Tibetan
བཞག་པའི་ཤེས་པ་གསལ་ལ་དྭངས་པ་ཀ་དག་ལྷུན་གྲུབདབྱེར་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་རང་བྱུང་གི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གདོད་མའི་གཞི་ལ་ད་ལྟར་གྱིསྣང་སེམས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རིག་པ་དབྱིངས་ཀྱི་ར་བར་ཚུད་པས་ཐིག་ལེ་སུམ་འབྲེལགྱི་སྣང་བ་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ཚུན་ཆད་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་བའོ། །དེ་ཡང་། ཙིཏྟ་རིན་པོ་ཆེའི་སྦུབས་འོད་ལྔ་འདུས་པའི་ཕོ་བྲང་ན། གདོད་མའི་མགོན་པོ་འོདམི་འགྱུར་བ། ངོ་བོ་སྟོང་པ། རང་བཞིན་གསལ་བ། ཐུགས་རྗེ་རིག་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ནངགསལ་དུ་བཞུགས་པའི་གདངས་སྐུ་དང་ཞིང་ཁམས་ཚད་མེད་པའི་སྣང་བ་ལ་དབང་འབྱོརཔས་འོག་མིན་ཆ ེན་པོར་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་། དབྱིངས་ཀྱི་རྟགས་སུ་འོདཁྱིམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ཐིག་ལེ། སྐུའི་རྟགས་སུ་ལུ་གུ་རྒྱུད། ཐུགས་རྗེའི་རྟགས་རངགསལ། ངོ་བོའ་རྟགས་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དུས་གསུམ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་དགོངས་པམཉམ་ཉིད་གཞི་རྫོགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། འདས་རྗེས་ལས། མངོན་སུམ་གནད་འདི་སུས་མཐོངབ། །ཁམས་གསུམ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བས་གནས་སྐབས་ཆོསཉིད་ཡིད་དཔྱོད་དང་བྲལ། མཐར་ཐུག་གདོད་མའི་ཟད་སར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིསཔ་ཉམས་གོང་འཕེལ་གྱི་སྣང་བ་ནི། ཤེས་ཉམས་ནི་བློའི་འཛིན་ཆ་ཡིན་པས་མི་བརྟན་ཏེ། ཀློང་གསལ་ལས། བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་གསུངས། ནང་དུ་རིག་པ་གྲོལབའི་ལམ་རྟགས་ཀྱི་སྣང་ཉམས་ཤར་བ་ནི་བརྟན་ཅིང་མི་བསླུ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་གོང་བཞིནཉམས་སུ་བླངས་པས་དབྱིངས་རིག་རེས་གསལ་རེས་མི་གསལ་བ་ལས། རིམ་གྱིས་གོམསཔས་དབྱིངས་རིག་སྨིན་མཚམས་དང་བྲལ་ཏེ་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་ཞིང་། དབྱིངསསྣང་འོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་། གྱེན་སྒྲེང་། རྩིབས་ཤར། དྲ་བ། དྲ་ཕྱེད། པདྨ་དང་། མིགམང་རིས། ཉི་ཟླ་མཁར་ཐབས་ལྟ་བུ་སོགས་ཞིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་གང་བའི་བར་དུ་འཆརཞིང་། ཐིག་ལེ་ཡང་། སྲན་མ་ཙམ་དང་། མེ་ལོང་དང་། ཁམ་ཕོར་དང་། བསེ་ཕུབ་ཙམ་གྱིབར་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེ་དང་། རིག་པ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱང་སྐར་མདའ་འཕྲོ་བ་ཙམ་དང་། འདབ་ཆགསའཕུར་སྐྱེན་པ་དང་། རི་དྭགས་རྩིབས་ལ་རྒྱུག་པ་དང་། ཤ་ར་ཎ་དལ་གྱིས་རྒྱུག་པ་དང་། བུང་བ་བཅུད་ལ་འཁོར་བ་ལྟ་བུའི་བར་ཇེ་འཕེལ་ཇེ་གསལ་ཇེ་བརྟན་དུ་གྱུར་པ་ལས། ཐིགལེའི་ནང་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེད་སྐུའམ། སྐུ་རྐྱང་པ་རེ་ཙམ་ཤར་ནསའགུལ་འཕྲིག་མེད་པར་ཤར་བ་ནི། ཉམས་གོང་འཕེལ་གྱི་སྣང་བ་སྟེ། ཀློང་གསལ་ལས། སྐུ་ཤར་ཉམས་ཀྱི་འཕེལ་རྫོགས་ན། །བར་དོའི་སྣང་བ་འདིར་ཆོད་པས། །ལོངས་སྤྱོད་ངོསཟིན་བར་དོ་སྟོངས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སློབ་དཔོན་བི་མ་ལ་མི་ཏྲ་ནི། དབྱིངས་སྣངཟླུམ་འཁྲིགས་ཀྱི་ནང་དུ་པད་འདབ་བཞི་བཞིས་བསྐོར་བ་ལྟ་བུའི་ཚོམ་བུ་འཆར་བ་ཚུན་ཆདཉམས་གོང་འཕེལ་གྱི་མཐོང་སྣང་དུ་མཛད་ནས། ལྷ་སྐུ་ཤར་བ་ཕན་ཆད་རིག་པ་ཚད་ཕེབསསུ་བཞེད་ནའང་། འདི་ནི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨའི་དགོངས་པ་སྟེ། བཏགས་གྲོལ་དོན་ཁྲིདལས། དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒྲོན་མ་རང་གི་སྨིན་མཚམས་ལས་བྲལ་བའི་དུས་ནསཐིག་ལེའི་ནང་དུ་སེམས་དཔའི་སྐུ་རྐྱང་པ་རེ་སྨིན་པ་ཚུན་ཆད་ཉམས་གོང་འཕེལ་གྱི་སྣང་བའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་འདིར་འོད་སྣང་གྱེན་སྒྲེང་གི་ཚེ་མིག་ཐུར་དང་། གྲུ་བཞི་ལ་གཡས། ཟླུམ་པོ་ལ་གཡོན། ཟླ་གམ་ལ་སྟེང་དང་། གྲུ་གསུམ་ལ་ཐུར་དུ་བཅུན་པར་ཡང་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་གོང་འཕེལ་གྱི་སྣང་བ་མཐོང་བས། གནས་སྐབས་ཉམས་སྣང་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ ཐོབ། མཐར་ཐུག་བར་དོའི་སྣང་བ་རང་སར་གྲོལ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་རིགཔ་ཚད་ཕེབས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི། དབྱིངས་ཀྱི་སྣང་བས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱས་ཐེབས་པས་ས་ཆུམེ་རླུང་གི་སྣང་བ་རང་དག་སྟེ། འོད་གསལ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་འབྱམས་ཀླས་པའི་དབྱིངས། ཐིག་ལེ་རེ་རེའི་ནང་དུ་ཡང་རྣམ་སྣང་ལ་སོགས་པ་རིགས་ཀྱི་ཡབ་ལྔ་དང་། དབྱིངས་ཕྱུག་མསོགས་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་ལྔ་སྟེ་རིགས་ལྔའི་ཚོམ་བུ་ལྔ་ཚན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་མེད་པ་ནམམཁའ་གང་བར་འཆར་ཞིང་། དེ་དག་ལས་འོད་ཟེར་གྱི་སྣང་བ་རང་ལུས་དང་འབྲེལ་བརསྣང་བས། དེ་ནས་མ་བསྒོམས་ཀྱང་ཚད་ལ་ཕེབས་པས་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་། ཕྱིའི་སྣང་བའོད་གསལ་དུ་གྲོལ་བས་གདོས་བཅས་ཀྱི་སྣང་བ་ནུབ། ནང་སྒྱུ་ལུས་འོད་གསལ་དུ་གྲོལབས་ཟག་བཅས་ཀྱི་འཛིན་པ་དག གསང་བ་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་དུ་ཐིམ་པས་འཁྲུལཔའི་སྣང་བ་ནུབ་པས་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཆད་པ་སྟེ། ཀློང་གསལ་ལས། རིགཔ་ཚད་ཕེབས་སྣང་བ་ཡིས། །ཕྱི་ནང་གཟུང་འཛིན་གདོས་བཅས་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟརཚད་ལ་ཕེབས་པས་གནས་སྐབས་སུ་མ་བསྒོམས་ཀྱང་ཆོག་ལ། མཐར་ཐུག་ལོངས་སྤྱོདརྫོགས་པའི་སྐུ་ངོས་ཟིན་པས་ལོངས་སྐུའི་ཞིང་ན་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་ཆོས་ཉིདཟད་པའི་སྣང་བ་ནི། ཕྱི་ཉམས་སྣང་གི་འཕེལ་ཟད། ནང་སྒྱུ་ལུས་ཀྱི་ཆོས་ཟད། གསང་བརྟོག་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཟད་པས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རང་དག་པས་སྣང་དང་མིསྣང་དུ་འཛིན་པའི་བློ་ཟད་ནས་འོད་ཀྱི་ནང་ན་སོར་མོ་ཙམ་སྣང་བ་ལས་འཁོར་འདས་ཀྱི་འདུཤེས་བྲལ། སྣང་བ་ཅིའི་ངོ་བོར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་འབྱུང་བའི་དགྲས་མི་ཚུགས། འགྲོ་འདུགགི་སྣང་བ་དག མངོན་ཤེས་ལ་ཐོགས་པ་མེད། ཐུགས་རྗེའི་ཆ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་མའགགས་པར་གསལ་ཞིང་ཕུང་པོའི་ཟག་པ་ཕྱིར་མི་ལྡང་བར་སངས་རྒྱས་ནས་འཕོ་བ་ཆེནཔོའི་སྐུ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། དེ་ལྟར་ལུས་འབྱུང་རྒྱུནཆད་ནས། །ཟག་བཅས་ཕུང་པོ་མི་སྣང་བར། །འདི་ལ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། གནས་སྐབས་སུ་སྣང་བཞིའི་ཚད་ཟིན་པས་ས་མཚམས་ཕྱེད། མཐར་ཐུག་ཆོས་ཟད་ ཀྱི་སྣང་བ་མཐོང་ནས་ལྷག་མེད་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་མཐའ་རྟེན་བཞིའི་གོམས་ཚུལ་ནི། ཀློང་གསལ་ལས། མཐའ་རྟེན་མན་ངགརྣམ་པ་བཞི། །གོང་མའི་རྒྱབ་ཏུ་མེད་ཐབས་མེད། །ཅེས་གསུངས་པས། མི་འགུལ་བ་གསུམལ་གཞི་བཅའ་བ། སྡོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཚད་བཟུང་བ། ཐོབ་པ་གསུམ་གྱིས་གཟེར་གདབཔ། གདེང་བཞིས་གྲོལ་ཚད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། དེ་ལ་མཐའ་རྟེནཡིད་ཆེས་བྱ། །མི་འགུལ་གསུམ་ལ་གཞི་བཅས་པས། །རླུང་སེམས་གནད་ལ་ཕེབས་པའོ། །ཞེས་པས། ལུས་བཞུགས་སྟངས་གསུམ་ལས་མི་འགུལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་། ལུས་མི་འགུལབས་རྩ་མི་འགུལ། རྩ་མི་འགུལ་བས་མིག་མི་འགུལ། མིག་མི་འགུལ་བས་རླུང་མི་འགུལ། རླུང་མི་འགུལ་བས་སེམས་མི་འགུལ། དེས་འགྱུ་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆད་ནས་རིག་པ་གཡོམེད་དུ་གནས་པའོ། །མིག་གཟིགས་སྟངས་གསུམ་ལས་མི་འགུལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རིགཔའི་གནད་རྩ། རྩའི་གནད་སྒོ། སྒོའི་གནད་སྒྲོན་མའོ། །རྩ་མ་འགུལ་བས་མིག མིག་མའགུལ་བས་སྒྲོན་མ། དེས་སེམས་མ་འགུལ་བས་རྣམ་རྟོག་མི་འབྱུང་ཞིང་དབྱིངས་རིག་འདུའབྲལ་མེད་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །རིག་པ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་སྣང་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོངབ་ལས་མི་འགུལ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་། ཐུགས་རྗེའི་རིག་པ་ཕྱིར་གསལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལའོད་གསལ་གྱི་སྣང་བ་འགག་མེད་དུ་ཤར་བ་གཟུང་འཛིན་གྱིས་མ་བསླད་པར་རང་ཤར་རངགྲོལ་དུ་བསྐྱངས་པས་སྣང་བཞིའི་འཆར་སྒོ་ཇེ་གསལ་ཇེ་བརྟན་དུ་འཆར་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་སྡོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཚད་བཟུང་བ་ནི། སྔ་མ་ལས། སྡོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཚད་བཟུང བས། །རྨི་ལམ་ལྡོག་དང་ལུས་ངག་ཡིད། །རྟགས་དང་ཚད་ནི་ངེས་བཟུང་བའོ། །ཞེས་པས། དབྱིངས་རིག་ལ་རིང་བར་གནས་པས་བརྟན་པའི་ཚད་སྡོད་པ་ག སུམ་འབྱུང་སྟེ། ཕྱི་སྣ
Chinese
所安立的觉性，明而澄澈，本净任运无别的自性，名为智慧自生之灯，能使当下之显现心识于原始之基中解脱。觉性融入法界之境，乃至三联明点的显现于根识前现量显现，是为法性现量之显现。又，于珍宝菩提心之藏，五光聚集之宫殿中，原始怙主不变光，体性空性，自性光明，大悲具觉性之精华，于内明然安住，以能自在显现光身与无量刹土，故称于胜乐净土中成佛。又，虚空之表相为光蕴，智慧之表相为明点，身之表相为虹链，大悲之表相为自明，体性之表相为无分别智，是为三时无迁变之意，平等性基圆满。于《逝后》中云：“现量此要诀，谁人能见之？非是三界之轮转。”如是见之，则暂时之法性远离心识造作，究竟于原始之尽地解脱。二、觉受增上的显现：觉受乃是心识之执取，故不稳固。 《虚空光明》中云：“心识乃是世俗谛。”如是宣说。然于内觉性解脱之道相之觉受生起，是为稳固且不欺惑。又如前般修持，则法界觉性时而明显时而不明显，由渐次串习故，法界觉性远离生熟之界限，于根识前明亮显现。法界显现光明之自性亦如，向上竖立，光芒四射，网状，半网状，莲花，多眼纹，日月城堡之形等，乃至遍满一切刹土般显现。明点亦如，小豆般大，镜子般大，桃子般大，盾牌般大之间，越来越大。觉性虹链亦如，流星般闪耀，鸟雀般疾飞，野兽般飞奔，羚羊般缓跑，蜜蜂般绕花，乃至越来越增上，越来越明亮，越来越稳固。于明点之中，金刚萨埵等之半身像，或单独之身像显现，且无有摇动闪烁而显现，是为觉受增上
English
The established awareness, clear and limpid, the essence of primordial purity, spontaneously perfect and indivisible, is called the lamp of self-born wisdom, which liberates the mind of present appearances into the primordial ground. When awareness enters the realm of space, up to the point where the appearance of the three-linked bindu is directly seen by the senses, it is the appearance of the direct perception of reality. Furthermore, in the palace of the essence of the precious citta, where the five lights converge, the primordial protector, the unchanging light, whose essence is emptiness, whose nature is clarity, and whose compassion possesses the essence of awareness, dwells clearly within, empowered to manifest light bodies and limitless realms, and is thus called the attainment of Buddhahood in the great Akanishta. Moreover, the symbol of space is the light-sphere, the symbol of wisdom is the bindu, the symbol of the body is the rainbow chain, the symbol of compassion is self-illumination, and the symbol of essence is non-conceptual wisdom, which is the thought of the three times without change, the equality that has become the complete ground. In the 'After-Death' [text] it says: 'Who sees this essential point of direct perception? It is not the turning of the three realms.' Seeing it in this way, the temporary reality is free from mental fabrication, and ultimately liberation occurs at the exhaustion of the primordial state. Secondly, the appearance of the increase of experience: Experience is the grasping of the mind, and is therefore unstable. In 'Vast Expanse of Clarity' it says: 'The mind is said to be conventional truth.' Thus it is said. However, the arising of the experience of the signs of the path of awareness being liberated within is stable and not deceptive. Moreover, by practicing as before, the space of awareness is sometimes clear and sometimes unclear, but gradually becoming accustomed to it, the space of awareness is free from the limits of ripening, and appears clearly to the senses. The nature of the light of the space-appearance is also like this: upright, radiating, net-like, half-net-like, lotus, many-eyed pattern, sun, moon, castle-like shapes, etc., appearing until they fill all the realms. The bindus are also like this: from the size of a bean, to the size of a mirror, to the size of a peach, to the size of a shield, they become larger and larger. The rainbow chain of awareness is also like this: like a shooting star, like a bird flying swiftly, like a wild animal running swiftly, like an antelope running slowly, like a bee circling nectar, it becomes more and more increasing, more and more clear, and more and more stable. Within the bindu, half-figures of Vajrasattva and so on, or single figures, appear and remain without moving or flickering: this is the increase of experience.
Chinese
是了知的显现。在《虚空光明》中说：“身显现，体验的增长圆满时，此中阴的显现即断绝，认识受用，中阴空尽。”这样说了。其中，学比玛拉米扎，直到在虚空显现圆满凝聚之中，显现出如同四瓣莲花围绕的群聚，都认为是体验增长的景象。虽然认为从本尊身显现开始，才是觉性达到圆满，但这是大学者莲花生大师的观点。在《系解义理引导》中说：“从虚空完全清净的明灯，从自己的眉间脱离之时起，直到在明点中成熟每一个单独的菩萨身，都是体验增长的显现。”这样说了。而且，在此处，当光明显现向上竖立时，眼睛向下；方形向右；圆形向左；半月形向上；三角形向下，也有这样说的。这样，通过见到增长的显现，暂时获得体验景象的功德，最终有中阴的显现自在解脱的必要。第三，觉性达到圆满的显现是，虚空的显现周遍一切，因此地水火风的显现自净。广大无垠的虚空是大光明的显现。在每一个明点中，也显现着无量无边的五部怙主等五部本尊父，以及法界自在母等五部本尊母，也就是五部五众的坛城充满虚空。从这些之中，光芒的显现与自身相连而显现，因此，从那以后，即使不修持也达到圆满，不会改变。外在的显现解脱为光明，因此有质碍的显现消失。内在幻身解脱为光明，因此有漏的执着清净。秘密心性融入光明，因此错乱的显现消失，业和习气的关联断绝。在《虚空光明》中说：“以觉性达到圆满的显现，外内所取能取有质碍的解脱。”这样说了。这样，因为达到圆满，所以暂时即使不修持也可以。最终，因为认识受用圆满身，所以在受用身的刹土中享用。第四，法性穷尽的显现是，外在体验景象的增长穷尽，内在幻身的法穷尽，秘密分别念的意穷尽，因此一切错乱的显现自净，因此显现和不显现。
English
It is the appearance of realization. In "Vast Expanse of Luminosity," it says: "When the body appears and the increase of experience is complete, this bardo appearance is cut off, recognize enjoyment, bardo is emptied." Thus it is said. Therein, the master Vimalamitra, until the appearance of clusters like those surrounded by four lotus petals within the round and dense appearance of space, considers them as visions of increasing experience. Although he considers that awareness reaches completion from the appearance of the deity's body onwards, this is the intention of the great master Padmasambhava. In the "Meaningful Instructions on Liberation Through Connection," it says: "From the time when the lamp of completely pure space separates from one's brow, until the maturation of each individual bodhisattva body within the bindu, it is the appearance of increasing experience." Thus it is said. Moreover, here, when the light appears upright, the eyes are downward; the square is to the right; the round is to the left; the crescent is upward; and the triangle is downward, it is also said. Thus, by seeing the increasing appearance, one temporarily obtains the qualities of experiential visions, and ultimately there is a need for the bardo appearance to be liberated into its own place. Third, the appearance of awareness reaching completion is that the appearance of space pervades everything, so the appearance of earth, water, fire, and wind is self-purified. The vast and boundless space is the appearance of great luminosity. Within each bindu, there also appear immeasurable mandalas of the five families, such as the five male deities of the families, including Vairochana, and the five female deities of the families, such as Dharmadhatu Ishvari, filling the sky. From these, the appearance of light rays appears connected to one's own body, so from then on, even without practice, one reaches completion and does not change. External appearances are liberated into luminosity, so the appearance of materiality vanishes. Internal illusory body is liberated into luminosity, so the clinging to defilements is purified. Secret mind itself dissolves into luminosity, so the appearance of delusion vanishes, and the connection of karma and habitual patterns is severed. In "Vast Expanse of Luminosity," it says: "By the appearance of awareness reaching completion, external and internal grasping and grasped materiality are liberated." Thus it is said. Thus, because one reaches completion, one can temporarily do without practice. Ultimately, because one recognizes the enjoyment body, one will enjoy in the pure land of the enjoyment body. Fourth, the appearance of the exhaustion of dharmata is that the increase and exhaustion of external experiential visions, the exhaustion of the dharma of the internal illusory body, and the exhaustion of the mind of secret conceptual thoughts, so all deluded appearances are self-purified, so appearance and non-appearance.