Tibetan
པའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན་དང་པོ་གཞི་འམ་དངོས་པོ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་དེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་ཉིད་ཐར་པའི་དོན་དུ་ནང་རིག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་གཙོ་བོར་དོན་དུ་གཉེར་གྱི་ཐེག་ཆེན་གྱི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་གིས་བསྟན་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཆེས་ཆེར་མི་བྱེད་ན་རིག་གནས་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཤེས་བྱ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་མཐའ་དག་ལ་ཡང་རང་ཉིད་སློབ་ཅིང་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་དང་། རྗོད་བྱེད་མིང་ཚིག་གི་རང་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྣམ་དབྱེ་སྦྱར་ཚུལ་དང་། ཡི་གེ་བསྡུ་བ་དང་དབྱེ་བསྣན་ལ་སོགས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལྟར་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པས་ངེས་པའི་ཚིག་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པས་སྒྲ་ཟུར་མ་ཆག་པར་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དོན་དེ་ཡང་མངོན་རྗེས་ལུང་གི་ཚད་མ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། ཚད་མ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་དང་། ལྡན་པའི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་དོན་ལ་མི་འཕྲོག་པའི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པས་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནད་མཐའ་དག་ཞི་ཞིང་ཁམས་སྙོམས་པ་དང་། རིང་དུ་འཚོ་བའི་ཐབས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་བཟོའི་རིག་པའི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རང་གིས་བྱས་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཚུལ་དེ་ཉིད་གཞན་ལའང་རབ་ཏུ་སྟོན་ནོ། །མདོར་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གཞན་དོན་གཉིས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པའི་གནས་ལྔའི་བསྟན་བཅོས་སམ་གཙུག་ལག་གི་གཞུང་ཉིད། ཐོས་པ་དང་། ཐོས་པ་བཞིན་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚིག་ཁ་ཏོན་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་དོན་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དོན་མ་ནོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། ལེགས་བཤད་ཉེས་བཤད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལའང་ཚུལ་བཞིན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞི་འམ་དངོས་པོའི་སྒོ་ནས་འཕགས་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ནི་ཉན་རང་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཇི་སྙེད་པའང་རང་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པས་འཕགས་པ་དང་། བྱེད་ལས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཙམ་གྱི་ནང་རིག་པ་ཤེས་པས་རང་དོན་སྒྲུབ་པའི་ལས་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་རིག་པ་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ནས་རང་ཉིད་ཐེག་ཆེན་ལ་འཇུག་ཅིང་། གཞན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལའང་དེ་ཉིད་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད། གཞན་ཉན་རང་གི་རིགས་ཅན་ལའང་དེ་དང་དེའི་ཐེག་པ་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་སོགས་གཞན་བཞིས་ཀྱང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་ཅིང་བསྟན་བཅོས་དེ་དག་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་ལས་བྱེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་རིག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་སྟོན་པ་སོགས་བསྟན་བཅོས་ཉུང་ངུ་ཞིག་མཉན་ ནས་དེ་ཡི་ཚིག་འཛིན་པ་སོགས་ཡིན་ལ། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ནང་རིག་པ་དང་། སྒྲ་དང་ཚད་མ་བཟོ་དང་གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཇི་སྙེད་པ་མུ་ཐུག་པ་མེད་པ་ཡང་ངོམས་པ་མེད་པར་ཐོས་པ་དང་འཛིན་པ་དང་བྱང་བ་དང་བརྟག་པ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་དང་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཟད་པར་འགྱུར་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་མི་ཟད་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་འཐོབ་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གནས་ལྔ་རིག་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་མཐུས། ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དེ་གནས་གང་གིས་བསྡུས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱིས་སྒོས་བསྡུས་ཏེ། གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཟིན་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་གཟུངས་ཀྱིས་ཟིན་ཅིང་གཟུངས་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་ནས་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་ཡང་ རུང་ངོ་། །དེ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་དབང་གིས་གང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྔར་ཚེ་རབས་ཤིན་ཏུ་མང་པོར་གནས་ལྔ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི
Chinese
因此，通晓五明论典，实为殊胜。何以故？首先，基础或事物即是那五明本身，声闻众为了自身解脱，主要致力于内明中关于人无我的部分，对于大乘经典所阐述的意义也不甚重视，更何况其他明学。菩萨众为了证得一切智智，成办无量众生的利益，对于一切广大学问，既自己学习也教导他人。对于内明三乘之道的法理，以及言语表达的名词术语的自性、缘起、分类和组合方式，文字的归纳、分解和增补等，精通语法论典中所阐述的内容，能够毫不费力地运用，具备确定的美好词句，不损减语音而能理解意义。并且，通过现量、比量、圣教量来证实这些意义，驳斥不符合正量的观点，通过确立符合正量的观点，从而产生对意义毫不动摇的定解。通过医方明，平息众生的一切疾病，调和诸界，并能修成长寿之法。自己制作各种有益于众生的工巧明，利益他人，并将这些方法教导他人。总之，菩萨为了成办自他二利，首先自己要听闻五明论典或声明之论，听闻之后不忘失地受持，习惯于口头背诵，用心思考其中的意义，毫不错误地理解其含义，通过分辨善说和恶说，如理如实地教导他人，这是从基础或事物方面来说的殊胜之处。第二，目的在于，声闻和独觉的一切学修，都是为了以自利为主的目的，而菩萨则是为了以利他为主的目的，因此更为殊胜。行为事业方面，仅仅通过了解声闻的经典和内明，只能成办自利。
English
Therefore, understanding the treatises on the five sciences is truly superior. Why? First, the basis or entity is the five sciences themselves. The Shravakas, for the sake of their own liberation, mainly focus on the aspect of selflessness of the individual in the inner science, and do not pay much attention to the meanings taught by all the Mahayana scriptures, let alone other sciences. Bodhisattvas, in order to attain the wisdom of omniscience and accomplish the benefit of limitless sentient beings, learn and teach others all aspects of vast knowledge. They are proficient in the principles of the three vehicles of inner science, as well as the nature, causes, classifications, and combinations of expressive words and terms, and the summarization, decomposition, and augmentation of letters, as explained in the treatises on grammar. They can effortlessly apply them, possess definite and beautiful words, understand the meaning without distorting the sound. Moreover, they prove these meanings through direct perception, inference, and scriptural authority, refute views that do not conform to valid cognition, and establish views that conform to valid cognition, thereby generating unwavering certainty about the meaning. Through the science of medicine, they pacify all diseases of sentient beings, harmonize the elements, and cultivate methods for longevity. They create various crafts that benefit sentient beings and teach these methods to others. In short, in order to accomplish the benefit of both self and others, Bodhisattvas must first listen to the treatises on the five sciences or the shastras, retain them without forgetting what they have heard, become accustomed to reciting them orally, contemplate their meanings, and understand their meanings without error. By distinguishing between good and bad explanations, they teach others in accordance with the truth. This is the superiority from the perspective of the basis or entity. Second, the purpose is that all the learning and practice of the Shravakas and Pratyekabuddhas is for the purpose of self-benefit, while the Bodhisattvas are for the purpose of benefiting others, and therefore are more superior. In terms of activities, merely understanding the scriptures and inner science of the Shravakas can only accomplish self-benefit.
Chinese
輔助的事業是：菩薩精通內明學的三個乘，自己進入大乘，也為其他具有大乘根器的人們宣說此道。對於具有聲聞、獨覺根器的人們，也做宣說相應乘法的事業。同樣，因明等其他四明也能利益他人，並做為他人宣說這些論典的事業，因此更為殊勝。特點是：聲聞的內明學方面，聽聞顯示人無我的少量論典，並執持其中的詞句等等。而菩薩則是對於三乘所涵蓋的內明學，以及聲明、因明、工巧明、醫方明等無數論典，不厭倦地聽聞、執持、精進、研究和領悟，具備五種特點，因此更為殊勝。聲聞的論典知識在有餘依涅槃時會窮盡，而菩薩的五明學論典知識，即使在無餘依涅槃的境界中也不會窮盡，因此更為殊勝。果報是通過如實成就而更為殊勝，即聲聞們通過論典知識無法獲得一切相智，而菩薩精通五明學後，以完全奉獻於一切智的加持力，能如實成就通達一切所知之相的一切智智的果報。菩薩的五明學論典知識，如果從所包含的方面來說，主要是由等持和陀羅尼所涵蓋。精通五明的人，有些是等持的自性，被等持所攝持，與等持相關聯；有些是陀羅尼的自性，被陀羅尼所攝持，與陀羅尼相關聯。這樣，從等持和陀羅尼所包含的方面來說，也可以分為兩種。例如，勇猛行等通過獲得等持的力量，無論安住於何種等持，都能無礙地通達一切五明學的論典，從而成熟眾生。陀羅尼的自性則是，往昔無數世中所聽聞的一切五明學論典的
English
The activities of assistance are: Bodhisattvas become proficient in the three vehicles of inner knowledge, enter the Great Vehicle themselves, and also teach this path to others who have the potential for the Great Vehicle. For those with the potential for Hearers and Solitary Realizers, they also engage in the activity of teaching the corresponding vehicles. Similarly, logic and the other four sciences also benefit others and engage in the activity of teaching these treatises to others, thus being particularly excellent. The characteristics are: In the aspect of inner knowledge of Hearers, they listen to a small number of treatises that teach the selflessness of the individual, and hold onto their words, and so on. However, Bodhisattvas, with respect to the inner knowledge encompassed by the three vehicles, as well as the countless treatises on grammar, logic, crafts, and medicine, tirelessly listen, hold, purify, investigate, and comprehend them, possessing five characteristics, thus being particularly excellent. The knowledge of the Hearers' treatises will be exhausted at the time of nirvana with remainder, while the knowledge of the Bodhisattvas' five sciences treatises will not be exhausted even in the realm of nirvana without remainder, thus being particularly excellent. The result is particularly excellent through true accomplishment, that is, the Hearers cannot attain omniscience through the knowledge of treatises, while Bodhisattvas, after becoming proficient in the five sciences, through the power of completely dedicating themselves to omniscience, can truly accomplish the result of omniscient wisdom that understands all aspects of knowable things. The knowledge of the Bodhisattvas' five sciences treatises, if considered from the aspect of what encompasses them, is mainly encompassed by samadhi and dharani. Some of those who are proficient in the five sciences are of the nature of samadhi, are held by samadhi, and are related to samadhi; some are of the nature of dharani, are held by dharani, and are related to dharani. Thus, from the aspect of being encompassed by samadhi and dharani, they can also be divided into two types. For example, the Courageous Goer and others, through the power of obtaining samadhi, no matter what samadhi they abide in, can understand all the treatises of the five sciences without obstruction, thereby maturing sentient beings. The nature of dharani is that all the treatises of the five sciences that have been heard in countless past lives