Tibetan
པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡང་མེད། དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ལས་ལོགས་པ་མེད་པའོ། །དཔེར་ན་ཆང་ནད་ཅན་ཆང་གིས་འཇོམས་པ་དང་། དུག་གིས་དུག་འཇོམས་པ་དང་། ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ན་རང་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རིགས་པས་འཐད། ལུང་གིས་འཐད། གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པའོ། །རིགས་པས་འཐད་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་འཐད་དེ། གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་རང་གྲོལ་ཡིན་པས། གཞན་གྱིས་བཀྲོལ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་འཐད་ལ། གལ་ཏེ་གཞན་གྲོལ་ཡིན་ན། དངོས་ པོ་གཅིག་ལ་གཟུགས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོས་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་བཞིན་ནོ། །ལུང་གིས་འཐད་པ་ནི། སེམས་སྡེ་ལས། གྲོལ་བ་རང་བྱུང་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པ་ནི། རང་གྲོལ་ཆེན་པོ་ལ་རྩོད་གཞི་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྲུབ་ཅིང་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་སྣང་བ་རང་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ་གཉེན་པོ་གཞན་ལ་རག་ལུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། རང་གིས་རང་གྲོལ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཞུང་གཞན་ནས་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཅན་འདོད་ཆགས་ལ་ལམ་དུ་བྱས་པས་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དེ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས། ཇི་ལྟར་མེ་ཡིས་ཚིག་པ་ལ། །མེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྲོ་བར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སྣང་བ་སྣང་བ་རང་གི་ཐོག་ནས་གྲོལ་བ་ཉིད། སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གྲོལ་རྒྱུའམ་གྲོལ་རྐྱེན་གཞན་མེད་པའོ། །དེ་གཞི་མེད་དུ་གྲོལ་བས། གནས་པའི་རྟེན་མེད་པས། གཞི་རྩ་མེད་པས། གཞི་རྩ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་དེ། གསང་སྙིང་ལས། གཞི་རྩ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་འདི། །ཕོ་མོ་མ་ཡིན་མ་ནིང་མིན། །ཁ་དོག་མ་ཡིན་དབྱིབས་སུ་མིན། །མཚན་མེད་མ་ཡིན་རིགས་རྒྱུད་མིན། །ཅེས་སོ། །དེ་ཉིད་རང་ལས་མ་གཏོགས་པ་ལྡོག་པའི་ས་མེད་པས། འགྲོ་ས་མེད་པས། སྐྱེ་མ་མྱོང་བའོ། །གང་ནས་བྱུང་བའི་ས་མེད་དེ། དེ་ཉིད་རང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལོགས་པ་མེད་པས་རང་གྲོལ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་སྦྲུལ་ གྱི་མདུད་པ་སུས་ཀྱང་མ་བཀྲོལ་བར་རང་གྲོལ་བ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཅེར་གྲོལ་མཐོང་ཡལ་གྱི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུད་ལུང་ལ་རག་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཅེར་གྱིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས། དེ་ཉིད་དུ་གྲོལ་བ་ནི། མ་བུ་ཕྲད་པས་གྲོལ་བ་ཡིན་པས། སྣང་བ་དེ་ཉིད་བློས་མ་བསྒྱུར། སྣང་བས་མ་བཅད་པར་བཞག་པས་རང་དག་ཏུ་གྲོལ་བའོ། །ཅེར་གྲོལ་མཐོང་ཡལ་ལ་བཞི་སྟེ། ཅེར་གྲོལ་གྱི་གོ་བ། ཅེར་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ། གྲོལ་ལུགས། དཔེའོ། །ཅེར་གྲོལ་གྱི་གོ་བ་ནི། ཅེར་གྱིས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས། དེ་ཉིད་མཐོང་བར་གྲོལ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་དང་པོ་རང་ལ་མཐོང་ངམ། ཐོས་སམ། རིག་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་རྩིས་ཐེབས་སོ། །ཅེར་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་ལ་གསུམ། རིགས་པ། ལུང་། གཏན་ཚིགས་སོ། །རིགས་པ་ནི། གཏད་ཡལ་གང་དུ་ཡང་མ་དམིགས་པས་འཐད་དེ། སྣང་བ་སྣང་ཐོག་ཏུ་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་པ་འགྱུས་ཐོག་ཏུ་འགྱུས་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བ་སྟེ། སྟོང་པ་རང་སོའི་གནད་ཀྱིས་གཟུགས་ཅེར་གྱིས་མཐོང་བས། གཟུགས་སྙེམས་པ་ཙམ་ལ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གྲོལ་བར་ཅིས་ཤེས་ན། གཟུགས་སུ་མཐོང་བས་གཟུགས་མ་ཡིན་པའི་སྤྲོས་པ་ཆོད། དེ་ལ་ཅེར་གྱིས་གཞག་པས། དེ་ཉིད་གྲོལ་ཏེ། གཞན་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་སོ། །ལུང་གིས་འཐད་པ་ནི། གསེར་གྱི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ལས། ཅེར་གྲོལ་ཆེན་པོའི་ལྟ་ སྟངས་ཀྱིས། །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀ་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ནི། ཕྱོགས་བྲལ་རང་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་སྣང་བ་ཅེར་གྲོལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེར་སར་བཞག་ནས། བཞག་སར་གྲོལ་ལ། གྲོལ་སར་ཡལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། ཆོས་ཅན་དུམ་བུ་ལ་བསླབས་པས། དུམ་བུར་ཅེར་སར་གྲོལ་ཏེ། གང་དུ་ཡང་སོང་བ་མེད་པ་དང་། གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་པ་དང་། གང་དུ་ཡང་འགྲོ་ས་མེད་པའོ། །གར་ཡང་གནས་པ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཅན་སྤྱི་ལ་བསླབས་པས། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཅེར་གྲོལ་དུ་སོང་བའོ། །དཔེ་ནི། དཔེར་ན་གཟུ་བོའི་བློ་ཅན་ལྷ་ཁང་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མཐོང་རིས་མེད་པའོ། །བཞི་པ་མཐའ་གྲོལ་ལྟོས་པ་དང་བྲལ་བའི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས། ལྟོས་པ་གང་ལ་ཡང་མི་འཆའ་བའི་གནད་ནི། གཅིག་གི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་པས། གཉིས་སུ་མི་གནས་ལ། གཉིས་ལས་གྲོལ་བས་གཅིག་ཏུ་ཡང་མི་གནས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མུ་ནི་ཡོད་པའི་མུ་སྣང་བ་དང་། མེད་པའི་མུ་མི་སྣང་བ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་མུ་བཞི་འགགས་པ་ལ་གྲོལ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ། །མཐའ་གྲོལ་ལྟོས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། མཐའ་གྲོལ་གྱི་གོ་བ། མཐའ་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ། གྲོལ་ལུགས་སོ། །མཐའ་གྲོལ་གྱི་གོ་བ་ནི། ཡོད་པ
Chinese
没有任何存在的自性。同样，空性等等，也并非从那（自性）解脱之外的其他。例如，就像酒病患者被酒治愈，毒药被毒药消除，铁被铁斩断等等一样。烦恼本身即以其自身而解脱，因此称为自解脱。安立为自解脱的理由有三：以理成立，以教证成立，以论式成立。以理成立是指，以法性的道理成立，因为一切解脱都是自解脱。如果像是被其他解脱，那是不成立的。如果存在他解脱，就像一个事物不可能显现为不同的形状一样。事物的自性由事物本身来确定。以教证成立是指，《心部》中说：“解脱是自生，非由他生。”以论式成立是指，以无诤的论式来成立和证明自解脱的伟大。如此，显现是自解脱，因为不依赖于其他的对治。解脱的方式是，除了自己解脱自己之外，没有其他的。其他的经论中也说，贪欲者以贪欲为道而解脱等等。如《黑汝嘎续》中说：“如火燃烧物，以火自身而温暖。”等等。显现即是显现自身解脱。除了显现之外，没有其他的解脱之因或解脱之缘。因为它在无根中解脱，所以没有存在的依据。没有根基，因此是无根的自性。如《秘密藏续》中说：“此无根的自性，非男非女亦非非男非女，非色非形，无相无种姓。”因此，除了它自身之外，没有可以退转的地方。没有去处，未曾生起。没有从何处产生的处所。因为它自身之外没有其他的法，所以称为自解脱。例如，就像蛇的结，没有人解开而自己解开一样。第三，依靠直断顿超的关键，不依赖于经续而指示，即仅仅通过直视，就在当下解脱。就像母子相遇而解脱一样。不以分别念改变显现，不以显现来切断，安住于此，则自然清净。
English
There is no inherent nature of anything. Similarly, emptiness and so on are not separate from liberation by that very nature. For example, it is like a person with a wine disease being cured by wine, poison being eliminated by poison, iron being cut by iron, and so on. Since affliction itself is liberated by itself, it is called self-liberation. There are three reasons for establishing self-liberation: it is established by reason, it is established by scripture, and it is established by logic. It is established by reason because all liberation is self-liberation, which is established by the reason of the nature of phenomena. If it were liberated by something else, it would not be established. If there were other-liberation, it would be like it is impossible for one thing to appear as different forms. The characteristic of a thing is determined by the thing itself. It is established by scripture, as it is said in the Mind Section: "Liberation is self-arisen, not from others." It is established by logic, as the greatness of self-liberation is accomplished and established by irrefutable logic. Thus, appearance is self-liberated because it does not depend on other antidotes. The way of liberation is that there is no other than oneself liberating oneself. In other scriptures, it is also said that those with desire are liberated by making desire the path, and so on. As it is said in the Hevajra Tantra: "Just as fire burns things, it is warmed by the fire itself." Appearance is the very liberation of appearance itself. There is no other cause or condition for liberation other than appearance. Because it is liberated without a basis, there is no basis for existence. Without a root, it is the very nature of mind without a root. As it is said in the Secret Essence Tantra: "This mind-nature without a root is neither male nor female, nor neuter, neither color nor form, without characteristics and without lineage." Therefore, there is no place to turn away from other than itself. There is no place to go, it has never been born. There is no place from where it came. Because there is no other dharma other than itself, it is called self-liberation. For example, it is like a snake's knot that unties itself without anyone untying it. Third, relying on the key points of Trekchö and Tögal, it is taught without relying on scriptures and transmissions. That is, liberation in that very moment by merely seeing directly. It is like liberation by the meeting of mother and child. Without transforming appearance with the mind, without cutting it off with appearance, by leaving it as it is, it is naturally pure.
Chinese
解脱。彻脱见解脱有四：彻脱的意义，安立为彻脱的道理，解脱的方式，比喻。彻脱的意义是：仅仅通过观看，就在观看中解脱，是否在第一个刹那就见到、听到或仅仅觉知就解脱？对此，法性显现被计算在内。安立为彻脱的道理有三：理证，教证，论证。理证是：因为在任何所依处都未曾指定，所以是合理的。显现仅仅在显现的基础上显现就解脱，觉知仅仅在转变的基础上转变就解脱。通过空性各自的要点，因为直接看见了色，仅仅指示了色的体验，因此就在其中解脱。同样，声音等等也是如此。如何知道它解脱了呢？因为在色中看见，所以切断了非色的戏论。因为直接安立在它上面，它就在其中解脱，因为不会产生执着于其他事物的觉知。教证的合理性是：在《金刚藏续》中说：“以彻脱大解脱的见地，佛与有情皆解脱。”论证是：通过无偏袒、自清净的论证是合理的。就像这样，显现是彻脱，因为它被安立在彻脱之处，在安立之处解脱，在解脱之处消失。解脱的方式是：在法相片段上练习，就在片段上彻脱解脱，没有去往任何地方，也没有从任何地方来，也没有任何地方可去。没有从任何地方停留而改变。在法相整体上练习，一切显现都变成彻脱。比喻是：例如，就像公正的人去寺庙一样，没有可见的界限。第四，依靠脱离边、依赖的要点，不执着于任何依赖的要点是：因为从一边的边解脱，所以不住于二，从二解脱，所以也不住于一。同样，二者和非二者等等也是如此。边是指存在的边——显现，不存在的边——不显现，二者和非二者的四边止息，称为解脱。脱离边、依赖有三：脱离边的意义，安立为脱离边的道理，解脱的方式。脱离边的意义是：存在
English
liberation. There are four aspects to Cutting Through to Liberation: the meaning of Cutting Through to Liberation, the reason for establishing it as Cutting Through to Liberation, the manner of liberation, and examples. The meaning of Cutting Through to Liberation is: simply by seeing, one is liberated in the seeing itself. Does one see, hear, or merely perceive and become liberated in the very first instant? To this, the reckoning of the direct experience of reality is added. There are three reasons for establishing it as Cutting Through to Liberation: reasoning, scriptural authority, and logical proof. The reasoning is: it is reasonable because nothing is designated as a support or object of focus. Appearance is liberated simply by appearing on the basis of appearance, and awareness is liberated simply by changing on the basis of change. Through the key points of emptiness itself, because form is directly seen, it is shown merely as the experience of form, and thus one is liberated within it. Similarly, it is with sound and so forth. How does one know that it is liberated? Because seeing it as form cuts off the elaboration of what is not form. Because it is directly placed upon it, it is liberated within it, because awareness that clings to other things does not arise. The scriptural authority is: In the Golden Essence Tantra, it says, "Through the view of the great Cutting Through to Liberation, both Buddhas and sentient beings are liberated." The logical proof is: it is reasonable through the proof of impartiality and self-purification. Like this, appearance is Cutting Through to Liberation, because it is placed in the place of Cutting Through, liberated in the place of placement, and vanishes in the place of liberation. The manner of liberation is: by practicing on a fragment of phenomena, one is Cutting Through to Liberation in the fragment, not going anywhere, not coming from anywhere, and having nowhere to go. There is no change from remaining anywhere. By practicing on the entirety of phenomena, all appearances become Cutting Through to Liberation. The example is: for example, like an impartial person going to a temple, there are no visible boundaries. Fourth, based on the key point of being free from extremes and dependence, the key point of not clinging to any dependence is: because one is liberated from the extreme of one side, one does not abide in two, and because one is liberated from two, one does not abide in one either. Similarly, it is with both and neither, and so forth. An extreme is the extreme of existence—appearance, the extreme of non-existence—non-appearance, and the cessation of the four extremes of both and neither is termed liberation. There are three aspects to being free from extremes and dependence: the meaning of being free from extremes, the reason for establishing it as being free from extremes, and the manner of liberation. The meaning of being free from extremes is: existence