Tibetan
། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཚོགས་དྲུག་བཤད་པ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཉོན་ཡིད་བཅས་བཤད་པ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཀུན་གཞི་བཤད་པའོ། དེའི་དང་པོ་ལའང་བཞི། ཚོགས་དྲུག་ངོས་བཟུང་བ། དམིགས་རྐྱེན་ངོས་བཟུང་བ། བདག་རྐྱེན་ངོས་བཟུང་བ། དེ་དག་གང་ལས་བྱུང་བ་བཤད་པའོ། དང་པོ་ནི། ཚོགས་དྲུག་ཤེས་པ་ནི། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་གཟུང་འཛིན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཚོགས་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་འཛིན་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་འཛིན་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དྲི་འཛིན་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རོ་འཛིན་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རེག་བྱ་འཛིན་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་འཛིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དྲུག་གོ། གཉིས་པ་ན། དམིགས་རྐྱེན་ ནས་ དྲུག་པོ་ཡིན། ཅེས་གསུང་ཏེ། རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་ (༡༠༣)གྱིས་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་ཅིང་རྐྱེན་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའང་ཐོག་མར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཤིང་བལྟོས་བྱ་ཡུལ་དྲུག་ཡོད་པས་ལྟོས་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་སོགས་ཁོངས་ནས་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཏེ་ཡུལ་ལམ་དོན་ཏུ་གྲགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྤྱིར་ཕུང་པོར་འདུ་སྟེ། རྒྱུའི་གཟུགས་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་ཁམས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི། འབྲས་བུའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་དབང་པོ་ལྔ་དོན་ལྔ་དང་བཅུ། རྣམ་པར་རིགས་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཤིང་། འདིར་ནི་མིག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལྔ་ལ་འཆད་དེ། དེ་དག་གི་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། མངོན་པ་མཛོད་ལས། གཟུགས་རྣམ་གཉིས་ཏེ་རྣམ་ཉི་ཤུ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། དྲི་ནི་རྣམ་བཞི་རོ་རྣམ་དྲུག །རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་དང་། གཡེང་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །དགེ་དང་མི་དགེ་རྗེས་འབྲང་གང་། །འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་སོགས་རྣམ་བཞག་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས། །དེ་རེ་རེ་ལའང་བརྒྱས་བརྒྱད་དམ། འདུས་མ་བྱས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་སོགས་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། གསུམ་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་ ནས་ (༡༠༤)དངས་པའོ། ཞེས་གསུངས་ཏེ
Chinese
如是所说，即是完全清净。第二，广说分三：说六聚，说其后紧随的烦恼缘和意，说因之缘的阿赖耶识。其中第一又分四：确定六聚，确定所缘缘，确定等无间缘，说彼等从何处产生。第一，所谓知六聚是，如是说。对此，首先，取受执持的六聚之识是哪些呢？是取色的眼识，取声的耳识，取香的鼻识，取味的舌识，取触的身识，取法的意识，这六种。第二，从所缘缘至六者是，如是说。这六种识，也不可能以自性实有成立，而是依赖四缘而生起。也就是首先依赖所缘之缘，由于所缘对境有六种，所以能缘之识也变成六种。那又是哪些呢？即色等，从声、香、味、触、法等，被称为境或义的类别，就是这六者。总的来说，可以归纳为蕴。因之色是地、水、火、风之界，即四大。果之色是从四大所变的五根、五境共十种。以及非显色，共计十一种。此处解释的是成为眼之境的色等五境。关于它们的详细分类，在《俱舍论》中说：色有二种，共二十种；声有八种；香有四种；味有六种；触有十一种自性。以及散乱和无心之物，善与非善随行者，以大种为因者，那是非显色。等等，有详细的分类。法有为法和无为法两种。各自又有八种吗？关于无为法三种的分类等，应从其他地方了解。第三，从等无间缘至清净，如是说。
English
As it is said, it becomes completely pure. Second, the extensive explanation has three parts: explaining the six aggregates, explaining the immediately following afflictive conditions and mind, and explaining the causal condition, the Alaya consciousness. The first of these also has four parts: identifying the six aggregates, identifying the objective condition, identifying the immediate condition, and explaining from where these arise. First, what is meant by knowing the six aggregates is, as it is said. In this regard, firstly, what are the six aggregates of consciousness that take and hold grasping? They are the eye consciousness that grasps form, the ear consciousness that grasps sound, the nose consciousness that grasps smell, the tongue consciousness that grasps taste, the body consciousness that grasps touch, and the mind consciousness that grasps phenomena, these six. Second, from the objective condition to the six, it is said. These six consciousnesses cannot be established as inherently existent by their own nature, but arise dependent on the four conditions. That is, firstly, they rely on the objective condition, and because there are six objects to be perceived, the perceiving consciousness also becomes six. And what are these? They are form, etc., from sound, smell, taste, touch, and phenomena, which are known as categories of objects or meanings, these are the six. Generally speaking, they can be summarized into aggregates. The causal form is the element of earth, water, fire, and wind, that is, the four great elements. The resultant form is the five faculties and five objects, totaling ten, which are transformed from the four great elements. And non-manifest form, totaling eleven. Here, the explanation is about the five objects, such as form, which become the objects of the eye. Regarding their detailed classifications, it is said in the Abhidharmakosha: Form has two types, totaling twenty; sound has eight types; smell has four types; taste has six types; touch has eleven self-natures. And things that are distracted and without mind, those who follow virtue and non-virtue, those who take the great elements as their cause, that is non-manifest form. And so on, there are detailed classifications. Phenomena have two types: conditioned phenomena and unconditioned phenomena. Are there eight of each of these? The classification of the three types of unconditioned phenomena, etc., should be understood from elsewhere. Third, from the immediate condition to purity, it is said.
Tibetan
། རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱོན་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཟེར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་གྲོ་གའི་འཛེར་བུ་ལྟ་བུ། སྣའི་དབང་པོ་ཟངས་ཁབ་གཤིབས་པ་ལྟ་བུ། ལྕེའི་དབང་པོ་ཟླ་བ་ཕྱེད་དུ་བཀས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དབང་པོ་དེ་རྣམས་དབང་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བྱ་རེག་འཇམ་གྱི་པགས་པ་ལྟ་བུ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བཤད་དོ། །དབང་པོ་ལྔ་ག་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་དངས་པ། ཤེས་པ་ཡུལ་འཛིན་ནུས་སུ་བསྐྱེད་པའོ་གཟུགས་ཅན་ཅེས་པའི་དོན་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའམ་འབྱུང་བ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དངས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་བཟུགས་བརྙན་གསལ་བ་ལྟར་རང་གི་གོ་སར་རྡུལ་གཞན་གྱིས་ག་འགེགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བས་ཡུལ་གསལ་བའི་དོན་ཏེ། འདི་འང་ནང་གི་ས་བོན་ནམ་ནུས་པས་འབྲེལ་པ་ཡིན་པར་བཤད། ཐེག་བསྡུས་སུ་ནི། ཀུན་གཞིའི་གཟུང་བའི་ཆ་དབང་པོ་ལྔར་སྣང་བ་ལ་བཞེད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པར་བཤད་ཡང་། དོན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ (༡༠༥)རིགས་ཏེ། ཆོས་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེ་གཉིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། བཞི་པ་ནི། གཉིས་ཀ་ ནས་ ལ་བརྟེན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡུལ་དྲུག་དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ། འོ་ན་སྣང་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་དང་ནང་དབང་པོར་རབ་ཏུ་སྣང་བ་འདི་ནི། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་རྟོགས་ནས་དེ་ཡི་བག་ཆགས་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཁམས་དེ་སད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། ཕྱིའི་དོན་མཐོང་བའི་མིག་སོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་སྣང་ཡང་། འདི་ནི་ཀ་བའོ། བུམ་པའོ་སྙམ་པའི་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི། སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བས་སོ། དེས་ན་དང་པོ་དབང་ཤེས་རྣམས་ལ་ཡུལ་རྣམས་སྣང་ཞིང་དེའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་བྱུང་འདུ་ཤེས་ཡིན་པས། སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། གཟུགས་འ
Chinese
六种识的主因是无损的六根，即眼根如乌巴拉花，耳根如莎草的尖端，鼻根如并排的铜针，舌根如半月形。这些根被认为存在于各自的根基中，而身根如柔软的触感之皮，遍布全身。五根都是有形的清澈之物，能产生觉知外境的能力。有形的意思是，由微尘聚集或四大元素产生。清澈的意思是，如镜子般清晰地反映影像，在自己的位置上，其他微尘无法阻碍，与识相连，因此能清晰地显现外境。据说这也与内在的种子或能力有关。在《摄大乘论》中，认为阿赖耶识的所取分显现为五根，但这并没有矛盾。意根是指紧随其后的意界，以及阿赖耶识的能力差别等等。但实际上，意根是产生意识之门，可以被理解为意生处(105)，因为法有为法和无为法之生处，以及这两者是作为所缘和能缘而相互依存的。第四个是，两者都依赖于。如是说，六境和六根，即境和有境两者，都是从心所生，除此之外，在胜义谛中并不存在。那么，这种显现是什么呢？这种显现为外境和内根的现象是，从无始以来，由于无明的力量，将本来无二的能取和所取执着为存在，并将这种习气种子储存在阿赖耶识中，依靠这种觉醒而显现。虽然外境显现于眼等五识，即色、声、香、味、触，但却无法区分这是柱子，这是瓶子。正如经中所说，眼识只能识别蓝色，而不能识别这是蓝色。因此，首先是根识显现外境，而识别其差别则是心所作意。因此，在心所中，以取境相的作意，色
English
The main cause of the six consciousnesses is the six unimpaired faculties, namely, the eye faculty like the utpala flower, the ear faculty like the tip of a kusha grass, the nose faculty like copper needles placed side by side, and the tongue faculty like a half-moon shape. These faculties are considered to exist within their respective bases, while the body faculty, like the skin with a soft touch, is said to pervade the entire body. All five faculties are tangible and clear, capable of generating the ability to perceive objects. The meaning of "tangible" is that they arise from the aggregation of minute particles or the four elements. The meaning of "clear" is that, like a mirror clearly reflecting images, other particles cannot obstruct its own position, and it is connected with consciousness, thus clearly manifesting the object. It is said that this is also related to the inner seed or ability. In the *Compendium on the Great Vehicle*, it is asserted that the apprehended aspect of the ālaya-vijñāna appears as the five faculties, but there is no contradiction in all of this. The mind faculty refers to the immediately preceding mind element, as well as the differences in the abilities of the ālaya-vijñāna, and so on. But in reality, the mind faculty is the door through which mind consciousness arises, and can be understood as the mind-born (105), because the dharmas, conditioned and unconditioned, are born from it, and these two are mutually dependent as object and subject. The fourth is, both depend on. It is said, thus, the six objects and six faculties, that is, both object and subject, arise from the mind, and apart from that, they do not exist in ultimate truth. So, what is this appearance? This appearance of outer objects and inner faculties is, from beginningless time, due to the power of ignorance, grasping the non-duality of grasper and grasped as existent, and the seeds of this habit are stored in the ālaya-vijñāna, and it appears relying on the awakening of that. Although outer objects appear to the five consciousnesses such as the eye, namely, forms, sounds, smells, tastes, and tactile objects, they cannot distinguish whether this is a pillar or a pot. As it is said in the scriptures, the eye consciousness can only recognize blue, but not that it *is* blue. Therefore, first the sense consciousnesses perceive the objects, and knowing their differences is the mental factor of attention. Therefore, among the mental factors, the conception that grasps the characteristics of objects, form