Tibetan
ུལ་ནི། གཟུགས་ལ་དངོས་འཛིན་དང་བྲལ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི། 2-248 གཟུགས་སྟོང་པའོ་ཞེས་པས་བསྟན། ཉམས་མྱོང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡུལ་སྣང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤར་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་པས་བསྟན། དེ་ལྟར་སྣང་སྟོང་གཉིས་གཅིག་སྤངས་ནས་ཅིག་ཤོས་གྲུབ་པ་ མེད་པས། གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་བསྟན། མདོར་ན་གཟུགས་སྟོང་པའོ་ཞེས་པས་སྣང་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་ སོ་ཞེས་པས་སྣང་བཅས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན། གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་ཟུང་འཇུག་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ཉམས་ལེན་བསྟན་པ་ནི་ གནད་ཀྱི་དོན་ཏེ་འོག་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། །གཟུགས་མྱོང་བ་མཚན་ཉིད་བཞི་ལྡན་དུ་ཤར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ་ཞེས་ པས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་བཞི་ལྡན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་མཚན་ཉིད་བཞི་ལྡན་དུ་འཆར་བའི་དཔེ་ནི། ཆུ་ནང་དུ་ཤར་བའི་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཟླ་བར་ སྣང་ཡང་ཟླ་བས་སྟོང་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་རྟ་གླང་སད་པའི་ཚེ་རྟ་གླང་དུ་སྣང་ཡང་རྟ་གླང་གིས་སྟོང་ཚུལ། དབང་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་ལ་སྦྱར་བའི་དཔེས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་མྱོང་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། ། 2-249 གཉིས་པ་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་བརྒྱད་ལྡན་དུ་ཐོབ་ཚུལ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། མཚན་ཉིད་མེད་པ། མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། དྲི་མ་མེད་པ། དྲི་མ་ དང་བྲལ་བ་མེད་པ། བྲི་བ་མེད་པ། གང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་པས་བསྟན། དེའི་དོན། ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བསྣན་པའི་ཚུལ་གྱི་བོས་ནས། གཟུགས་སོགས་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་བཞི་ལྡན་དུ་འདུག་ པ་དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡུམ་གྱི་དོན་ནོ། །འདིར་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཅུང་ཟད་བརྗོད་ན། སེམས་གསལ་རིག་གི་ངོ་བོ་ལ་བལྟས་པས། དང་པོ་སྐྱེ་ས་མ་ རྙེད། བར་དུ་གནས་ས་མ་རྙེད། ཐ་མར་འགག་ས་མ་རྙེད་པ་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ། འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་ཡིད་ཀྱིས་བསམ་མ་ཤེས། མ་ཤེས་པས་ངག་གིས་སྨྲ་མ་ཤེས། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་སྒྲས་བརྗོད་པ་དང་རྟོག་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་སྟོང་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་ཡུམ་ཤེས་རབ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞིག་ལ་འདོད་དེ། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་ རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་ཟབ་མོ་དེ་མཚོན་བྱེད་གང་གིས་ཀྱང་མཚ
Chinese
关于色的问题：如果能认识到色并非真实存在，从而体验到空性，这就是经文中所说的‘色即是空’。如果体验到的空性显现为外境的色相，这就是经文中所说的‘空即是色’。如此一来，显现和空性二者不是互相排斥，一个成立必须以另一个的消失为前提。因此，经文说‘色不异空，空不异色’。总而言之，‘色即是空’揭示了无相瑜伽，而‘空即是色’揭示了有相瑜伽。‘色不异空，空不异色’则揭示了融合二者、趋向一味的修行，这是关键所在，下文将详细阐述。色、受、想、行、识，这五蕴都显现为具备四种特性的状态，因此经文中说‘皆是空性’，其余的蕴也应理解为具备这四种特性。显现和空性无二无别，并以四种特性显现的例子，就像水中月亮的倒影，虽然看起来像月亮，但实际上是空的。又如梦中的马和牛，醒来时发现它们并非真实存在。将这些例子应用于六根和意识，可以生起独特的体验。 第二，如何获得具备八种体悟的甚深智慧：‘舍利子，一切法如是空性，无相、不生、不灭、无垢、无离垢、不增、不减’。这段话的意思是，佛陀以亲切的语气呼唤舍利子（智慧第一的弟子），告诉他，既然色等一切轮回和涅槃的现象都具备四种特性，那么一切法都是甚深空性，这就是般若波罗蜜多（智慧的完美）的真谛。在这里，我想稍微谈谈空性的意义：当我们观察心的明觉本质时，最初找不到它的生处，中间找不到它的住处，最后找不到它的灭处。这种远离生、住、灭三种状态的境界，无法用意识去思量，因为意识无法理解它；也无法用语言去表达，因为语言无法描述它。因此，空性超越了言语和概念的范畴，是一种如虚空般的瑜伽，被称为般若波罗蜜多。正如经文所说：‘言思无及般若度，不生不灭虚空体，各别自证智行境，三世佛母我敬礼。’因此，这种甚深空性无法用任何事物来象征。
English
Regarding form: Experiencing emptiness by being free from clinging to form as real is what is indicated by 'form is emptiness'. The experience of emptiness appearing as the aspect of form, the object of perception, is what is indicated by 'emptiness is form'. Thus, the two, appearance and emptiness, are not such that one is established by abandoning the other. Therefore, 'form is not other than emptiness, and emptiness is not other than form'. In short, 'form is emptiness' reveals the yoga of non-appearance, while 'emptiness is form' reveals the yoga of appearance. 'Form is not other than emptiness, and emptiness is not other than form' reveals the practice of the single path of union, which is the essential point, and will be explained in detail below. Just as form appears as having four characteristics, so too, feeling, perception, mental formations, and consciousness are 'emptiness'. The remaining aggregates should also be understood as having four characteristics. An example of appearance and emptiness appearing inseparably with four characteristics is like the reflection of the moon in water, which appears as the moon but is empty of the moon, or like the horses and cattle in a dream, which, when awakened, appear as horses and cattle but are empty of horses and cattle. By applying these examples to the two, sensory and mental consciousness, one should generate a unique experience. Secondly, how to obtain the eightfold realization of profound wisdom: 'Shariputra, all phenomena are thus emptiness, without characteristics, unborn, unceasing, without impurity, without separation from impurity, without decrease, without increase.' This indicates that Shariputra is addressed in an affectionate manner, and since all phenomena of samsara and nirvana, such as form, possess four characteristics, all phenomena are profound emptiness, which is the meaning of the Mother (Prajnaparamita). Here, I will briefly discuss the meaning of emptiness: When we look at the essence of the mind's clarity and awareness, we initially do not find a place of birth, in the middle we do not find a place of dwelling, and finally we do not find a place of cessation. This freedom from the three states of birth, dwelling, and cessation cannot be conceived by the mind, because the mind cannot understand it; nor can it be expressed by speech, because speech cannot describe it. Therefore, emptiness transcends the realm of words and concepts, and is a yoga like the sky, which is considered to be the Prajnaparamita, the perfection of wisdom. As it is said: 'Beyond speech, thought, and expression is the Perfection of Wisdom, unborn, unceasing, the nature of the sky, the object of individual self-awareness and wisdom, to the Mother of the Buddhas of the three times, I prostrate.' Such profound emptiness cannot be symbolized by anything. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ོན་དུ་མེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པ། 2-250 སྟོང་ཉིད་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འཕྲལ་དུ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཡེ་ནས་སྟོང་པས་ན་མ་སྐྱེས་པ། སྟོང་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་ཀྱང་རྩལ་ཅིར་ཡང་མི་འགག་པས་ན་མ་འགགས་པ། སྟོང་ཉིད་ཟབ་ མོའི་གཤིས་ལ་འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་གདོད་མ་ནས་མེད་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ། དྲི་མ་དེ་ཡང་འཕྲལ་ལ་བསལ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཡེ་ནས་དག་པ་ཡིན་པས་ན་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ མེད་པ། སྟོང་ཉིད་ཟབ་མོའི་གཤིས་ལུགས་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱོན་ཡོན་བསལ་བཞག་དང་བྲལ་ཞིང་། གང་སྟོང་དང་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པས་ན་བྲི་བ་མེད་པ། གང་བ་མེད་པའོ། །གསུམ་ པ་འཁོར་འདས་ཡུལ་གྱི་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་ཚུལ་ལ། ཕུང་པོ་ལྔའི་གྲོལ་ཚུལ། དབང་པོ་དྲུག ཡུལ་དྲུག ཁམས་བཅོ་བརྒྱད། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས། བདེན་པ་བཞི། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གྲོལ་ཚུལ་དང་བདུན་ ནོ། །དང་པོ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན། དེའི་དོན་ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་བོས་ནས། རྟོགས་པ་ཟབ་མོ་བརྒྱད་ལྡན་དུ་གྲོལ་བ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཤིས་ལུགས་ ལ། གཟུགས་མེད། ཚོར་བ་མེད། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་བྱེད་མེད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཞེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཤིས་ལུགས་ལ་གཟུགས་སོགས་མེད་པ་སྣང་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དངོས་བསྟན་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་འཆར་སྒོ་ལ་གཟུགས་སོགས་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཅིར་ཡང་འཆར་བ་སྣང་བཅས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི། 2-251 སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཟུགས་ཡོད། ཚོར་བ་ཡོད། འདུ་ཤེས་ཡོད། འདུ་བྱེད་ཡོད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ཅེས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོགས་སུ་སྣང་ཡང་སྟོང་ཉིད་ཁོ་རང་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་མེད། ཚོར་བ་མེད། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་བྱེད་མེད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་ཟུང་འཇུག་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ཉམས་ལེན་སྦས་དོན་དུ་གནས་པས་ཏེ། དངོས་བསྟན་དང་སྦས་དོན་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྣང་བཅས་ སྣང་མེད་ཟུང་འཇུག་གསུམ་གྱི་འཆད་ཚུལ་འདི་ནི། ཐལ་རང་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དག་གིས་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོའི་མདོ་འཆད་པའི་དགོངས་པ་ཁོ་བོའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་ལས་རྙེད་པ་ཡིན་པས་བློ་གྲོས་ དང་ལྡན་པ་དག་དགའ་བར་གྱིས་ཤིག སྟོང་ཉིད་གཟུགས་སོགས་སུ་ཤར་ཡང་ཁོ་རང་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་སོགས་སུ་མེད་པ་སྦས་དོན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་མདོ་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ་གནད་ཀྱི་དོན་ནོ། །འཆད་ཚུལ་འདི་ནི་དོན་ཚན་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་མདོའི་དོན་གཟུགས་ སོགས་གཏན་མེད་ཞེས་འཆད་པ་ནི་ཆད་པའི་མཐར་ལྷུང་ཞིང་། གཞན་དག་གཟུགས་སོགས་བདེན་པར་མེད་ཅེས་འཆད་པ་ནི་ཁྱད་གཞི་དང་ཁྱད་ཆོས་གོ་ལོག་སྟེ་སྟོང་ཉིད་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་
Chinese
因为空性本性中不存在生灭，所以是无相（míng chēng niè pán，无相）。 空性不是由因缘暂时产生的，而是本来就空，所以是不生。空性虽然自己的体性不生，但其作用却不会停止，所以是不灭。空性深奥的本性中，从原始以来就没有迷惑的污垢，所以是无垢。而且这个污垢也不是暂时去除的，而是本来就清净，所以是无垢离。空性深奥的本性，自性任运成就，远离了对佛的功过取舍，没有减少和增加，所以是无减，也没有增加。 第三，关于从轮回和涅槃的执着中解脱的方式：五蕴的解脱方式、六根、六境、十八界、十二因缘、四谛、以及身和智慧的解脱方式，共有七种。第一种由‘舍利子’等来阐述。其含义是，呼唤舍利子，因为以八种深刻的领悟而解脱，所以对于深刻的空性本性来说：没有色，没有受，没有想，没有行，没有识。空性的本性中没有色等，这是直接显示的无相瑜伽。而空性的显现方式是，色等轮回和涅槃的任何事物都会显现，这是有相瑜伽： 空性中有色，有受，有想，有行，有识。空性显现为色等，但除了空性本身之外，没有其他的色，没有受，没有想，没有行，没有识。这是双运唯一道的修持，以隐义的方式存在。通过直显和隐义两种方式，有相、无相、双运这三种阐述方式，是开创中观自续派和中观应成派的先驱们，解释深奥般若经的意图，这是我通过自己的智慧所获得的，所以请有智慧的人们欢喜吧！空性显现为色等，但除了空性本身之外，没有其他的色等，这是隐义的原因是：空性即是色，空性之外没有其他的色，这是没有颠倒的经文要点，是关键的意义。这种阐述方式也适用于下面的章节。有些人解释经文的意思是色等完全不存在，这是落入了断灭边。另一些人解释说色等不是真实存在，这是颠倒了体和属性，没有理解空性深奥的含义。
English
Because there is no arising or ceasing in the nature of emptiness, it is without characteristics (míng chēng niè pán, without characteristics). Emptiness is not temporarily produced by causes and conditions, but is empty from the beginning, so it is unborn. Although emptiness itself is unborn, its function does not cease, so it is unceasing. In the profound nature of emptiness, there is no defilement of delusion from the beginning, so it is without defilement. Moreover, this defilement is not temporarily removed, but is pure from the beginning, so it is without defilement and separation. The profound nature of emptiness, spontaneously accomplished, is free from accepting or rejecting the merits and faults of the Buddha, and there is no decrease or increase, so it is without decrease, and there is no increase. Third, regarding the way to liberate from the attachment to samsara and nirvana: the way to liberate from the five aggregates, the six sense organs, the six objects, the eighteen realms, the twelve links of dependent origination, the four truths, and the way to liberate from the body and wisdom, there are seven in total. The first is explained by 'Shariputra' and others. Its meaning is, calling Shariputra, because of liberating with eight profound realizations, so for the profound nature of emptiness: there is no form, no feeling, no perception, no volition, no consciousness. There is no form, etc. in the nature of emptiness, this is the direct display of the formless yoga. And the way emptiness manifests is that anything of samsara and nirvana will appear, this is the yoga with characteristics: In emptiness there is form, there is feeling, there is perception, there is volition, there is consciousness. Emptiness appears as form, etc., but other than emptiness itself, there is no other form, no feeling, no perception, no volition, no consciousness. This is the practice of the union of the one path, existing in a hidden way. Through the two ways of direct display and hidden meaning, these three ways of explanation of with characteristics, without characteristics, and union, are the pioneers who created the Svatantrika and Prasangika schools, the intention of explaining the profound Prajnaparamita Sutra, this is what I have obtained through my own wisdom, so please, those with wisdom, rejoice! Emptiness appears as form, etc., but other than emptiness itself, there are no other forms, etc., the reason for this hidden meaning is: emptiness is form, there is no other form outside of emptiness, this is the key point of the un-inverted sutra, it is the key meaning. This way of explanation also applies to the following chapters. Some people explain the meaning of the sutra as form, etc. completely non-existent, this is falling into the extreme of annihilation. Others explain that form, etc. are not truly existent, this is reversing the subject and attribute, not understanding the profound meaning of emptiness. --------------------------------------------------------------------------------