Tibetan
། སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་འཕྲོ་ན་དེ་མ་ཐག་དྲན་པས་ཟིན་པར་བྱས་ལ་འཕྲོ་བའི་ཡུལ་དེར་འཕྲོ་རུ་མི་གཞུག་པར་སྔར་གནས་ཆ་དེའི་ཐོག་ཏུ་འཇོག །ཡུལ་ལ་ཤོར་ནའང་དྲན་པས་ཟིན་པར་བྱས་ལ་ཡེང་བའི་དབང་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བཏང་བར་གཉེན་པོ་བསྐྱེད། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བྱེད་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པས་ངོ་ཤེས་ཀྱི་དྲན་པས་མ་ཟིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཁོར་བར་ལྟུང་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། ངོ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མི་ཆོག་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངོ་བོའི་དབྱིངས་སུ་གྲོལ་དགོས་སོ། །ཡན་ལག་གཉིས་པ་ནི་བཞག་སར་དལ་དུ་མི་གཞུག་པ་སྟེ། སེམས་གང་དུ་བཞག་ས་དེ་སྟེང་ནས། གསལ་དྭངས་ཀྱི་ཆ་མེད་པའི་མོག་གེ་བ་གྱུར་ན་ཞི་གནས་སྐྱོན་ཅན་དུ་འགྱུར་ཅིང་སེམས་མཐུལ་བ་ཡིན་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྟེན་དངོས་སམ་ཡིད་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་དང་། ཀ་བ་བུམ་པ་སོགས་དངོས་པོ་ཅི་རིགས་ལ་སེམས་ཡུད་ཅིག་གཏད། དེ་ལས་དངོས་པོ་གཞན་ལ་སྤོས་ཏེ་བཟུང་། ཐམས་ཅད་དུ་དྲན་པས་ཟིན་པར་བྱ། དེ་བཞིན་དར་གཅིག་ཀྱང་སེམས་དལ་དུ་མི་གཞུག་པར་དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཁ་སྤོ་ཞིང་ཞི་གནས་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མི་བཏང་བར་སེམས་གདུལ་བར་བྱ། གསུམ་པ་གོང་འོག་ཏུ་ཐལ་དུ་མི་གཞུག་བ་ནི། སེམས་རྣམ་རྟོག་གི་འཕྲོ་རྒོད་དང་ཞི་གནས་ཁོ་ནར་གནས་པ་གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་མི་བཏང་བར་དྲན་པའི་ཐག་བས་བཟུང་བས། གནས་པར་འདོད་ན་གནས་པའི་དབང་ཡང་ཡོད། འཕྲོ་བར་འདོད་ན་འཕྲོ་བའི་དབང་ཡང་ཡོད་ཅིང་གཉིས་ཀའི་ཐོག་ཏུ་ཡེང་བའི་བསླད་མ་ཞུགས་པར་ངོ་ཤེས་ནས་གཞི་མེད་དུ་གྲོལ་ཏེ་རང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་འོང་བ་ནི་སེམས་ཐུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བློ་བཞག་པའི་ཡན་ལག་དང་པོ་དཔེ་ལ་བསླབ་པ་ལ་གསུམ། འཁྲུལ་པའི་དུས། འཁྲུལ་པར་གོ་བའི་དུས། འཁྲུལ་པ་གཞི་མེད་དུ་ཁོངས་སུ་ཆུད་པའི་དུས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་རྒྱང་ནས་བལྟས་ན་ལུང་པ་ཐམས་ཅད་སྨྲིག་རྒྱུས་གང་། དེར་མཐོང་མ་ཐག་ལུང་པ་རྣམས་ཆུས་གང་ངོ་སྙམ་པའི་འཁྲུལ་རྟོག་འབྱུང་། འདི་ཆུའི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་པས་ཁྱེར་ནས་འཆི་བར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་པའི་འཇིགས་སྐྲག་སྐྱེ་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་དུས། དེ་ནས་ཉེ་བར་ཕྱིན་ནས་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་ཙ་ན། ཆུའི་རྒྱ་མཚོ་མ་ཡིན་སྨྲིག་རྒྱུ་འཁྲིག་པར་ཤེས་ནས་འཇིགས་སྐྲག་གི་རྟོག་པ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་འཁྲུལ་པར་གོ་བའི་དུས། དེ་ནས་དྲུང་དུ་སླེབ་ཙ་ན་སྨྲིག་རྒྱུའནག་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་ཡལ་ནས་ཅིའང་མི་དམིགས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་གཞི་མེད་དུ་ཁོངས་སུ་ཆུད་པའི་དུས་སོ། །དེ་བཞིན་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་འགྲེས་སྦྱར་ཏེ། རྨི་ལམ་རྨིས་པའི་ཚེ་དགྲ་དང་འཐབ་པའམ། གཉེན་དང་འཛའ་བ་སོགས་ཉིང་འཁྲུལ་སྟོང་པའི་རང་གཟུགས་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་དུས། ཏིང་འཛིན་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་མ་འགགས་ལ་རྨི་ལམ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་གོ་བའི་དུས། གཉིད་སད་པའི་ཚེ་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་གང་ཡང་མེད་དེ་མི་བདེན་པར་ཤེས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་གཞི་མེད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དུས་སོ། །དེ་བཞིན་ཏུ། སྒྱུ་མ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། དྲི་ཐའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། འཇའ་ཚོན་དང་། །སྤྲིན་དང་། གློག་དང་། བྲག་ཆ་དང་། འཕྲོག་བྱེད་ཟླ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ལ་རིམ་པར་སྦྱར་ཅིང་བསླབ་སྟེ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ངེས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ དོན་ལ་སྦྱར་བ་ལ་གཉིས། དྲན་སྣང་ལ་སྦྱར་བ་དང་། དམིགས་པ་ལ་བསླབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་རགས་པ་ལ་ཐོག་མར་སྦྱང་སྟེ། ཞེ་སྡང་དྲག་པོ་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་དགྲ་ཕ་ཀི་ད་ལྟ་བསད་དོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའི་གསོད་སེམས་དང་བཅས་པའི་ཟུག་རྡུ་མི་བཟོད་པ་འབྱུང་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་དུས། དར་གཅིག་ནས་ཞེ་སྡང་ཞི་ནས་བདེ་བར་གནས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་གོ་བའི་དུས། ཞེ་སྡང་དེ་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་གློ་བུར་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མི་བདེན་པར་རྟོགས་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་གཞི་མེད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དུས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་པས་བརྟག་ན་ཞེ་སྡང་རང་གི་སེམས་ལས་བྱུང་། སེམས་མ་རིག་པས་རྒྱུ་བྱས། ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས། དེ་དག་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པས་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན། སྒྱུ་མ་བརྟགས་ན་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས། རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན། ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མེད་དེ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ལས་སྐྱེས་པའི་ངག་གི་བརྗོད་པ་ཡིན། རྣམ་རྟོག་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པའང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པས། རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད། །ཅེས་བྱ། བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡི་གེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་ར་ཧས། ཡི་གེར་བསྟེན་པའི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པར། །ཡི་གེ་མེད་པར་གཅིག་ཀྱང་མེད། ཇི་སྲིད་ཡི་གེ་མེད་འགྱུར་བ།
Chinese
当心的分别念生起时，立即以正念抓住它，不要让它流向所缘境，而是安住在原来的状态上。即使心跑向外境，也要以正念抓住它，不要让它稍微放纵于散乱，要生起对治。如是说：“分别念是巨大的无明，是堕入轮回大海的因。”因此，如果不能以认识的正念抓住分别念，那么分别念就是堕入轮回的根本。仅仅认识到还不够，必须让它在无自性的本体法界中解脱。第二个支分是不让它松缓地安住，即心无论安住在哪里，如果从那个状态变得昏沉，没有明清的部分，就会变成有缺陷的止，心也会变得迟钝。因此，可以把心稍微放在如来真实的所依或以意念观想的对境上，或者柱子、瓶子等任何事物上。然后从那个事物转移到另一个事物上，抓住它。在任何时候都要以正念抓住它。同样，即使一会儿也不要让心松缓，而是把目标转移到各种各样的对境上，不要只让心处于止的状态，而要调伏心。第三个是不让它过度地向上或向下，即不要让心放纵于分别念的散乱和只安住于止的状态这两种情况，而是用正念的绳索抓住它。如果想要安住，也有安住的自主权；如果想要散乱，也有散乱的自主权，并且在两种情况下都不掺杂散乱的过失，认识到之后在无根中解脱，随自己所愿而行，这叫做调伏心。第三，在真如上安住心的第一个支分是学习譬喻，有三个阶段：迷惑之时、认识到迷惑之时、迷惑融入无根之时。这些要通过幻化的十二个譬喻来学习。首先，从远处看，所有的山谷都充满了海市蜃楼。刚看到时，就会产生山谷里充满了水的错觉。会产生这样的恐惧：这是水的海洋，会被它卷走而死。这是迷惑之时。然后，走近仔细观察时，才知道不是水的海洋，而是海市蜃楼，从而从恐惧的念头中解脱出来，这就是认识到迷惑本身就是迷惑之时。然后，当到达近处时，海市蜃
English
When conceptual thoughts arise in the mind, immediately seize them with mindfulness, and instead of letting them flow towards their objects, keep them in their original state. Even if the mind wanders to external objects, seize it with mindfulness and do not allow it to indulge in distraction even slightly, but cultivate antidotes. As it is said, "Conceptual thought is great ignorance; it is the cause of falling into the ocean of samsara." Therefore, if conceptual thoughts are not seized by the mindfulness of recognition, then conceptual thought is the root of falling into samsara. It is not enough to merely recognize them; they must be liberated into the realm of the essence of selflessness. The second branch is not to let it rest loosely in its place. Wherever the mind rests, if it becomes dull and without clarity, it will become a flawed calm abiding, and the mind will become sluggish. Therefore, one can briefly place the mind on a genuine representation of the Tathagata or on an object contemplated by the mind, or on any object such as a pillar or a vase. Then, shift from that object to another and hold it. At all times, seize it with mindfulness. Likewise, do not let the mind rest loosely even for a moment, but shift the focus to various objects and do not let the mind be solely under the control of calm abiding, but tame the mind. The third is not to let it go too far up or down, that is, do not let the mind be controlled by either the wildness of conceptual thought or the state of merely abiding in calm abiding, but hold it with the rope of mindfulness. If you want to abide, you also have the power to abide; if you want to wander, you also have the power to wander, and without mixing the fault of distraction in either case, recognize it and liberate it into the rootless, and let it come as you wish, this is called taming the mind. Third, the first branch of placing the mind on Suchness itself is learning from examples, which has three stages: the time of delusion, the time of understanding delusion, and the time when delusion is absorbed into the rootless. These are to be learned by illustrating them with the twelve examples of illusion. First, when looking from afar, all the valleys are filled with mirages. As soon as one sees them, the deluded thought arises that the valleys are filled with water. The fear arises that this is an ocean of water and that one will be carried away and die. This is the time of delusion. Then, when one goes closer and examines carefully, one realizes that it is not an ocean of water but a mirage, and one turns away from the thought of fear. This is the time of understanding that delusion itself is delusion. Then, when one arrives nearby, the mirage
Chinese
当追寻源头却无迹可寻，一切都消失得无影无踪时，便是将错觉彻底纳入掌控之时。同样，将一切都联系起来，比如做梦时与敌人战斗或与亲友交往等，将这些虚幻不实的显现执着为真实，便是处于错觉之中。通过禅定的力量，梦境的显现并未停止，却能认识到这仅仅是梦境，便是理解错觉之时。醒来时，梦境的显现荡然无存，明白其虚假不真，便是将错觉彻底纳入掌控之时。同样地，依次将幻术、水月、干闼婆城、彩虹、云、闪电、瀑布、食月城等作为比喻进行学习，依靠这些幻术的例子，生起证悟一切法皆如幻的殊胜定解。第二，将意义联系起来分为两种：与念头显现联系以及学习专注。第一种是：首先要调伏从自身产生的粗大烦恼。比如，当强烈的嗔恨生起时，心中想着“我要杀了那个敌人”，生起伴随着杀意的难以忍受的痛苦，这便是处于错觉之中。过一会儿，嗔恨平息，安乐地 रहने，便是理解错觉之时。认识到嗔恨是心中突然产生的念头，因此是不真实的，便是将错觉彻底纳入掌控之时。瑜伽士如果观察，嗔恨是从自己的心中产生，心以无明为因，由烦恼为缘而生。这些在本质上并不成立，因此是如幻的自性。如果观察幻术，则在任何地方都无法成立，因此是无自性，这便是大手印无字义。那它的意义又是什么呢？所谓的“字”，并非实有存在，而是从心的分别念中产生的语言表达。由于分别念的自性并不成立，因此语言表达的自性也不成立。因此，没有分别念，也无法言说。这被称为“无分别，不可说”。远离言说的意义，就被称为大手印无字义。萨ra哈说：所有依赖文字的众生，没有一个是不依赖无字的。只要没有无字。
English
When tracing back to the source and finding no trace, when everything vanishes without a trace, it is the time to completely grasp the illusion. Similarly, connecting everything, such as fighting with enemies or associating with relatives and friends in dreams, clinging to these illusory and unreal appearances as real, is being in illusion. Through the power of meditation, the appearance of the dream does not cease, but one can recognize that it is only a dream, which is the time to understand the illusion. When waking up, the appearance of the dream disappears completely, and one understands its falsity, which is the time to completely grasp the illusion. Similarly, one should learn by sequentially applying the metaphors of illusion, water moon, Gandharva city, rainbow, cloud, lightning, waterfall, city of the moon-eater, etc., and rely on these examples of illusion to generate the special conviction of realizing that all dharmas are of the nature of illusion. Second, connecting to the meaning is divided into two: connecting to the appearance of thoughts and learning to focus. The first is: first, one must subdue the coarse afflictions that arise from oneself. For example, when strong anger arises, thinking "I will kill that enemy now," and experiencing unbearable pain accompanied by the intention to kill, this is being in illusion. After a while, the anger subsides, and one abides in peace, which is the time to understand the illusion. Recognizing that anger is a thought that arises suddenly in the mind, and therefore is unreal, is the time to completely grasp the illusion. If a yogi observes, anger arises from one's own mind, the mind takes ignorance as its cause, and arises from the condition of afflictions. These are not established in essence, therefore they are of the nature of illusion. If one observes illusion, it cannot be established anywhere, therefore it is without self-nature, which is the meaning of the Great Seal without letters. What is its meaning? The so-called "letter" is not an existent entity, but a verbal expression arising from the mind's conceptualization. Since the self-nature of conceptualization is not established, the self-nature of verbal expression is also not established. Therefore, there is no conceptualization and nothing to be said. This is called "non-conceptual, unspeakable." The meaning that is free from expression is called the Great Seal without letters. Saraha said: All beings who rely on letters, there is not one who does not rely on the non-letter. As long as there is no non-letter.