分别说者的观点是：即使法最胜断除了，也不会成为非异生，因为它不是已经断除的。如《俱舍论》所说：将要止息的道，完全断除它的障碍。另外，虽然它是修所断，但因为没有产生恶趣的业缘，所以在获得见道时就像止息一样。当法忍正在产生时，因为没有具足因缘，所以断绝了异生的获得，因此就断除了。如果不是这样，那么见道者就成了非圣者了。因此，它不是被对治力直接断除的，因为它不是烦恼。断绝和断除的差别是：前者是因为没有具足因缘而断绝了获得，后者是因为产生了对治力而断除。因此，当法忍正在产生时，就因为获得了异生的非实有灭而断除了。
English
How is the meaning understood by wisdom remembered? The thought of assuming the general characteristic as real is wrong knowledge. Some say that the determination of mental discrimination is also considered wisdom, and there is no contradiction. Third, in the path of directly realizing the truth, there are two explanations: the nature of the path is explained as the sixteen moments of wisdom, and other classifications of them. The first has two aspects: teaching and explanation. First, from the supreme wisdom of worldly dharma, the forbearance of knowledge of dharma, which is without outflows, arises. Second, what does it focus on? It focuses on the suffering of the desire realm. It is similar to the supreme dharma, so it is said that any of the four aspects can be distinguished by the differences of beings such as those who indulge in desire. Because one knows the nature of suffering and is not afraid of it. Or, because the result is the cause of knowing the dharma, it is named after the result, like a tree with flowers and fruits. If it arises, it will definitely become a noble being and nirvana, so it is also called definite entry. Because this is the future that is arising, it is also called preventing ordinary beings in order to prevent ordinary beings. Some say that ordinary beings are prevented by the supreme dharma, but then the supreme dharma becomes non-ordinary beings. Preventing ordinary beings includes the supreme dharma and dharma forbearance, the path of no interval and the path of liberation, etc. Although this is said, it is only a formal contradiction, except for the conforming words. The Vaibhashikas believe that ordinary beings are to be abandoned by cultivation, so they cannot be abandoned by the path of seeing. The Vaibhashika's view is: even if the supreme dharma abandons it, it will not become non-ordinary beings, because it is not already abandoned. As the Abhidharmakosha says: The path that will cease completely abandons its obstacles. Furthermore, although it is to be abandoned by cultivation, because the karmic conditions for generating evil destinies are not complete, it is like cessation when the path of seeing is attained. When dharma forbearance is arising, because the conditions are not complete, the attainment of ordinary beings is cut off, so it is abandoned. If it is not like this, then the one on the path of seeing becomes a non-noble being. Therefore, it is not directly abandoned by the antidote, because it is not an affliction. The difference between deterioration and abandonment is: the former is the cessation of attainment because the conditions are not complete, and the latter is abandonment because the antidote has arisen. Therefore, when dharma forbearance is arising, it is abandoned because the non-substantial cessation of ordinary beings is attained.
Tibetan
ས་སོ། །ཆོས་བཟོད་སྐྱེས་པ་དེ་ནས་ནི། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེའོ། །འདི་ནི་དང་པོ་འདོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཤེས་པས་ན་ཆོས་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། བཟོད་པ་ནི་མིན་ཏེ་སྔར་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྐྲགས་པ་བཅོམ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་བཟོད་ཤེས་ཟག་མེད་སྐྱེ་བ། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལྷག་མ་ཁམས་གོང་མའི་དེ་ལ་རྗེས་བཟོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་ལ། ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ཆོས་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པས་རྗེས་ཤེས་དང་། གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་སྐྲགས་པས་དང་། སྐྲགས་པ་བཅོམ་ཟིན་ལ་འཇུག་པས་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་གཞན་གསུམ་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་ཤེས་བཞི་བཞི་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའམ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་འདི་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ །དེ་ལ་བདེན་པ་ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་རྟོགས། དང་པོ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་འགལ་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན་སྟོང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ལས། ལྟ་བ་འདི་ལ་སྦྱར་ མ་ཐག་ཏུ་ནི། །སོགས་ནས། ཅིག་ཆར་སྤངས་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་། །ཞེས་སྤང་བྱ་ཅིག་ཅར་སྤང་བར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། གནས་བརྟན་པ་དང་། ཆོས་སྲུང་སྡེ་སོགས་ན་རེ། ཅིག་ཆར་རྟོགས་ཀྱང་བཅུ་དྲུག་ནི་བདེན་བཞི་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བཤད་པའི་དབང་དུ་ཡིན་ཟེར། ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་ཏེ། ཅིག་ཅར་སྤངས་ན་ཞུགས་གནས་མི་རུང་ལ། ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་མདོ་སོགས་ལས་ཁང་པའི་རྨང་དང་རྩིག་པ་དང་ཐེམ་སྐས་ལ་དཔེ་མཛད་ནས་སྔ་མ་མ་སྐྱེ་བར་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མེད་ཅིང་རིམ་གྱིས་ཡིན་པར་གསུངས་པས་སོ་ཟེར། ཅིག་ཆར་གསུངས་པ་ནི་བྱ་བའི་མངོན་རྟོགས་གཅིག་གི་དབང་དུ་མཛད་ཟེར། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་དེས་ཀུན་འབྱུང་སྤང་ཞིང་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ་དེ་དག་ཀྱང་ལམ་གོམས་པ་ཡིན་པས་སོ། །འདིར་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་མངོན་རྟོགས་གསུམ་དུ་བཞག་པ། ས་གང་ལ་བརྟེན་པ། ཤེས་བཟོད་ཀྱི་ཁྱད་པར། མཐོང་སྒོམ་གྱི་ཁྱད་པར་བཞི། དང་པོ། མངོན་རྟོགས་དེ་ལ་བརྗོད་རིགས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཐོང་བ་མངོན་རྟོགས་ནི་ཤེས་རབ་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེན་བཞི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་མངོན་སུམ་མཐོང་བའོ། །དམིགས་པ་མངོན་རྟོགས་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམ
Chinese
地界品。从生起法忍之后，便生起缘于欲界苦谛之法智。这是最初了知欲界之法性，因此是法智，但不是忍，因为先前的智慧已经摧伏了怖畏。如是缘于欲界苦谛生起无漏之忍智，同样，对于剩余苦谛及上界之苦谛，生起类忍之智和类智。这些智慧是随法智之后生起的，所以是类智。因为不怖畏上界苦谛之法性，并且趣入于已摧伏怖畏，所以是忍和智。对于其他三谛也同样分出四四忍智。这样，现见真谛或现证的道，就是十六无漏心刹那。对此，是同时或次第证悟真谛？如果按照第一种说法，十六刹那相违。如果按照第二种说法，《大千世界经》中说：“一旦与此见地相结合，……立即断除，现见圣谛。”这与所断同时断除的说法相违。对此，住持者和护法部等说：虽然是同时证悟，但说十六，是就四谛具有十六种法相而言。一切有部宗认为，是次第证悟，如果同时断除，就不能安住于入流果位。并且《正法念住经》等中，以房屋的地基、墙壁和台阶为例，说明没有先前的生起，就不会有后来的生起，是次第的。说同时，是指一个行为的现证。如果见到苦谛，就能断除集谛，现证灭谛，并且那些也是道谛串习的结果。这里，次第现证是见道的现证。关于第二种，安立三种现证，所依的处所，智忍的差别，见修的差别四点。第一，如果以表达方式来区分现证，则有三种：见道现证是无漏智慧现见四谛十六行相。所缘现证是智慧和相应的心
English
Chapter on Grounds. From the arising of Dharma-kshanti, there arises Dharma-jnana that focuses on the suffering of desire. This is Dharma-jnana because it initially understands the suchness of the Dharma of desire, but it is not kshanti because the previous wisdom has already subdued fear. Just as the uncontaminated kshanti-jnana arises focusing on the suffering of desire, similarly, for the remaining suffering and the suffering of the higher realms, there arise Anvaya-kshanti-jnana and Anvaya-jnana. These wisdoms are Anvaya-jnana because they arise after Dharma-jnana. Because they do not fear the Dharma-nature of the suffering of the higher realms, and because they enter into having subdued fear, they are kshanti and jnana. Similarly, for the other three truths, four kshanti-jnanas are distinguished for each. Thus, the path of directly seeing or directly realizing the truths is sixteen moments of uncontaminated mind. Regarding this, are the truths realized simultaneously or sequentially? If according to the first, the sixteen moments are contradictory. If according to the second, in the Avatamsaka Sutra, it says, "As soon as one is connected with this view, ... one abandons them all at once and sees the noble truths." This contradicts the statement that what is to be abandoned is abandoned all at once. To this, the Sthaviras and the Dharmaguptakas say: Although it is realized simultaneously, the sixteen are in terms of the sixteen aspects of Dharma for the four truths. The Sarvastivadins say that it is sequential, for if one abandons them all at once, one cannot abide in the state of stream-enterer. And in the Samyukta Agama Sutra, etc., using the example of the foundation, walls, and stairs of a house, it is explained that without the former arising, there is no possibility of the latter arising, and that it is sequential. Saying simultaneously refers to a single Abhisamaya of action. If one sees suffering, one abandons the origin and realizes cessation, and those are also the result of familiarizing oneself with the path. Here, sequential Abhisamaya is the Abhisamaya of the path of seeing. Regarding the second, establishing three Abhisamayas, the place of reliance, the difference between jnana and kshanti, and the difference between seeing and meditation, are four points. First, if one distinguishes Abhisamaya by way of expression, there are three types: the Abhisamaya of seeing is the direct seeing of the sixteen aspects of the four truths by uncontaminated wisdom. The object-focused Abhisamaya is wisdom and the associated mind.