Tibetan
ད་ཀྱི་ཆ་ལ། བཅུ་བཞི་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ཆ་ལ། བཅོ་ལྔ་པ་སོགས་དགུ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆ་ལ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྡེ་ཚན་བརྒྱད་དུའང་འདུ་བ་ཡིན་ནོ། ། ན༥ ལྔ་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གཉིས། པ༡ མདོར་བསྟན། པ༢ རྒྱས་བཤད་དོ། ། པ༡ དང་པོ་ནི། སེམས་ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་དེ། ། དེའང་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོ་བྱེ་མདོ་གཉིས་ཀྱིས་ཚོགས་དྲུག་གི་སྤྱི་སྒྲར་འདོད། དབུ་སེམས་གཉིས་ཀྱིས་(༡༩༤བ)ཀྱང་ཕལ་པར་བསྟན་པའམ་སྒྲ་ཡངས་པའི་དབང་དུ་ན་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་སྤྱི་སྒྲར་སྦྱོར་ཏེ། མཚན་ཉིད་ནི། ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་རིག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་པས་རང་རང་གི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སེམས་སོ། ། གཙོ་བོར་བསྟན་པའམ་སྒྲོ་དོགས་པའི་དབང་དུ་ནི་གསུམ་པོ་སོ་སོར་སྦྱར་ཏེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་སམ་ས་བོན་བསག་པ་དང་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པ་དང་དོན་ལ་སེམས་པས་ན་སེམས་སུ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་དང༌། ཤེས་པ་གང་ཞིག་དུས་རྟག་ཏུ་གསལ་བའི་རྣམ་པར་ངའོ་སྙམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པ་དང་ལྡན་པས་རློམ་སེམས་ཤིང་ངར་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཡིད་དུ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་ཁོ་ན་དང༌། བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་ལ་གསལ་བར་དམིགས་ཏེ་ཡུལ་བྱེ་བྲག་སོ་སོར་འཇུག་པས་ན་རྣམ་ཤེས་སུ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇུག་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ཁོ་ན་ལ་བྱ་སྟེ། རྒྱན་སྟུག་ལས། སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས། ། ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཡིད་ཡིན་ནོ། ། གང་ཞིག་ཡུལ་ལ་འཛིན་བྱེད་པ། ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་སོ། ། པ༢ གཉིས་པ་[རྒྱས་བཤད་]ལ་གསུམ། ཕ༡ སེམས་ཀུན་གཞི། ཕ༢ ཡིད་ཉོན་ཡིད། ཕ༣ རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་བཤད་པའོ། ། ཕ༡ དང་པོ་ལ་ལྔ། བ༡ མཚན་ཉིད། བ༢ མཚན་གཞི། བ༣ དམིགས་རྣམ། བ༤ འཇུག་ལྡོག ། བ༥ ས་བོན་གྱི་ཆ་ལས་འཕྲོས་པའི་བག་ཆགས་བཤད་པའོ། ། བ༡ དང་པོ་ནི། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། ། བག་ཆགས་བགོ་གཞི་ས་བོན་རྣམ་སྨིན་ཆ། ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐུན་མོང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། མ་བསྒྲིབ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཙོ་བོའི་རྣམ་ཤེས་གང་ཞིག་བག་ཆགས་ཀྱི་བགོ་གཞིར་གྱུར་པ་རྣམ་སྨིན་དང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བསྟེན་ཞི
Chinese
就目前的范畴而言，第十四个属于未获得的范畴。第十五个以及随后的九个，是由于它们被归类为因果阶段的组成部分。所有这些也都包含在八个类别之中。 第五：识蕴分为两部分：P1 简要阐述，P2 详细解释。 P1：第一部分是： 心、意、识，即八识聚。 此外，心、意、识这三者，在毗婆沙宗和经部宗两派看来，是六识聚的通用名称。而中观宗和唯识宗（194b页）也通常将其解释为，或从广义上讲，是将它们作为八识聚的通用名称来运用。 其定义是：能够清晰地认知和理解对境的自性，其本质是分别辨别各自所缘之自性的心。 若从主要阐述或消除疑惑的角度来看，则将这三者分别运用：凡是累积一切蕴、界、处之习气或种子，并缘取各种事物，思惟其义，因此被称之为“心”的，唯是阿赖耶识；凡是那种持续清晰地思惟“我”而充满我慢，以自负和执“我”为本质的识，因此被称之为“意”的，唯是染污意；凡是清晰地缘取各种差别，分别涉入不同的对境，因此被称之为“识”的，唯是六转识。 《庄严论》（或《宝积庄严论》）中说： 心即阿赖耶识， 执我之意是意。 凡是执取对境者， 彼即名为识。 P2：第二部分[详细解释]有三：Ph1 心阿赖耶识，Ph2 意染污意，Ph3 解释六转识。 Ph1：第一部分有五：B1 定义，B2 例证，B3 所缘，B4 缘起与止息，B5 解释从种子部分所产生的习气。 B1：第一部分是： 阿赖耶识无覆无记， 是习气、种子、异熟分之所依。 阿赖耶识的共同总定义是：那个无覆无记的根本识，作为习气的施予基础，如理地维系一切异熟果和种子。
English
As for the present division, the fourteenth is in the category of what has not been attained. The fifteenth and the subsequent nine are so designated because they are included in the category of causal and resultant stages. All of these are also encompassed within the eight divisions. Fifth: The Aggregate of Consciousness has two parts: P1 Brief Presentation, P2 Extensive Explanation. P1: The first is: Mind (sems), Mental Faculty (yid), and Consciousness (rnam par shes pa) are the eight collections (tshogs brgyad). Moreover, these three—Mind, Mental Faculty, and Consciousness—are considered by the two (schools of) Vaibhashika and Sautrantika as general terms for the six collections (of consciousness). Furthermore, the two (schools of) Madhyamaka and Cittamatra (page 194b), generally teach them, or in a broad sense, apply them as general terms for the eight collections (of consciousness). Its definition is: The mind whose nature is to distinctly perceive and understand the essence of objects, and to individually discern the essence of its respective object of focus. If taught primarily, or in terms of distinguishing to dispel doubts, these three are applied separately: That which is designated as "mind" (sems), which accumulates all imprints or seeds of aggregates, elements, and sense sources, focuses on various things, and contemplates their meaning, is none other than the Alaya-vijñana (store consciousness). That consciousness which is constantly filled with the pride of thinking "I am" in a clear manner, and is endowed with mental imputation, and whose nature is self-conceit and grasping at "I", and is thus designated as "mental faculty" (yid), is none other than the defiled mental faculty (kliṣṭa-manas). That which distinctly focuses on various particulars and engages with individual specific objects, and is thus designated as "consciousness" (rnam shes), refers only to the six active consciousnesses (pravṛtti-vijñāna). From Gyen Tuk (Ornament): Mind is the Alaya-vijñana. The mental faculty is the self-grasping essence. That which apprehends objects Is called consciousness. P2: The second part [Extensive Explanation] has three divisions: Ph1 The Mind (sems), Alaya-vijñana; Ph2 The Defiled Mental Faculty (yid nyon yid); Ph3 Explanation of the Six Active Consciousnesses. Ph1: The first part has five sub-divisions: B1 Definition, B2 Illustration/Basis of Definition, B3 Object of Focus, B4 Engagement and Disengagement, B5 Explanation of imprints arising from the aspect of seeds. P1: The first is: The Alaya-vijñana is undefiled and indeterminate. It is the basis for the distribution of imprints, seeds, and the ripening aspect. The common general definition of the Alaya-vijñana is: That principal consciousness which is undefiled and indeterminate, which has become the basis for the distribution of imprints, and appropriately sustains all ripening (karma) and seeds.
Tibetan
ང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རིག་པའོ། ། ཆ་ཞེས་པའི་ཚིག་ཟུར་ལས། ས་བོན་གྱི་ཆའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཀུན་གཞི་ལ་(༡༩༥ན)ཡོད་པའི་བག་ཆགས་གང་ཞིག །ཆོས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་གནས་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆའི་མཚན་ཉིད། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་ཀུན་གཞི་ཞེས་པའོ། ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ས་བོན་དང༌། སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་རྣམ་སྨིན་དང༌། གཉིས་ཀ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རིག་པའི་ཆ་ནས་རྣམ་ཤེས་ཡིན་པས་གསུམ་ཀའང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སུ་ངོ་བོ་གཅིག་གོ། ། བ༢ གཉིས་པ་མཚན་གཞི་ནི། མི་གསལ་ཆ་ཕྲ་ཡུལ་སྣང་མཚུངས་པར་ལྡན། ། དེ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་གཞི་ནི། ནང་ཉེར་ལེན་དང་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དམིགས་ནས། རྣམ་པ་མི་གསལ་ཞིང་ཆ་ཕྲ་བས་ཡུལ་སྣང་བར་ནུས་ཙམ་པ། གྲོགས་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་དང་། ཁྱད་པར་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ། ངོ་བོ་ཉོན་མོངས་པས་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་དགེ་མི་དགེ་གང་དུའང་ལུང་མ་བསྟན་པ། དུས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའོ། ། ས་བོན་གྱི་ཆའི་མཚན་གཞི་ནི། ཀུན་གཞི་དེ་ཉིད་ཆོས་ཅན་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཆའོ།། རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆའི་མཚན་གཞི་ནི། སྔོན་གྱི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་འཕངས་ཤིང་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཆའོ། ། བ༣ གསུམ་པ་དམིགས་རྣམ་ནི། ཟག་པ་ལེན་ཅིང༌། ཞེས་པ་སྟེ། ནང་གི་དམིགས་པ་ནི། མིང་གཞིའི་ཕུང་པོ་སོགས་ཟག་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང༌། ཕྱིའི་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྣང་བ་སྟེ། གཟུགས་མེད་དུའང་ས་བོན་དང་མིང་གཞི་ཙམ་ལ་དམིགས་པའོ། ། རྣམ་པ་ནི། ཡུལ་སྣང་བ་མ་ནུབ་ཙམ་ཡིན་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་མི་ནུས་པས་མི་གསལ་ཞིང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ། ། བ༤ བཞི་པ་འཇུག་ལྡོག་ལ་གཉིས་ཏེ། མ༡ འཇུག་ཚུལ་དང༌། མ༢ ལྡོག་ཚུལ་ལོ། ། མ༡ དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་བརྒྱུད་མར་འཇུག ། ཅེས་པ་སྟེ། འཇུག་པའི་ཡུལ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་འཇུག་ཚུལ་བརྒྱུད་མར་འཇུག་པ་སྟེ། དེའང་(༡༩༥བ)དམིགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཡུལ་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པ། མཚུངས་ལྡན་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ཁོ་ན་དང་འགྲོགས་ནས་འཇུག་པ། གཅིག་གིས་གཅིག་གི་རྐྱེན་བྱས་ནས་འཇུག་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཕན་ཚུན་གདུང་ཁྱིམ་ལྟར་བརྟེན་པ། ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་འགོག་སྙོམས་མ་གཏོགས་སེམས་མེད་པའི་གན
Chinese
我，义之自性觉。 \t\t\t从“分”这个词的侧面来看，种子的分的定义是：阿赖耶识（195a）中存在的习气，作为生起其他法与果的因缘而住。异熟的分的定义是：依靠无始以来的习气，种子完全成熟的阿赖耶识。这些也都，从作为未来法而言是种子，从作为过去法而言是异熟，两者从义之自性觉的分而言是识，因此三者在阿赖耶识中自性是一。 \t\t\t第二，举例： \t\t\t不明微细境显相应俱。 \t\t\t其中，一般的举例是：针对内之所取与外之器世间，其相不明显且微细，仅能显现境。与遍行五友（五遍行心所）相伴，特别是与舍受相应俱。其自性不为烦恼所障，不被善恶任何一者所决定，在轮回中无间断地流转。种子的分的举例是：阿赖耶识本身，具备能生起诸法的潜力习气之分。异熟的分的举例是：由往昔有漏之业所投掷，具备异熟之法之分。 \t\t\t第三，观待方式是： \t\t\t摄取有漏。 \t\t\t也就是说，内在的观待对象是：名色蕴等摄取有漏；外在的则是显现为器世间。即使在无色界，也只是观待种子和名色的少分。其相是：境的显现虽然尚未隐没，但因无法断除增益，故不明显，且不确定为一端，所以境并未完全穷尽。 \t\t\t第四，入与出（作用与止息）有二：一、作用方式，二、止息方式。 \t\t\t第一，作用方式是： \t\t\t于三界中相续不断地作用。 \t\t\t也就是说，其作用的境是三界，作用方式是相续不断地作用。其（195b）针对外在和内在的境而作用。仅与五遍行心所俱生而作用。一个作为另一个的因缘而作用，阿赖耶识与转识相互依怙，如同巢穴般。俱生作用，除了灭尽定之外，没有心之存在。
English
I am the cognition of the essence of meaning. \t\t\tFrom the perspective of the term “part”, the definition of the seed-part is: any latent tendency existing in the alaya-consciousness (195a), which functions as a causal condition for the generation of other phenomena and their fruits. The definition of the ripening-part is: the alaya-consciousness, in which seeds have fully ripened based on latent tendencies from beginningless time. Both of these, when considered as future phenomena, are seeds; when considered as past phenomena, are ripening; and both, from the aspect of being the cognition of the essence of meaning, are consciousness. Therefore, all three have a single essence as the alaya-consciousness. \t\t\tSecond, illustrative examples: \t\t\tUnclear, subtle, appearing as objects, and endowed with concomitant factors. \t\t\tAmong these, the general illustrative example is: with respect to the inner appropriating cause and the outer container world, its aspect is unclear and subtle, merely capable of manifesting as an object. It is accompanied by the five omnipresent mental factors, and particularly associated with the feeling of equanimity. Its essence is not obscured by afflictions and is indeterminate as either wholesome or unwholesome. It continues without interruption throughout the duration of samsara. The illustrative example of the seed-part is: the alaya-consciousness itself, which is the part endowed with latent tendencies, serving as the potential to generate phenomena. The illustrative example of the ripening-part is: the part that is projected by previous defiled actions and is endowed with the phenomena of ripening. \t\t\tThird, the modes of observation are: \t\t\tApprehending defilements. \t\t\tThat is to say, the internal object of observation is: the appropriation of defilements, such as the nāmarūpa aggregates. The external object is: the appearance as the container world. Even in the formless realm, it observes merely the seeds and a partial aspect of the nāmarūpa. Its aspect is: although the appearance of the object has not yet ceased, it is unclear because it cannot cut off superimposition, and since it is not definitively fixed to one extreme, the object is not fully exhausted. \t\t\tFourth, there are two aspects of engagement and disengagement: 1. Mode of engagement, and 2. Mode of disengagement. \t\t\tFirst, the mode of engagement is: \t\t\tContinuously engaging in the three realms. \t\t\tThat is to say, its sphere of engagement is the three realms, and the manner of engagement is continuous engagement. It (195b) engages by observing outer and inner objects. It engages solely accompanied by the five omnipresent mental factors. One acts as a condition for the other, with the alaya-consciousness and the evolving consciousnesses mutually relying on each other like a nest. Concurrent engagement, apart from the absorption of cessation, there is no existence of mind.