Tibetan
ད་པར་འཐད་དེ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་ ཅིང་། རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པས་གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱང་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པའི་ཁྱད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་རང་རྒྱལ་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་དུ་ངེས་ཏེ། ཀུན་བཏུས་ལས། དེ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་སྐྱེ་སྟེ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་ན་རང་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་ནི། འབྲས་གནས་བཞི་པོ་རང་རྒྱལ་ལ་མི་འཇོག་སྟེ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོར། དེ་དག་ཉན་ཐོས་ཁོ་ན་ལ་སྦྱར་ནས་རང་རྒྱལ་ཟུར་དུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞི་ཤེས་ཀྱི་འགྲེས་རྐང་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་བོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤོང་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པས། གཟུང་རྟོག་སྤོང་བ། འཛིན་རྟོག་མི་སྤོང་བ། རྟེན་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ལམ་ཤེས་དངོས་སུ་བསྟན་ཅིང་། རང་རྒྱལ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ལམ་ཤུགས་ལ་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་འདིར། འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །ཞེས་དང་། མདོ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་བར་མ་དང་ལྡན་པས། ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་དག་རང་རྒྱལ་གྱི་རྟོགས་རིགས་ཀྱི་ལྡོག་ཆ་ཙམ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་དང་། སྒོམ་ལམ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། བདེན་དང་བདེན་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པས། མཐོང་ལམ་ལ་ལུས་རྟེན། བསམ་པའི་རྟེན། བརྟེན་པ་མཐོང་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། རང་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འདོད་པའི་གླིང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བའི་༼ཕྱིར༽། གཞན་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ལའང་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ལ་ལྷགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་ལ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ རྟོགས་པ་སྐྱེ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། བསྡུ་ན། ཐེག་པ་རང་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་མཆོག་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གོ །གཉིས་པ་ནི། ཐེག་དམན་གྱི་མཐོང་ལམ་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་སྙིང་རྗེ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཟིན་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་གཙོ་བོར་ཐོབ་སྟེ། རྒྱན་ལས། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཤིན་ཏུ་དག་ཐོབ་ནས། །ཞེས་སོ། །དམིགས་བསལ་ལ། སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པའང་ཡོད་དེ། སྦྱོར་ལམ་སྐད་ཅིག་ཐ་མའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྲིད་རྩེའི་དངོས་གཞིའི་སྙོམས་འཇུག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་འགོག་སྙོམས་དངོས་ཀྱིས་སེམས་རྟེན་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཐེག་པ་རང་ལུགས་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་རྫོགས་རྗེས་སུ་བྱུང་ཞིང་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས། གཉིས་པ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཐོང་ལམ། རང་རྒྱལ་གྱི་མཐོང་ལམ། ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་དང་གསུམ། དང་པོའི་མཚན་ཉིད། གང་ཟག་གི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས། གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད། གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཐེག་འབྲིང་གི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས། དབྱེ་ན། ཉན་རང་གཉིས་ཀ་ལ་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་རེ་ཡོད། གསུམ་པ་ལ། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། སྐད་ཅིག་དུ་སྐྱེ་དཔྱད་པ། ལུང་ལས་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བཞི། དང་པོ་ནི། སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ཡིན་ན། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ལྔ་གང་རུང་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། མཐོང་ལམ་ཡིན་ན་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་གང་ཞིག །ས་དང་པོའི་རྗེས་ཐོབ་ཡེ་ཤེས་དེ་མཐོང་ལམ་གྱིས་བསྡུས་ཀྱང་མཐོང་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་བཟོད་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གཉིས། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིམ་བཞིན་མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་སྤོང་བ་གཉེན་པོས་བསྡུས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་དང་། མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་རྟེན་ གཉེན་པོས་བསྡུས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས། དང་པོ་ལ་དབྱེ་ན། འདོད་པའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་དང་། ཁམས་གོང་གིས་བསྡུས་པའི་མཐོང་སྤང་ཤེས་སྒྲིབ་དངོས་སུ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གཉིས། གཉིས་པ་ལའང་དེའི་རིགས་འགྲེ། གསུམ་པ་ལ། བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་དངོས་དང་། བྱེ་བྲག་སྐྱེ་ཚུལ་ཞར་བྱུང་དང་བཅས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ། གཉིས་སུ་འདོད་པ། བཞིར་འདོད་པ། བཅུ་དྲུག་ཏུ་འདོད་པའི་ལུགས་དང་བཞི་ལས། སྤྱིར་ཕྱི་མ་རང་ལུགས་སུ་ཁས་ལེན་ཅིང་། འདི་ལ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་ལུགས།
Chinese
現在可以了。聲聞阿羅漢徹底證悟了人無我，而獨覺阿羅漢也徹底證悟了所取法無我的差別。第五，由於願力的關係，獨覺必定具有欲界的所依。如《集論》中說：「這是願力的力量，由於願力的關係，會出生在欲界中，如果沒有佛陀出現，就會成為獨覺。」第六，四果位不包括在獨覺中。在《般若經》中說：「這些只適用於聲聞，而獨覺是另外提到的。」在《基智釋》的廣釋部分中說：「入流果、一來果、不來果、阿羅漢和獨覺。」因此這樣說。第二是，為了捨棄所取義的執著等等。因此，捨棄所取執著，不捨棄能取執著，具有所依種類的三種特性的獨覺道，直接顯示了以無我為對境的道智，並且間接顯示了獨覺自續的道。如果有人問，這裡說：「為了不捨棄執著。」以及經中說：「具有中等的智慧能力。」這是否矛盾呢？沒有矛盾，因為這些只是指獨覺證悟種類的反面而已。第三，在大乘的見道和修道中，第一是，真諦和真諦忍等等。因此，見道有身體所依、意念所依和所依見道的自性三種。第一，依靠自身的力量，會出生在欲界的三洲中，因為他們本性就是根器敏銳的（緣故）。依靠他力，實際上也會出生在色界的所依中，因為據說以神通力前來聽聞如來宣說佛法的色界天人，也會生起道智的證悟。總之，是指安住在自宗大乘殊勝法中的人。第二，小乘的見道依賴於六禪定中的任何一種，而大乘的見道則主要依賴於被殊勝大悲所攝持的禪定正行之心。
English
Now it is appropriate. The Shravaka Arhat thoroughly realizes the absence of self of the person, while the Pratyekabuddha Arhat also thoroughly realizes the difference of the absence of self of the apprehended phenomena. Fifth, due to the power of aspiration, the Pratyekabuddha is definitely one who possesses a basis in the desire realm. As stated in the *Compendium of Topics* (Abhidharmasamuccaya): "This is the power of aspiration, due to the power of aspiration, it is born in the realm of desire itself, and if a Buddha does not appear, it becomes a Pratyekabuddha." Sixth, the four fruitions are not included in the Pratyekabuddha. In the *Perfection of Wisdom Sutra*, it says: "These are applied only to the Shravakas, and the Pratyekabuddha is mentioned separately." In the extensive explanation of the *Commentary on the Basis of Knowledge*, it says: "Stream-enterer, Once-returner, Non-returner, Arhat, and Self-awakened one." Therefore, it is said. The second is, in order to abandon the conception of the object of apprehension, and so on. Therefore, abandoning the conception of the apprehended, not abandoning the conception of the apprehender, the Pratyekabuddha path possessing the three characteristics of the basis type, directly shows the path-wisdom with the object of realizing selflessness, and implicitly shows the Pratyekabuddha's own lineage path. If one asks, here it says: "In order not to abandon the grasping," and the Sutra says: "Possessing intermediate intellectual capacity," is this contradictory? There is no fault, because these only refer to the opposite aspect of the Pratyekabuddha's type of realization. Third, regarding the Mahayana path of seeing and the path of meditation, the first is: "Truth and forbearance of truth," and so on. Therefore, the path of seeing has three aspects: the physical basis, the mental basis, and the nature of the path of seeing that is relied upon. First, by their own power, they are born in the three continents of the desire realm, because they are naturally sharp-witted. By the power of others, they can actually be born in the basis of form as well, because it is said that the gods of form who come to listen to the Dharma from the Tathagata by the power of miracles, also give rise to the realization of path-wisdom. In summary, it refers to a person who abides in the supreme Dharma of their own Mahayana system. Second, the Hinayana path of seeing relies on any of the six dhyana grounds, while the Mahayana path of seeing mainly obtains by relying on the mind of the actual basis of dhyana, which is seized by special compassion.
Chinese
རྒྱན（现观庄严论）中说：“获得极清净的第四禅。” 特别的是，也有依靠有顶天的心的情况，因为作为加行道最后刹那的自性，有顶天的实际等持以苦法忍的自性，实际的灭尽定作为心的所依。第三，有体性和分类两种。第一是：自宗的加行道圆满后产生，并且现量证悟无我的真谛现观。第二，有声闻的见道、缘觉的见道、大乘的见道三种。第一的体性是：现量证悟补特伽罗真谛的声闻的真谛现观。第二的体性是：现量证悟所取法无我的中士道的真谛现观。
English
Furthermore, it says in the Ornament [for Clear Realization], "Having obtained the exceedingly pure fourth dhyana." Specifically, there are also instances of relying on the mind of the peak of existence, because the actual absorption of the peak of existence, which is the nature of the final moment of the path of joining, has the actual cessation in which the nature of the forbearance of suffering dharma serves as the basis for the mind. Third, there are two aspects: definition and division. The first is: the clear realization of truth that arises after the completion of the path of joining in one's own system of vehicle, and which directly realizes selflessness. The second is: the path of seeing of the Hearers, the path of seeing of the Solitary Realizers, and the path of seeing of the Great Vehicle, these three. The definition of the first is: the clear realization of truth of the Hearers, which directly realizes the truth of the individual. The definition of the second is: the clear realization of truth of the middling vehicle, which directly realizes the selflessness of apprehended phenomena. Division: Both Hearers and Solitary Realizers have sixteen moments of knowledge and forbearance. Third, there are four aspects: definition, division, analysis of the manner of arising in moments, and the qualities explained in the scriptures. The first is: the clear realization of truth of the Great Vehicle, which directly realizes emptiness. If it is the path of the Great Vehicle, it is not necessarily any of the five paths of the Great Vehicle, because if it is the path of seeing, it is necessarily meditative wisdom. Although the subsequent wisdom of the first ground is included in the path of seeing, it is not the path of seeing. Second, from the perspective of the object, there are sixteen, such as the forbearance of dharma, and from the perspective of the nature, there are two: the uninterrupted path and the path of liberation. The definitions of the latter two, respectively, are: the clear realization of truth of the Great Vehicle, which is included in the abandonment of the afflictions to be abandoned by seeing, the afflictions to be abandoned by cultivation, and the obscurations of knowledge, by means of antidotes; and the clear realization of truth of the Great Vehicle, which is included in the basis of the afflictions to be abandoned by seeing, the afflictions to be abandoned by cultivation, and the obscurations of knowledge, by means of antidotes. The first is divided into two: the afflictions to be abandoned by seeing, the afflictions to be abandoned by cultivation, and the obscurations of knowledge, which are included in the desire realm, and the uninterrupted path, which actually abandons the afflictions to be abandoned by seeing, the afflictions to be abandoned by cultivation, and the obscurations of knowledge, which are included in the higher realms. The second also has a similar explanation. Third, there are two aspects: the actual enumeration of what is explained, and the detailed manner of arising, along with incidental explanations. First, there are four systems: the view that the path of seeing is one moment, the view that it is two moments, the view that it is four moments, and the view that it is sixteen moments. In general, the latter is accepted as one's own system, and this has the system of unobstructedness.