Tibetan
་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བར་མས་བསྡུས་པའོ། །རྡུལ་ཕྲན་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་ན་འབྱུང་བ་བཞི་དང་། ཁ་དོག་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་རྡུལ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དུ་འདུས་ལ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྒྱད་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྡུལ་དེ་དགུ་གནས་ལ། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཞན་ལ་སྔ་མ་དགུ་པོའི་སྟེང་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྡུལ་དང་བཅུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉེན་པོས་བཅོམ་པ་དང་། རིག་པས་གཞིག་སྟེ་བསལ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་བློོ་ མི་འདོར་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པས་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། རགས་པ་ནི་གཉེན་པོས་བཅོམ་པ་དང་ཆའི་དབྱེ་བས་དེར་འཛིན་པའི་བློ་འདོར་བ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས། ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ་མཛོད་ལས། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཡོད་མེད་དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། །ཞེས་སོ། །སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་མིག །རྣ་བ། སྣ། ལྕེ། ལུས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་དྲུག་གོ། །དེའང་དབང་པོ་ལྔས་དོན་ལྔ་མཐོང་བ་ན། རྣམ་ཤེས་ལྔས་དོན་དེ་དག་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། དངོས་པོའི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པའང་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དོན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་ཤེས་ཐོགས་མེད་ཡིན་པས་སྒྲིབ་པས་བར་ཏུ་ཆོད་པ་ལ་སོགས་པའང་མཐོང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས། དེ་ཉིད་ལས། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་རྟེན་བཅས། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་མིན། །གང་ཕྱིར་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་མིན་ཕྱིར་ལོ། །ཞེས་སོ། །སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་གཞི་ནི། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་ དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་གཡེང་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་གཙོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པས་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་དང་། རྣམ་པ་འདྲ་བར་གཅོད་པས་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བས་དུས་མཚུངས་པ་དང་། བདག་པོ་དབང་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པས་རྟེན་མཚུངས་པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་མིག་ཤེས་གཅིག་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ལྟར། དེའི་འཁོར་རེག་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལས་མི་སྐྱེ་བས་རྫས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། མཚུངས་པ་ལྔས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་དོན་ལ་བལྟས་པས་ན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་མི་འཆར་བས། གཟུང་འཛིན་ཐུག་ཕྲད་དུས་མཉམ་དུ་ངེས་པར་སྐྱེ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་ཀའང་ཕྱི་རོལ་རིག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་རང་རིག་པ་མེད་པར་སྨྲའོ། །མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་ཐོབ་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ། གནས་པ། མི་རྟག་པ། མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་། འཇུག་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། འབྱོར་པ་དང་། འབྲེལ་བ། གྲངས། གོ་རིམས། ཡུལ་དུས་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ། གཟུགས་སེམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ། གསུམ་ལས་རྫས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད། སྐྱེ་བ། རྒ་བ། གནས་པ། མི་རྟག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ། རྒ་བའི་རྒ་བ། གནས་པར་གནས་པ། མི་རྟག་པའི་མི་རྟག་པ་སྟེ། དགུ་པོ་མ་འོངས་པའི་ཁྱིམ་ན་ཡོད་པ་ལ། སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེ་བ་ལ་འཇུག་ལ། སྐྱེ་བས་འདུ་བྱེད་དང་རྒས་པ་གནས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྟེ། བརྒྱད་པོ་ད་ལྟར་གྱི་ཁྱིམ་དུ་བསྐྱེད་ལ། ཡང་དགུ་པོ་ད་ལྟར་གྱི་ཁྱིམ་ན་གནས་པས་ན། མི་རྟག་པས་མི་རྟག་པར་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་ལ་འཇུག་ལ། མི་རྟག་པ་དེས་འདུ་བྱེད་དང་སྐྱེ་བ་རྒ་བ་གནས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་འདས་པའི་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ། དུས་གསུམ་རྫས་སུ་ཡོད་པས་ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས། །དེ་ཆས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་ འཇུག །ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བ་ཡང་བྱ་བ་དོན་གཞན་གྱི་ཁུར་དུ་ཐོགས་ནས་འཕོ་བར་བྱེད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་འགགས་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་པ་ནའང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱིས་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བཞག་པ་མེད་དོ། །ལྟུང་བ་དང་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐོབ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནའང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཟད་པའི་བྲལ་ཐོབ་ཟག་མེད་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་དང་། གཉེན་པོས་བཅོམ་ནས་མེད་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། རྐྱེན་མ་ཚང་ནས་མ་སྐྱེས་པ་བརྟག་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་གསུམ་མོ། །འདུས་མ་བྱས་གསུམ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཟག་མེད་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ་མཛོད་ལས། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་ཞེས་ནི་བྱ་བ་སྟེ། །ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །འདུས་མ་བྱས་ནི་གསུམ་ཡང་སྟེ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་དང་ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཁས་ལེན་མོད་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲན་དོན་དམ་གྱི་དངོས་པོར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རང་རིག་མེད་པར་མི་འཐད་པ་དང་། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་མི་འཐད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཕྱོགས་བཅུ་ནས་རྡུལ་ཕྲན་གྱིས་བསྐོར་བ་ལས་རགས་པ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ན། དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཡང་ཤར་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ངོས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཞན་དང་གཞན་ན་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་བལྟས་སམ། འོན་ཏེ་ངོས་གཞན་གྱིས་ཕྱོགས་གཞན་དང་གཞན་ན་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་བལྟས། དང་པོ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲན་ཇི་སྙེད་བསགས་ཀྱང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་ལ་ལྟ་བྱེད་ཀྱི་ངོས་དེའི་བལྟས་པ་ན་གནས་པར་མཚུངས་པས། ཤར་རྡུལ་དེའི་གོ་སར་འདུས་པས་ཡུལ་རྒྱས་པར་སྣོན་པ་མི་རུང་བས་རགས་པ་རྩོམ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་དབུས་ཀྱི་རྡུལ་ལ་ཤར་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་ལྟོས་ནས་ལྟ་བྱེད་ཡིན་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་ཆ་གཉིས་བྱུང་བས་ཆ་མེད་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་
Chinese
是戒律，非戒律，以及两者之间的集合。那些微尘聚集为外在的四大元素，以及色、香、味、触四种微尘，共八种。对于身体的感官来说，有这八种微尘，以及它本身的微尘，共九种。对于眼睛的感官等其他感官来说，在前述九种的基础上，加上眼睛等自身所具有的微尘，共有十种。当微尘被外力摧毁，或被智慧分析消除时，如果执着于微尘的念头不消失，那就是胜义谛的特征，是胜义谛的实物。粗大的物体被外力摧毁，或者通过分割部分而消除对其的执着，具有世俗谛的特征，因此是世俗谛的实物。如《俱舍论》所说：‘何者被摧毁，或被智慧所分析，若消除，则对此的执着不产生，如瓶水般是世俗谛，有与无是胜义谛，与此不同。’心的基础是眼、耳、鼻、舌、身、意六种识。当五种感官看到五种对境时，五种识分别认识这些对境。意识则能确定过去、未来以及对事物的详细区分等。如果说识能看到对境，那么识是无碍的，因此会错误地认为也能看到被遮蔽物阻隔的事物。因此，经中说：‘眼睛能见有形之物，但依于此的识不能，因为有阻隔，所以不能见有形之物。’心所产生的法有：触、作意、受、想、思、欲、胜解、念、等持、慧、信、惭、愧、无贪、无嗔、无痴、精进、轻安、正念、舍、不害、贪、嗔、慢、无明、坏聚见、疑、忿、恨、覆、恼、悭、嫉、悭吝、憍、害、无惭、
English
are discipline, non-discipline, and the collection of both. Those atoms gather into the four external elements, and the four atoms of color, smell, taste, and touch, totaling eight. For the sense of body, there are these eight atoms, and its own atom, totaling nine. For the sense of eye and other senses, on top of the previous nine, adding the atom of the eye itself, there are ten. When an atom is destroyed by force, or analyzed and eliminated by wisdom, if the mind that clings to the atom does not disappear, that is the characteristic of the ultimate truth, and it is the ultimate entity. A coarse object is destroyed by force, or by dividing parts, the clinging mind is eliminated, possessing the characteristic of conventional truth, therefore it is a conventional entity. As the Treasury says: 'Whatever is destroyed or analyzed by wisdom, if eliminated, the clinging to it does not arise, like a pot of water is conventional, existence and non-existence are ultimate, different from this.' The basis of mind is the six consciousnesses of eye, ear, nose, tongue, body, and mind. When the five senses see the five objects, the five consciousnesses cognize those objects respectively. The mind consciousness can ascertain the past, future, and detailed distinctions of things, etc. If it is said that consciousness can see objects, then consciousness is unobstructed, therefore it would be a mistake to think that it can also see things obstructed by coverings. Therefore, it is said in the scripture: 'The eye can see forms with support, but the consciousness that relies on it cannot, because there is obstruction, so it cannot see forms.' The mental factors that arise from the mind are: contact, attention, feeling, perception, thought, desire, resolve, mindfulness, concentration, wisdom, faith, shame, embarrassment, non-attachment, non-hatred, non-ignorance, diligence, pliancy, conscientiousness, equanimity, non-harming, attachment, anger, pride, ignorance, view of the aggregates, doubt, wrath, resentment, concealment, vexation, deceit, cunning, jealousy, stinginess, conceit, harming, shamelessness,
Chinese
无惭、昏沉、掉举、不信、懈怠、放逸、失念、散乱、不正知、后悔、睡眠、寻、伺，这五十一心所。它们也各自以主要者识为首，与识在同一境上活动，因此是所缘相同；以区分相状相同，因此是行相相同；同时产生，因此是时间相同；依赖于同一个主宰根，因此是所依相同；就像在一个人身上，同一时间不会产生一个以上的眼识一样，它的眷属触等也不会产生一个以上，因此是体性相同。以五种相同而相同。观察根的意义，就像了知了能识的意义一样，它们也能了知意义的差别。因为心和心所两者都不会显现意义的行相。 能取和所取相遇，必定同时产生。心和心所都说除了外境的觉知之外，没有自证。不相应行是：获得、灭尽定、无想定、无想、命根、生、老、住、无常、名、句、字组、异生、各别安立、和合、连系、数、次第、处时聚集。它们与色、心、心所三者体性各异。行、生、老、住、无常，以及生的生、老的老、住的住、无常的无常。这九者存在于未来的家中。生使生生起，因此归属于生。生使行、老、住、生的生等四者生起，这八者在现在家中产生。又因为九者存在于现在家中，所以无常使无常生起，因此归属于无常。这个无常使行、生、老、住、生的生等八者进入过去之家。因为三时中体性存在，所以永远不会变为不存在。它们是生的生等，与八支和一 相合。
English
Lack of shame, dullness, excitement, lack of faith, laziness, carelessness, forgetfulness, distraction, non-intelligence, regret, sleep, investigation, analysis, these fifty-one mental factors. They also each have the main consciousness as their head, and because they operate on the same object, their object is the same; because they distinguish similar aspects, their aspect is the same; because they arise at the same time, their time is the same; because they rely on the same master faculty, their support is the same; just as in one person, no more than one eye consciousness arises at the same time, so too, no more than one of its retinue, such as contact, arises, therefore their substance is the same. They are the same by virtue of five samenesses. By observing the meaning of the faculty, just as one understands the meaning of consciousness, so too, they understand the difference in meaning. Because neither the mind nor the mental factors manifest the aspect of meaning. The encounter of the grasper and the grasped necessarily arises simultaneously. Both mind and mental factors assert that there is no self-awareness apart from the awareness of external objects. Non-associated compositional factors are: attainment, cessation attainment, non-perception attainment, non-perception, life faculty, birth, aging, abiding, impermanence, name, sentence, collection of letters, ordinary being, individual establishment, aggregation, connection, number, sequence, place-time aggregate. They are different in substance from the three: form, mind, and mental factors. Composition, birth, aging, abiding, impermanence, and the birth of birth, the aging of aging, the abiding of abiding, the impermanence of impermanence. These nine exist in the house of the future. Birth causes birth to arise, therefore it belongs to birth. Birth causes composition, aging, abiding, the birth of birth, etc., to arise, these eight arise in the house of the present. Again, because the nine exist in the house of the present, impermanence causes impermanence to arise, therefore it belongs to impermanence. This impermanence causes composition, birth, aging, abiding, the birth of birth, etc., the eight to go to the house of the past. Because the substance exists in the three times, it will never become non-existent. They are the birth of birth, etc., and are combined with eight branches and one.
Chinese
如是说。 迁往他处，也是因为承担了其他事情的重任而迁往，而不是进行行蕴的生灭。 即使做了善事等业，也只是获得了名为“不会浪费的物质”的东西，而没有在心中留下习气。 堕落和对治等，也是获得后越来越增长。 获得果实时，也不是心里的习气耗尽，而是微细烦恼耗尽的离系（指解脱）是无漏的。 非缘起法是与触觉分离的虚空，以及被对治力摧毁而消失的分别假立的灭尽，以及因缘不具足而不生的非假立的灭尽，共有三种。 三种非缘起法，以及道谛的意识和心所，都是无漏的。 其余的都是有漏的，如《俱舍论》所说：有漏和无漏的诸法，除了道以外的一切有为法，都称为有漏。 无漏是道谛，以及三种非缘起法，即虚空和两种灭尽。 如是说。 这虽然承认涅槃是寂静的，一切有漏都是痛苦的，但却舍弃了一切法无我和一切有为法无常，如前所述。 那是不合理的。 例如，微尘不应是胜义谛的实有，心和心所不应没有自证，以及不相应行不应理这三点。 首先，如果认为粗大之物是由围绕中心微尘的十方微尘组成的，那么中心微尘观看十方微尘，是用观看东方微尘的那个面观看其他方位的微尘呢？ 还是用其他面观看其他方位的微尘？ 如果是前者，无论聚集多少微尘，都和用观看东方微尘的那个面观看时一样，因为聚集在东方微尘的位置，就不能增加区域的扩大，因此无法形成粗大之物。 如果是后者，那么中心微尘相对于东方微尘，就产生了观看者和非观看者等两种部分，因此不能成为无分、胜义谛的实有。