Tibetan
བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། འགགས་པ་མེད་པའི་སེམས་སུ་ནི། །གནས་པ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ནམ་མཁའ་བསྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ནི། །སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པར་བཞེད་པ་ཡིན། །ཅེས་མཐའ་བྲལ་གྱི་དཔེ་ནམ་མཁས་མཚོན་ནས་རང་གི་སེམས་ངོ་བོ་ལ་སྦྱར་ཏེ་བསྒོམ་པ་ལྟར། ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་ལ་ཐོག་མར་འདི་ནས་བྱུང་དང་ཐ་མར་འདི་རུ་སྟོང་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་གཞི་རྩས་སྟོང་པ་བཞིན་ཏུ། ནང་རང་ གི་སེམས་ལ་བརྟགས་པས་གཞི་རྩ་མ་གྲུབ་པས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མི་རྙེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཏུ་ནམ་མཁའ་ལ་དང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་མཐར་འཇིག་པ་མེད་པ་བཞིན་ཏུ་རང་གི་སེམས་ཀྱང་གང་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཀྱང་འཇིག་པ་མེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ཕར་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཚུར་རང་གནས་སུ་འོང་བ་མེད་པ་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཀྱང་གང་དུའང་འགྲོ་བའི་ཡུལ་མེད་ཅིང་གང་ལ་འོང་བའི་ཡུལ་མེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་མཐའ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་དབུས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་གདགས་གཞི་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ཏུ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་མཐའ་འདི་དང་དབུས་འདི་ཞེས་ངོས་བཟུང་དུ་མེད་པས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་དྲན་པར་བྱས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་འདི་ནི་ནམ་མཁའ་སྒོམ་པ་ལགས་སོ་ཅེས་དང་། ས་ར་ཧས། བརྟགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་གནས། །ནམ་མཁའ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཐ་དད་བྲལ། །ཅེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་གི་སྐབས་སུའང་རྟོག་པ་འཕྲོ་ན་འཕྲོ་བའི་ཡུལ་དུས་གསུམ་གང་རུང་ལས་མ་འདས་པས་དེ་གསུམ་གྱི་སྤྲོས་པ་གཅོད་པའི་ཚུལ་ཡང་མཚན་མོ་བཟང་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས། འདས་པ་རྗེས་སུ་འཕྲད་མི་བྱེད། །མ་འོངས་པ་ལ་རེ་བ་མེད། །འདས་པ་གང་ཡིན་དེ་འགགས་ཏེ། །མ་འོངས་དེ་ནི་མ་ཕྱིན་པའོ། །གང་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས། །དེ་དང་དེ་ལ་རབ་བལྟས་ནས། །རྣམ་པར་རྟོག་བས་མི་འཕྲོགས་པར། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཁོངས་སུ་ཆུད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྔར་བྱུང་ཟིན་པའི་ཡུལ་དང་དངོས་པོ་བྱ་བྱེད་བཟང་ངན་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་བློའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཕྲོ་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དྲན་པས་ཟིན་པར་བྱས་ཏེ། འདས་པའི་རྗེས་མི་ གཅོད་ཅེས་དྲན་པར་བྱས་ལ་སྐྱེ་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་མཉམ་པར་བཞག །ཕྱིན་ཆད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དང་དངོས་པོ་བྱ་བྱེད་བཟང་ངན་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་འཕྲོ་ནའང་དེ་མ་ཐག་དྲན་པས་ཟིན་པར་བྱས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་སྔོན་མི་བསུ། ཞེས་པའི་གདམས་ངག་དྲན་པར་བྱས་ལ་སྐྱེ་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ངང་དུ་མཉམ་པར་བཞག །ད་ལྟ་པའི་དངོས་སྣང་སོགས་བཟང་ངན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་འཆར་སྒོ་ཅི་སྐྱེད་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་ཐུག་ཕྲད་དུ་ངོས་ཟིན་པར་བྱས་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ་བཞག་གོ །དེའང་མཉམ་སྦྱོར་ལས། ཨེ་མ་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བ་མེད། །སྐྱེ་བ་མེད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས། །སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ན་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །ཐ་མ་བརྗོད་བྲལ་ལ་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ནི། མཉམ་གཞག་ལ་སྐྱེས་པའི་རྟོགས་པ་དེ་དང་། རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་བསྲེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའང་མཉམ་གཞག་གི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་དང་། རྗེས་ཐོབ་དུས་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོས་སྟོང་བཞིན་ཏུ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ལ་སྐྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་ཅེས་གྲགས་ཏེ། ལས་དང་པོ་པའི་སྐབས་སུ་ནི་མཉམ་རྗེས་མཚན་ཉིད་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྗེས་ཤེས་གཙོ་ཆེ་ལ། གོམས་པ་བརྟན་ནས། མཉམ་རྗེས་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ། སྡར་རྩོལ་བཅས་ཀྱི་དྲན་པ་ཏུ་རེ་བ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད། སྐབས་འདིར་ཤུགས་འབྱུང་གི་དྲན་པར་གྱུར་ནས་རྗེས་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་གི་ཡུལ་སྣང་ཤར་བ་རྣམས་ལའང་གཟུང་འཛིན་གྱིས་མི་གཡེང་བར། ཕྱི་རོལ་དུ་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཅིར་སྣང་ཐམས་ཅད་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད། ནང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་འཆར་སྒོ་ཅི་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཤར་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རིག་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་འཆར་བ་ན་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་བའི་གནས་ལུགས་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ལ་བཟླས་ལ་བསྐྱང་ངོ་། །དེ་དག་ཀྱང་དཔལ་ས་ར་ཧས། གང་ལ་ཞེན་པ་ཡོད་ན་དེ་ཡང་ཐོངས། །རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ཐམས་ཅད་དེ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལས་གཞན་ཞིག་སུས་ཀྱང་ཤེས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གླང་ཆེན་ལམ་ནས་སེམས་ཚགས་ཚུད་པ་ལྟར། །འགྲོ་འོང་བཅད་ནས་བདག་ཉིད་དལ་བ་སྟེ། །འདི་ལྟར་རྟོགས་སོ་ང་ལ་བཅོས་མི་དགོས། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ལྔ་པ་རྟོགས་པ་སྐྱེས་ནས་སྤྱོད་པས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། །སྤྱོད་པའི་དུས་ནི་སྤྱོད་པ་དུས་ཚོད་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གྲུབ་སྙིང་གི་སྐོར་ནས། ཀུན་བཟང་གི་སྤྱོད་པ། གསང་སྤྱོད་སྦས་པའི་སྤྱོད་པ། རིག་པ་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྤྱོད་
Chinese
精进广大生起。第二，如《菩提心释》所说：无碍心中，安住虚空之体性，彼虚空之修习，即是空性之修习。如是以离边的比喻虚空来指示，并与自心之体性相结合而修习。如同外在的虚空，最初从这里产生，最终在这里空无，以这样的名言安立的基础是空性一样。内在的自心，经过观察，因为基础没有成立，所以无法找到最初和最终。同样，如同虚空没有最初的生起和最终的坏灭一样，自己的心也因为无处产生，所以不会被任何事物所坏灭。如同虚空不会去往他处，也不会返回自己的处所一样，自己的心也没有任何去往之处，也没有任何返回之处。如同虚空无法安立此为边，此为中一样，自己的心的边和中也无法确定，因此要忆念如远离一切戏论的虚空一般，并安住于此。如《八千颂》所说：修习般若波罗蜜多，即是修习虚空。萨拉哈说：无分别的心，如虚空般安住。虚空无有安住，彼即离差别。如是等等所说。在这些时候，如果生起分别念，那么生起的对境不会超出过去、现在、未来三时，因此，关于断除这三者的戏论之理，也如《善夜经》所说：过去不追随，未来无期望，过去已灭尽，未来尚未至。对于现在生起的法，善加观察，不被分别念所夺，彼等全部纳入。如是所说，对于过去已经发生的各种对境和事物、行为、好坏，如果生起心的分别念，那么立即以正念抓住，忆念不追随过去，并安住于无生虚空般的境界中。对于将来会发生的各种对境和事物、行为、好坏，如果生起心的分别念，那么也立即以正念抓住，不迎接未来。
English
Great diligence arises. Secondly, as it says in the Bodhicitta Commentary: In the unobstructed mind, abides the nature of space; that meditation on space itself is considered the meditation on emptiness. Like using the example of space, which is free from extremes, to indicate and combine it with the nature of one's own mind for meditation. Just as the external space is empty at its foundation, with the terms "initially arising from here" and "ultimately empty here" being established, similarly, when examining one's own mind internally, because the foundation is not established, the beginning and the end cannot be found. Likewise, just as space has no initial arising and no ultimate destruction, one's own mind, because it does not arise from anywhere, cannot be destroyed by anything. Just as space does not go to other places and does not return to its own place, one's own mind also has no place to go and no place to return to. Just as space cannot be established as "this is the edge" and "this is the center," the edge and center of one's own mind cannot be determined, therefore, one should remember it as being like space, which is free from all elaborations, and abide in it. As it says in the Eight Thousand Verse Prajnaparamita Sutra: Meditating on the Perfection of Wisdom is meditating on space. Saraha says: The mind without discrimination abides like space; space has no abiding, it is free from difference. As it is said and so on. Even in these instances, if conceptual thoughts arise, the object of arising does not go beyond the three times of past, present, and future, therefore, regarding the method of cutting off the elaborations of these three, as it says in the Sutra of Good Night: The past is not followed, there is no hope for the future, the past has ceased, the future has not yet arrived. For the dharmas that arise in the present, contemplate them well, without being robbed by conceptual thoughts, include all of them. As it is said, if conceptual thoughts of the mind arise towards the various objects and things, actions, good and bad, that have already happened in the past, then immediately grasp them with mindfulness, remember not to follow the past, and abide in the state of unborn space. If conceptual thoughts of the mind arise towards the various objects and things, actions, good and bad, that will happen in the future, then also immediately grasp them with mindfulness, and do not welcome the future.
Chinese
忆念所闻之诀窍，安住于如虚空般无生之状态。当下之显现等，无论生起何种好坏之分别念头，都立即认识到那是相遇。心中想着一切法原本无生而安住。正如《平等合修》中所说：“唉玛，诸佛之密，圆满正觉无生。一切生于无生，生起之际即无生。”这即是其中之义。最后，于不可言说中生起定解，是将禅定中所生之证悟与后得之行为相结合。即于禅定之时，一切法之自性远离一切戏论，是如虚空般的空性。后得之时，自性或本体虽空，然显现为色等之相，此被称为如幻术般的空性。对于初学者而言，由于没有禅定和后得之区别，所以一切都以后得之觉知为主。一旦习惯稳固，有了禅定和后得之区别时，原本依赖于带有努力的微弱忆念，此时便转变为自然生起的忆念，对于后五根识所显现的对境，也不会被能取所取所动摇。外境显现的色声等一切，皆是显空无别。内在心中生起的分别念头，一切皆是明空无别。在那二者之间，所生起的无分别智慧，显现为觉空无别，此时便在远离言说思议之实相胜义谛之界中，反复修持。这些也如吉祥萨ra哈所说：“对何者有执着，也应舍弃彼。若已证悟，一切即是彼，除此以外无人能知。”以及“如象从路上收摄心意，断绝来往，自身安乐。如此证悟，我不需改造。”所说之义。第五，证悟生起后以行持相结合。行持之时，如所说“行持与时机相关”，从成就心要之法类中，有普贤行，秘密行，隐蔽行，明觉禁行。
English
Remembering the instructions you have heard, rest in equanimity in a state like unborn space. Whatever thoughts of good or bad arise from present appearances, immediately recognize them as encounters. Keep in mind that all dharmas are originally unborn and abide in that state. As it says in the Samputa Tantra: "Emaho! The secret of all Buddhas, the perfect Buddha is unborn. All arises from the unborn, and at the moment of arising, it is unborn." This is the meaning of that. Finally, generating certainty in the inexpressible is the blending of the realization that arises in meditation with the conduct of post-meditation. That is, during meditation, the nature of all dharmas is emptiness like space, free from all elaboration. In post-meditation, although the nature or essence is empty, appearances such as forms arise, which is known as emptiness like a mirage. For beginners, since there is no distinction between meditation and post-meditation, everything is primarily based on post-meditation awareness. Once habituation is stable, and there is a distinction between meditation and post-meditation, the reliance on mindfulness with effort and exertion transforms into spontaneous mindfulness. Even when the objects of the six consciousnesses arise, one is not distracted by grasping at a subject and object. Whatever appears externally, such as forms and sounds, is inseparable from appearance and emptiness. Whatever thoughts arise in the mind internally are inseparable from clarity and emptiness. In between these two, the non-conceptual wisdom that arises is inseparable from awareness and emptiness. At that time, one repeatedly practices and cultivates within the sphere of the ultimate reality, which is beyond words, thought, and expression. These are also as the glorious Saraha said: "Whatever you are attached to, let it go. If you realize it, everything is that, and no one else can know anything else." And, "Like an elephant gathering its mind from the path, cutting off coming and going, one's own self is at ease. I have realized it like this, I don't need to fabricate." This is said to be the meaning. Fifth, connecting realization with conduct after realization has arisen. During conduct, as it is said, "Conduct is related to timing," from the collection of accomplished heart essence teachings, there is the conduct of Samantabhadra, secret conduct, hidden conduct, and the conduct of awareness and asceticism.