Tibetan
ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེ་ཏེ། དཔེར་ན། ཀཿནི་ཚངས་པ་རླུང་ཉི་བདག །མ་ནིང་ ཀཾ་ནི་མགོ་དང་ཆུ་དག་ལ། ཞེས་ཀའི་སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་གི་རྟགས་སོ་སོར་བྱས་པས་དོན་སོ་སོར་འཇུག་པ་བཞིན་སྒྲའི་གཟུགས་གཅིག་ལའང་རྟགས་ཀྱི་ སྐྱེས་བ་ དབྱེ་བས་དོན་སོ་ སོར་བསྒྱུར་བ་དང་། ཡང་སྐྱེས་པའི་རྟགས་མཐའ་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཞན་མི་འཇུག་པ་པྲྀཀྵ་ལྟ་བུ་ལ་མ་ནིང་ངམ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་མཐའ་བྱས་ཚེ་བུད་མེད་ལ་སྣམ་སྦྱར་བཀབ་པ་ལྟར་མཁས་པས་མཐོང་ན་ཡ་མཚན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བས་ལས་དང་པོ་པ་དག་གིས་ཕྱོགས་ཙམ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཨམཱ་ར་ཀོ་ཥ་དང་། འགྲེལ་པ་ཀཱ་མ་དྷེ་ནུ་དང་། ཚིག་གི་ཟླ་བ་དང་། མཆོག་སྲེད་ཀྱིས་བྱས་པའི་རྟགས་བསྡུ་བ་རྣམས་ལས་རིགས་མཐུན་པ་རྣམས་བསྡུས་ནས་བཀོད་པ་འདི་ཅུང་ཟད་སྟེ། རྒྱས་པ་གཞུང་དེ་རྣམས་དང་། སུཔྲ་མཐའ་རིན་འབྱུང་སོགས་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ཡང་། །འགྲེལ་པ་འདོད་འཇོར། དེ་ལ་འདི་ལྟར་རྟགས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དག་པ་དང་། འདྲེས་པ་དང་། གཏིབས་པ་དང་། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། མི་གསལ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་གི་འདུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དགའ་སྟེ། ཁ་ཊྭཱ། པྲྀ་ཀྵཿ ཀུཎྜཾ། མོ་དང་། ཕོ་དང་། མ་ནིང་ངོ་། གཉིས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ནི་འདྲེས་པ་སྟེ། མ་རཱི་ཙིཿ ཨཱུརྨྨིཿ ཨ།།།ཿ ཚརྡྡིཿ ཀ་པཱ་ཊ། གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་གཏིབས་པ་སྟེ། ཏ་ཊཱི། ཏ་ཊཱཿ ཏ་ཊཾ། ཤྲྀངྑ་ལཿ ཤྀངྑ་ལཱཿ ཤྲྀངྑཾ། ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲའི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་འཛིན་པས་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་གཟུགས་ ནི་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ཤུཀླཱ། ཤུཀླཿ ཤུཀླཾ། པཊྭཱི། པཊུཿ པཊུ། བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ཉིད་ལའང་ངེས་པར་འདུ་བྱེད་པར་འོས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ། པཉྩ། ཥཊྲ། པྲ་ཀྲྀ་ཏིཿ བི་ཥ་ཡཿ པྲ་དྷཱ་ནཾ། བྷཱརྻ། དཱ་རཱཿ ཀ་ལ་ཏྲཾ། རྟགས་ཀྱི་མཚན་མས་སྒྲ་འདུ་བྱེད་པར་མི་འོས་པ་ནི་མི་གསལ་བ་སྟེ། པཉྩ། ཥཊྲ། ཀ་ཏི། ཨུཙྪཻཿ ཡཱུ་ཡཾ། བ་ཡཾ། ཞེས་བཤད་དོ། །ཞེས་སོ། །རྟགས་དེ་དག་གང་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་གཞི་མིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་འདུས་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མི་ཤྲའི་རིགས་ཀྱི་ཨཱ་ཙཱརྻ་བ་ར་རུ་ཙིས། སྒྲ་དེའང་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་དང་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་ཇི་ལྟ་བའི་སྒྲ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི། གཽཿ ཨ་ཤྭཿ པུ་རུ་ཥཿ ཧསྟཱི། ཤ་ཀུ་ནིཿ བྲཱཧྨ་ཿ ཞེས་པ་ལ
Chinese
ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེ་སྟེ། དཔེར་ན། ཀཿ ནི་ཚངས་པ་རླུང་ཉི་བདག །མ་ནིང་ ཀཾ་ནི་མགོ་དང་ཆུ་དག་ལ། ཞེས་ཀའི་སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེས་པ་དང་མ་ནིང་གི་རྟགས་སོ་སོར་བྱས་པས་དོན་སོ་སོར་འཇུག་པ་བཞིན་སྒྲའི་གཟུགས་གཅིག་ལའང་རྟགས་ཀྱི་སྐྱེས་བ་དབྱེ་བས་དོན་སོ་སོར་བསྒྱུར་བ་དང་། ཡང་སྐྱེས་པའི་རྟགས་མཐའ་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཞན་མི་འཇུག་པ་པྲྀཀྵ་ལྟ་བུ་ལ་མ་ནིང་ངམ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟགས་མཐའ་བྱས་ཚེ་བུད་མེད་ལ་སྣམ་སྦྱར་བཀབ་པ་ལྟར་མཁས་པས་མཐོང་ན་ཡ་མཚན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བས་ལས་དང་པོ་པ་དག་གིས་ཕྱོགས་ཙམ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཨ་མཱ་ར་ཀོ་ཥ་དང་། འགྲེལ་པ་ཀཱ་མ་དྷེ་ནུ་དང་། ཚིག་གི་ཟླ་བ་དང་། མཆོག་སྲེད་ཀྱིས་བྱས་པའི་རྟགས་བསྡུ་བ་རྣམས་ལས་རིགས་མཐུན་པ་རྣམས་བསྡུས་ནས་བཀོད་པ་འདི་ཅུང་ཟད་སྟེ། རྒྱས་པ་གཞུང་དེ་རྣམས་དང་། སུཔྲ་མཐའ་རིན་འབྱུང་སོགས་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ཡང་། །འགྲེལ་པ་འདོད་འཇོར། དེ་ལ་འདི་ལྟར་རྟགས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དག་པ་དང་། འདྲེས་པ་དང་། གཏིབས་པ་དང་། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། མི་གསལ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གཅིག་གི་འདུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དགའ་སྟེ། ཁ་ཊྭཱ། （藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） པྲྀ་ཀྵཿ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） ཀུཎྜཾ།（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） མོ་དང་། ཕོ་དང་། མ་ནིང་ངོ་། གཉིས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ནི་འདྲེས་པ་སྟེ། མ་རཱི་ཙིཿ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） ཨཱུརྨྨིཿ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） ཨ།།།ཿ ཚརྡྡིཿ ཀ་པཱ་ཊ། གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་གཏིབས་པ་སྟེ། ཏ་ཊཱི། ཏ་ཊཱཿ ཏ་ཊཾ། ཤྲྀངྑ་ལཿ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） ཤྀངྑ་ལཱཿ ཤྲྀངྑཾ། ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲའི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་འཛིན་པས་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་གཟུགས་ ནི་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ཤུཀླཱ། ཤུཀླཿ ཤུཀླཾ། པཊྭཱི། པཊུཿ པཊུ། བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ཉིད་ལའང་ངེས་པར་འདུ་བྱེད་པར་འོས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ། པཉྩ། ཥཊྲ། པྲ་ཀྲྀ་ཏིཿ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） བི་ཥ་ཡཿ（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） པྲ་དྷཱ་ནཾ།（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） བྷཱརྻ། དཱ་རཱཿ ཀ་ལ་ཏྲཾ། རྟགས་ཀྱི་མཚན་མས་སྒྲ་འདུ་བྱེད་པར་མི་འོས་པ་ནི་མི་གསལ་བ་སྟེ། པཉྩ། ཥཊྲ། ཀ་ཏི། ཨུཙྪཻཿ ཡཱུ་ཡཾ། བ་ཡཾ། ཞེས་བཤད་དོ། །ཞེས་སོ། །རྟགས་དེ་དག་གང་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་གཞི་མིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་འདུས་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མི་ཤྲའི་རིགས་ཀྱི་ཨཱ་ཙཱརྻ་བ་ར་རུ་ཙིས། སྒྲ་དེའང་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་དང་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་ཇི་ལྟ་བའི་སྒྲ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི། གཽཿ ཨ་ཤྭཿ པུ་རུ་ཥཿ ཧསྟཱི། ཤ་ཀུ་ནིཿ བྲཱཧྨ་ཿ ཞེས་པ་ལ
English
It is very important to know the distinctions. For example, "Kaḥ is Brahma, wind, sun, and lord. The neuter Kaṃ is head and water." Just as the sound of 'ka' alone is marked as masculine and neuter, and thus has different meanings, similarly, even for a single sound form, the gender distinction transforms the meaning. Furthermore, if the neuter or feminine ending is added to something like pṛkṣa, which only has a masculine ending and never takes any other form, it would be like covering a woman with a woolen cloth, and scholars would find it astonishing. Therefore, for the sake of those who are just beginning, and to ensure they have some certainty, this is a brief compilation of similar types from the Amarakosha, the commentary Kamadhenu, the Dictionary of Words, and the Gender Collection by Chokse. For more details, one should consult those texts, as well as the Supranta Rinjung and others. Moreover, in the commentary 'Desire-Fulfilling,' it is said that there are six types of genders: pure, mixed, dense, closely associated, universally applicable, and unclear. The cause of combining one is joy: khaṭvā, pṛkṣa, kuṇḍaṃ, feminine, masculine, and neuter. The cause of combining two is close association, which is mixed: marīciḥ, ūrmiḥ, ā..., chardiḥ, kapāṭa. The cause of combining three is close union, which is dense: taṭī, taṭāḥ, taṭaṃ, śṛṅkhalaḥ, śiṅkhalāḥ, śṛṅkhaṃ. The form that distinguishes by closely associating the cause of the distinguishing sound is closely associated: śuklā, śuklaḥ, śuklaṃ, paṭvī, paṭuḥ, paṭu. That which is necessarily suitable for combining even in the distinction itself is universally applicable: pañca, ṣaṭra, prakṛtiḥ, viṣayaḥ, pradhānaṃ, bhāryā, dārāḥ, kalatraṃ. That which is not suitable for combining sounds with gender characteristics is unclear: pañca, ṣaṭra, kati, uccaiḥ, yūyaṃ, vayaṃ. It is said so. It is said. It should be known that the sounds of words, such as nouns, which are the basis for distinguishing those genders, are gathered into four types. According to Ācārya Vararuci of the Mishra lineage, those sounds are of four types: sounds of class, sounds of quality, sounds of action, and sounds of state. Among these, the sounds of class are: gauḥ, aśvaḥ, puruṣaḥ, hastī, śakuniḥ, brāhmaṇaḥ, and so on.