Tibetan
ཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང༌། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་དེ་དག་སོ་སོའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ནི་གང་དང་ཐབས་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་མ་རྟོགས་པ་དང༌། ལོག་པར་རྟོག་པ་དང༌། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་དག་ནི་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཐབས་རྣམས་དང་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདྲེས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོའི་དབྱེ་བའམ་ཁྱད་པར་མ་འདྲེས་པར་གསལ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཐབས་ངོས་བཟུང་བ། དེ་གོམས་པའི་དགོས་པ། ཤེས་རབ་ངོས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤངས་པའམ་ལོགས་སུ་བཀར་ནས། དེ་ལས་གཞན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཟིན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་མཚོན་པའི་དཀར་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་པ་མཐའ་དག །དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། མི་རྟག་པ་དང་ལས་འབྲས་ནས་བརྩམས་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་རྣམས་གོམས་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་བྱས་པའི་དབང་གིས། བྱང་སེམས་བདག་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་དམིགས་ནས་མཚན་མར་འཛིན་པའི་དམིགས་གཏད་གཅོད་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ལ་ནུས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ན། དེས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱིས། ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་བདག་མེད་གཅིག་པུ་བསྒོམ་པས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པ་མིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་དང༌། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན་ནམ་དམིགས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ངེས་བྱའི་ཆོས་སམ་རྣམ་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བར་འཁྱམས་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་འདི་ དག་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། བདེན་ཞེན་རྣམས་ལས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བར་འཛིན་པ་ཉིད་དངོས་འཛིན་གཞན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པས་ལྡོག་དགོས། དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་སྔར་ཡོད་པ་ཞིག་ཕྱིས་མེད་དེ་སོང་བ་ལྟ་བུའང་མ་ཡིན་པར། གཟོད་མ་ནས་སྟོང་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི། ཐབས་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཤེས་རབ་ཅེས་ནི་ཡོངས་སུ་བཤད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཙོ་བོ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལྷག་མཐོང་ལ་སློབ་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང༌། མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ལྷག་མཐོང་གི་ཚོགས་བརྟེན་པ། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་ཚུལ། བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རིག་པ་ལ་བརྟེན་པ་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་དང༌། ལུང་ལ་བརྟེན་པ་ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། འབྲས་བུ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡོད་མེད་སྐྱེ་འགོག་གི་གཏན་ཚིག །རྒྱུ་ལ་དཔྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་ཟེག་མའི་གཏན་ཚིག །ངོ་བོ་ལ་དཔྱོད་པ་གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གྱི་གཏན་ཚིག་གོ །དང་པོ་ནི། གོང་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བརྟགས་པའི་བློས་ཤེས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ལ། དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། མི་འཐད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་འཇིག་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན་མྱུ་གུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་ན། རྒྱུའི་དུས་ན་ཡོད་པའམ། མེད་པའམ་གཉིས་ཀའམ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བར་བརྟག་གྲང༌། དང་པོ་ལྟར་ན། མྱུ་གུ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་ཡི་དུས་སུ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བ་རིགས་པ་མིན་ཏེ། ཡོད་པ་གྲུབ་ཟིན་པས་སྐྱེ་བ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། གྲུབ་ཟིན་སྐྱེ་ན་སྐྱེ་བ་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། རྒྱུའི་དུས་སུ་མེད་པའང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ནུས་པ་རི་ལྟར་ཆེ་ ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །རྒྱུའི་དུས་སུ་མེད་ན། སྤྱིར་མེད་མི་དགོས་ཀྱང༌། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞིག་རྒྱུའི་དུས་སུ་མེད་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དགོས་ཏེ། སྔོན་བྱུང་ད་ལྟ་མེད་ཅེས་པ། །དེས་ན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པས་བསྟན་པའི་རིགས་པས་སོ། །གསུམ་པ་ལྟར་ན། སྔར་བཤད་པའི་ཉེས་པ་གཉིས་ཀར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་དུས་སུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་དག་ཀྱང༌། རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བ་རིགས་པ་མིན་ནོ། །བཞི་པ་ལྟར་ན་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྒྱུའི་དུས་སུ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན། མེད་པའང་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཕུང་གསུམ་པ་དེ་འདྲ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་མྱུ་གུ་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་དང༌། གཉིས་ཀ་དང༌། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་སྐྱེ་མེད་རིགས་པས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ་ལས། ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་སྐྱེ་མ་མིན། །མེ
Chinese
二、总说和广说。第一，如果问这些各自的体性是什么？智慧是什么，方便是什么？为了遣除不了知、邪知和怀疑，对于方便和智慧的体性，要像混合在一起那样显现的，要以不颠倒的方式，如实地将各自的差别或特点不混淆地阐明。第二，广说分为三：确定方便，熟悉它的必要，确定智慧。第一，将智慧的波罗蜜多舍弃或分开，除此之外，以菩提心的所缘的布施波罗蜜多等为代表的一切白法善法，过去、现在、未来三世的诸佛都说属于方便的范畴。第二，从无常和业果开始，通过对布施等方便的修习变得非常稳固的力量，菩萨自己对内外任何事物执著于相的对境进行断除的智慧进行修习，对于遣除障碍具有非常大的力量。因此，通过它可以迅速获得无上菩提，如果轻视方便的部分，仅仅修习无我，是不能成就无上菩提的。第三，五蕴、十八界、十二处，这三十五法是所观之法或对境。在这些之上，所要决定的法或相是：要了知和认识到自性无生。流转轮回的主要原因是执著于显现的事物为真实，而在一切实执中，执著自性生是其他实执的所依，因此必须断除。因此，必须了知自性无生。这样，并不是像原来存在的事物后来消失那样，而是从一开始就是空性的，因此，了知已经成为自性无生的所有法，要知道自性空性。在方便和智慧二者之中，这被完全称为智慧，智慧的
English
Secondly, the concise explanation and the detailed explanation. Firstly, if asked, what are the respective natures of these? What is wisdom, and what is skillful means? In order to dispel ignorance, wrong knowledge, and doubt, regarding the nature of skillful means and wisdom, which appear as if mixed together, the distinctions or characteristics of each should be clearly explained in a non-inverted and truthful manner without confusion. Secondly, the detailed explanation is divided into three: determining skillful means, the necessity of familiarizing oneself with it, and determining wisdom. Firstly, having abandoned or separated the Perfection of Wisdom, all white virtuous dharmas represented by the Perfection of Generosity, which are apprehended by the mind of enlightenment, are said by the Buddhas of the three times to belong to the category of skillful means. Secondly, starting from impermanence and the law of karma, through the power of making the practice of skillful means such as generosity extremely stable, the bodhisattva himself cultivates the wisdom that cuts off the object of clinging to characteristics by focusing on any internal or external object. This has great power in dispelling obscurations. Therefore, through it, one will quickly attain unsurpassed enlightenment. If one neglects the aspect of skillful means and only meditates on selflessness, one will not achieve unsurpassed enlightenment. Thirdly, the five aggregates, eighteen elements, and twelve sense bases, these thirty-five dharmas are the objects of observation or the objects. Above these, the dharma or aspect to be determined is: one must realize and know that there is no inherent birth. The main cause of wandering in samsara is clinging to the appearing phenomena as real. Among all clinging to reality, clinging to inherent birth is the basis of other clinging to reality, so it must be eliminated. Therefore, one must realize that there is no inherent birth. In this way, it is not like something that existed before and then disappeared, but it is empty from the beginning. Therefore, knowing that all dharmas that have become inherently unborn, one should know that they are inherently empty. Among the two, skillful means and wisdom, this is completely called wisdom, the wisdom of
Chinese
这也是修习的主要内容。第二，修习胜观的方法有二：广说和总结。第一部分有三点：胜观的所依、修习胜观的方法、修习的果。第一部分有二点：依靠理智的思所成慧，和依靠经典的闻所成慧。第一部分有三点：观察果的“有无生灭”的理证，观察因的“金刚屑”的理证，观察自性的“一异体性”的理证。第一点是：前面用理智分析了无自性生，实事论者说：不合理，因为诸法自性生灭是现量成立的。如果苗芽是自性生的，那么在因位时，是存在、不存在、二者都有，还是非二者都有而自性生呢？如果按照第一种情况，苗芽，作为所立宗，在因位时存在，生是不合理的，因为存在已经成立了，不需要再生，如果已经成立还要再生，那么生就会变成无穷无尽。如果按照第二种情况，因位时不存在，自性生也是不合理的，因为因的能量像山一样大，也无法产生自性成立的苗芽。比如虚空中的花朵。因位时如果不存在，一般而言，不一定非要不存在，但是，如果自性成立的事物在因位时不存在，那么就必须在一切方面都不存在，如《前已生起今已无》所说，那样就会堕入断灭论。这是经文所说的道理。如果按照第三种情况，就会陷入前面所说的两种过失。因位时，存在和不存在二者都有，自性产生也是不合理的。如果按照第四种情况也不合理，因为在因位时，既不是存在也不是不存在的第三种事物是不存在的。这样，苗芽，作为所立宗，不是自性生的，因为存在、不存在、二者都有、非二者都有，都不是自性生的。因此，智慧的对境无生是用理智成立的。《七十空性论》中说：有者因其有，故非生。
English
This is also the main content of the practice. Second, there are two ways to practice Vipassanā: detailed explanation and conclusion. The first part has three points: the basis of Vipassanā, the method of practicing Vipassanā, and the result of the practice. The first part has two points: the wisdom arising from thought based on reason, and the wisdom arising from hearing based on scripture. The first part has three points: the reasoning of "existence and non-existence of arising and ceasing" by observing the result, the reasoning of "Vajra Splinter" by observing the cause, and the reasoning of "one and different entity" by observing the nature. The first point is: Previously, reason was used to analyze the absence of self-nature arising, but the realists say: It is unreasonable, because the self-nature arising and ceasing of all phenomena is established by direct perception. If the sprout is self-nature arising, then in the causal stage, is it existent, non-existent, both, or neither that arises by self-nature? If according to the first case, the sprout, as the subject to be established, exists in the causal stage, arising is unreasonable, because existence has already been established, and there is no need to arise again. If it is already established and still arises, then arising will become infinite. If according to the second case, non-existence in the causal stage, self-nature arising is also unreasonable, because even if the energy of the cause is as large as a mountain, it cannot produce a sprout established by self-nature. For example, flowers in the sky. If it does not exist in the causal stage, in general, it is not necessarily non-existent, but if something established by self-nature does not exist in the causal stage, then it must not exist in all aspects, as the saying goes, "What has arisen before is now gone," then it will fall into nihilism. This is the reason stated in the scriptures. If according to the third case, it will fall into the two faults mentioned earlier. In the causal stage, both existence and non-existence exist, and self-nature arising is also unreasonable. If according to the fourth case, it is also unreasonable, because in the causal stage, the third thing that is neither existent nor non-existent does not exist. Thus, the sprout, as the subject to be established, is not self-nature arising, because existence, non-existence, both, and neither are not self-nature arising. Therefore, the object of wisdom, non-arising, is established by reason. The Seventy Stanzas on Emptiness says: That which exists, because it exists, is not born.