Tibetan
བའི་སེམས་ཉིད་དོ། ། སྲད་བུ་སོགས་དང་མཚུངས་པའི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འོད་གསལ་བའི་སེམས་དེ་ཁུ་རྡུལ་རླུང་གསུམ་དང་འགྲོགས་པ་ལས་སྣང་བ་གསུམ་འཆར་ཞིང༌། དེ་ལས་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་རྟོག་པ་སྐྱེ། དེས་དགེ་མི་དགེའི་ལས་བསགས་པའི་བག་ཆགས་སེམས་ལ་བསྒོས་པ་ཡུལ་དུ་སྨིན་པར་ཉེ་བ་ན། སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་སྣང་ཙམ་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཅན་གྱི་རླུང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཆགས་པའི་ཆེད་དུ་འཁྱམས་ཤིང་སྔོན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་པའི་ནམ་མཁར་འགྲོ་བ་དེའོ། །དཔེར་ན། སྐྱེས་བུའི་སྲོག་གི་རླུང་གིས་ཤི་བའི་ལུས་བཏང་ནས་འཁྱམས་པར་བྱེད་ཅིང༌། ལུས་གཞན་ལེན་པའི་ཆེད་དུ་མངལ་གྱི་སྒོར་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེས་བུའི་ལུས་འགྲུབ་པའི་བྱེད་པོར་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། ། འཇིམ་པ་ལྟ་བུའི་ལས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་པའི་སྒོ་སྐབས་(༤༠ན)དེ་ཉིད་ན་རྡུལ་ཕྲན་སིལ་བུར་གནས་པ་ཉི་ཚེ་བའི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་སྣང་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་པའི་མིག་ལ་སྣང་བ་དང༌། དེའི་རྟེན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རླུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། སྐྱེས་བུའི་ལུས་འཆགས་པ་ན་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་རླུང་བཅུ་དང་བཅས་པ་ནང་གི་ཆོས་དེའི་ལས་སུ་གཞག་པ་བཞིན་ནོ། ། སིལ་བུར་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་ལས་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བས་སྟོངས་པ་ཞེས་མིང་དུ་གདགས་སོ། ། འདིར་ལས་ཀྱི་རླུང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཞིག་པ་ན་གཞན་འཆགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཁྱམས་པ་དང༌། གང་ཞིག་ས་དེ་ཉིད་དུ་སྡོད་ཀྱི། གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བརྟན་གཡོའི་རླུང་གཉིས་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་མིན་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་དག་ལ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་འདྲ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཀྱང་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འོད་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ། ལས་ཀྱི་རླུང་གཉིས་པོ་འདི་ཡང་རང་ཉིད་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མིག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་འོད་དྲུག་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། དེ་ལྟར་དེའི་འོད་ལྗང་གུ་དང་སྔོན་པོ་དང་ནག་པོ་སྟེ་གསུམ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང༌། གཞན་ཕལ་པར་གྱུར་པ་ལས་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་བཅུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། རླུང་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བྱ་བའི་དབྱེ་བས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང༌། སྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང༌། དབྱིབས་སུ་བྱེད་པའི་རླུང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གཞག་གོ། ། དེ་ལ་རླུང་བཅུ་པོ་དེ་ལས་(༤༠བ)གང་དང་གང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལ་ནང་དུ། ནང་ལེ་ལས། ས་བོན་པདྨར་གནས་པ་དག་ནི་འཛིན་མས་འཛིན་ཏེ་དེ་ལས་ཆུ་ཡིས་སྡུད་དོ་ཕྱི་ནས་ནི། ། མེ་ཡིས་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་རོ་དང་རོ་ནི་ཟ་བར་བྱེད་དེ་འདི་ཡི་འཕེལ་བ་རླུང་གིས་སོ། ། ནམ་མཁའ་དག་ཀྱང་འཕེལ་བའི་གོ་སྐབས་སྦྱིན་བྱེད་མི་ཡི་བདག་པོ་དུས་ལས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་སྟེ། ། ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་པ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྦྱར་བྱ་ཡིན་པས། ཁྱབ་བྱེད་དང་ལྷས་བྱིན་ཆུ་ཁམས་པས་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་སྡུད་ཅིང༌། ཀླུ་དང་ནོར་རྒྱལ་ས་ཁམས་པས་བསྡུས་པ་དེ་རྣམས་སྲ་བར་བྱེད་པས་རླུང་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་འཛིན་པའི་རླུང་ངོ༌། ། གྱེན་རྒྱུ་དང་རྩངས་པ་མེ་ཁམས་པས་བསྡུས་པ་དེ་དག་བསྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སྲུབ་པའི་རླུང་ངོ༌། ། མཉམ་གནས་དང་རུས་སྦལ་རླུང་ཁམས་པས་བསྲུབས་ཏེ་སྨིན་པ་དེ་དག་གནས་གཞན་དང་གཞན་དུ་བསྐྱེད་དེ་འཇོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དབྱིབས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པས་དབྱིབས་སུ་བྱེད་པའི་རླུང་ངོ༌། ། སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་ཏེ་གོ་སྐབས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཇི་ལྟར་ནང་དུ་ཕ་མའི་ཁུ་ཁྲག་དག་ནུར་ནུར་དང་མེར་མེར་པོ་ལས་རིམ་གྱིས་ཉའི་གནས་སྐབས་སོགས་སུ་འགྱུར་བ་ལྟར། འཇིག་རྟེན་ཆགས་པའི་ཚེ་ཡང་དབྱིབས་ཚད་དང་ལྡན་པའི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་གྲུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཁམས་ལྔའི་དྭངས་མ་གཡོ་བའི་ཚུལ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྡུལ་ཕྲན་སིལ་བུར་གནས་པ་ཉིད་ནམ་མཁའི་གནས་སྐབས། དེའི་རྗེས་སུ་སྔར་བཤད་པའི་བརྟན་གཡོའི་སྲོག་རླུང་གཉིས་ཕྲད་པ་ལས་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་གཡོ་ཞིང་འབྱར་བ་རླུང་གི་དྭངས་མ་གཡོ་བའི་གནས་སྐབས། རྡོ་བརྡབ་པ་ལས་མེ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་གཡོས་ཤིང་ཕྲད་པ་(༤༡ན)ལས་གློག་འབྱུང་བ་མེའི་དངས་མ་གཡོ་བའི་གནས་སྐབས། དེ་ལས་ཆར་ཐིམ་བུ་ལྟ་བུའི་ཆུ་འབྱུང་བ་ཆུའི་དྭངས་མ་གཡོ་བའི་གནས་སྐབས། དེ་ལས་ནམ་མཁའ་ལ་འཇའ་མཚོན་དུ་སྣང་བ་སའི་དྭངས་མ་གཡོ་བའི་གནས་སྐབས་སོ། ། དེ་རྣམས་གཡོས་པས་ཆུའི་ཚོགས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་བསྲུབས་པ་ལས་སྙིང་པོ་ལྟ་བུར་རགས་པའི་ཁམས་རྣམས་འབྱུང་སྟེ་ནང་དུ་འབུར་པོ་ལྔ་དོད་པའི་རུས་སྦལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་མཚུངས་ཤིང༌། དེ་ནས་དབྱིབས་སུ་བྱེད་པའི་རླུང་གི་རི་གླིང་ལ་སོགས་པའི་བཀོད་པ་བྱེད་དེ་ཕག་པའི་གནས་སྐབས་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས་ལྷུན་པོའི་བར་གྱི་བཀོད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་དང་དབྱིབས་དང་བཀོད་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་རླུང་ཐ་དད་པའི་དབང་ལས་ཡིན་ལ། ལས་རླུང་ཐ་དད་པ་དེ་ཡང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་ལས་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཡང་ངེས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཁམས་དྲུག་དང་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་འོད་དྲུག་གི་སྣང་བ་ལས་ཡིན་ནོ། ། འོད་དྲུག་ལས་རགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ཡང༌། དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་ལས། གཡོན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ནི་དཀར་པོ་འབར་བ། ཞེས་སོགས་ཟུང་བདུན་གྱི་རིགས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་སྟེང་གི་འོད་ལྗང་གུ་དང་འོག་གི་འོད་སྔོན་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཐུ་ལས་སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་གྱི་རླུང་གཉིས། ཤར་གྱི་ནག་པོ་འབར་བ་ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཐུ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཉམ་གནས་ལ་སོགས་པའི་རླུང་བདུན། ལྷོའི་དམར་པོ་འབར་བ་མཆེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཐུ་ལས་དུས་མེ། ཉི་མ། མིག་དམར། ཕུར་བུ། སྤེན་པ་སྟེ། དྲག་གཟའ་ལྔ། གློག །རྟ་གདོང་གི་མེ་སྟེ་མེ་བདུན། བྱང་གི་(༤༡བ)དཀར་པོ་འབར་བ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཐུ་ལས་སྒྲ་གཅན། ཟླ་བ། ལྷག་པ། པ་སངས། མཇུག་རིང་སྟེ་ཞི་གཟའ་ལྔ། ཆར། རྒྱ་མཚོ་སྟེ་ཆུ་བདུན། ནུབ་ཀྱི་སེར་པོ་འབར་བ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མཐུ་ལས་ས་ཕྲ་སྦོམ། རྡོ་ཕྲ་སྦོམ། སྐར་མ་ཕྲ་སྦོམ། འཇའ་ཚོན་ཏེ་བདུན། དེ་ལྟར་ན། ཤར་ནུབ་གཉིས་ས་རླུང་ཟུང་བདུན། ལྷོ་བྱང་གཉིས་མེ་ཆུ་ཟུང་བདུན། སྟེང་འོག་གཉིས་མཁའ་ཡེ་ཤེས་ཟུང་གཅིག་སྟེ་ཕྱི་མ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་དང་སྔ་མ་བཅུ་བཞི་པོ་ཁྱབ་བྱར་བཞག་གོ། ། འདིས་མཚོན་ཏེ་རི་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞི་དང་གླིང་སོ་སོའི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་སོགས་ཀྱང་འོད་དྲུག་གིས་བྱས་པར་ཤེས་དགོས་སོ། ། དེ་ལྟར་སེམས་བྱེད་པོ། སྣོད་བཅུད་བྱ་བ། ལས་བྱེད་པས་འགྲུབ་པ་ནི་མདོ་རྒྱུད་ཕལ་ཆེར་དགོངས་པ་མཐུན་པར་གནས་སོ། ། ཇ༣ གསུམ་པ་ཐུན་མོང་གི་འགྲུབ་བྱེད་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། ཉ༡ ཐུན་མོང་དང་། ཉ༢ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལུགས་སོ། ། ཉ༡ དེའི་དང་པོ་ལ་གཉིས། ཏ༡ མངོན་པ་འོག་མའི་ལུགས། ཏ༢ མངོན་པ་གོང་མ་སོགས་ཀྱི་ལུགས་སོ། ། ཏ༡ དང་པོ་ལ་གཉིས། ཐ༡ སྤྱིར་བསྟན་པ་དང༌། ཐ༢ བྱེ་བྲག་ཕྱེ་ནས་བཤད་པའོ། ། ཐ༡ དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་བྱེད་རྒྱུ་དྲུག་དང༌། ། རྐྱེན་བཞི་དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་འབྲས་བུ་ལྔ། ། ལེགས་གསུངས་རྗེས་འབྲངས་མངོན་པ་འོག་མའི་ལུགས། ། ཞེས་པ་སྟེ། དེའང་མཛོད་ལས། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པ་ནི། ། སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་དགོས་ཤིང༌། དེའང་དེ་དག་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དྲུག །རྐྱེན་བཞི། དེ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལྔ་རྣམས་མདོ་སྡེ་དག་ལས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཞིབ་མོར་བཤད་པ་མངོན་པ་འོག་མའི་ལུགས་སྲོལ་ཡིན་ནོ། ། ཐ༢ གཉིས་པ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པ་ལ་བཞི། ད༡ རྒྱུ་དྲུག ། ད༢ འབྲས་བུ་ལྔ། ད༣ ཐུན་མོང་གི་ཆོས། ད༤ རྐྱེན་གཞི་བཤད་པའོ། ། ད༡ དང་པོ་ནི། (༤༢ན) འདུས་བྱས་རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ། ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ། ། འདྲ་ཆོས་སྔ་མས་ཕྱི་བསྐྱེད་སྐལ་མཉམ་རྒྱུ། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་མཚུངས་པ་ལྔ་ལྡན་རྒྱུ། ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཆོས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ། ། མི་དགེ་དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམ་སྨིན་རྒྱུ། ། ཞེས་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་རང་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ། དེ་ལའང་། གཙོ། ཕལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ན། གཙོ་བོ་བྱེད་རྒྱུ་ནུས་བཅས་ནི། དཔེར་ན། མིག་དབང་དང་གཟུགས་ནི་མིག་ཤེས་སྐྱེ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། མིག་དབང་ནི་རྟེན་གྱི་བྱེད་རྒྱུ་དང་། གཟུགས་ནི་གནས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཟས་ནི་ལུས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ལུས་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་མྱུ་གུ་འདབ་མ་སྡོང་བུ་སོགས་སྔ་མ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་རིམ་པར་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཕལ་པ་ནི། སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་མེད་ཀྱང་གེགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་བཞག་པའོ། ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཞིག །ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་སེམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དང༌། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་རྣམས་དང་མཚན་གཞིའི་ཆོས་དེའང་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེས་ན་འདུས་བྱས་ཕལ་ཆེ་བ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན། མགྲོན་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལམ་དུ་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་ལྟ་བུའོ། ། ཆོས་འདྲ་བ་སྔ་མ་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པ་ནི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནས་ནི་ནས་ཀྱི་འདྲ་བ། སཱ་ལུ་ནི་སཱ་ལུའི་འདྲ་བ་ལྟ་བུ་དང༌། དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དགེ་བའི་སྐལ་མཉམ། མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སྐལ་མཉམ། མ་བསྒྲིབས་ལུང་(༤༢བ)མ་བསྟན་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུའོ། ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གང་རུང་གིས་བསྡུས་ཤིང༌། རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་དུས་དང་རྫས་ཏེ་མཚུངས་པ་ལྔས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་དྲུག་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའི་རྟེན་སོ་སོའི་དབང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་དེར་མཚུངས་ཤིང་གཅིག་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་དང༌། དེ་ཉིད་ལྷན་འབྱུང་གི་རྒྱུའང་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན། འགྲོན་པོ་རྣམས་ལམ་བར་དུ་ཟས་སྐོམ་ཁྲུས་མལ་སྟན་སོགས་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུའོ། ། རང་འབྲས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཐུན་མོང་གི་མཐོང་སྤང་ནི་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་ཞིང༌། མཛོད་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པར། ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཅིག་ལ་ཀུན་འགྲོ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་བསྟན་ཏོ། ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེད་ནུས་པའི་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན། སྐྱོན་མེད་པའི་ས་བོན་རླན་དང་ཕྲད་པ་ལྟ་བུ། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་རུལ་བ་ལྟ་བུ། དགེ་བ་ཟག་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་དང་ལྡན་ཀྱང་སྲེད་པ་མེད་པས་རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་དེ། ས་བོན་གྲུང་པོ་རླན་གྱིས་མ་ཕོག་པ་ལྟ་བུའོ། ། ད༢ གཉིས་པ་[འབྲས་བུ་ལྔ་བཤད་པ་]ནི། རྒྱུ་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡི། ། མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ནི་རྣམ་སྨིན་འབྲས། ། སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོའི་རིགས་འདྲ་རྒྱུ་མཐུན་འབྲས། ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོབ་འགོག་པ་བྲལ་བའི་འབྲས། ། རྒྱུ་ཡི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་བྱེད་པའི་འབྲས། ། གེགས་མིན་དངོས་ལས་འདུས་བྱས་བདག་པོའི་འབྲས། ། འབྲས་བུ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཕྱིས་བྱུང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། དགེ་བས་མཐོ་རིས་དང་སྡིག་པས་ངན་འགྲོ་ལྟ་བུ། སྐལ་མཉམ་དང་(༤༣ན)ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་གང་རུང་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་དང་རིགས་འདྲ་བ་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པས་ཚེ་ཐུང་ཞིང་དེ་སྤངས་པས་ཚེ་རིང་བ་ལྟ་བུ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤང་བྱ་སྤངས་པས་ཟད་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་འགོག་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཏེ། འཕགས་བཞིའི་སྤངས་རྟོགས་ལྟ་བུ། རྒྱུ་གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེས་ཤིང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའམ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། སོ་ནམ་གྱིས་ལོ་ཐོག་སྨིན་པ་ལྟ་བུ། གེགས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གེགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོའམ་འདུས་བྱས་ལས་བྱུང་ཞིང༌། འདས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ད་ལྟ་དང་ཕྱིས་བྱུང་བ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་མི་དགེའི་བདག་འབྲས་ལྟ་བུའོ། ། ད༣ གསུམ་པ་[ཐུན་མོང་གི་ཆོས་བཤད་པ་]ནི། དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀུན་དང་བྲལ་ཐོབ་སྟེ། ། འདུས་མ་བྱས་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པར་འདོད། ། ཇི་སྐད་དུ། འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སྤྱིར་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དེའང་འདུས་བྱས་ཀུན་དང༌ལམ་གྱི་གཉེན་པོས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བྲལ་བར་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་མིན་འགོག་པ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་མ་གྲུབ་པས་མེད་པར་འདོད་དེ། སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྐྱེད་རྒྱུ་སྐྱེད་རྐྱེན་མེད་པ་དང༌། དུས་མེད་པས་འབྲས་བུ་འཛིན་འབྱིན་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་སྨིན་ཐ་མ་བདག་འབྲས་དང་པོ་སྟེ། ། རྒྱུ་མཐུན་གསུམ་ལྔ་གཉིས་བཞི་བྱེད་པའི་རྒྱུ། ། འབྲས་བུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་ནི། རྒྱུ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཐ་མར་སྨོས་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་(༤༣བ)ཕྱིར། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི། དང་པོ་བྱེད་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་སྟེ། བདག་པོས་དབང་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ། །དེའང་མི་བསྒྲིབས་པ་ཙམ་དེ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་དེ་ལ་མི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྐྱེད་པའི་དངོས་པོའང་ཡོད་དེ། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ལྔ་མིག་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའི་བྱེད་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་ལས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། གསུམ་པ་སྐལ་མཉམ་དང་ལྔ་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་སྟེ། འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྷན་འབྱུང་དང་བཞི་པ་མཚུངས་ལྡན་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའམ་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་དུ་མེད་ཅིང་། དེའི་འབྲས་བུའང་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟར། རྒྱུ་དེ་དག་གི་བྱེད་པའང་དེ་དག་ཉིད་དང་འབྲས་བུའང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཞིབ་མོར་ན། སྐལ་མཉམ། ཀུན་འགྲོ། བྱེད་རྒྱུ་རྣམས་ལའང་བྱེད་འབྲས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། ད༤ བཞི་པ་[རྐྱེན་གཞི་བཤད་པ་]ནི། བྱེད་རྒྱུ་སྤངས་པའི་རྒྱུ་ལྔ་རྒྱུ་ཡི་རྐྱེན། ། སེམས་སོགས་སྐྱེས་འཕྲལ་འབྲས་འབྱིན་དེ་མ་ཐག ། ཤེས་དྲུག་ཡུལ་རུང་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པའི་རྐྱེན། ། སྐྱེ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པ་བདག་པོའི་རྐྱེན། ། རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིར་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི། དང་པོ་ནི། བྱེད་རྒྱུ་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་མ་གཏོགས་པའི་ལྷན་མཚུངས་སྐལ་ཀུན་སྨིན་རྒྱུ་ལྔ་པོ་གང་རུང་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱེད་རྒྱུ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་བས་དེར་མ་གཞག་པའོ། ། སེམས་སོགས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟ་བར་སྐྱེས་པ་དེའི་སྐབས་སུ་རིགས་མཐུན་གཞན་མེད་པར་རྫས་མཚུངས་ཤིང༌། མཚུངས་ལྡན་རིགས་མཐུན་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་སྐྱེས་(༤༤ན)འཕྲལ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རང་འབྲས་འབྱིན་པ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ། མིག་སོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡུལ་དུ་རུང་བའི་ཆོས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའི་དམིགས་རྐྱེན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། ། རང་ལས་གཞན་པའི་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུར་བཤད་པ་དེ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན། རྐྱེན་གཞན་ལས་རྐྱེན་འདིའི་མཚན་གཞིར་གྱུར་པའི་ཆོས་མང་བའོ། ། སྐྱེ་ཚུལ་བྱེད་པ་