Tibetan
ར་སོགས་ལ་ལྕགས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དང་བཞིའོ། ། གསུམ་པ་འདྲ་འབྲེལ་གཉིས་ཀ་ལས་ལྡོག་པའི་མིང་ནི། གཟའ་མིག་དམར་ལ་བཀྲ་ཤིས་དང༌། བྱེད་པ་བིཥྚི་ལ་བཟང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སོགས་སོ། ། ད༢ གཉིས་པ་[བྱེ་བྲག་མངོན་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་བཤད་པ་]ནི། མིང་གཅིག་དོན་མང་དོན་གཅིག་མིང་མང་གིས། ། མངོན་བརྗོད་ཁམས་དང་མིང་དོན་ཁོང་ཆུད་བྱ། ། དེ་ལྟར་བཤད་པའི་མིང་རྣམས་ཀྱང་མིང་གཅིག་ཁོ་ན་དོན་མང་པོ་ལ་འཇུག་པ། དཔེར་ན། འཆི་མེད་མཛོད་ལས། ཀཿནི་ཚངས་པ་རླུང་ཉི་བདག ། ཀཾ་ནི་མགོ་དང་ཆུ་དག་ལ། ། ཞེས་དང༌། དབང་ཆེན་གུ་གུལ་འུག་པ་དང༌། ། སྦྲུལ་འཛིན་རྣམས་ལ་ཀཽ་ཤི་ཀཿ ། ཞེས་དང༌། ཨརྠ་བརྗོད་བྱ་ནོར་ཚིག་དོན། ། དགོས་པ་དང་ནི་ལྡོག་པ་ལ། ། ཞེས་དང༌། ཨནྟ་རཾ་ནི་གོ་སྐབས་མཚམས། ། སྨད་གོས་སྒྲིབ་དབྱེ་དེ་ཡི་དོན། ། སྐྱོན་བྲལ་ཕྱི་རོལ་བདག་གི་བ། ། སྐབས་དབུས་གང་གི་བདག་ལ་ཡང༌། ། ཞེས་དང༌། སྭ་སྟི་སྨོན་བདེ་བསོད་ནམས་ཚོགས། །(༡༦༦ན) ཞེས་དང༌། ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས། ངག་ཕྱོགས་ས་དང་འོད་ཟེར་དང༌། ། ཕྱུགས་དང་མིག་དང་རྡོ་རྗེ་དང༌། ། མཐོ་རིས་ཆུ་སྟེ་དོན་དགུ་ལ། ། མཁས་པས་གོ་སྒྲ་ངེས་པར་བཟུང༌། ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། གཞན་ཡང་། མངོན་བརྗོད་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་དང༌། དཔལ་སྒྲའི་སྙེ་མ་སོགས་ནས་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ་ལྟར་ལེགས་སྦྱར་ལ་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང༌། བོད་སྐད་ལའང༌། གཉིས་སྐྱེས་ཞེས་པའི་མིང༌། ཟླ་བ། བྲམ་ཟེ། བྱ་སོགས་ལ་འཇུག་པ་དང༌། མཁའ་འགྲོ་ཞེས་པ་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དང༌། ཨོ་རྒྱན་སོགས་ཞིང་སྐྱེས་ཀྱི་མི་མོ། ཉི་མ། འདབ་ཆགས། མདའ་ལའང་འཇུག་པའི་མཚོན་ཏེ་རྒྱ་ཆེར་རྟོགས་པར་བྱའོ། ། དོན་གཅིག་ལ་མིང་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི། འཆི་མེད་མཛོད་ལས། མཐོ་རིས་མི་ཟད་མི་བདེ་མེད། ། ལེགས་གནས་སུམ་རྩེན་སྐབས་གསུམ་གནས། ། ལྷ་ཡི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་མཐོ་རིས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང༌། ཀུན་མཁྱེན་བདེ་གཤེགས་སངས་རྒྱས་དང༌། ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས། ། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས། ། བདུད་ཐུལ་རྒྱལ་བ་འཇིག་རྟེན་རྒྱལ། ། མངོན་ཤེས་དྲུག་ལྡན་སྟོབས་བཅུ་པ། ། གཉིས་མེད་གསུང་བ་རྣམ་པར་འདྲེན། ། ཐུབ་དབང་དཔལ་སྟུག་སྟོན་པའོ། ། ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་རྣམས་ཏེ། མངོན་བརྗོད་དེ་རྣམས་ཀྱང་ལེགས་སྦྱར་ལ་བྱིངས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། སྐད་གཉིས་ཀར་མིང་དེའི་དོན་ནམ་རྒྱུ་མཚན་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། ལེགས་སྦྱར་ལ། བུདྡྷཿཞེས་པ་བུདྡྷི་རྟོགས་པའི་བྱིངས་ལ་དངོས་པོའི་དོན་ཀྟ་རྐྱེན་དུ་སྦྱར་ནས་བསྒྲུབ་པས་གཉིད་དང་བྲལ་བ་ལྟ་བུའི་སངས་པའམ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཇི་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། དེ་ཉིད་བོད་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཞེས་སྔོན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་ལ་བརྟོན་ནས་བསྒྱུར་བར་མཛད་དེ། དེ་ཡང༌། མ་རིག་གཉིད་ལས་(༡༦༦བ)སངས་ཕྱིར་དང༌། ། ཤེས་བྱ་ལ་ནི་བློ་རྒྱས་ཕྱིར། ། སངས་རྒྱས་པདྨ་ལྟར་སངས་རྒྱས། ། ཞེས་ངེས་ཚིག་དང་སྦྱར་དགོས་པས་མཚོན་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། ། ཐ༥ ལྔ་པ་ཟློས་གར་ནི། མཚམས་སྦྱོར་ལྔ་དང་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་དང༌། ། མཚན་ཉིད་བཅུ་དྲུག་སྒེག་དང་ཕྲེང་བ་སོགས། ། ཀུན་དགའི་རོ་ལྡན་ཟློས་གར་དང་མཚུངས་པ། ། སེམས་ཅན་མགུ་བྱེད་སྤྱོད་པ་ཀུན་ལ་བསླབ། ། ཟློས་གར་གྱི་བཤད་པ་བོད་ཀྱི་རྟོག་བཟོ་མཁན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པས་རྗེས་ཟློས་མ་བྱས་ལ། ཀུན་མཁྱེན་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་དཔེ་དང་ཟློས་གར་གྱི་སྦྱོར་བའང་གཟིགས་ནས་ཕྱོགས་མཚོན་ཙམ་གྱི་གསུང་གི་རྒྱུན་ནི། སྤྱིར་ཟློས་གར་ལ་དོན་གྱི་ཆིངས་གསུམ། མཚམས་སྦྱོར་གྱི་ཡན་ལག །འཇུག་པའི་ཡན་ལག །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། ། དང་པོ་ལ། མཚམས་སྦྱོར་གྱི་ཡན་ལག་ནི། བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་རྣམས་རྗོད་བྱེད་ཀྱང་སྐད་རིགས་སྣ་ཚོགས་པས་ལབ་དགོས་པ་དེ་དག་གི་བར་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བྱེད་ཡིན། དེ་ལས་སྒོའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། དྲི་བ་དང༌ལན་གྱི་སྒོའི་མཚམས་སྦྱོར་ནི་དྲི་ལན་ཏེ་ཕན་ཚུན་དྲི་བ་དྲི་ལན་གྱི་རྣམ་པ་བྱེད་རྒྱུ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པའི་མིང་དང༌། སྙིང་པོ་ནི། སྐབས་འགར་གྲོས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་མང་པོ་ཕན་ཚུན་དུ་སྨྲས་པའི་མཐར་གྲོས་ཐག་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལ་སྙིང་པོ་ཟེར། མི་བཟོད་པ་ནི། མཚང་ནས་འབྲུ་བའི་བརྗོད་པས་དེའི་རང་མཚང་ལ་ཕོག་པའི་རྣམ་པས་མི་བཟོད་པའམ་ཆགས་པས་གཟིར་ནས་མི་བཟོད་པའི་ཚུལ་བྱེད་པའོ། ། ངེས་པ་ཐོབ་བྱེད་ནི། ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པའི་བརྗོད་པ་མང་པོའི་མཐར་དོན་
Chinese
比如将铜等称为铁，这是第四类（命名方式）。 第三类是与相似和关联两者皆相反的名称：比如将火星（Gza' Mig Dmar）称为吉祥（Bkra Shis），以及将变动（Byed Pa）毗湿帝（Biṣṭi）称为善好（Bzang Po），等等。 第二章 [解释特殊词语（Abhidhana）的法则]： 一词多义，一义多名， 了解词语（Abhidhana）的范畴和词义。 如此阐释的词语，也是一个词对应着许多意义。例如： 摘自《不死藏》（Amarakosha）： ཀཿ（Kaḥ）是梵天、风、日主， ཀཾ་（Kaṃ）是头、水。 等等。 帝释、安息香、猫头鹰， 以及捕蛇者，都称为ཀཽ་ཤི་ཀཿ（Kauśikaḥ）。 等等。 ཨརྠ་（Artha）是所言、财富、词语、意义， 以及目的和相反。 等等。 ཨནྟ་རཾ་（Antaraṃ）是机会、间隔， 下衣、遮蔽与区分、它的意义， 无过、外在、我自身， 场合、中央、以及无论何人。 等等。 སྭ་སྟི་（Svasti）是愿望、幸福、功德聚集。(166na) 等等。 龙树（Klu Sgrub Zhabs）尊者说： 语、方位、地、光芒， 畜牲、眼、金刚， 天界、水，此九种意义， 智者定将“གོ་”（Go）音理解为它们。 诸如此类。 此外，在《词语明珠鬘》（Mngon Brjod Mu Tig Phreng Ba）和《妙音穗》（Dpal Sgra'i Snye Ma）等著作中，有无数（此类例子），梵语（Legs Sbyar）中尤其多。 即使在藏语（Bod Skad）中，“再生”（Gnyis Skyes）一词也用于指月亮、婆罗门、鸟类等。而“空行”（Mkha' 'Gro）一词也用于指成就瑜伽母、乌仗那（O Rgyan）等净土所生的女性、太阳、鸟类、箭等，应广泛理解。 一个意义拥有许多名称的例子：摘自《不死藏》（Amarakosha）： 高界、无尽、无苦， 善处、三十三天、三界处， 神祇世界，这些都是“高界”或“天界”的同义词。 遍智、善逝、佛， 法王、如来， 普贤、薄伽梵， 降魔、胜者、世间胜者， 具六神通、具十力， 宣说无二、引导者， 能仁王、德聚、导师。 这些是佛陀的（同义词）。
English
For example, referring to copper and so on as iron; this is the fourth (type of naming). The third type is names that are the opposite of both similarity and connection: such as referring to the planet Mars (Gza' Mig Dmar) as "auspicious" (Bkra Shis), and referring to the *karaṇa* (Byed Pa) Vishti (Biṣṭi) as "good" (Bzang Po), and so on. Chapter Two: [Explanation of the principles of specific Abhidhana]: One word, many meanings; one meaning, many words: One should understand the realm of Abhidhana (terminology) and the meanings of words. The words explained in this way also involve a single word referring to many meanings. For example: From the Amarakosha: Kaḥ refers to Brahma, wind, and sun; Kaṃ refers to head and water. And so on. Indra, Guggulu, owl, And snake-catchers, are all referred to as Kauśikaḥ. And so on. Artha refers to object, wealth, word, meaning, And purpose, as well as the opposite. And so on. Antaraṃ refers to opportunity, interval, Lower garment, concealment and distinction, its meaning, Flawless, outside, my own/of self, Occasion, middle, and to whomsoever. And so on. Svasti refers to aspiration, happiness, and collection of merit. (166na) And so on. By Nagarjuna: Speech, direction, earth, and rays of light, Cattle, eye, and vajra, Heaven and water – for these nine meanings, The wise definitely understand 'go' (Go Sgra). And so on, like these. Furthermore, from texts such as *Abhidhana Mutig Trengwa* (Lexicon Pearl Rosary) and *Pel Dra Nye Ma* (Glorious Ear of Sound), countless [examples] appear, and there are very many such in Sanskrit. Even in the Tibetan language, the name 'born twice' (Gnyis Skyes) refers to the moon, Brahmins, birds, and so on. And 'sky-goer' or 'dakini' (Mkha' 'Gro) refers to accomplished yoginis, women born in Uddiyana (O Rgyan) and other pure lands, the sun, birds, and also arrows, and so on. This should be understood broadly. An example of one meaning having many names: From the Amarakosha: High realm, inexhaustible, free from suffering, Good abode, Trayastrimsha, abode of the three realms, World of gods — these are synonyms for "high realm" or "heaven." Omniscient, Sugata, Buddha, Dharma King, Tathagata, Samantabhadra, Bhagavan, Vanquisher of Mara, Jina, Conqueror of the World, Possessor of Six Abhijñā, Possessor of Ten Powers, Speaker of Non-duality, Guide, Sage King, Glorious/Abundant One, Teacher. These are [synonyms] for Buddha.
Chinese
……有非常多的诸如此类的名相，这些词语的语义和缘由，无论是梵语的词根（བྱིངས་ཀྱི་ཁམས་）还是两种语言（藏、梵）中的词义，都需要被领会。例如，在梵语中，“བུདྡྷཿ”（Buddha）这个词，是通过将表示“觉悟”的词根“布地”（Buddhi）与表示“事物”的后缀“kta”（ཀྟ་རྐྱེན་）结合而构成，其意义是“从睡眠中苏醒”，或“如实了知一切所知法”。同样，在藏语中，大译师们根据其意义将其翻译为“སངས་རྒྱས་”（Sanggye）。 而且， （１６６乙）从无明睡眠中觉醒， 智慧对所知法得以广大， 佛陀如莲花般觉悟。 这需要结合其确切含义来推断。 第五、戏剧： 五种连结和入门之支分， 十六相，妩媚与花环等， 与具有欢喜之味的戏剧相似， 学习一切能令众生欢喜之行为。 关于戏剧的解释，由于藏族臆造者们的解释多半不符实情，故不予采纳。遍知宗喀巴大师（ཀུན་མཁྱེན་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་）在阅读了印度典籍和戏剧著作后，所略示的教言流传如下： 总的来说，戏剧有三个核心意义：连结的支分、入门的支分、相的分类。 首先，关于连结的支分：它是将所表达的不同主题类别，通过各种语言的讲述连接起来。 其中，门的连结（སྒོའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་）是指问答之门的连结，即问答。有多种形式的相互问答。 核心（སྙིང་པོ་）是指，有时双方经过许多商议之语，最终以议决的方式确定下来的，称为核心。 不可忍受（མི་བཟོད་པ་）是指，通过揭露对方痛处的言辞，触及其自身缺陷，从而表现出无法忍受或被贪欲所逼迫而无法忍受的状态。 获得确定（ངེས་པ་ཐོབ་བྱེད་）是指，在许多带有疑问的言辞之后，最终……
English
...very many such appellations. The meaning or reason for these terms, whether it be the root form (བྱིངས་ཀྱི་ཁམས་) in Sanskrit or the meaning of the word in both languages (Tibetan and Sanskrit), must be understood. For example, in Sanskrit, the word “བུདྡྷཿ” (Buddha) is formed by combining the root “Buddhi” (བུདྡྷི་) which means “to awaken” or “to understand,” with the suffix “kta” (ཀྟ་རྐྱེན་) which denotes a completed action or state. Thus, it signifies “having awakened from sleep” or “having realized all knowable phenomena as they are.” Similarly, in Tibetan, the great translators of the past, based on its meaning, rendered it as “སངས་རྒྱས་” (Sanggye). Furthermore, (166b) Because one awakens from the sleep of ignorance, And wisdom expands upon all knowable phenomena, Buddha blooms like a lotus. This needs to be inferred by associating it with its definitive meaning. Fifth, Drama (ཟློས་གར་): The five junctures and the limbs of entry, Sixteen characteristics, charm, garlands, and so forth, Similar to drama imbued with the taste of joy, Learn all conduct that delights sentient beings. Regarding explanations of drama, since the explanations of Tibetan fabricators are mostly inaccurate, they are not followed. The teachings given by Omniscient Tsongkhapa (ཀུན་མཁྱེན་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་), after examining Indian texts and dramatic compositions, provide a partial indication of the tradition: Generally, drama has three core meanings: the limb of juncture, the limb of entry, and the classification of characteristics. First, regarding the limb of juncture: it is for connecting the different categories of meanings to be expressed, which must be spoken in various languages. Among these, the gate juncture (སྒོའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་) refers to the juncture of question and answer, which is dialogue. There are many ways to engage in mutual questioning and answering. Essence (སྙིང་པོ་) refers to, when sometimes many words are exchanged between parties as if in deliberation, and at the end, a resolution is made and finalized, that is called essence. Intolerable (མི་བཟོད་པ་) refers to, through words that reveal one's flaws, one is struck by one's own defects, thereby acting intolerantly or being tormented by attachment and acting in an unbearable manner. That which causes certainty (ངེས་པ་ཐོབ་བྱེད་) refers to, after many expressions filled with doubt, the ultimate meaning…