Tibetan
ངས་པ་བསྐྱང་མཛད་དེ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གང་དུ་བསྡུ་ན། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་འདུ་སྟེ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དུང་ཡིག་ཅན་ལས། སྡེ་སྣོད་རིན་པོ་ཆེ་ནི། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གསུང་རབ་ཡན་ལན་བཅུ་གཉིས་ལས་ནི། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལས་ཀྱང་གང་དུ་བསྡུ་ན། དུག་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་འདུལ་བའི་གཉེན་པོར་རིག་པ་འཛིན་པ་སྔགས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་སྟེ་སྡེ་སྣོད་རྐང་ཐུབ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་། ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུད་ལས། འདོད་ཆགས་འདུལ་བའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ནི། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་གསུངས། ཞེ་སྡང༴ མདོ་སྡེའི༴ གཏི་མུག༴ མངོན་པའི༴ ཐམས་ཅད་འདུལ༴ སྡེ་སྣོད་བཞི་པ༴ ཞེས་དང་། དཔུང་བཟུང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བྱེ་བ་ཕྲག་གསུམ་དང་ནི་འབུམ་ཕྲག་ལྔ། །རིག་འཛིན་སྡེ་སྣོད་གཅིག་ཏུ་རྒྱལ་བས་གསུངས། །ཞེས་སོ། །རིག་འཛིན་སྔགས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དེ་ལ་དབྱེ་ན། གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས། འདི་ནི་གསང་སྔགས་ནང་རྒྱུད་དེ་ཡིན། ནང་རྒྱུད་དེ་ལ་དབྱེ་ན་གསར་རྙིང་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ལས་འདི་ནི་གསང་སྔགས་རྙིང་མ་བ་ཆེ་བ་དྲུག་གིས་འཕགས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ལའང་རིང་བརྒྱུད་བཀའ་མ། ཉེ་བརྒྱུད་གཏེར་མ། ཟབ་མོ་དག་སྣང་མ་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ལས། འདི་ནི་རིང་བརྒྱུད་བཀའ་མའི་ནང་ཚན་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཡང་། བསྐྱེད་རྫོགས་རྫོགས་ཆ ེན་གསུམ་ལས། འདི་ནི་བསྐྱེད་པ་མ་ཧཱ་ཡོ་ག་དེ་ཡིན། དེ་ལ་ཡང་ཏནྟྲ་ཆེན་པོ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ཡོད་པ་ལས། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུས་དོན་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ་རྩ་བའི་རྒྱུད་དཔལ་གསང་བའི་སྙིང་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་གང་བཤད་བྱའི་ཆོས་ངོས་བཟུང་བ་དེ་ཡིན། དེ་གང་གིས་འཆད་ན་ཞེས་པ་འཆད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དེས་བསྟན། འཆད་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དེ་གང་ཞེ་ན། བཤད་ པའི་རྒྱུད་རྣམས་དང་། བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་སྟོན་པའི་དགོངས་འགྲེལ་མཛད་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ཞེས་པས། ལུང་རིགས་མན་ངག་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དང་པོ་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་འཆད་ཞེ་ན། བཤད་པའི་རྒྱུད་རྣམས་དང་ཞེས་པ་ལ། སྔ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཞེད་སྲོལ་མི་མཐུན་པ་མང་ཡང་། འདི་ནི་ཟུར་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན༑ དང་པོར་བཤད་སྲོལ་གྱི་དབུ་བརྙེས་པར་མཛད་པ་པོ་བདེ་གཤེགས་ཟུར་པོ་ཆེ་ཤཱཀྱ་འབྱུང་གནས། བར་དུ་སྲོལ་བཏོད་པར་མཛད་པ་པོ་ཟུར་ཆུང་ཤེས་རབ་གྲགས་པ། ཐ་མར་བོད་དང་བོད་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱ་ཡུལ་གྱི་མཐའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད་པ་པོ་གསང་བདག་སྒྲོ་ཕུག་པ་ཆེན་པོ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཤད་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་སྡེ་བརྒྱད་དུ་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བཤད་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ནི། རྒྱུད་འདིའི་བཤད་བྱའི་གཙོ་བོ་ལམ་ཐབས་གྲོལ་གཉིས་ཏེ། གྲོལ་ལམ་རིམ་ཅིག་ཆར་དུ་སྟོན་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྡོ་རྗེ་མེ་ལོང་། ཐབས་ལམ་རིམ་ཅིག་ཅར་དུ་སྟོན་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་རྒྱ་མཚོ་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཐལ་བ་སྟེ་རྒྱུད་སྡེ་བཞིའོ། །ལམ་ཐབས་གྲོལ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་གྲོལ་ལམ་སྟེ་རང་ཐོབ་དང་བླ་མ་དམ་པའི་མན་ངག་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་སྟེང་འོག་གི་སྒོ་མོ་ལ་བརྟེན་པ་ཐབས་ལམ་སྟེ་གཞན་ཐབས་སོ། །སྒྱུ་འཕྲུལ་སྡེ་བརྒྱད་ནི། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་དང་ཡེ་ཤེས་རང་སྣང་གཉིས་མེད་དུ་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ། ལས་ཚོགས་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ། སྡེ་སྣོད་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པར་སྟོན་པ་འཇམ་དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ། དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པར་སྟོན་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་བརྒྱད་པ། དབང་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་བླ་མ། ཡོན་ཏན་མཐར་ཕྱིན་པར་སྟོན་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་བཞི་བཅུ་པ། ཕྲིན་ལས་རྫོགས་པར་སྟོན་ པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་བརྒྱད་ཅུ་པ། དམ་ཚིག་མཆོག་ཏུ་སྟོན་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ལེ་ལག་དང་བརྒྱད་དོ། །ཆ་མཐུན་གྱི་རྒྱུད་རོལ་པ་མངོན་རྫོགས་དང་། ལྷ་མོ་སྒྱུ་དྲྭ་སོགས་དང་། གཞན་ཡང་། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱུད་དང་། ཁྲོ་བོ་སྟོབས་ཀྱི་རྒྱུད་སོགས་རྒྱུད་ཕྲན་མང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། སྤྱིར་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ་ལ་ཡང་རྒྱ་གར་དུ་ལེའུ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་བཞུགས་པར་གྲགས་ཤིང་དེ་ཡང་རྩ་རྒྱུད་དང་བཤད་རྒྱུད་གཉིས་སུ་བསྡུ་བ་ལས། རྩ་རྒྱུད་ནི་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སུ་གནས་པ་འདི་ཉིད་དང་། བཤད་རྒྱུད་ནི་བཤད་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་སྡེ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་སྔ་རབ་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་སྟོན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་རྩ་རྒྱུད་དང་། འཆད་པའི་སྐྱེས་བུས་གསུངས་པ་ལ་བཤད་རྒྱུད་ཅེས་བཞེད་པ་སོགས་དགག་བཞག་མི་མཐུན་པ་མང་ཡང་། འདིར་རང་ལུགས་སུ་ཐོག་མར་མདོ་ཙམ་གསུངས་པ་ལ་རྩ་རྒྱུད་དང་། ཕྱི་ནས་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ལ་བཤད་རྒྱུད་ཅེས་རྒྱུད་དེ་གཉིས་ཀ་སྟོན་པའི་བདག་ཉིད་གྱིས་གསུངས་པར་བཞེད་དོ། །དེ་རྣམས་ནི་རྒྱལ་བའི་ལུང་ཚད་མའམ་རྒྱུད་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུད་མན་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་འཆད་ཞེ་ན། རྩ་རྒྱུད་དང་བཤད་རྒྱུད་དེ་དག་ལ། རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་ཤིང་རྟ་ཆེན་མོ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བླ་མའི་མན་ངག་ཚད་མ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་། རྒྱ་གར་དུ་སངས་རྒྱས་གསང་བའི་ལམ་རིམ་ཆེ་ཆུང་། སློབ་དཔོན་པདྨའི་མན་ངག་ལྟ་བའི་ཕྲེང་བ། བི་མ་ལའི་ཁོག་གཞུང་གསལ་སྒྲོན་དང་འགྲེལ་ཆུང་། སྒེག་པ་རྡོ་རྗེའི་རིན་པོ་ཆེའི་སྤར་ཁབ། ཉི་འོད་སེངྒེའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཡུ་ཐང་། སྐཱ་བ་དཔལ་བརྩེགས་གྱི་ལྟ་རིམ་ལ་སོགས་པ་དང་། བོད་དུ་ཡང་སོ་ཟུར་གནུབ་གསུམ་ཟུར་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱིས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་དང་། ཁྱད་པར་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་མུན་སེལ། རོང་ཟོམ་ཆོས་ཀྱི་བཟང་པོས་མཛད་པའི་རོང་ཌིཀ གཡུང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་དཔལ་བས་མཛད་པའི་གཡུང་འགྲེལ། སྒྲོལ་མ་བ་བསམ་འགྲུབ་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་སྒྲོལ་ཌིཀ སྨན་ལུང་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་ རྗེས་མཛད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྣང་བའི་དཔལ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུས་དོན་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་མང་ཐོས་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ཆོས་དཔལ་རྒྱ་མཚོའི་སྡེས་མཛད་པའི་ལེགས་བཤད་ནོར་བུའི་བང་མཛོད་སྤྱི་དོན་གསང་བདག་ཞལ་ལུང་དང་། གཞུང་འགྲེལ་གསང་བདག་དགོངས་རྒྱན་སོགས་ཚིག་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ནི་བླ་མའི་མན་ངག་ཚད་མ་ཞེས་རྒྱུད་མན་ངག་གི་སྒོ་ནས་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུད་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་འཆད་ཞེ་ན། ལུང་མན་ངག་དང་མི་འགལ། མན་ངག་ལུང་དང་མི་འགལ་ཞིང་དེ་གཉིས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ལེགས་པར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་ཚད་མ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཚད་མ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པས་རྒྱུད་དབུ་ཞབས་ཀྱི་སྤྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་རྡོ་རྗེ་མེ་ལོང་ལས། ལུང་དང་རིགས་པ་མན་ངག་གི །ཚད་མ་དག་གིས་གང་གཞལ་བ། །ཤེས་བྱ་ཁོང་ཏུ་ཆུད་པར་འགྱུར། ཞེས་དང་། བི་མ་
Chinese
如是行持。如是。彼（指前文所说的内容）属于三藏中的哪一个呢？属于论藏之中。如《大圆满·董氏经》所说：“珍宝之藏是论藏。”如是。在十二部经中，属于甚深广大的藏，在八万四千法蕴中，属于哪一个呢？为了调伏三毒平等，作为对治，是持明咒藏，被安立为独立的藏。如是，《普作王续》中说：“为了调伏贪欲所说的，是调伏藏二万一千。嗔恨……经藏……愚痴……论藏……调伏一切……第四藏……”又如《大军请问经》中说：“三俱胝及五百万，胜者说为持明藏。”如是。如果对持明咒藏进行分类，有外密和内密两种。这是内密续。如果对内密续进行分类，有新旧两种。这是宁玛派六大殊胜密续。其中又有远传经教、近传伏藏、甚深净相等三种。这是属于远传经教。其中又有生起次第、圆满次第、大圆满三种。这是生起次第玛哈瑜伽。其中又有十八部大怛特罗。这是将所有怛特罗的要义浓缩为精华，金刚萨埵幻化网根本续，吉祥秘密藏，这本身就是决定性的续部之王。这是确定了所要宣说的法。以什么来讲解呢？以能讲解的法来指示。能讲解的法是什么呢？是所说的续部，以及依靠上师们的解释，这些解释是为了阐明他们的意旨。如是，通过教证、理证、窍诀三种方式来进行讲解。首先，通过教证的方式如何讲解呢？在“所说的续部”中，虽然古代的智者们有许多不同的观点，但这是祖尔三师的观点。
English
Thus perform. Thus. To which of the three pitakas does it belong? It belongs to the Abhidhamma Pitaka. As it is said in the Dzogchen Dung-yig-chen: "The precious pitaka is the Abhidhamma Pitaka." Thus. Among the twelve categories of scriptures, it belongs to the extremely vast pitaka. Among the eighty-four thousand collections of teachings, to which does it belong? As an antidote to subdue the three poisons equally, it is the Vidyadhara Mantra Pitaka, which is established as an independent pitaka. Thus, in the Kunjed Gyalpo Tantra, it is said: "What is taught to subdue desire is the Vinaya Pitaka, twenty-one thousand. Hatred... Sutra Pitaka... Ignorance... Abhidhamma... Subduing all... the Fourth Pitaka..." Also, in the Sutra Requested by Dung-dzung, it is said: "Three hundred million and five million, the Victorious One spoke of as the Vidyadhara Pitaka." Thus. If we classify the Vidyadhara Mantra Pitaka, there are outer and inner tantras. This is the inner tantra. If we classify the inner tantra, there are new and old. This is the Nyingma school's six great and supreme tantras. Among them, there are the long lineage of Kama, the close lineage of Terma, and the profound Dag-nang. This belongs to the long lineage of Kama. Among them, there are Kyerim, Dzogrim, and Dzogchen. This is the Kyerim Mahayoga. Among them, there are eighteen great tantras. This is the essence of all the tantras condensed into the heart, the Vajrasattva Magical Net Root Tantra, the glorious Secret Essence, which is itself the king of definitive tantras. This is what defines the Dharma to be taught. How is it explained? It is indicated by the Dharma that explains. What is the Dharma that explains? It is based on the spoken tantras and the commentaries of the venerable Lamas, which are made to elucidate their meaning. Thus, it is explained through the three means of scripture, reason, and oral instruction. First, how is it explained through the means of scripture? In "the spoken tantras," although there are many different views of the ancient scholars, this is the view of the Zur three ancestors.
Chinese
随后进行讲解，那又是什么呢？首先，开创讲解传统的始祖是善逝祖尔波切·释迦炯内。中间，创立传统的是祖尔琼·喜饶扎巴。最后，在西藏和整个大西藏等地，乃至中国边境直至大海之间弘扬光大的是秘密主斯若普·大释迦僧格。他们认为讲解传承有四部，幻化部有八部。其中，讲解传承四部是：此续讲解的主要内容是道、方便、解脱二者。同时宣讲解脱道次第和顿悟的是幻化智慧藏和幻化金刚镜。同时宣讲方便道次第和顿悟的是幻化海和幻化灰烬，即续部四部。道、方便、解脱二者的区别又是什么呢？主要宣讲闻、思、修三者的三种智慧是解脱道，即自得。依靠上师口诀、脉气明点上下之门的是方便道，即他得。幻化部八部是：将轮涅一切法显现为心和智慧自显现二无别的是金刚萨埵幻化网。广泛宣讲事业的是遍照佛幻化网。普遍宣讲一切藏的是文殊幻化网。圆满宣讲坛城的是幻化第八。主要宣讲灌顶的是幻化上师。究竟宣讲功德的是幻化四十。圆满宣讲事业
English
Then follows the explanation. What is it? First, the founder of the tradition of explanation is the Sugata Zurpoche Shakya Jungne. In the middle, the founder of the tradition is Zurchung Sherab Drakpa. Finally, the one who propagated and expanded it in Tibet and greater Tibet, and even to the edge of China up to the great ocean, is the secret lord Dro Phukpa Chenpo Shakya Senge. These masters considered the explanatory tantras to be four sections and the magical illusion to be eight sections. The four sections of the explanatory tantras are: The main subject of explanation in these tantras is the two, path, means and liberation. The 'Magical Illusion Essence of Wisdom' and the 'Magical Illusion Vajra Mirror' teach the path of liberation both gradually and simultaneously. The 'Magical Illusion Ocean' and the 'Magical Illusion Ashes' teach the path of means both gradually and simultaneously. These are the four sections of tantras. What is the distinction between the two, path, means, and liberation? The path of liberation, which mainly teaches the three wisdoms of hearing, contemplation, and meditation, is self-attainment. The path of means, which relies on the oral instructions of the venerable guru and the gates of the upper and lower channels, winds, and bindus, is other-attainment. The eight sections of magical illusion are: The 'Vajrasattva Magical Illusion Net' shows all phenomena of samsara and nirvana as non-dual self-appearances of mind and wisdom. The 'Vairochana Magical Illusion Net' extensively teaches activities. The 'Manjushri Magical Illusion Net' extensively teaches all the collections. The 'Eighth Magical Illusion' fully teaches the mandala. The 'Magical Illusion Lama' mainly teaches empowerment. The 'Forty Magical Illusions' completely teaches qualities. Completely teaches activities
Chinese
有些智者认为，佛陀所说的称为根本续，阐释者所说的称为释续，对此有诸多不同观点。但在此，我宗认为，最初简略讲述的称为根本续，之后广为阐释的称为释续，这两种续都是佛陀所说。这些是通过佛陀的圣言量或续部的途径来阐释。那么，如何通过续部口诀的途径来阐释呢？对于根本续和释续，印度和西藏的智者成就者大车们所著的释论中的上师口诀是可靠的。其中，印度有佛陀秘密道次第大小论、莲花生大师的口诀观修鬘、无垢友的根本论著明灯和释疏、骄慢金刚的珍宝金刚杵、日光狮子的广释、龙树论师的玉图、噶瓦·华孜的观修次第等。西藏也有索、祖、努三氏，以及祖弥、叔侄三者所著的清净论著。特别是，遍知一切者所著的《遣除十方黑暗》，绒宗·曲吉桑布所著的《绒释》，雍敦·多吉华所著的《雍释》，卓玛瓦·桑珠多吉所著的《卓释》，曼隆巴·不动金刚所著的《真如显现之光辉》等。所有这些的精要汇集，由多闻语自在法吉祥海所著的《善说宝藏总义秘密主尊口授》和《论释秘密主尊意庄严》等词义圆满，这些是上师口诀，通过续部口诀的途径来阐释。那么，如何通过续部理证的途径来阐释呢？圣言不违背口诀，口诀不违背圣言，并且对二者进行善妙的思辨，这就是理证量。这样，通过三种量来确定，就能轻易地理解续部首尾的所有要义。如《幻化金刚镜》所说：“圣言与理证，口诀之量等，衡量任何事物，皆能通达其义。”以及无垢友（Vimala）