Tibetan
་གྱི་འཇུག་ཚུལ་ལས་ཕྱེ་བའི་ གཞན་སེལ་གསུམ། གཉིས་པའི་མཚན་གཞི་ལ། སྡེ་བདུན་རབ་གསལ་ལས། སྒྲ་རྟག་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་སྒྲ་མི་རྟག་པ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་རྟག་པར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི། མི་འཐད་དེ། 2-968 དབྱེ་བ་གསུམ་པོ་དེ། དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་གྱི་དབྱེ་བ་གང་ཞིག །གང་གི་མཚན་གཞི་དེ་དེ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རིམ་བཞིན། བུམ་ལྡན་གྱི་གཞིར་བུམ་པ་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་རྗེས་དཔག་ ལ་སྣང་བའི་བུམ་པ་ཡོད་པའི་དོན་སྤྱི་ལྟ་བུ་དང་། བུམ་པས་ས་དག་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་བུམ་པ་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་བུམ་པ་ཡོད་པའི་དོན་སྤྱི་ལྟ་བུ་དང་། བུམ་པ་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཐེ་ཚོམ་ལ་སྣང་བའི་བུམ་པ་ཡོད་པའི་དོན་སྤྱི་ལྟ་བུའོ། །དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་བློའི་གཞན་སེལ་ལ་དབྱེ་ན་དགག་བྱ་ཤེས་བྱ་ལ་སྲིད་མི་སྲིད་ གཉིས་སོ། །བཞི་པ་གནད་བསྡུ་བ་ནི། བུམ་པའི་དོན་སྤྱི་དང་། བུམ་མིན་གྱི་དོན་སྤྱི་ལྟ་བུའི་སྟེང་དུ། བློ་སེལ་སྤྱི་དང་། དབྱེ་བ་གཉིས་པོ་དེ་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བྱ་སྟེ། བུམ་པའི་དོན་ སྤྱི་དེ་ལ། གཞན་སེལ། སེལ་བ། རྣམ་གཅོད། ཅེས་བྱ་སྟེ། བསལ་གཞི་བུམ་པའི་སྟེང་དུ། སེལ་བྱེད་སྒྲ་དང་རྟོག་པས། བསལ་བྱ་བུམ་མིན་བསལ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བཞག་པའི་སྒྲོ་བཏགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ན། སེལ་བྱེད་སྒྲ་རྟོག་དང་། བསལ་གཞི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ནི། གཞན་སེལ་མིན་ཏེ། རང་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་བུམ་མིན་པ་སྟོང་ཙམ་ནི། གཞན་སེལ་ཡིན་ཡང་། བློ་སེལ་མིན་ཏེ། 2-969 ཡུལ་ཅན་སྒྲ་རྟོག་གིས་བསལ་བྱ་བསལ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པའི་དོན་སྤྱི་དེ་ལ་གཞན་ལྡོག་དང་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་བུམ་མིན་ལས་ལྡོག་ པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཕྱིར། དོན་སྤྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་ལྟོ་ལྡིར་བ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། སྒྲ་སྤྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྟོ་ལྡིར་བ་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་རྟོག་གི་རྗེས་ སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འདྲེས་པ་དང་འབྲེལ་བ་དང་སྤྱི་མཚན་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་བུམ་གསལ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ ཏུ་འདི་ལ་དངོས་པོའི་གཞན་སེལ་ལམ། ཡོད་པ་གཞན་སེལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་བཅད་ནས། དོན་བྱེད་ནུས་པ་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ རོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འཇོག་པའི་གཞི་འམ་རྟེན་བུམ་པ་དེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནད་དེ་བཞིན་དུ། བུམ་པ་མིན་པའི་དོན་སྤྱི་དེ་ལ། སྤྱིར་གཞན་སེལ་སོགས་སུ་འཇོག་པའི་ཤེས་བྱེད་སྔ་མ་དང་འདྲ་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་འདི་ལ་དངོས་མེད་ཀྱི་གཞན་སེལ་ཞ
Chinese
将从‘如何运用’中分离出来的三种他者排除。第二个例子的基础是，在《七部论释》中说：‘例如，在执持声音为常的分别念中，通过断除声音无常的方式，声音显现为常。’这种说法是不合理的。 这三种区分是什么？是实事（事物）的他者排除的哪种区分？因为哪个例子的基础不是那个。 因此，依次类推，在持有瓶子的基础上，在持有瓶子的后得智中，显现的瓶子存在的总相，以及在瓶子使地面干净的地方，在持有瓶子的分别念中，显现的瓶子存在的总相，以及在对瓶子存在与否犹豫不决的怀疑中，显现的瓶子存在的总相。 如果将依赖于非实事的心的他者排除进行区分，那么对于所破的认识对象来说，存在与不存在两种情况。 第四，总结要点：在瓶子的总相和非瓶子的总相之上，要确定心的排除总相和这两种区分。瓶子的总相，被称为‘他者排除’、‘排除’、‘决断’，因为在排除对象瓶子的基础上，排除者声音和分别念，依赖于所排除的非瓶子而被安立，所以是假立的。 那时，排除者声音和分别念，以及排除对象瓶子等，不是他者排除，因为是自相。瓶子和成千上万的非瓶子，虽然是他者排除，但不是心的排除，因为有境声音和分别念不依赖于所排除的排除对象。 同样，瓶子的总相被称为‘他者返还’和‘返还’，因为在持有瓶子的分别念中，显现为从非瓶子中返还。被称为‘总相’，因为显现为肚子鼓胀的样子。被称为‘声音总相’，因为跟随用‘瓶子’来称呼肚子鼓胀的声音和分别念。 同样，被称为‘混合’、‘关联’和‘总特征’，因为在持有瓶子的分别念中，显现为瓶子清晰地混合在一起等等。特别地，这被称为实事（事物）的他者排除，或者有者的他者排除，因为在持有瓶子的分别念中，断除不能起作用的，显现为能起作用的瓶子等的样子。 这被称为依赖于实事（事物）的他者排除，因为安立它的基础或所依瓶子是实事（事物）。同样，非瓶子的总相，通常与之前安立为他者排除等的认识方式相同，但特别地，这被称为非实事的他者排除。
English
The three other-exclusions separated from the way of application. The basis of the second example is, as stated in the 'Seven Treatises Clearly Explained': 'For example, in the conceptualization that holds sound to be permanent, it appears as permanent sound by cutting off the impermanence of sound.' This is not reasonable. Which of the three divisions is it? Which division of the other-exclusion of entities? Because the basis of which example is not that. Therefore, sequentially, like the general meaning of the existence of a vase appearing in the subsequent inference of holding a vase on the basis of having a vase, and like the general meaning of the existence of a vase appearing in the conceptualization of holding a vase in a place where the vase cleans the ground, and like the general meaning of the existence of a vase appearing in the doubt of doubting whether a vase exists or not. If the other-exclusion of mind relying on non-entities is divided, then for the object to be negated, there are two possibilities: existence and non-existence. Fourth, summarizing the key points: On top of the general meaning of a vase and the general meaning of a non-vase, the general mind-exclusion and these two divisions should be determined. The general meaning of a vase is called 'other-exclusion', 'exclusion', 'determination', because on top of the object of exclusion, the vase, the excluder, sound and conceptualization, rely on the excluded non-vase to be established, so it is imputed. At that time, the excluder, sound and conceptualization, and the object of exclusion, such as a vase, are not other-exclusions, because they are self-characteristics. A vase and thousands of non-vases, although they are other-exclusions, are not mind-exclusions, because the subject-possessing sound and conceptualization do not rely on the excluded object of exclusion. Similarly, the general meaning of a vase is called 'other-reversal' and 'reversal', because in the conceptualization of holding a vase, it appears as reversing from a non-vase. It is called 'general meaning', because it appears in the form of a bulging belly. It is called 'sound general', because it follows the sound and conceptualization of saying 'vase' to the bulging belly. Similarly, it is called 'mixture', 'relation', and 'general characteristic', because in the conceptualization of holding a vase, the clear vases appear to be mixed together, etc. In particular, this is called the other-exclusion of entities or the other-exclusion of existents, because in the conceptualization of holding a vase, cutting off what cannot perform a function, it appears in the form of a vase that can perform a function. This is called the other-exclusion relying on entities, because the basis or support for establishing it, the vase, is an entity. Similarly, the general meaning of a non-vase is generally the same as the previous way of knowing that establishes it as other-exclusion, etc., but in particular, this is called the other-exclusion of non-entities. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ེས་བྱ་སྟེ། བུམ་པ་མིན་པ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ལ། བུམ་པ་མིན་པ་དེ། 2-970 དངོས་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་མེད་ལ་བརྟེན་པའི་གཞན་སེལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇོག་གཞི་བུམ་མིན་དེ་དངོས་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན། བསལ་གཞི་བུམ་མིན་གྱི་སྟེང་དུ། སེལ་ བྱེད་བུམ་མིན་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་རྟོག་པས་བསལ་བྱ་བུམ་པ་བསལ་བའི་ཚེ་ན་སེལ་བྱེད་སྒྲ་རྟོག་རང་མཚན་ཡིན་པ་དང་། བསལ་གཞི་བུམ་མིན་མེད་དགག་ཡིན་པས་བློ་སེལ་དུ་མི་རུང་ལ། སེལ་བྱེད་སྒྲ་རྟོག་གིས་བུམ་པ་བཅད་ཙམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བཞག་པའི་སྒྲ་སྤྱི་འམ་དོན་སྤྱི་ནི། སྒྲའི་གཞན་སེལ་དང་བློའི་གཞན་སེལ་ཞེས་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དཔལ་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པའི་དགོངས་པ་རྫོགས་ པར་གྱུར་ཅིག །གཉིས་པ་དོན་རང་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་སེལ་དང་དངོས་པོ་དོན་གཅིག་ཅིང་། དེ་ཡིན་ན་གཞན་སེལ་ཡིན་པས་ཁྱབ་བོ།། །།གསུམ་པ་མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་འོག་ནས་འཆད། ༈ དགག་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། གཉིས་པ་ དགག་བྱའི་སྒོ་ནས། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང་། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་གཉིས། དེ་གཉིས་ལ་མཚན་ཉིད། རྣམ་གྲངས། མཚན་གཞི་དང་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ནི། རང་གི་དགག་བྱ་བཀག་ཤུལ་དུ་ཆོས་ གཞན་སྒྲུབ་པ་དངོས་སུ་མི་འཕན་པ་དང་། འཕེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་རྣམ་གྲངས་ནི། མ་ཡིན་དགག །མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ། སྒྲུབ་པའི་གཞན་སེལ། སེལ་བའི་སྒྲུབ་པ། དགག་སྒྲུབ་གཉིས་ཚོགས་པ་དང་ལྔ་དོན་གཅིག ། 2-971 མེད་དགག །མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ། དགག་པའི་གཞན་སེལ། སེལ་བའི་དགག་པ། དགག་རྐྱང་དང་ལྔ་དོན་གཅིག །དེ་ལྟར་འཐད་དེ། རང་འགྲེལ་ལས། དེས་ན་སེལ་བའི་དགག་སྒྲུབ་གཉིས་དང་། མེད་དགག་མ་ཡིན་ དགག་དོན་གཅིག་གོ། །ཅེས་དང་། དཔེར་ན་བུམ་པ་མེད་པ་དང་བུམ་པ་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་ལྟ་བུ་དགག་པ་རྐྱང་པ་དང་། དགག་སྒྲུབ་ཚོགས་པའོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རང་ལུགས་པ་ཁ་ ཅིག་ཀྱང་། སྤྱི་མཚན་ཡིན་ན་གཞན་སེལ་ཡིན་པའི་ཁྱབ་པ་བློར་མི་ཤོང་ཞིང་། སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་མ་ཡིན་དགག་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་ལ་འཆོར་ཆས་བྱེད་པ་ནི། རང་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའི་རྣམ་དབྱེ་ མ་ཕྱེད་ཅིང་། མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་ཅི་ལ་ཟེར་མིང་དོན་མ་འཕྲོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་པས་སྨྲ་བ་ཉུང་ན་མཛེས་སོ། །དེས་ནས་གཞན་སེལ་བརྟག་པའི་དངོས་བསྟན་གྱི་ཡོད་མེད་ཀྱི་གཞན་ སེལ་གཉིས་ཆར། བློ་སེལ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདིའི་མེད་པ་གཞན་སེལ་དང་། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་འགལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། དོན་གཅིག་ཏུ་འཁྲུལ་བར་དམིགས་ལ། གཞན་སེལ་བརྟག་པ་འདིར་ མེད་དགག་དང་མ་ཡིན་དགག་གཉིས་མི་འཆད་པ་ནི། མཚན་ཉིད་བརྟག་པར། སྣང་བ་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན། །སེལ་བ་ལ་ནི་དགག་སྒྲུབ་གཉིས། ཞེས་འཆད་པ་ལ་དགོ
Chinese
要知道，对于执持非瓶的分别念来说，这个非瓶， 因为显现为非实有的行相，并且依赖于非实有，所以称为‘遣余’，因为安立的基础——非瓶——是非实有。因此，在所遣除的基础——非瓶之上， 当遣除者——表达非瓶的语词和分别念——遣除所遣除的瓶子时，遣除者的语词和分别念是自相，而所遣除的基础——非瓶——是无遮，因此不能作为破除的对象。 遣除者的语词和分别念仅仅依赖于对瓶子的遮断而安立的语词总相或意义总相，被称为语词的遣余和意识的遣余。愿《三万颂般若经》（梵文：Arya Triśatikā Prajñāpāramitā Sūtra，圣三万颂智慧度经）的意旨圆满实现！第二，实有自相的事物与遣余是意义相同，如果是它，那么遍是遣余。 第三，无遮的遣余将在下文解释。 从所破的角度进行分类： 第二，从所破的角度，有非是遮的遣余和无遮的遣余两种。这两种各有定义、名称和例子三种。 第一种是：自己的所破被遮止后，并不直接引出其他法，以及引出其他法，这两种的定义。 第二种是名称：非是遮、非是遮的遣余、成立的遣余、遣除的成立、遮成立二者集合，这五个意义相同。 无遮、无遮的遣余、遮止的遣余、遣除的遮止、纯粹的遮止，这五个意义相同。这样说是合理的，因为在《自释》中说：‘因此，遣除的遮成立二者，以及无遮非是遮意义相同。’ 例如，没有瓶子和没有瓶子的处所，就像纯粹的遮止和遮成立的集合。因此，有些自宗派的人，如果认为总相是遣余的周遍关系无法理解，并且认为如果是成立就是非是遮的周遍关系会出错， 这是因为没有区分自宗和他宗的宗义，并且不理解什么是非是遮的遣余，这是名实不符的表现，所以少说是好的。因此，对于考察遣余的直接显示的‘有’和‘无’的两种遣余， 仅仅是意识的破除，因此这里的‘无’的遣余和无遮的遣余是完全相违的。因此，容易误认为意义相同。而在此考察遣余中不解释无遮和非是遮两种，是因为在定义考察中说：‘显现是实有境，遣除则有遮成立二者。’这样说的缘故。
English
Know that, for the conceptualization that grasps the non-pot, that non-pot, because it appears as the aspect of non-entity and relies on non-entity, is called 'other-exclusion (gzhan sel)'. Because the basis of establishment—the non-pot—is a non-entity. Therefore, on the basis of what is to be excluded—the non-pot, when the excluder—the word and conceptualization that express the non-pot—excludes the pot to be excluded, the word and conceptualization of the excluder are self-characterized (rang mtshan), and the basis of exclusion—the non-pot—is a non-affirming negation (med dgag), so it cannot be the object of refutation. The general sound or general meaning that the word and conceptualization of the excluder rely on, merely in relation to the cutting off of the pot, is established as the other-exclusion of sound and the other-exclusion of consciousness. May the intention of the Three Hundred Thousand Verse Perfection of Wisdom Sutra (梵文：Arya Triśatikā Prajñāpāramitā Sūtra，圣三万颂智慧度经) be completely fulfilled! Second, a real self-characterized thing and other-exclusion are the same in meaning, and if it is that, then it is pervasively other-exclusion. Third, the other-exclusion of non-affirming negation will be explained below. Classification from the perspective of what is to be negated: Second, from the perspective of what is to be negated, there are two types of other-exclusion: non-affirming negation (ma yin dgag) and non-affirming negation (med dgag). These two each have three aspects: definition, names, and examples. The first is: the definition of the two, that after one's own object of negation is negated, it does not directly bring about another phenomenon, and that it does bring about another phenomenon. The second is the names: non-affirming negation, other-exclusion of non-affirming negation, other-exclusion of establishment, establishment of exclusion, and the collection of both negation and establishment, these five are the same in meaning. Non-affirming negation, other-exclusion of non-affirming negation, other-exclusion of negation, negation of exclusion, and pure negation, these five are the same in meaning. It is reasonable to say so, because in the 'Self-Commentary' it says: 'Therefore, the two of exclusion and establishment of exclusion, and non-affirming negation and non-affirming negation are the same in meaning.' For example, the absence of a pot and the place where there is no pot are like pure negation and the collection of negation and establishment. Therefore, some of our own school, if they think that the pervasion that a general characteristic is other-exclusion cannot be understood, and that it is wrong to think that if it is establishment, it is pervasively non-affirming negation, this is because they have not distinguished the tenets of their own and other schools, and they do not understand what is meant by other-exclusion of non-affirming negation, which is a manifestation of not matching name and meaning, so it is better to speak less. Therefore, for the two other-exclusions of 'existence' and 'non-existence' that are directly shown in the examination of other-exclusion, it is only the refutation of consciousness, so the other-exclusion of 'non-existence' here and the other-exclusion of non-affirming negation are completely contradictory. Therefore, it is easy to mistakenly think that they are the same in meaning. And the reason why non-affirming negation and non-affirming negation are not explained in this examination of other-exclusion is because in the examination of definition it says: 'Appearance is the object of reality, exclusion has both negation and establishment.' That is why. --------------------------------------------------------------------------------