Tibetan
་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་ཞི་བར་གནས་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཚོགས་དྲུག་དང་ཉོན་ཡིད་འགོག་པའོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱི་མེད་དགག་གི་ཆ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དང༌། ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་ཡིད་ཀྱི་ཆོས་སུ་སོང་བས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། ། ན༣ གསུམ་པ་ཁྱད་པར་ཆོས་ཁམས་ནི། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དངོས་བརྒྱད་གཉིས་དག ། བསྡམས་པ་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཕྱིར། ། ཁྱད་པར་ཆོས་ཁམས་ཞེས་སུ་རྣམ་པར་(༢༠༢ན)གཞག ། སྔར་བཤད་ཟིན་པའི་བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཡིན་པ་དང༌། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་སྟེ་འདུས་བྱས་བརྒྱད་དང༌། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་བརྒྱད་དེ། གཉིས་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ནི་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་ཆོས་ཁམས་ཞེས་ལོགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། ཏ༣ གསུམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་གཉིས། ཐ༡ ངོ་བོ་ངོས་བཟུང༌། ཐ༢ བསྡུས་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བའོ། ། ཐ༡ དང་པོ་ནི། རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ལས་ཡུལ་གཞན་ལ། ། མཆེད་པའི་མིག་གཟུགས་ལ་སོགས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ། རྟེན་དང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནང་དང་ནི། ། དམིགས་རྐྱེན་ཕྱི་རོལ་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པའི་སྒོ། ། ཉེར་སྤྱོད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ལས་ཡུལ་གཞན་ལ་མཆེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་ལ། དེའང་མིག་སོགས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །གཟུགས་སོགས་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ། ། མཛོད་འགྲེལ་ལས། ཨཱ་ཡཏ་ན་ཞེས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒྲ་ནི། ཨཱ་ཡ་དྭ་ཞེས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་ཏེ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པ་སྟེ། རྒྱས་པའི་སྒོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་སོ། ། དེའང་སོ་སོར་ཞིབ་མོར་སྦྱར་ན། རྟེན་གྱི་ཆ་ནས་མིག་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པའི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། དམིགས་པའི་ཆ་ནས་མིག་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད། དེ་བཞིན་དུ། རྟེན་དང་དམིགས་པའི་ཆ་ནས་རང་རང་གི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པས་ལྷག་མ་ཀུན་ལའང་སྦྱར་ཞིང༌། ཁྱད་པར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གྱི་ཆ་ནས་ཡིད་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། དམིགས་རྐྱེན་གྱི་ཆ་ནས་ཡིད་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེ
Chinese
预先观想即使是舍受也能获得止住安住，由此而遮止六识聚和烦恼意。 它们之中的无遮部分，即无为法和所得，由于已成为意之法，故称为法处界。 三、特殊法界： 八种有为与无为法，二者合集，唯是意识之所行境，故立为特殊法界。(202页) 以前已宣说的，由所摄法所生的五种色法等，以及受、想、行三蕴，共计八种有为法；和八种无为法。此二者合集，十六法之自性，唯是意识之所行境，故另立为特殊法界。 三、处（āyatana）之安立有二：一、本体之辨识；二、摄集方式之分类。 一、本体之辨识： 识从门中对境而生，延伸之眼、色等十二处，为依止、等无间缘（内），及所缘缘（外），是生起与延伸之门。 此处所用“识从门中对境而生，令其延伸”之义，故称之为“处”（āyatana）。其中，眼等六种为内处，色等六种为外处，共计十二种。 《俱舍论释》中说：“āyatana（阿耶怛那，藏文：སྐྱེ་མཆེད་，梵文天城体：आयतन，梵文罗马拟音：āyatana，汉语字面意思：处），此“处”之语，即“āyadvāra”（阿耶达瓦，藏文：ཨཱ་ཡ་དྭ་，梵文天城体：आयद्वार，梵文罗马拟音：āyadvāra，汉语字面意思：生起之门）之义。因为心和心所依此而生起、延伸，成为广布之门，故称之为“处”。” 具体分别对应而言：就依止方面，眼处是眼识生起之门；就所缘方面，色处是眼识生起之门。同样，就依止和所缘方面，将其应用于其余诸根识，它们皆是各自识生起之门。尤其相似地，就等无间缘方面，意处是意识生起之门；就所缘缘方面，法处是意识生起之门。
English
By cultivating the perception that tranquil abiding can be attained even in equanimity, one suppresses the six consciousness aggregates and the afflicted mind. Among these, the aspect of non-affirming negation, which comprises the unconditioned and acquisitions, having become mental phenomena, is called the Dharma Ayatana Dhatu (realm of the dharma sense-field). Third, the special Dharma Dhatu is: The eight conditioned and eight unconditioned phenomena, when combined, are exclusively the sphere of mental consciousness; hence, they are established as the special Dharma Dhatu. (page 202, verso) The five types of forms, etc., previously explained as derived from the aggregates, together with the three aggregates of feeling, perception, and volitions, constitute the eight conditioned phenomena. And the eight unconditioned entities. These two, when combined, are sixteen aspects whose nature is exclusively the sphere of mental consciousness; therefore, they are separately established as the special Dharma Dhatu. Third, the presentation of Ayatanas (sense fields) has two parts: 1. Identifying their nature; 2. Divisions by way of inclusion. First, identifying their nature: From the door of consciousness arising towards other objects, the twelve extensions such as eye and form, are supports and immediate internal conditions, and objective external conditions, serving as doors for arising and extending. Due to the meaning that consciousness arises through these doors and extends towards other objects, it is called "Ayatana" (sense field). These are the six internal Ayatanas such as the eye, and the six external Ayatanas such as form, totaling twelve. In the commentary on the Abhidharmakosha, it states: "The term 'Ayatana' (སྐྱེ་མཆེད་, आयतन, āyatana, place of arising) refers to the meaning of 'āyadvāra' (ཨཱ་ཡ་དྭ་, आयद्वार, āyadvāra, door of arising). It is called 'Ayatana' because mind and mental factors arise and extend based on it, thereby becoming a door for expansion." Applying this in detail for each: In terms of support, the eye sense field acts as the door for the arising of visual consciousness. In terms of object, the form sense field acts as the door for the arising of visual consciousness. Similarly, this applies to all remaining [sense fields] by considering them as doors for the arising of their respective consciousnesses in terms of both support and object. Specifically, in terms of immediate condition, the mind sense field acts as the door for the arising of mental consciousness; and in terms of objective condition, the dharma sense field acts as the door for the arising of mental consciousness.
Tibetan
ད་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མདོར་ན། རྟེན་དང་། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ནང་དང༌། དམིགས་རྐྱེན་(༢༠༢བ)གྱི་ཆ་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པའི་སྒོར་གྱུར་པའོ། ། འདིར་དང་པོ་བཅུ་ཀ་གཟུགས་ཡིན་ཀྱང་མིག་གི་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་གཟུགས་ཞེས་པ་དང༌། བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཡིན་ཀྱང་ཡིད་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་སུ་བརྗོད་པ་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་རྣམས་ལ་མིང་སོ་སོར་བཏགས་པས་བྱེ་བྲག་གཅིག་ལ་གོ་བའི་དོན་དང༌། བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པས་གཟུགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་ཞིང༌། སྔ་མ་ལྟར་བྱེ་བྲག་གི་དོན་དང༌། ཚོར་བ་སོགས་ཆོས་མང་པོ་འདུས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་མྱ་ངན་འདས་པའང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐ༢ གཉིས་པ་བསྡུས་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ། ད༡ གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ། ད༢ སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ། ད༣ ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། ། ད༡ དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཅན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་ཁམས་དང་འདྲ། ། གཟུགས་ཅན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་གོང་སྨོས་ཁམས་ཀྱི་མིང་སྨོས་པ་ཙམ་ལས་དོན་མཚུངས་པས་དེ་དང་བསྡུ་ཚུལ་འདྲ་སྟེ། དེའང་ཁམས་ཀྱི་སྐབས་སུ། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་སྟེ་གཟུགས་ཅན་གི་ཁམས་བཅུ་པོ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐབས་སུའང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ཞེས་བྱའོ། ། ད༣ གཉིས་པ་[སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་]ནི། རྣམ་ཤེས་ཁམས་བདུན་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། ། ཁམས་ཀྱི་སྐབས་སུ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐབས་སུ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ཉིད་དོ། ། ད༣ གསུམ་པ་[ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་]ནི། ཆོས་ཁམས་བཅུ་དྲུག་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། ། ཁམས་ཀྱི་སྐབས་སུ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐབས་སུ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའོ། ། ཉ༢ གཉིས་པ་དེ་དག་གི་དོན་བསྡུ་མངོན་པ་འོག་མའི་ལུགས་ལྟར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཐ༡ དོན་སྡུད་པ་དང་འབྲེལ་བའི་མདོར་(༢༠༣ན)བསྟན། ཐ༢ དེའི་རྒྱས་བཤད། ཐ༣ དེ་དག་གི་དོན་བསྡུའོ། ། ཐ༡ དང་པོ་ནི། སྣང་བ་གཟུགས་དང་གཙོ་སེམས་འཁོར་སེམས་བྱུང༌། ། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། ། ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔར་བསྡུས། །
Chinese
现应知： 简言之，心识从依处（所依）、无间缘（内）和所缘缘（202b）的方面，成为向外生起、流布之门。 在此，首先，虽然十者皆为色（形色），但仅将眼之对境称为色；其次，虽然十二者皆为法，但为何仅将意之对境称为法呢？因为其他（对境）皆被赋予了各自的名称，以示其各自的特殊含义；且（眼之对境）可示现、有障碍，是色之主要者，故仅将眼之对境称为色。又如前所述，（因为）其特殊含义；且包含受等众多法；且（意之对境）包含胜法涅槃，故仅将意之对境称为法。 第二，摄集方式的分类有三种：一、色所摄；二、心所摄；三、法所摄。 第一，即： 十色处与界相同。 十色处只是名称与上述诸界略有不同，但含义相同，故其摄集方式与彼相同，即：在界（处）的语境中，所宣说的五根与五境（即十色界），在处（界）的语境中，亦被称为十色处。 第二，[心所摄]即： 七识界即意处。 在界（处）的语境中，所宣说的七识界，在处（界）的语境中，则统摄为意处。 第三，[法所摄]即： 十六法界即法处。 在界（处）的语境中，所宣说的十六相法界，在处（界）的语境中，则统摄为一法处。 第二，依下阿毗达磨宗（部派阿毗达磨）解释其义理摄集，有三：一、与义理摄集相关的总纲（203a）；二、其广释；三、彼等义理摄集。 第一，即： 显现色与心王心所。 不相应行及无为法。 声闻所知摄于五基。
English
Now, let it be known: In brief, from the aspect of the basis (support), the immediately preceding condition (internal), and the objective condition (202b), consciousness becomes the gateway through which it arises and propagates externally. Here, firstly, although all ten are forms, why is it that only the object of the eye is called form? And secondly, although all twelve are dharmas, why is it that only the object of the mind is called dharma? Because others are given individual names, implying a specific distinction; and because it can be demonstrated and has obstruction, it is the chief of forms, therefore only the object of the eye is called form. And as before, for the specific meaning; and because many dharmas such as feeling are included; and because the supreme dharma, nirvana, is also included, therefore only the object of the mind is called dharma. Second, the classification of the manner of inclusion has three parts: 1. Included by form; 2. Included by mind; 3. Included by dharmas. First, this is: The ten form sense-fields are similar to the elements. The ten form sense-fields are merely different in name from the elements mentioned above, but their meaning is equivalent, thus their manner of inclusion is similar. That is, in the context of elements, what was taught as the ten form elements, namely the five faculties and five objects, those very same are also called the ten form sense-fields in the context of sense-fields. Second, [included by mind] is: The seven consciousness elements are the mind sense-field. In the context of elements, what was taught by dividing into the seven consciousness elements, that, in the context of sense-fields, is united as the one called the mind sense-field. Third, [included by dharmas] is: The sixteen dharma elements are the dharma sense-field. In the context of elements, what was taught as the sixteen aspects of the dharma element, that, in the context of sense-fields, is taught as the one called the dharma sense-field. Second, explaining the summary of the meaning of these according to the Lower Abhidharma tradition has three parts: 1. A concise presentation related to the summary of meaning (203a); 2. Its extensive explanation; 3. The summary of their meaning. First, this is: Appearances (form) and principal mind with auxiliary mental factors. Non-associated formations and unconditioned phenomena. The Hearers summarize knowables into five bases.