Tibetan
་ཤེས་བཤད་པར་བྱ། །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་ལས། །དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་:སྣང་ཆ་རྫོགས། །དཀར་པོ་དྲི་མ་དག་ཕྱིར་འོད། །རང་ཆས་སྣང་སྟེ་འཁོར་འདས་སྦྱོར། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གཟུགས་སྣང་བས། །རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །གསལ་ཞིང་སྟོང་ལ་སྟོང་པས་གྲོལ། །གྲོལ་འཛིན་མཐའ་ཡི་རྟོག་པ་ཟད། །བཞག་མེད་གྲོལ་གཞི་རྫོགས་པའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། །མཉམ་རྒྱུ་གཉིས་ལས་མཉམ་རྐྱེན་གསུམ། །མཉམ་པའི་དུས་དང་ཚད་ཀྱིས་སོ། །འདི་ལ་གཉིས་མེད་རིས་དང་བྲལ། །མ་ཕྱེ་མི་འབྱེད་རང་གནས་གཉིས། །མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་ཆོས་ཉིད་ལ། །ཟུག་རྔུའི་སྤྲོས་པ་བྲལ་ བའོ། །ཉིད་ཅེས་བཅོས་ཤིང་རྩོལ་སྒྲུབ་མེད། །རང་བཞིན་གནས་པ་ངོ་བོས་སྟོང་། །སེམས་ཉིད་རྟོག་པ་ཀུན་ཟད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་གནས་པ་ལས། །དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིས། །འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའོ། །སོ་སོར་རྟོགས་པ་དབང་པོའི་རིགས། །གང་ལ་གང་སྣང་དེ་ཡི་ཆོས། །རིམ་པ་སོ་སོར་གསལ་བའོ། །བརྟགས་པས་རང་སྣང་དག་ནས་ནི། །རིག་པ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད། །སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བྱེ་བྲག་ལ། །གཉེན་པོའི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། །རྟོགས་པ་ཞེས་ནི་མཚན་ཉིད་མཐོང་། །རང་སྣང་འཕེལ་དང་བཅས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ལ། །ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་སྐྱོན་དག་གོ། །བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། །འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་རང་འགགས་ནས། །ཆོས་ཀུན་རང་གཞག་རང་གྲོལ་ལོ། །རང་གྲོལ་རྫོགས་པའི་གཞི་སྣང་ལས། །ཆ་ཕྲ་རྡུལ་བྲལ་དྲི་མེད་ཐོབ། །རྟོག་དཔྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་སྟེ། །གང་གིས་མ་ཕྱེའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །རང་བཞིན་རྫོགས་པས་སྣང་མཐའ་ཟད། །ཅིག་ཅར་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །གྲུབ་པས་འདོད་པ་བྲལ་བ་ལ། །བསྐྱར་དང་ལྡོག་པ་མེད་པའོ། །ཡེ་ནི་གནས་པའི་དོན་ཉིད་ལ། །ཤེས་པས་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ནི། །ཆོས་རྣམས་ཟད་པའི་སར་ཕྱིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཡངས་པ་ལ། །མཐའ་དང་དབུས་སུ་མ་དམིགས་པས། །གྲོལ་གཞིའི་ཆོས་ཉིད་དག་པའོ། །ཆོས་ནི་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ལ། །འདས་དང་འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་མེད། །རང་ བཞིན་གསལ་ཞིང་དྭངས་པའོ། །དབྱིངས་ཀྱིས་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ལ། །རང་བྱུང་ཆེན་པོའི་གནས་པའོ། །ཡེ་ནི་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལ། །ཐོག་མ་ནས་ནི་བཅོས་པ་མེད། །ཤེས་པས་འཁོར་འདས་གཉིས་ལས་གྲོལ། །རང་སྣང་རྫོགས་པའི་དགོངས་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཐུགས་རྗེའི་ཆ་ལ་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུའང་གནས་སོ། །ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་རང་གསལ་མངོན་གྱུར་དུ་གནས་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ཕྲ་བ་སྙིང་པོར་གནས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། །དབྱེར་མེད་རང་བཞིན་མེད་པས་ཁྱབ། །དེ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམ་དག་རྫོགས། །དྲི་མེད་རྡུལ་དང་བྲལ་བར་གནས། །སེམས་ཅན་རིགས་དྲུག་སྣང་ཆ་ལས། །སོ་སོའི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཉིས་ལས། ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ལ་ཅི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་མཁྱེན་ལ། ཇི་ལྟ་བ་ཤེས་བྱའི་གནས་ལུགས་སྤྲོས་བྲལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མཁྱེན་པ་སྟེ། ཡང་ཐལ་འགྱུར་ལས། ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་བཤད། །འདིས་ནི་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་མཁྱེན། །གཞན་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིས། །ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་ཤེས་པའོ། །ཇི་ཞེས་བྱ་བ་གནས་ལུགས་ལ། །སྙེད་ པས་མ་ལུས་རྫོགས་པར་བྱས། །ཡེ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་ལ། །ཤེས་པས་ཁམས་གསུམ་དོང་ནས་འབྱིན། །སྤྲུལ་པ་སྐུ་ཡི་མཁྱེན་པའི་ཆ། །རང་སྣང་ངོ་ལ་རྫོགས་པའོ། །ཇི་ལྟ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བཤད། །སྣང་ཆས་བརྗོད་གཞི་བྲལ་བ་ལ། །རང་སྣང་དག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གསལ། །དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མཁྱེན་པ་ལ། །རང་དོན་རྟོགས་པས་འཁྲུལ་རྒྱུན་ཟད། །ཇི་ཞེས་བྱ་བ་གནས་ལུགས་ལ། །ལྟ་བ་ཡེངས་པ་མེད་པར་སྤྱོད། །མཁྱེན་པ་འགག་པ་མེད་ཕྱིར་རྫོགས། །ཡེ་ནི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ལ། །ཤེས་པ་ཚད་དུ་ཕྱིན་པའོ། །མ་བཅོས་རང་གྲོལ་ཆེན་པོ་ཡི། །གཞི་ལས་གཡོས་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་དབྱེ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས། ཀྱེ་ཧོ་གསང་བའི་བདག་པོ་ཉོན། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ལ། །ལྔ་ལྔ་ཉི་ཤུ་ལྔར་ཤེས་བྱ། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། །དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དབྱིངས་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དབྱིངས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྔའོ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མེ་ལོང་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྟོག་མེད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྟོག་མེད་དྭངས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། གསལ་ལ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྔའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་མ་འགགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མི་གཡོ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། མི་འགག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཅི་ལའང་མི་གནས་
Chinese
应当讲述智慧。从明镜智慧的影像中，形状和颜色等显现圆满。白色因无垢而发光。自性显现，结合轮回与涅槃。因显现一切诸法的形象，故称为自智智慧。清晰而空，因空性而解脱。解脱执着的边际分别念止息。无所住的解脱之基圆满。所谓平等性，由平等的因二者和平等的缘三者，以及平等的时间和尺度构成。对此，无有二元，远离偏颇。未分未辨，自住二者。所谓平等性，于法性中，远离痛苦的戏论。所谓“性”，无有造作和勤奋努力。自性安住，本体为空。心性的一切分别念止息。所谓智慧，从安住中，以了悟其体性，不住于轮回与涅槃二者。个别了悟是根识之类。于何者显现何者，即是其法。次第分明。通过观察，自显清净后，觉性成为对境之性。所谓“个别”，于差别中，以对治的方式显现。所谓“了悟”，即是见到体性。伴随着自显的增长。在智慧最初生起时，以智慧清净烦恼的过患。所谓“事业成就”，从努力和勤奋自然止息后，诸法自然安住，自然解脱。从自然解脱圆满之基显现中，获得微细部分远离尘垢的无垢。超越了思辨的对境，是未曾分别的法性。自性圆满，显现的边际止息。应当当下顿悟。因成就而远离欲望，无有重复和返回。所谓“耶”，是安住之义。以智慧显现后，到达诸法止息之地。法界是广阔的，因未曾执着于边际和中心，故是解脱之基的清净法性。所谓“法”，是行持，无有过去和世间之事，自性光明而澄澈。所谓“界”，是开辟空间，是自生大者的安住处。所谓“耶”，是圆满的自性，从初始即无有造作。以智慧从轮回与涅槃二者中解脱，是自显圆满的密意。如是。又，于大悲之分中，有以智慧所摄持的智慧，以及以所知所摄持的智慧二者。
English
Wisdom should be explained. From the image of the mirror-like wisdom, forms and colors, etc., appear completely. White shines because it is free from impurities. Its own nature manifests, combining samsara and nirvana. Because the forms of all dharmas appear, it is called self-knowing wisdom. Clear and empty, liberated by emptiness. The conceptual thoughts of grasping at liberation cease. The basis of liberation without abiding is complete. What is called equality is composed of two equal causes and three equal conditions, as well as equal time and measure. In this, there is no duality, free from bias. Undivided and indistinguishable, the two self-abiding aspects. What is called equality, in the nature of dharma, is free from the proliferation of suffering. What is called "-ness" is without fabrication or effort. The self-nature abides, the essence is empty. All conceptual thoughts of mind-nature cease. What is called wisdom, from abiding, by realizing its characteristics, does not abide in either samsara or nirvana. Individual realization is the category of sense consciousness. Whatever appears to whatever, that is its dharma. The order is clearly distinct. Through contemplation, after one's own appearance is purified, awareness becomes the nature of an object. What is called "individual" appears in the manner of an antidote in distinction. What is called "realization" is seeing the characteristics. Accompanied by the increase of one's own appearance. When wisdom first arises, the faults of afflictions are purified by wisdom. What is called "accomplishing activity" is that after effort and exertion naturally cease, all dharmas naturally abide and are naturally liberated. From the manifestation of the basis of natural liberation's completion, one obtains the stainless, free from subtle parts and dust. It transcends the object of speculation, it is the dharma-nature that has never been separated. Self-nature is complete, the limits of appearance cease. It should be realized all at once. Because of accomplishment, one is separated from desire, there is no repetition or reversal. What is called "Ye" is the meaning of abiding itself. After it has become manifest through wisdom, one goes to the place where all dharmas cease. The expanse of dharma is vast, because it is not fixated on the edges and the center, it is the pure dharma-nature of the basis of liberation. What is called "dharma" is to practice, there is no past or worldly activity, self-nature is clear and transparent. What is called "expanse" is to open up space, it is the abode of the great self-arisen. What is called "Ye" is the nature of completeness, from the beginning there is no fabrication. By wisdom, one is liberated from both samsara and nirvana, it is the complete intention of self-appearance. Thus it is. Moreover, in the aspect of great compassion, there are two types of wisdom: wisdom gathered by wisdom and wisdom gathered by the knowable.
Chinese
对于佛陀，法身和智慧的意旨自然显现安住，对于众生，则以微细的精要形式安住。正如其所说：以智慧所摄持的智慧，在所有佛陀和众生中，无差别且无自性地遍布。它与佛陀完全清净圆满，安住于无垢且远离尘埃之中。从六道众生的显现部分来看，各自安住于自相续中。如此。以所知所摄持的智慧有两种：就“有多少”而言，了知所知事物的显现，所有显现都不混杂；就“如何”而言，了知所知事物的实相，是远离戏论的虚空般。又如《中观根本慧论》中说：以所知所摄持的智慧，应知有两种。其中宣说了有多少所知，此智慧了知所化众生的心意，通过通达利他，而知晓诸法的自性。“有多少”是指实相，以“有多少”使无余圆满。智慧是为了所有众生的利益，以智慧彻底挖掘三界。化身的智慧部分，在自显现的本性中圆满。宣说了“如何”了知的智慧，在远离显现的言说对象上，自显现清净的影像清晰显现。在了知事物实相上，通过证悟自利而灭尽轮回的根源。“有多少”是指实相，在见解上无散乱地修行，了知没有止境，因此圆满。智慧是成为道路，智慧达到顶点。从无造作自然解脱的伟大基础中，没有动摇。如此。将智慧分为二十五种，如金刚萨埵心之明镜中所说：奇哉，秘密主谛听！五种智慧的每一种，应知有五种，总共二十五种。其分类如下：法界智，法性法界智，法界极清净智，法界大智，法界一切二取空性智这五种。如镜智，大圆镜智，无分别明智，无分别清净智，明然而无执著智这五种。平等性智，平等性无灭
English
For the Buddhas, the intention of Dharmakaya and wisdom abides as naturally clear and manifest. For sentient beings, it abides as a subtle essence. As it is said: 'The wisdom gathered by knowledge pervades all Buddhas and sentient beings, without distinction and without inherent existence. It is completely pure and perfect with the Buddhas, abiding without defilement and free from dust. From the appearance of the six classes of sentient beings, it abides in their respective continuums.' Thus it is. The wisdom gathered by the knowable has two aspects: In terms of 'how many,' it knows all appearances of knowable things distinctly and without mixing. In terms of 'how,' it knows the reality of knowable things as being like space, free from elaboration. Furthermore, in the Madhyamaka-karika it says: 'The wisdom gathered by the knowable should be known as twofold. Therein, the knowable, how many, is explained. This knows the minds of those to be tamed. By understanding the benefit of others, it knows the nature of all dharmas.' 'How many' refers to reality, and 'how many' makes it completely perfect. Wisdom is for the benefit of all sentient beings, and with wisdom, it completely excavates the three realms. The wisdom aspect of the Nirmanakaya is perfected in its own self-appearing nature. The wisdom of knowing 'how' is explained; on the object of expression that is free from appearances, the clear image of pure self-appearance is manifest. In knowing the reality of things, by realizing self-benefit, the root of cyclic existence is exhausted. 'How many' refers to reality; in the view, practice without distraction. Knowing has no end, therefore it is perfect. Wisdom is that which has become the path, and wisdom has reached its limit. From the great basis of uncreated self-liberation, there is no movement. Thus it is. The division of wisdom into twenty-five is as follows, as stated in the Vajrasattva Heart Mirror: 'Oho, listen, Lord of Secrets! Each of the five wisdoms should be known as five, making twenty-five in total. Their divisions are as follows: Dharmadhatu wisdom, Dharmata Dharmadhatu wisdom, Dharmadhatu completely pure wisdom, Dharmadhatu great wisdom, Dharmadhatu all non-duality wisdom, these five. Mirror-like wisdom, great mirror wisdom, non-conceptual clear wisdom, non-conceptual pure wisdom, clear and non-grasping wisdom, these five. Equality wisdom, equality unceasing