Tibetan
རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ (༦༣)རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་གསལ་དུ་འགྲེལ་པ་རང་བྱུང་དགོངས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བཞུགས་སོ། ། (༧༧)རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་གསལ་དུ་འགྲེལ་པ་རང་བྱུང་དགོངས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་གསལ་དུ་འགྲེལ་པ་རང་བྱུང་དགོངས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལེགས་གསུང་ཚད་མ་གསུམ་ལྡན་དབྱངས། །དཔལ་གྱི་མགུར་ནས་སྒྲོགས་པ་ཡིས། །རྣམ་གྲོལ་ལམ་སྟན་ཐུབ་པའི་དབང་། །རང་བྱུང་རྒྱལ་བར་གྲགས་ལ་འདུད། །འཁོར་འདས་ཆོས་ཀུན་རྣམ་ཤེས་དང་། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཏེ་དེ་ཡི་ཚུལ། །སྟོན་བྱེད་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲའི་བཅུད། །གང་འདི་སུས་རྟོགས་སྲིད་མཐར་བྱེད། །ཕྱོགས་ཙམ་གོ་ཞིང་མྱོང་བས་ཀྱང་། །སྙིང་བུམ་བདུད་རྩིའི་བཅུད་འཁྱིལ་ཏེ། །ཞི་བའི་ལང་ཚོ་བརྟས་བའི་ཕྱིར། །ཁྱད་འཕགས་གཞུང་འདི་དགྲོལ་བར་བྱ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་གཟིགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངའ་མཛད་པ། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བཞེངས་ནས་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་མོར་བྱེད་པའི་ཕྲིན་ལས་ས་གསུམ་ན་འགྲན་པའི་ཟླ་དང་བྲལ་བ། །རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཚིག་ཉུང་དོན་ཟབ་འདི་འཆད་པ་ལ་གསུམ། བརྩམ་པ་ལ་འཇུག་བྱེད་ཀླད་ཀྱི་དོན། འཇུག་ (༧༨)བྱ་གཞུང་གི་དོན། ཞུགས་ཟིན་མཇུག་གི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ། མཆོད་པར་བརྗོད་པ། བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བའོ། དང་པོ་ནི། རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་འཁོར་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་ལ་མྱ་ངན་འདས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དང་། དེ་གཞི་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་ཚུལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་སྐྱོན་འཆོས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་དྲི་བྲལ་གྱི་རང་བཞིན་ཏུ་སྐྱོབ་པའི་ཏོན་ཏན་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཕྱིར་ན་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དབུ་ཞབས་བཙལ་སླ་ཞིང་གཞུང་དོན་མདོར་བསྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་དོན་དང་བྱད་ལས་ལས་མཚན་དུ་བཏགས་པར་མཛད་དོ། །དེ
Chinese
辨识（རྣམ་པར་ཤེས་པ་，vijñāna，区分，识别）与智慧（ཡེ་ཤེས་，jñāna，智慧）之论 辨识与智慧之论 (63)辨识与智慧之论的词义明晰阐释，名为《自生证悟庄严》之论著。 (77)辨识与智慧之论的词义明晰阐释，名为《自生证悟庄严》之论著。辨识与智慧之论的词义明晰阐释，名为《自生证悟庄严》。向一切智者顶礼！ 善说具足三量之妙音， 从吉祥之喉咙中发出， 解脱道上堪能之自在， 向名为自生胜者者敬礼！ 轮回涅槃诸法皆是识， 以及智慧之形相，彼之理， 阐释之法蕴八万之精华， 谁若证悟此义即断轮回。 仅是略懂并体验， 心瓶中甘露精华满溢， 为了增长寂静之青春， 故应解说此殊胜之论。 通达一切法之实相，无有遮蔽，故而掌握了佛陀的智慧。化现为世间自在之身，使佛法兴盛如日中天，其事业在三界中无与伦比。嘉瓦一切智者让炯多吉（རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ།）（自生金刚）所著的这部论典，言简意赅，意义深远，对此进行讲解分为三部分：开始撰写时的绪论，进入(78)正文的意义，以及完成后的结论。第一部分分为三点：揭示论典的名称，致敬，以及承诺撰写。第一点是：辨识与智慧之论。如是说，对于具有迷惑的众生来说，轮回的根本——八识聚是如何存在的；对于脱离迷惑的佛陀来说，涅槃的自性——智慧是如何显现的；以及这二者在同一基础上显现出不同形态的方式进行辨别。辨识能够纠正迷惑的过失，而智慧则能救护至无垢的自性，因为具备这两种功德，所以称为论典。为了便于查找开头和结尾，并以简要的方式阐述论典的意义，所以尊者将论典的名称命名为根据意义和作用而定。
English
A Treatise on Differentiating Consciousness (རྣམ་པར་ཤེས་པ་，vijñāna) and Wisdom (ཡེ་ཤེས་，jñāna) A Treatise on Differentiating Consciousness and Wisdom (63) A clear explanation of the words and meanings of the Treatise on Differentiating Consciousness and Wisdom, called "The Ornament of Self-Arisen Realization," is presented. (77) A clear explanation of the words and meanings of the Treatise on Differentiating Consciousness and Wisdom, called "The Ornament of Self-Arisen Realization," is presented. A clear explanation of the words and meanings of the Treatise on Differentiating Consciousness and Wisdom, called "The Ornament of Self-Arisen Realization." I prostrate to the All-Knowing One! The melodious voice of perfect speech, endowed with the three valid cognitions, proclaimed from the throat of glory, O Self-Arisen Victorious One, capable of the path to liberation, I pay homage to you. All phenomena of samsara and nirvana are consciousness, as well as the form of wisdom, the nature of which, is revealed by the essence of the eighty-four thousand collections of teachings. Whoever realizes this will end the cycle of existence. Even a partial understanding and experience, will cause the essence of the nectar in the heart-vase to overflow, and for the sake of cultivating the youth of peace, this extraordinary text should be explained. Having mastered the wisdom of the Buddhas by seeing the suchness of all phenomena without obscuration, and having manifested as the emanation of the Lord of the World, whose activities in making the Buddha's teachings flourish day and night are unparalleled in the three realms. This treatise by Gyalwang All-Knowing Rangjung Dorje (རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ།) (Self-Arisen Vajra), concise in words and profound in meaning, will be explained in three parts: the introduction to the composition, the meaning of entering (78) the main text, and the conclusion after completion. The first part has three points: stating the title of the treatise, paying homage, and promising to compose. The first point is: A Treatise on Differentiating Consciousness and Wisdom. As it is said, for sentient beings with delusion, how the eight aggregates of consciousness, the root of samsara, exist; for Buddhas free from delusion, how wisdom, the nature of nirvana, appears; and how these two appear in different forms on the same basis are differentiated. Consciousness can correct the faults of delusion, and wisdom can save to the stainless nature. Because it possesses these two qualities, it is called a treatise. In order to make it easy to find the beginning and the end, and to explain the meaning of the treatise in a concise way, the Venerable One named the treatise based on its meaning and function.
Tibetan
འང་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་ནས། འཁོར་བ་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཉིས་དེ། །རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཐར་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། འཁོར་འདས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་བཅས་དང་དྲི་མེད་ལ་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཙམ་ཡིན་པས། །ཚུལ་འདི་རྟོགས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ་བཤད་གཞིར་དྲང་། (༧༩)གང་གིས་འཚལ་ན་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་སོ། །དུས་གང་དུ་འཚལ་ན་འདི་ཉིད་རྩོམ་པའི་ཐོག་མར་རོ། །ཡུལ་གང་ལ་འཚལ་ན་སྤང་བྱ་གློ་གྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སངས་ཤིང་རྟག་བྱ་དྲི་བྲལ་མཁྱེན་མཁྱེན་གཉིས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཅིང་གཞན་དོན་དུ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་བའི་སྲས་སུ་གྱུར་པ་དུས་གསུམ་དུ་གཤེགས་ཤིང་བཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ལའོ། ཚུལ་ཇི་ལྟལ་ན་སྒོ་གསུམ་གུས་ཤིང་དད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ན། རྒྱུད་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་ཞིང་བར་ཆད་ཞི་བས་རྩོམ་པའི་བྱ་བ་མཐའ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཕྲལ་ཡུན་གྱི་བདེ་བ་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཕུན་ཚོགས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། གསུམ་པ་ནི། ཐོས་དང་ནས། བརྗོད་པར་བྱ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྗེ་ཉིད་ངེས་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་འཛིན་པ་ཡིན་ཀྱང་གདུལ་བྱ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་བཟུང་པའི་སླད་དུ་སོ་སྐྱེའི་གང་ཟག་ལྟར་བསྟན་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པར་གཞིར་བཞག། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དགེ་བའི་བའི་བཤེས་གཉེན་མཁས་ཤིང་གྲུབ་བ་བརྙེས་པ་དུ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཐོས་པ་ཕྱོགས་མེད་དུ་མཛད། བར་དུ་མནོ་ (༨༠)བསམ་གྱི་རྟོག་དཔྱོད་ཞིབ་མོས་ཐོས་པའི་དོན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྟེན་ནས། མཐར་ཐོས་བསམ་གྱི་དོན་དེ་ཉིད་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་བསྒོམས་ཏེ་བསྒྲུབས་པས་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་བདག་ཉིད་ཕྱི་འདུ་འཛི། ནང་ཉོན་མོངས། གསང་བ་འཁྲུལ་རྟོགས་གི་རྣམ་པར་གྱེང་བས་དབེན་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དུ་མ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་འདུག་པར་གྱུར་པ་ན། འཁྲུལ་གྲོལ་གྱི་ཆོས་ཚུལ་ཟབ་མོ་འདི་ཇི་བཞིན་རྟོག
Chinese
而且，圣者龙树菩萨曾说：“轮回只是分别念，没有分别念即是解脱。”因此，将轮涅执着为实有，仅仅是心识有分别念的染污和无染污的区分而已。如果领悟了这个道理，就能领悟一切法的实相。第二是：向一切佛陀和菩萨顶礼！ 如是说，将“顶礼”作为论述的基础。(79)谁顶礼呢？是论典的作者让炯多吉。何时顶礼呢？是在撰写此论的开始。向谁顶礼呢？向断除了应断的粗重二障，证得了应证的无垢智智二者，并且已经成佛，以及发起菩提心，为了利益他人而成为菩萨，成为诸佛之子的过去、现在、未来三世的一切佛菩萨顶礼。以何种方式顶礼呢？以身语意三门恭敬和信仰的方式。为了什么目的呢？为了使自相续中增长福德资粮，平息障碍，从而使写作之事圆满完成，并且获得暂时和长远的安乐，现世和究竟的圆满。如《胜母经》所说：“善男子、善女子，如果有人向如来顶礼，那么他们都将到达痛苦的尽头。”第三是：从听闻开始，到宣说为止。如是说，虽然法王您在究竟意义上是持有佛陀的行传者，但为了摄受应调伏的孩童般的众生，而示现为凡夫的形象，以无垢的戒律作为基础。首先，从众多贤善知识，即精通且证悟的大德处，无偏颇地听闻佛法。中间，依靠细致的思考(80)，通过思辨，使听闻的意义融入心中。最终，为了将听闻和思考的意义如实地在内心修习并实践，从而与果位结合，让炯多吉自己远离外在的喧嚣、内在的烦恼、秘密的错觉和分别念，安住在众多的禅定之门中。如此一来，就能如实地证悟这深奥的解脱之法。
English
Moreover, the venerable Nagarjuna said: "Samsara is merely conceptual thought; the absence of conceptual thought is liberation." Therefore, the imputation of samsara and nirvana as real is merely a distinction between the defiled and undefiled states of mind with conceptual thought. If one realizes this truth, one will realize the true nature of all phenomena. Secondly: I prostrate to all Buddhas and Bodhisattvas! Thus it is said, taking "prostration" as the basis for discussion. (79) Who prostrates? Rangjung Dorje, the author of the treatise. When does he prostrate? At the beginning of writing this treatise. To whom does he prostrate? To all the Buddhas who have eliminated the two obscurations of what should be abandoned, the gross and subtle, and have attained the two wisdoms of what should be attained, the stainless wisdoms, and to all the Bodhisattvas who have generated the mind of enlightenment, who have become sons of the Buddhas for the benefit of others, who have gone and remained in the three times. How does he prostrate? With the reverence and faith of the three doors of body, speech, and mind. For what purpose? In order to increase the accumulation of merit in one's own mindstream, to pacify obstacles, so that the work of writing may be completed, and to obtain the happiness of the immediate and the ultimate, the perfection of manifest and definite goodness. As it is said in the Mother of the Conquerors: "Sons and daughters of good family, if anyone says 'I prostrate to the Tathagata,' then all of them will reach the end of suffering." Thirdly: From hearing onwards, to speaking. Thus it is said, although the Lord himself is in the ultimate sense the holder of the Buddha's biography, he manifested as an ordinary person in order to guide the childlike beings to be tamed, taking the stainless discipline of morality as the basis. Initially, he listened impartially to the Dharma from many virtuous friends, who were learned and accomplished masters. In the middle, relying greatly on careful contemplation (80), through reflection, he integrated the meaning of what he had heard into his heart. Finally, in order to genuinely practice and cultivate the meaning of hearing and thinking within, thereby connecting with the fruition, Rangjung Dorje himself, away from external distractions, internal afflictions, secret illusions, and conceptual thoughts, remained absorbed in the many gates of samadhi. In this way, one can truly realize this profound Dharma of liberation from illusion.