Tibetan
མེད་དུ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། སྲེད་སྲིད་མ་རིག་དབང་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས། །མི་དང་ལྷ་དང་ངན་སོང་རྣམས་གསུམ་པོ། །འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་མི་མཁས་འཁོར། །དཔེར་ན་རྫ་མཁན་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་བདེན་ཆུང་བཞི་ནི། ཕུང་པོ་རྟག་པར་མ་ཡིན་པ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ། དེ་ཡང་ཆད་པར་མ་ཡིན་པ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ། དེ་ཡང་ཚད་མར་མ་གྲུབ་པ་སྟོང་པའི་རྣམ་པ། དེ་ཡང་བདག་ཏུ་མ་གྲུབ་པས་བདག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་གང་ཞིག །ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་གང་རུང་གིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ཡང་གཞིའི་གནས་ལུགས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པས་ངོ་མ་ཤེས། ཀུན་བཏགས་ཀྱི་མ་རིག་པས་རིས་སུ་བཅད་ནས་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་འཁྲུལ་ཏེ། ཡུལ་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས། མི་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་། བར་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ གཏི་མུག །དེ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་དུག་ལྔ་སོགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་དབྱར་གྱི་ས་གཞི་ལྟར་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ལས་ལ་རྣམ་གྲངས་མང་ཡང་འཁོར་བར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །དེ་གསུམ་གྱི་དང་པོས་ངན་འགྲོར་འཕེན། གཉིས་པས་འདོད་པའི་བདེ་འགྲོ་དང་། གསུམ་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་རྒྱུད་བླ་ལས། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་ལས་ནི། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་། །ཞེས་དང་། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན། །དེ་བཞིན་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ། །དགེ་ལས་བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དང་། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བདེ་བ་དག །ཅེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་བདེན་ཆུང་བཞི་ནི། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་བག་ཆགས་འཇོག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་། བཞག་པ་དང་མཐུན་པར་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཀུན་འབྱུང་དང་། སྡུག་བསྔལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པར་བྱེད་པས་རབ་སྐྱེ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་ལེན་ཅིང་ཕྱི་མ་འདོར་བར་བྱེད་པས་རྐྱེན་ནོ། །གསུམ་པ་ལམ་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཟག་མེད་རྣམ་བྱང་གི་བདེན་པ་སྟེ། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ལམ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལམ་སྒོམ་པ་སྟེ་འདི་ནི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལམ་ལ་བསླབས་ནས་ཐོབ་པའི་འཕགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཟག་མེད་རྣམ་བྱང་གི་བདེན་པའོ། །ལམ་བདེན་གྱི་བདེན་ཆུང་བཞི་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ལམ་འཚོལ་བས་ལམ་དང་། མི་རིགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་རྟོག་གི་གཉེན་པོ་བྱེད་པས་རིགས་པ་དང་། འདོད་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པས་སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་འབྱུང་གི་གནས་སུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པས་ན་ངེས་འབྱིན་ནོ། །བཞི་པ་འགོག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི། དགག་གཞི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་འགོག་བྱེད་བར་ཆད་ མེད་ལམ་གྱིས་རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱའི་ས་བོན་བཀག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་སྟེ། སྟོང་ཉིད་དེ་ཉིད་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཉམས་སུ་བླངས་པས་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དུག་གསུམ་དང་དུག་ལྔ། དེས་ཀུན་ནས་བླངས་པའི་ལམ་ངན་པ་རྣམས་འགོག །འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་འགོག་པ་སྟེ། མདོར་ན་རང་གི་རིག་པའི་སྟེང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་རྣམས་དབྱིངས་ཡལ་དབྱིངས་ནུབ་ཏུ་སྤངས་པ་ནི་འགོག་བདེན་ནོ། །དེའི་བདེན་ཆུང་བཞི་ནི་རྒྱུ་ལས་ཉོན་མེད་པས་འགོག་པ། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་ཞི་བ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུས་རིམ་བཞིན་དུ་གཙང་བ་དང་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཐོབ་པས་གྱ་ནོམ་པ་དང་། སྤངས་པ་སླར་མི་ལྡོག་པས་ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པའོ། །ཞར་བྱུང་དོགས་སྤོང་ནི། སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་གང་ཞིག །རང་རྒྱུ་ལས་ཉོན་གྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་པ་ལ། དགེ་མི་དགེ་གཉིས་ཀའི་ལས་ཆེན་པོ་བསགས་པའི་དབང་གིས་དང་པོའི་དགེ་འབྲས་ཀྱིས་ཁམས་གོང་མར་སྐྱེས་ཏེ་མཐར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་ཁ་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ཆོས་ཅན། མཚན་ཉིད་དེར་ཐལ། མཚོན་བྱ་དེའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། དེ་ཆོས་ཅན། དེ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ཡོད་པ་གང་ཞིག །དེ་འདྲ་དེ་སྡུག་བདེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་མ་གྲུབ་ན། དེ་ཡོད་པར་ཐལ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ལྷ་ཡུལ་འདོད་བདེ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡང་། །ཚངས་ཉིད་ཆགས་བྲལ་བདེ་བ་ཐོབ་ནས་སླར། །མནར་མེད་མེ་ཡི་བུད་ཤིང་གྱུར་པ་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བསྟེན་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་མ་གྲུབ་ན། དེ་སྡུག་བདེན་ཡིན་པར་ཐལ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གང་ཡིན་པ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་འདི་མཐའ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་བར་འདོད་ན། དེ་ལས་ཉོན་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ལྷར་སྐྱེས་པ་དེ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཡང་། དམྱལ་བར་སྐྱེ་དགོས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཕྱི་འབྱུང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་རྟེན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ། དེའི་རང་བཞིན་དང་། རྟོགས་དཀའ་བ་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་དཀོན་མཆོག་གསུམ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ། ཐེག་པ་དམན་པའི་ལུགས། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་གི་ལུགས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འགོག་ལམ་ཁོ་ནའི་སྟེང་ནས་འཇོག་སྟེ། རང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་གདུལ་བྱ་གཞན་ངོར་སངས་རྒྱས་སུ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཐེག་ཆེན་མི་སློབ་པའི་ལམ་བདེན་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག །རང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་གདུལ་བྱ་གཞན་ངོར་དགེ་འདུན་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཐེག་ཆེན་སློབ་པའི་ལམ་བདེན་དང་ཐེག་དམན་མི་སློབ་པའི་ལམ་བདེན་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག །མྱང་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འགོག་བདེན་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཛོད་ལས། གང་ཞིག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་བྱེད་པའི་ཆོས། །མི་སློབ་པ་དང་གཉིས་ཀ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། སངས་རྒྱས་དོན་མི་གཅིག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་གཟུགས་སྐུ་དང་ཆོས་སྐུ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཛོད་ལས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་དང་ནི། །ཆོས་སྐུ་འགྲོ་བའི་དོན་སྤྱོད་པ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་མྱང་འདས་རྒྱུ་འབྲས། སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི། གང་ཟག་ཡ་བརྒྱད། སྐྱབས་ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དུ་བཞེད་དེ། སྐྱབས་གསུམ་བདུན་ཅུ་པ་ལས། སངས་རྒྱས་དེའི་ཆོས་དགེ་འདུན་ནི། །ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས། །ཞེས་དང་། ཐུབ་དབང་གི་ནི་སྐུ་གསུམ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་དང་གང་ཟག་བརྒྱད། །ཅེས་སོ། །བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གི་
Chinese
无有而行也。如是，于《广大游戏经》中云：“贪欲有无明，众生之所使，人天及恶趣，此等之三者，于五趣之中，不善巧流转，譬如陶师轮，周而复始转。”如是说。痛苦谛之四小谛相为：蕴非常恒，乃无常之相；彼亦非断灭，执我之痛苦相；彼亦非量成，空性之相；彼亦非我所成，无我之相。集谛之体性为：痛苦与集二者之中，任何一者，为有漏之业与烦恼任何一者所摄。彼亦为，地之实相，言思所不及，安住于空性之中，然彼与生俱来之无明未能识知，遍计所执之无明，分别而执蕴为我，故而迷乱，依于顺境而生贪欲，依于逆境而生嗔恨，依于中庸而生 愚痴。依于彼三者而生五毒等一切随烦恼之所依，如夏日之大地般，生起并成就一切事业。业之种类虽多，然能抛入轮回之业则归纳为三：非福德之业、福德之业、不动之业。彼三者之第一者抛入恶趣，第二者抛入欲界之善趣，第三者抛入上二界。如是，于《宝性论》中云：“不如理作意，生业及烦恼，业及烦恼生，蕴界及生处。”又如《宝鬘论》中云：“不善生诸苦，如是诸恶趣，善生诸善趣，及一切时乐。”如是说。集谛之四小谛相为：能立后有之习气，故为因；与所立相顺而生痛苦之因，故为集；能决定痛苦之差别，故为生；能取前痛苦而舍后痛苦，故为缘。第三道谛之体性为：现证无我之智慧自性所成之无漏
English
It is practiced without having. Likewise, in the Extensive Play Sutra, it says: "Beings are driven by desire, existence, and ignorance. Humans, gods, and the three evil destinies, In these five destinies, they ignorantly wander, Like a potter's wheel turning." So it is said. The four lesser aspects of the truth of suffering are: The aggregates are not permanent, but impermanent; It is not annihilation, but the aspect of suffering that grasps at self; It is not established by valid cognition, but the aspect of emptiness; It is not established as self, but the aspect of selflessness. The characteristic of the truth of origin is: Any one of the two, suffering and origin, is included by any one of the contaminated actions and afflictions. That is, the reality of the ground, which is beyond words, thoughts, and expressions, abides in emptiness, but it is not recognized by the co-emergent ignorance. The imputed ignorance divides and grasps the aggregates as self, thus becoming confused. Based on favorable conditions, attachment arises; based on unfavorable conditions, hatred arises; based on neutral conditions, ignorance arises. Based on these three, the five poisons and other afflictions arise, and like the earth in summer, all actions are born and accomplished. Although there are many types of actions, the actions that throw one into samsara are condensed into three: non-meritorious actions, meritorious actions, and unwavering actions. The first of these three throws one into the lower realms, the second throws one into the desire realm's good realms, and the third throws one into the two higher realms. Thus, in the Uttaratantra, it says: "Through improper attention, actions and afflictions greatly arise. From actions and afflictions arise aggregates, elements, and sense bases." Also, in the Ratnavali, it says: "From non-virtue, all suffering arises, Likewise, all the lower realms. From virtue, all the good realms arise, And happiness in every way." So it is said. The four lesser aspects of the truth of origin are: It is the cause that establishes the imprints of future existence, therefore it is the cause; it is the cause that produces suffering in accordance with what is established, therefore it is the origin; it specifically determines the distinctions of suffering, therefore it is the arising; it takes the previous suffering and abandons the later suffering, therefore it is the condition. The characteristic of the third truth, the truth of the path, is: The uncontaminated that is made of the wisdom nature that directly realizes selflessness.
Chinese
这是道谛。如《阿毗达磨集论》所说：“以何道能遍知痛苦，断除集谛，现证灭谛，修习道谛，此为道之简要定义。”如是说，修习道后所获得的圣者相续之无漏清净之谛。道谛的四种小谛相是：以寻求真如之道为道，以能对治烦恼和分别念为理，以能不错乱地成办所欲之义为成办，以能趋入解脱之境为解脱。第四是灭谛的定义：在所破的空性之上，以能灭的无间道的力量，断除自己份额的所断之种子的力量所获得的择灭。通过修习证悟空性的道，能灭除因集谛的三毒和五毒，以及由此而生的恶道。能灭除果苦蕴，以及依赖于它的痛苦。总之，将自己心识上的烦恼连同种子一起，消融于法界之中，这就是灭谛。它的四种小谛相是：因上无烦恼故为灭，果上无痛苦故为寂静，以这二者的因，次第获得清净和安乐之体故为殊胜，以及断除后不再退转故为解脱之相。顺便说一下，消除疑惑：苦集二谛中，哪一个是自己之因，即烦恼之果？如果将它安立为苦谛的定义，那么，由于积累了善与非善两种大业的力量，最初以善业之果转生到上界，最终却要堕入恶趣的，临终时相续中的苦谛，应是该定义。因为它是所指代的。如果这不成立，那么，它是该法，应是如此。凡是存在的，就应是苦谛。如果最初不成立，那么，它应是存在的。如《亲友书》中所说：“即使是天界的极大欲乐，一旦获得梵天离欲之乐后又复堕落，感受那无间地狱之火的燃料般的，痛苦永无止境。”
English
This is the Truth of the Path. As stated in the Compendium of Abhidharma, "By which path one fully knows suffering, abandons the origin, realizes cessation, and cultivates the path—this is the concise definition of the path." As it is said, it is the stainless, pure truth of the noble lineage obtained through training in the path. The four minor aspects of the Truth of the Path are: being the path by seeking the path of suchness, being reason by being the antidote to inappropriate afflictions and conceptualizations, being accomplishment by accomplishing the desired meaning without error, and being definitive emergence because it leads to the state of definitive emergence. The fourth is the definition of the Truth of Cessation: the separate cessation obtained by the power of the uninterrupted path of cessation on the emptiness of what is to be negated, which blocks the seeds of what is to be abandoned in one's own share. By practicing the path that realizes that very emptiness, the three poisons and five poisons of the cause, the Truth of Origin, are eliminated, as well as all the evil paths taken from them. The aggregates of suffering, the result, and the sufferings that depend on them are eliminated. In short, abandoning all the afflictions, along with their seeds, on one's own mind, dissolving them into the realm of reality, is the Truth of Cessation. Its four minor aspects are: cessation because there are no afflictions from the cause, peace because there is no suffering from the result, being magnificent because the cause of these two obtains the objects of purity and happiness in sequence, and being the aspect of definitive emergence because what has been abandoned does not return. Incidentally, dispelling doubts: which of the two, suffering and origin, is the result of one's own cause, the afflictions? If that is established as the definition of the Truth of Suffering, then, by the power of accumulating great deeds of both virtue and non-virtue, the Truth of Suffering in the continuum of the one who is first born in the higher realms by the result of virtue and ultimately falls into the lower realms at the time of death should be that definition, because it is what is indicated. If that is not established, then that is the dharma, and it should be so. Whatever exists should be the Truth of Suffering. If the first is not established, then it should exist. As stated in the Letter to a Friend: "Even the great pleasures of desire in the heavenly realms, once the pleasure of detachment from desire in the Brahma realm is obtained and then fallen from, the suffering of becoming fuel for the fire of the Avici hell is continuous."