Tibetan
།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་འདི་ནི། བླ་ན་མ་མཆིས་པ། སྐབས་མ་མཆིས་པ། ངེས་པའི་དོན་ལགས་ཏེ། རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་མ་གྱུར་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་སོགས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། གང་གིས་སྐོར་བའི་སྟོན་པ། གང་བསྐོར་བར་བྱ་བའི་ཆོས། གནས་གང་དུ་གང་ཟག་གང་ལ་སྐོར་ཚུལ། གང་གི་ཕྱིར་དུ་བསྐོར་བའི་དགོས་པ། ཇི་སྲིད་དུ་བསྐོར་བའི་ཡུན་ཚད་དང་ལྔ། དང་པོ་ནི། སྤྱིར་ཆོས་འཁོར་༼སྐོར་༽བའི་གང་ཟག་ལ་ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འཁོར་འབའ་ཞིག་གསུང་བ་པོའི་ལོངས་སྐུ་དང་། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀའི་ཆོས་འཁོར་གསུང་བ་པོའི་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་གཉིས་ལས། འདིར་ཕྱི་མ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། དང་པོའི་མཚན་ཉིད། རང་རིགས་ལ་ཆོས་འཁོར་ཕྱི་མ་གཉིས་པོ་གང་རུང་མེད་པའི་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་གང་ཞིག །གདུལ་བྱ་ཐེག་དམན་གྱི་རིགས་ཅན་ལ་བདེན་བཞི་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་གཙོ་བོར་གསུངས་པའི་རིགས་གནས། མཚན་གཞི་ནི། འདུལ་བ་ལུང་སྡེ་བཞི་ལྟ་བུ། དབྱེ་ན། ཆོས་འཁོར་དང་པོའི་དང་པོ། དང་པོའི་བར་པ། དང་པོའི་ཐ་མ་དང་གསུམ། མཚན་གཞི་རིམ་བཞིན། བདེན་བཞི་ཚིག་ཟིན་ལ་སྟོན་པའི་འདུལ་ལུང་གི་མདོ། སྟོང་ཉིད་ཚིག་ཟིན་ལ་སྟོན་པའི་འདུལ་བ་ལུང་གི་མདོ། མཚན་ཉིད་གསུམ་ཚིག་ཟིན་ལ་སྟོན་པའི་འདུལ་བ་ལུང་གི་མདོ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ པའི་མཚན་ཉིད། རང་རིགས་ལ་ཆོས་འཁོར་ཐོག་མཐའ་གཉིས་པོ་གང་རུང་མེད་པའི་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་གང་ཞིག །ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་མཐར་ཐུག་ཐེག་ཆེན་གྱི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དུ་གཙོ་བོར་གསུངས་པའི་རིགས་གནས། མཚན་གཞི་ནི། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་མཐའ་དག་གོ །དབྱེ་ན། བར་པའི་དང་པོ་སོགས་གསུམ་སྟེ་གོང་གིས་འགྲེ། གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད། རང་རིགས་ལ་ཆོས་འཁོར་དང་པོ་གཉིས་པོ་གང་རུང་མེད་པའི་ལུང་གི་ཆོས་འཁོར་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་གང་ཞིག །གདུལ་བྱ་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དང་། ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་ཅི་རིགས་པ་མཐར་ཐུག་གི་རྟོགས་པ་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དུ་གཙོ་བོར་གསུངས་པའི་རིགས་གནས། དབྱེ་ན། མཚན་གཞི་དང་། བརྗོད་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་པ་དང་། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འཁོར་གཉིས། དང་པོ་ནི། བསྐལ་བཟང་། རྒྱ་ཆེ་རོལ་པ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་མང་གི་མདོ་ཕལ་ཆེར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཕལ་ཆེན། དཀོན་བརྩེགས། ས་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། ཐ་མའི་དང་པོ་སོགས་གསུམ་སྟེ་གོང་གིས་འགྲེ། གསུམ་པ་ལ། ཆོས་འཁོར་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པ། གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ། གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། སྟོན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་ནས་ཞག་བདུན་ཕྲག་བདུན་འདས་པ་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཚེས་བཞིའི་ཉིན་ཡུལ་ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་འཁོར་གྱི་ཐོག་མར་ལྔ་སྡེ་སོགས་གཙོ་བོར་ཐེག་དམན་གྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་བྱ་རྒོད་ཕུང་རི་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་གནས་རྣམས་སུ། ཡུམ་གྱི་གླེང་གཞི་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མིང་ཅན་ལྔ་སྟོང་ཙམ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་ལ་གསུངས། གསུམ་པ་ནི། རི་མ་ལ་ཡ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཡངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པར་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དང་། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གདུལ་བྱ་ཅི་རིགས་པ་ལ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གདུལ་ བྱ་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་བཟློག་ནས་མྱང་འདས་ལ་འཛུད་པའི་དོན་དུ་དང་པོ། འཁོར་བ་ལ་བླང་དོར་ཐ་དད་པའི་ཞེན་པ་བཟློག་ནས་མཐའ་བྲལ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་བར་པ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཐེག་ཆེན་དུ་ཁ་དྲང་བ་དང་། ཐེག་ཆེན་དུ་ངེས་ཟིན་པ་རྣམས་མཐར་ཐུག་གི་རྟོགས་པ་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དུ་གསུམ་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ནོར་བུ་མཁན་མཁས་པ་ནོར་བུ་སྦྱོང་བའི་ཚུལ་ལེགས་པར་ཤེས་པ་དེས། ཞེས་སོགས་དཔེ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་པ་ནི། ཆུ་ཕོ་སྟག་གི་ལོའི་ཆུ་སྟོད་ཟླ་བའི་ཚེས་བཞི་ནས་བརྩམས་ཏེ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་པ་མེ་མོ་ཕག་གི་བར་རྒྱུན་མི་ཆད་དུ་བསྐོར་རོ། །བཞི་པ་ལ། ཆོས་འཁོར་སྐོར་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ། དྲང་ངེས་ཀྱི་དོན་ལ་དཔྱད་པ། ཆོས་ཕུང་གི་རྣམ་བཞག་ལ་དཔྱད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། མདོ་ལས། གསུང་གཅིག་ཉིད་དུ་གསུངས་མོད་ཀྱིས། །དུ་མ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་གོ །ཞེས་པ་དང་། དཀོན་བརྩེགས་ལས་ཀྱང་། རྒྱལ་བའི་གསུངས་དབྱངས་གཅིག་སྣང་བས། །མོས་པའི་དབང་གིས་སོ་སོར་ཐོས། །ཞེས་དང་། ཀཽཎྚི་ནྱ། ངས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་གསུངས་ན། ལ་ལས་ནི་གཟུགས་བདེ་ཞེས་བྱ་བར་ཐོས་སོ། །ལ་ལས་ནི་གཟུགས་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བར་ཐོས་སོ། །ཞེས་པ་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་ངེས་དོན་ལྟར་ན། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་གང་གི་ནུབ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་། གང་གི་ནུབ་མོ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་བར་དུ་ཐ་ན་ཡིག་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱ་སྤྱི་མཐུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཆོས་འཁོར་གསུམ་རིམ་གྱིས་བསྐོར་ཏེ། དེ་གསུམ་གང་ལ་བསྐོར་བའི་གདུལ་བྱ། གང་དུ་བསྐོར་བའི་གནས། གང་གི་ཆེད་དུ་བསྐོར་བའི་དགོས་པ་མི་འདྲ་བ་སོགས་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ནད་པ་ནད་པ་ལ། །སྨན་པས་སྨན་ནི་གཏོང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ སེམས་ཅན་ལ། །ཇི་ཙམ་བཟོད་པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། དང་པོ་དྲང་དོན་གཙོ་ཆེ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་མདོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བར་པ་ངེས་དོན་གཙོ་ཆེ་སྟེ། ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐ་མ་མ་ངེས་ཏེ། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མདོ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ། ངོ་བོ། དབྱེ་བ། ཚད། མཚན་གཞི་དང་བཞིའོ། །དང་པོ་ནི། རྟོགས་པའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པའི་ལུང་གི་དམ་ཆོས་དུ་མ་འདུས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། ཐེག་ཆེན་ལྟར་ན། འདོད་ཆགས། ཞེ་སྡང་། གཏི་མུག །དུག་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་གི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཕུང་གྲངས་དེ་ཉིད་དེ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ངོ་། །ཐེག་དམན་ལྟར་ན། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲིར་བཞེད། གསུམ་པ་ལ། ཤཱ་རིའི་བུས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤོ་ལོ་ཀ་དྲུག་སྟོང་ཡོད་པ་ཚད་དུ་བཞེད། ཁ་ཅིག །ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་དམ་རྟེན་འབྲེལ་སོགས་དོན་ཚན་རེ་རེ་རྫོགས་པར་སྟོན་པའི་གཏམ་གྱི་ཚོགས་ལ་བཞེད། དབྱིག་གཉེན་ལྟར་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་རེ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་རྫོགས་པར་སྟོན་པའི་གཏམ་གྱི་ཚོགས་ལ་བཞེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲིའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་མཐུན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཛོད་ལས། ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་ཚད་ཅེས་ཟེར། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེ་ཡིན། །སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ནི། མདོ་སྡེ་པ་ཡན་ཆད་ལྟར་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཏེ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱིར། བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཏེ། མིང་སྤྱི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱ
Chinese
世尊所转的法轮，是无上的，无间的，是真实义，不是争论的处所。等等。第二，有五点：谁转的导师，所转的法，在何处为谁如何转，为何而转的必要，转多久的时间。第一，一般而言，转法轮的人，有唯说大乘不共法轮的报身，以及说大小乘两种法轮的化身两种。这里是后者。第二，第一的定义：在自身种类中，没有前后两种法轮任何一种的律的法轮三种中的任何一种。为了使应调伏的声闻种姓者生起证悟四谛的智慧而主要宣说的种类。例子是律藏四部。分类有：初法轮的最初，最初的中间，最初的最后三种。例子依次是：以词句显示四谛的律藏经，以词句显示空性的律藏经，以词句显示三相的律藏律藏经。第二的定义：在自身种类中，没有最初最后两种法轮任何一种的律的法轮三种中的任何一种。为了将大乘种姓者安置于究竟的大乘特殊证悟而主要宣说的种类。例子是所有般若经。分类有：中间的最初等三种，与上面相同。第三的定义：在自身种类中，没有第一第二两种法轮任何一种的律的法轮三种中的任何一种。为了将应调伏的不定种姓者，以及大乘种姓者随其所应安置于究竟的证悟而主要宣说的种类。分类有：例子，以及从所诠释的角度分类两种。第一，有共同乘和不共大乘法轮两种。第一是：贤劫经，广大游戏经，入楞伽经等等多数经部的经。第二是：华严经，宝积经，十地经等等。
English
This Dharma wheel turned by the Bhagavan is unsurpassed, uninterrupted, and of definitive meaning; it is not a place of contention. And so on. Secondly, there are five points: the teacher who turned it, the Dharma to be turned, where, for whom, and how it was turned, the necessity for turning it, and the duration of time it was turned. First, in general, the person who turns the Dharma wheel is either the Sambhogakaya, who speaks only of the unique Mahayana Dharma wheel, or the Nirmanakaya, who speaks of both the Hinayana and Mahayana Dharma wheels. Here, it is the latter. Second, the definition of the first: any one of the three Vinaya Dharma wheels that, within its own category, lacks either of the first two Dharma wheels. It is the category primarily taught to generate wisdom that realizes the Four Noble Truths in trainees of the Hearer lineage. Examples include the four divisions of the Vinaya Pitaka. The divisions are: the first of the first Dharma wheel, the middle of the first, and the last of the first, and three. The examples are, respectively: the Vinaya Sutra that shows the Four Noble Truths in words, the Vinaya Sutra that shows emptiness in words, and the Vinaya Sutra that shows the three characteristics in words. The definition of the second: any one of the three Vinaya Dharma wheels that, within its own category, lacks either the first or last Dharma wheels. It is the category primarily taught in order to establish beings of the Mahayana lineage in the ultimate and special realization of the Mahayana. The example is all the Perfection of Wisdom Sutras. The divisions are: the first of the middle, etc., three, as above. The definition of the third: any one of the three Vinaya Dharma wheels that, within its own category, lacks either the first or second Dharma wheels. It is the category primarily taught in order to establish trainees of uncertain lineage, and those of the Mahayana lineage as appropriate, in the ultimate realization. The divisions are: examples, and divisions from the perspective of the subject matter. First, there are two types of Dharma wheels: the common vehicle and the uncommon Mahayana. The first is: the Bhadrakalpika Sutra, the Extensive Play Sutra, the Lankavatara Sutra, and most of the Sutras of the many Sutra sections. The second is: the Avatamsaka Sutra, the Ratnakuta Sutra, the Dasabhumika Sutra, and so on.
Chinese
第二，最后的第一个等三者，以上面解释。第三，初转法轮的当口，二转法轮的当口，三转法轮的当口，共三者。第一是，导师现证圆满正等觉成佛后，经过七个七天，在水星月（藏历）的初四那天，在瓦拉纳西（Vārāṇasī）地方，最初为五比丘等为主的声闻种姓者宣说。第二是，在鹫峰山（Grdhrakūta）和，他化自在等地方。如《母经》的开篇所说，为名为声闻的五千左右的人，以及菩萨百千俱胝等众多的人宣说。第三是，在喜马拉雅山（Himālaya）和，广严城（Vaiśālī）等处，为不定种姓者和，大乘不共的所化有缘者宣说。第二是，为了将所化有缘者从轮回中扭转，而引入寂灭，所以最初。为了扭转对轮回取舍各异的执着，而证悟离边，所以中间。为了将不定种姓者引入大乘，以及为了将已确定为大乘者安置于究竟的证悟，所以宣说了第三者，如《陀罗尼自在王请问经》中说：种姓之子，譬如说，精通磨制宝珠之法的宝珠匠人，等等，如以比喻意义的方式所说的那样。第五是，从水阳虎年（1002年）的水星月（藏历）初四开始，到八十岁火阴猪年（1059年）为止，持续不断地转法轮。第四，观察转法轮的方式，观察了义不了义的意义，观察法蕴的分类，共三者。第一，经中说：虽然只说一种语言，却能各自理解为多种。以及《宝积经》中也说：胜者的语调显现为一，因信解的缘故而各自听闻。憍陈如（Kauṇḍinya）：我只说了色的如是性，有人听为色乐，有人听为色苦。如是等等，并非确定于一方。不仅如此，就了义而言，寂静慧，如来证得无上菩提的那个晚上，
English
Secondly, the last first, etc., are three, explained above. Thirdly, the first turning of the Dharma wheel, the second turning of the Dharma wheel, and the third turning of the Dharma wheel, are three. The first is: After the Teacher manifested complete perfect enlightenment as a Buddha, after seven weeks had passed, on the fourth day of the Water-Star month (Tibetan calendar), in the land of Vārāṇasī, he initially taught the five disciples and others, mainly those of the Hīnayāna lineage. The second is in places such as Vulture Peak Mountain (Grdhrakūta) and Others' Emanated Control. As stated in the introduction to the Mother Sutra, he taught about five thousand who were called Śrāvakas, and many hundreds of thousands of bodhisattvas. The third is in the Himalayas (Himālaya) and the city of Vaiśālī, etc., to those of uncertain lineage and to those who are suitable disciples of the Mahāyāna, which is uncommon. Secondly, the first is for the purpose of turning the disciples away from samsara and leading them into nirvāṇa. The middle is to reverse the attachment to the distinctions of acceptance and rejection in samsara and to realize freedom from extremes. The third was taught in order to lead those of uncertain lineage into the Mahāyāna, and to establish those who are already determined in the Mahāyāna in the ultimate realization, as stated in the Sutra Requested by the King of Dhāraṇī Empowerment: "Son of lineage, for example, a skilled gem cutter who knows well how to refine gems," etc., as explained through examples and meanings. Fifth, starting from the fourth day of the Water-Star month (Tibetan calendar) of the Water Male Tiger year (1002), he continuously turned the wheel of Dharma until the Fire Female Pig year (1059) when he was eighty years old. Fourth, examining the manner of turning the Dharma wheel, examining the meaning of definitive and provisional, and examining the classification of the Dharma aggregates, are three. First, the sutra says: "Although spoken in a single voice, it is understood separately in many ways." And the Ratnakūṭa also says: "The Victorious One's voice appears as one, but it is heard separately according to inclination." Kauṇḍinya: "I only spoke of the suchness of form, but some heard it as the pleasure of form, and some heard it as the suffering of form." Thus, it is not fixed in one direction. Moreover, according to the definitive meaning, Peaceful Intelligence, on the night when the Tathāgata manifested unsurpassed enlightenment,