Tibetan
དི་ནི་སྡུག་གོ། མི་སྡུག་གོ་སྙམ་པ་དང་། སྒྲ་འདི་སྙན་ནོ་མི་སྙན་ནོ་སྙམས་པ་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ (༡༠༦)རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། ཞེས་གསུངས་སོ། ཡིད་ཤེས་འདི་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ནི། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉིན་གྱིས་སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི། །རྟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཞེས་གནས་སྐབས་དེ་ལྔ་ན་ཡིད་ཤེས་རེ་ཞིག་ཀུན་གཞི་ལ་བསྡུས་པས་ཆོས་ལ་གཏོད་པ་མི་གསལ་བས། མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་གསུངས་པའང་ཤེས་པར་བྱའོ། གཉིས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཉོན་ཡིད་དང་བཅས་བཤས་པ་ལ་གཉིས། མིང་གིས་མདོར་བསྟན། མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། དང་པོ་ནི། དེ་མ་ཐག་དང་ཉོན་ཡིད་གཉིས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་འགག་གི་རྐྱེན་བཞིར་བཤད་པའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བཞིར་བཤད་པའི་དེ་མ་ཐགས་པའི་རྐྱེན་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་ན། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་ཆར་འདོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་དོན་ལ་མེད་པར་འདོད་པ་ཡོད་ཀྱང་། དེས་ནི་ཉན་ཐོས་པ་ཚོགས་དྲུག་ལས་མི་འདོད་པའི་རྣམ་གཞག་ལ་བརྟེན་ནས། ཐེག་ཆེན་པ་ཚོགས་བརྒྱད་འདོད་པའི་ལུགས་མ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། དེས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་ལ་ཆ་གཉིས་སུ་བྱས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ (༡༠༧)པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། གཉིས་པ་ལ་བསུམ། དེ་མ་ཐག་ཡིད་བཤད་པ། ཉོན་ཡིད་བཤད་པ། གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུ་བའོ། དང་པོ་ནི། དྲུག་པོ་ནས་འདི་ཤེས་འགྱུར། ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བྱེད། ཚོགས་དྲུག་འགགས་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚོགས་དྲུག་གི་ནུས་པ་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་འཇོག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་འགག་གཉིས་ཀའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། དེ་ཡང་ཚོགས་དྲུག་ནམ་འགགས་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་གཞི་ལ་འཁྱེར་ཞིང་། ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ལས་ཆུ་ལས་རླབས་ཀྱི་རྐྱེན་བཞིན་དུ། ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་གཡོ་ཞིང་འཇུག་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་འབྱུང་བ་སྟེ། ཚོགས་དྲུག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་ན་དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་གཅིག་འབྱུང་གི་གཉིས་པ་མི་འབྱུང་ངོ། མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་ན་ཡང་དེ་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་ང་། དེས་ན་ཚོགས་དྲུག་པོ་སྔ་མ་འགགས་པ་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཉེ་པར་སྦྱོར་བས་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ། དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་དྲུག་སྐད་ཅིག་སྐྱེ་འགག་དུ་བྱེད་ཀྱི་གྲངས་བཞིན་དུ། དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་གྲངས་དེ་དང་མཉམ་པར་འབྲེལ་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། (༡༠༨)དེ་ལྟ་བུའི་དེ་གང་ལས་ཤེས་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་འཇུག་གི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དང་ནི། རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་རྣམས་ལས་ཡིད་འདི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། གཉིས་པ་ནི། འདི་ཡི་ནས་ཡིད་ཅེས་བྱ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་འདི་ཡི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པ་ཉོན་ཡིད་ཅེས་གྲགས་པའང་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེའང་རང་གི་སེམས་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་མ་རྟོགས་ཤིང་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཉིས་ཀུན་གཞི་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ངར་སེམས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ཏེ་མཆོག་གོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། ང་ལ་གཞན་ལས་གཅེས་པར་ཟུང་བའི་ཆགས་ཤིང་འཆུམ་པ་དང་། ང་ཉིད་བདེན་མེད་དུ་མ་རྟོགས་པས་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་བཞིས་རྟག་ཏུ་བགོས་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་རིགས་པས་བརྟགས་ན་ཚུལ་མི་ཐུབ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་ཏེ་གཞི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གིར་ཡིན་པར་འཛིན་པ་དང་། བདག་ཕུང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གནས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་ལས་བྱུང་བར་འཛིན་པས་ན་ཉི་ཤུ་དང་། དེའང་རེ་རེ་བཞིན་དུས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་གསུམ་དུ་ལོགས་ཞུགས་ཀྱིས་དྲུག་ཅུ་ཐམས་པ་དང་། སྤྱིར་རྟག་ཆད་གཉིས་སུ་འཛིན་པས་རེ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ (༡༠༩)སུམ་ཅུ་པ་ལས། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་འབྱུང་ཞིང། །དེ་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་ཅེས་བྱ། རྣམ་ཤེས་ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཅན། །སྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པས། འདི་ལ་ནི་ཚད་མ་མེད་ཅིང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་བློ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྒྲིབས་ལ་ངོ་བོ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ་དེས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོགས་ཅེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །འདི་ལས་ཁ་ནང་དུ་ལྟ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་། འདིའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོགས་དྲུག་ཀྱང་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པས་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཕྱིར་ལྟ་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། དྲུག་པོ་ ནས་ རྣམ་པར་ གཉིས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ན་དྲུག་པོ་ཀུན་གཞི་ལ་འགག་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་རྣམས་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་གནས་སམ་མཚམས་སྦྱོར་བ་པོ་ཡིན་ལ། ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་ནི་ཚོགས་དྲུག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བས་ན། དེ་མ་ཐག་ཡིད་ནི་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེད་པའི་ནུས་པར་ལ། ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་ནི་སྒྲུབས་ (༡༡༠)པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐག་དེས་དད་པ་སོགས་རྣམ་བྱང་གི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ན་ནི་དེ་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་རྒྱུ་བས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད་ཅེས་མདོ་དག་ལས་གསུངས་སོ། དེ་དག་གི་དོན་རྒྱས་པ་ཐེག་བདུས་ལས། དེ་ལ་ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་པར་རྐྱེན་བྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིས། ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་རྟག་ཏུ་མཚུངས་བར་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་གནས་གཅིག་པོས་ནི་བསྐྱེད་ལ། གཉིས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དེ་ངར་འཛིན་པའི་ཚིག་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་འདིས་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པའི་འགོག་བའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། (༡༡༡)བྱང་སེམས་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ན་འདི་མེད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ན་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། གསུམ་བ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཀུན་གཞི་བཤད་པ་གཉིས། མིང་གི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་གཤད་པའོ་དང་པོ་ནི། ཁྱད་པར་ ནས་ ཤེས་གསུངས་ཏེ། ཞེས་བསུངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་བློ་གྲོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཟབ་མོ་ཇི་བཞིན་རྟོག་སྤར་ནིས་པའི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་ཆེན་པ་རྣམས་ལ། རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཚོགས་དྲུག་གི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏུ་གྱུར་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསལ
Chinese
这认为是苦，认为不是苦，以及认为这声音悦耳不悦耳等等的认知，都是依赖于意的（106）识而产生的。如《中边论》所说：“于彼见义为识，彼之差别由心生。” 意识不生起的情况是，学匠世亲在《三十颂释》中说：“意之识生起，恒时无想及，等至二者等。”因为在那五种情况下，意识暂时收摄于阿赖耶识中，对法的专注不明显，所以要知道这是不生起的情况。二是解释与近取因烦恼意一起，分二：以名称略说，以体性广说。初者是：“近取与烦恼意二。”这样说了。如果认为六识生灭的四因中说的近取因是什么呢？对此，有些人认为是第六意识的范畴，有些人认为实际上没有，但这是因为声闻乘不承认六识的分类，不了解大乘承认八识的宗义。因此，将安住于阿赖耶识中的意分为两部分，即所谓的近取意和烦恼（107）意两种。第二部分分三：解释近取意，解释烦恼意，简要归纳两者的体性。初者是：“从六者知此转变。”意思是，虽然六识生起，但它立刻成为生起的因；六识灭亡时，它也立刻成为将六识的能力种子安放在阿赖耶识中的因。因此，它是生灭二者的近取因。也就是说，当六识灭亡时，与意界合一的近取识会将种子带到阿赖耶识中。并且，就像水产生波浪一样，从一切种子中，立刻搅动并作用于安住于阿赖耶识中的意，从而产生近取意。如果六识的因作为一个产生，那么近取意也只产生一个，不会产生第二个。即使产生众多的因近在眼前，也只能产生那么多。
English
The perception that this is suffering, the perception that it is not suffering, and the perception of whether this sound is pleasant or unpleasant, etc., all arise dependent on the mental (106) consciousness. As stated in the Madhyāntavibhāga: "There, seeing the meaning is consciousness; its distinction arises from mind." The occasions when mental consciousness does not arise are as follows: Master Vasubandhu said in the commentary on the Thirty Verses: "The arising of mental consciousness is, constantly without perception, and the two samādhis, etc." Because in those five situations, mental consciousness is temporarily gathered into the ālaya-vijñāna, and the focus on the Dharma is not clear, it should be understood that this is a situation where it does not arise. Second, explaining the immediately preceding condition together with the afflicted mind, there are two parts: briefly explaining by name, and extensively explaining the characteristics. The first is: "The immediately preceding and afflicted mind, two." It is said. If one wonders what the immediately preceding condition is, which is said to be one of the four causes of the arising and ceasing of the six consciousnesses, some consider it to be in the category of the sixth consciousness, and some consider it to be non-existent in reality. However, this is because the Śrāvakayāna does not accept the classification of the six consciousnesses, and does not understand the tenets of the Mahāyāna, which accepts the eight consciousnesses. Therefore, the mind abiding in the ālaya-vijñāna is divided into two parts, namely the immediately preceding mind and the afflicted (107) mind. The second part has three sections: explaining the immediately preceding mind, explaining the afflicted mind, and briefly summarizing the characteristics of both. The first is: "From the six, this change is known." This means that although the six consciousnesses arise, they immediately become the cause of arising; when the six consciousnesses cease, they also immediately become the cause of placing the power seeds of the six consciousnesses in the ālaya-vijñāna. Therefore, it is the immediately preceding cause of both arising and ceasing. That is, when the six consciousnesses cease, the immediately preceding consciousness, which is said to be one with the mental realm, will carry the seeds to the ālaya-vijñāna. And, like waves arising from water, it immediately agitates and acts on the mind abiding in the ālaya-vijñāna from all the seeds, thus producing the immediately preceding mind. If the cause of the six consciousnesses arises as one, then only one immediately preceding mind arises, and a second one does not arise. Even if many causes of arising are nearby, only that many can arise.
Chinese
生起。因此，当先前的六识止息时，紧接着，后续的因会立即结合，所以是紧接着的。因此，就像六识刹那生灭的次数一样，紧接着的（意）也以相同的次数相连而生起。(108) 像这样从何得知呢？通过具有止观双运瑜伽的意之现量，以及从诸佛甚深广大的教言中，以意推测而得知。第二，从“此之”到“意”所说，紧接着的意，作为此（阿赖耶识）的一部分，被称为染污意，也从阿赖耶识中产生。这也是因为未能证悟自心本性清净，以及以染污的心执着于阿赖耶识，生起我执，以及我慢，认为自己是至上的，以及贪恋执着于我胜过他人，以及未能证悟我之无实有，与无明等四种烦恼恒常相伴的缘故。任何以理智分析，都无法成立而会坏灭的蕴，也就是执着五蕴为我所有，以及我与蕴相合，以及我存在于五蕴中，以及五蕴从我而生，因此有二十种。而且，每一种又分为过去、现在、未来三种，分为六十种。总的来说，执着于常断二边，生起所有这些，因此称为染污意。 导师世亲的(109)《三十颂》中说：“于彼而生恒时转，缘彼故说名为意，此识恒与我见俱，有覆无记说为垢，四种烦恼恒时伴。”这说的是，此识是烦恼的处所，因此，从此产生所有是量和非量的念头。此（染污意）以阿赖耶识的习气遮蔽，而自性是无记，因此是一切遍计和烦恼的根本，所以也说是非理作意。从此，通过修习向内观察的烦恼，可以舍弃所应舍弃之物。以此为缘，六识
English
arise. Therefore, when the previous six consciousnesses cease, immediately afterwards, the subsequent cause will immediately combine, so it is immediately following. Therefore, just like the number of moments of arising and ceasing of the six consciousnesses, the immediately following (mind) also arises in connection with the same number. (108) How is it known that it is like this? It is known through the direct perception of the mind endowed with the yoga of the union of calm abiding and insight, and through inference from the profound and vast teachings of the Buddhas. Second, from "this" to "mind," it is said that the immediately following mind, as a part of this (ālayavijñāna), is known as the afflicted mind, which also arises from the ālayavijñāna. This is because one has not realized the purity of one's own mind, and with an afflicted mind, one clings to the ālayavijñāna, giving rise to ego-clinging, as well as pride, thinking oneself to be supreme, and attachment and clinging to oneself as more precious than others, and because one has not realized the non-existence of self, one is constantly accompanied by the four afflictions, such as ignorance. Any aggregate that, when analyzed by reason, cannot be established and will be destroyed, that is, clinging to the five aggregates as belonging to oneself, and oneself being in union with the aggregates, and oneself existing in the five aggregates, and the five aggregates arising from oneself, thus there are twenty kinds. Moreover, each of these is divided into three times: past, present, and future, making sixty kinds. In general, clinging to the two extremes of permanence and annihilation, giving rise to all of these, therefore it is called the afflicted mind. In the Thirty Verses (109) by Master Vasubandhu, it is said: "Abiding in that, it constantly arises and turns; because it focuses on that, it is called mind; this consciousness is always with self-view; obscured and unspecified, it is said to be defiled; it is constantly accompanied by the four afflictions." This says that this consciousness is the place of afflictions, therefore, from this, all valid and invalid thoughts arise. This (afflicted mind) is obscured by the habitual tendencies of the ālayavijñāna, and its nature is unspecified, therefore it is the root of all conceptualizations and afflictions, so it is also said to be irrational conceptualization. From this, by meditating on the afflictions that look inward, one can abandon what should be abandoned. Because of this cause, the six consciousnesses