Tibetan
་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་དང་། །མཁས་དང་མི་མཁས་ཁྱད་པར་སོགས། །མཁས་པས་འབྱེད་ཀྱི་བླུན་པོས་མིན། །བསྟན་བཅོས་ཟབ་མོའི་དོན་དང་ནི། །གལ་ཆེན་གནད་ཀྱི་བྱ་བ་ལ། །སྦྱར་ཚེ་མཁས་ བླུན་ཁྱད་པར་རྟོགས། །ལྟར་སྣང་མཁས་དང་བླུན་པོ་མཉམ། །མཁས་པས་སྐྱོན་སེལ་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ། །བླུན་པོས་སྐྱོན་སྒྲུབ་ཡོན་ཏན་སྤོང་། །བླུན་པོས་མཁས་ལ་འཕྱ་བྱེད་ཀྱང་། །མཁས་པས་བླུན་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ། །བླུན་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱོར་གྱུར་ཀྱང་། །སྨྱིག་མ་འབྲུ་ཆགས་བཞིན་དུ་འཛད། །མཁས་པ་ཇི་ལྟར་རྒུད་གྱུར་ཀྱང་། །ས་བོན་གྲུང་པོ་བཞིན་དུ་འཕེལ། །མཁས་པ་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་རྣམས། །ལེགས་བཤད་བྱིས་པ་ལས་ཀྱང་ལེན། །བླུན་པོ་རང་མཐོང་ཆེ་བ་རྣམས། །མཁས་པ་བྱུང་ཚེ་གཞན་དུ་བྱོལ། །ལེགས་པར་བཤད་པས་མི་མགུ་ཞིང་། །ཟབ་དོན་ཐོས་ན་མི་ཉན་ལ། །དོན་ཆུང་གནས་ལ་ཆེར་བརྩོན་པ། །བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཕན་པའི་གདམས་པ་ཆུད་གསོན་ཅིང་། །དམ་པ་མིན་ལ་ལྷག་པར་དད། །དམ་པའི་སྐྱེ་བོར་ཡིད་འཁུ་བ། །འདི་ཡང་བླུན་པོར་མཚོན་པའི་སྒོ། །བདེན་པར་སྨྲས་ན་ཡིད་མི་ཆེས། །གྱ་གྱུར་འཁྲིད་ན་དེ་རྗེས་འབྲངས། །ངོ་བསྟོད་ཙམ་གྱིས་མགུ་བྱེད་པ། །འདི་འདྲ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས། །མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་ཡིད་རྟོན་བྱེད། །གང་སྨྲས་པ་ལ་བདེན་པར་འཛིན། །གང་བྱུང་ལས་ལ་ནན་གྱིས་འཇུག །འདི་ཡང་བླུན་པོར་མཚོན་པའི་བརྡ། །མི་འགྲུབ་བྱ་བར་ཁས་ལེན་བྱེད། །མ་བརྟགས་གང་ཐོས་དེ་བཞིན་སྨྲ། །མ་ཤེས་དོན་ཡང་གྱ་ཚོམ་སྒྲོགས། །འདིས་ཀྱང་བླུན་པོར་ཤེས་པར་བྱེད། །མ་དྲིས་རང་གི་ཡོན་ཏན་སྨྲ། །རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་གཞན་ལ་འཚེ། །བརྙས་ཐབས་ བྱེད་ཅིང་རང་མཐོང་ཆེ། །འདི་འདྲ་གང་བྱུང་བླུན་པོ་ཡིན། །བླུན་པོའི་རྟགས་ལ་ཚད་མེད་ཀྱང་། །འདི་ལས་མཚོན་ཏེ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །བླུན་པོའི་རང་བཞིན་ཤེས་སླ་ཞིང་། །དེ་ལས་གང་ལྡོག་མཁས་པར་ཤེས། །བླུན་པོ་ང་རྒྱལ་ཆེ་བ་དང་། །རྒྱལ་པོ་ངན་དང་ཆུང་མ་ངན། །ཡུལ་ངན་རྣམས་ནི་སྤངས་བྱས་ན། །རང་ཉིད་བདེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །མཁས་པ་དུལ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། །རྒྱལ་པོ་བཟང་དང་མཛའ་བཟང་དང་། །ཡུལ་བཟང་རྣམས་ལ་བརྟེན་བྱས་ན། །བདག་ཉིད་དགའ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་མཁས་དང་བླུན་པོ་ཡི། །སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་ཤེས་བྱས་ནས། །རྒྱལ་པོ་ལུགས་ལ་མཁས་པ་ཡིས། །མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་བླང་བར་བྱ། །འཇིག་རྟེན་སྒྱུ་རྩལ་རིག་པ་དང་། །ཁྱད་པར་རྒྱལ་པོ་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་། །བཟོ་དང་གསོ་བ་སྒྲ་ཚད་དང་། །ན
Chinese
非时与时，贤与不贤之差别等，贤者能辨别而愚者不能。深奥论典之义，与重要关键之事，若合之时，贤愚之差别乃知。表面看来贤与愚相同，贤者除过失而成就功德，愚者成过失而舍功德。愚者虽讥讽贤者，贤者却对愚者生悲悯。愚者无论如何富裕，亦如竹子结果般耗尽。贤者无论如何衰败，亦如好种子般增长。贤者具功德者，善说亦从孩童处取。愚者自视甚高者，贤者出现则逃往他处。不喜悦善说，听闻深义则不听，于小事处极勤奋，是愚者之相。抛弃有益之教诲，对非圣者尤生信，对圣者心生嫌隙，此亦为愚者之象征。说真实语则不相信，若作谄媚引导则随之，仅以奉承而感满足，此等乃是愚昧者之相。甫见即生信任，凡所说皆执为真实，凡所遇之事皆努力投入，此亦为愚者之记号。于不能成之事作承诺，未经观察凡所闻皆如是说，未解之义亦妄加宣说，以此亦能知是愚者。未经询问即说自己之功德，无缘无故恼害他人，作轻蔑之举且自视甚高，凡此种种皆是愚者。愚者之相虽无量，然可由此象征，贤者们，愚者之自性易知，而与此相违者则知为贤者。愚者我慢大，恶王与恶妻，恶劣之境皆当舍弃，则自身能得安乐。贤者调柔且稳重，善王与善友，善良之境皆当依止，则自身喜乐增长。是故贤与愚者之，过失与功德知晓后，精通王法之贤者，当取贤者之功德。世间技艺学问，特别是王法之论典，工巧与医方声明量
English
Inappropriate and appropriate times, differences between the wise and the unwise, etc., the wise can discern, but not the foolish. The meaning of profound treatises, and important key matters, when combined, the difference between the wise and the foolish is understood. Outwardly, the wise and the foolish seem the same, but the wise eliminate faults and accomplish virtues, while the foolish accomplish faults and abandon virtues. Although the foolish ridicule the wise, the wise feel compassion for the foolish. No matter how wealthy the foolish become, they are consumed like bamboo bearing fruit. No matter how degraded the wise become, they increase like good seeds. Those wise ones who possess virtues, take good advice even from children. Those foolish ones who are arrogant, flee elsewhere when the wise appear. They do not rejoice in good speech, and do not listen when profound meanings are heard, but are very diligent in small matters, which is a sign of the foolish. They waste beneficial advice, and have excessive faith in those who are not holy, and harbor resentment towards holy beings, which is also a sign of the foolish. They do not believe when the truth is spoken, but follow when led astray by flattery. They are satisfied with mere praise, which is a sign of the ignorant. They trust immediately upon seeing, and hold everything spoken as true, and diligently engage in whatever happens, which is also a mark of the foolish. They make promises for things that cannot be accomplished, and speak whatever they hear without examination, and proclaim meanings they do not understand, by which one can also know they are foolish. They speak of their own virtues without being asked, and harm others for no reason, and act contemptuously and are arrogant, all of which are foolish. Although there are countless signs of the foolish, they can be symbolized by these, and the wise can easily know the nature of the foolish, and know that whatever is contrary to this is wise. The foolish are arrogant, and bad kings and bad wives, and bad lands should all be abandoned, so that one can obtain happiness. The wise are gentle and stable, and good kings and good friends, and good lands should all be relied upon, so that one's own joy will increase. Therefore, after knowing the faults and virtues of the wise and the foolish, the wise who are skilled in the ways of kings, should take the virtues of the wise. Worldly arts and sciences, and especially the treatises on the ways of kings, crafts and medicine, grammar and logic,
Tibetan
ང་དོན་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་བསླབ། །རྩིས་རིག་སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས། །བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ལ་ཡང་། །རྒྱལ་རིགས་མཁས་པས་མི་སློབ་མེད། །མཁས་པ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱན་གྱི་མཆོག །ཁྱད་པར་རྒྱལ་བའི་བཀའ་དང་ནི། །དགོངས་འགྲེལ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསླབས་ན། །ཤེས་པར་བྱ་བའི་གནས་རྣམས་ལ། །འཇིགས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་ཐོབ། །དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་བློ་གྲོས་མཆོག་ལྡན་པ། །ས་ཡི་སྟེང་ན་མཚུངས་མེད་རྒྱན་གྱུར་ཏེ། །ས་སྟེང་མུན་པ་མཐའ་དག་འཇོམས་བྱེད་པའི། །ཉི་མ་ལས་ཀྱང་ མཆོག་ཏུ་འདི་འཕགས་སོ། །ཉིན་མོར་བྱེད་པས་གཞོམ་པར་མ་ནུས་པའི། །སྐྱེ་རྒུའི་ནང་གི་མུན་པ་མ་ལུས་པ། །མི་བདག་ཉི་མའི་སྣང་བས་མངོན་སེལ་ཕྱིར། །ས་སྐྱོང་དེ་ལ་ངོ་མཚར་འབུམ་དང་ལྡན། །ས་འོག་ས་སྟེང་ས་བླའི་འཇིག་རྟེན་གྱི། །བློ་ལྡན་ཡིད་ཀྱི་པད་ཚལ་ཇི་སྙེད་པ། །མི་དབང་མཁས་པའི་ཉི་མ་དེ་དང་གཉེན། །དེ་ཕྱིར་ས་གསུམ་དཔལ་དུ་ཤར་བའོ། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ས་གཞི་སྐྱོང་བའི་རྒྱན་ལས། མི་བདག་མཁས་པ་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།མི་བདག་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ནི། །ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ཏེ་བསྒྲིམ་པར་བྱ། །གང་ཕྱིར་མ་བརྟགས་སྤྱོད་པ་ཕལ། །ཆུང་ཡང་གྲགས་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུ། །ས་སྐྱོང་རང་གི་གནས་ཁང་དུ། །ནོར་བུ་བཞིན་དུ་སྦ་བར་བྱ། །རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དང་མི་འབྲལ་ཞེས། །འཇིག་རྟེན་གྲགས་པ་དོན་དང་ལྡན། །མ་མཐོང་རྒྱང་ནས་རྩི་འགྱུར་ལ། །མཐོང་ཐོས་མང་ན་ཕལ་དང་འདྲ། །རྒྱལ་ཁབ་དང་ནི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུས། །གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་མི་བྱའོ། །རྒྱལ་པོ་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ན། །དཔུང་དང་བཅས་ཏེ་ཆེ་རྟགས་ཀྱིས། །རྒྱལ་མཚན་བཞིན་དུ་ཕྱར་ཏེ་འགྲོ། །དུས་མིན་འཁྱམས་པ་ནམ་ཡང་མིན། །ང་རྒྱལ་མེད་ཀྱང་རྒྱལ་རིགས་རྣམས། །ཆེ་བའི་རྟགས་དང་འབྲལ་མི་བྱ། །ཆེ་བ་སྤངས་ནས་ཕལ་པ་བཞིན། །རྒྱུ་བ་མངའ་ཐང་ཉམས་པའི་རྟགས། །ཕྱི་ནས་ཆེ་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས། །མེ་དང་འདྲ་བར་བཟོད་དཀའ་ཡང་། །དྲུང་དུ་ཕྱིན་ ན་ཞུན་མར་བཞིན། །དུལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་མཁས་པས་སྤྱད། །བླ་མ་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་སོགས། །བཀུར་འོས་རྣམས་ལ་ཆེར་འདུད་ཅིང་། །རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་བཀུར་བྱས་ན། །རྒྱལ་རིགས་རང་ཉིད་ཆེ་བ་འཐོབ། །མི་འོས་སྐྱེ་བོའི་ཆེ་ཐབས་དང་། །འོས་པའི་ཆེ་ཚུགས་ཤོར་བ་གཉིས། །སྐྱེ་བོ་ཁྲེལ་བའི་རྒྱུ་རུ་མཚུངས། །དེ་སླད་འོས་ཤིང་རིགས་པར་སྤྱད། །སེམས་ཀྱིས་བག་ཡོད་བྱས་གྱུར་ན། །ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ལ། །བཅོས་སུ་མི་བཏུབ་གང་ཡང་མེད།
Chinese
我学习意义的理论。 算术、诗歌、作文等。 凡是应该学习的， 王族智者没有不学的。 智者是国王最好的装饰。 特别是如果学习了胜者的教令和 注释的意义， 对于应该了解的事物， 获得无畏的勇气。 如此国王具备卓越的智慧， 成为地上无与伦比的庄严。 能摧毁地上一切黑暗的， 此比太阳更殊胜。 白日所不能摧毁的， 众生之中的所有黑暗， 为了人主太阳的光明而显现消除， 因此对这位护地者具备百万惊奇。 地下、地上、地上的世界， 所有具慧之心的莲花苑， 人王智者的太阳是其亲友。 因此三界吉祥而升起。 《律典·守护大地之庄严》中，考察人主智者的章节，即第二章。 人主们的行为， 应当极其谨慎地约束。 因为不谨慎的行为， 即使小，也是名声衰败的原因。 护地者自己的住所， 应当像珍宝一样隐藏。 “国王不离王位”， 世间流传的话语具有意义。 未见之时，从远处尊敬， 见闻多了，就和平常人一样。 国家和国王的血统， 不要让别人知道。 国王在路上行走时， 与军队一起，以盛大的标志， 像旗帜一样举起而行。 任何时候都不要不合时宜地游荡。 即使没有傲慢，王族们， 也不要脱离盛大的标志。 舍弃盛大，像普通人一样， 游荡是权势衰败的征兆。 从外表盛大的行为， 像火焰一样难以忍受， 靠近时， 像融化的酥油一样， 以调伏的行为，智者实行。 上师、僧人、婆罗门等， 对于值得尊敬的人们，大大地恭敬， 如果尊敬种姓的长老， 王族自己获得伟大。 不适合之人的伟大方式， 和适合的伟大姿态丧失， 两者都同样是人们羞愧的原因。 因此，应当实行适合且合乎道理的行为。 如果用心谨慎， 对于身语的行为， 没有什么不能改变的。
English
I study the theories of meaning. Arithmetic, poetry, composition, etc. Whatever should be studied, There is nothing that royal wise men do not learn. A wise man is the best ornament of a king. Especially if one studies the teachings of the Victorious One and the meaning of the commentaries, For the things that should be known, one obtains fearless courage. Thus, a king possessing excellent wisdom, become an unparalleled ornament on the earth. That which can destroy all darkness on the earth, this is even more supreme than the sun. That which the day-maker could not destroy, all the darkness among living beings, for the sake of the light of the human lord sun to manifestly eliminate, therefore, that protector of the earth possesses a million wonders. The world of the underground, the surface, and the sky, all the lotus gardens of intelligent minds, the sun of the wise human lord is their friend. Therefore, the three realms rise in glory. From the Treatise on Customs, "The Ornament of Protecting the Earth," the chapter on examining the wise human lord, is the second. The conduct of human lords, should be examined very carefully and restrained. Because unexamined conduct, even if small, is the cause of the decline of fame. The protector of the earth's own dwelling, should be hidden like a jewel. "The king does not leave the throne," the saying that is famous in the world has meaning. When unseen, respect from afar, when seen and heard often, one becomes like an ordinary person. The country and the lineage of the king, do not let others know. When the king goes on the road, along with the army, with great signs, like a banner, raise it and go. Never wander around at inappropriate times. Even without arrogance, royal families, do not separate from the signs of greatness. Abandoning greatness, like ordinary people, wandering is a sign of the decline of power. From the outside, with great conduct, like fire, it is difficult to endure, when approaching, like melted butter, with tamed conduct, the wise practice. Lamas, ascetics, Brahmins, etc., for those who are worthy of respect, greatly revere, if one respects the elders of the lineage, the royal family themselves obtain greatness. The way of greatness of an unsuitable person, and the loss of a suitable posture of greatness, both are equally the cause of shame for people. Therefore, one should practice conduct that is suitable and reasonable. If one is mindful with the mind, for the actions of body and speech, there is nothing that cannot be changed.