Tibetan
པ་ལས། བག་ཆགས་ཀྱི་སྡུད་བྱེད་སེམས། ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་ཡིད་རིག་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ མ་རིག་པ་སྟེ་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་སུམ་བརྩེགས་རླུང་གི་རྟ་ལ་གནས་པས། གཟུང་འཛིན་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །འདི་རྟོགས་ན་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་གཞོམ་པར་སླ་ལ། མ་རྟོགས་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པ་ཚན་ཆེ་བས་དབྲལ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །གློ་བུར་བ་ཡིན་པར། ཧེ་བཛྲ་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། །དེ་བསལ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་པ་དང་། རྣམ་འགྲེལ་ལས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་བ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་རྟོག་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་བསྙགས་རིང་ཞིང་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར། འཇམ་དཔལ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྟུང་བྱེད་ཡིན། །རྣམ་རྟོག་དེ་དང་བྲལ་བས་ན། །ཁྱོད་ཉིད་རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་སོ། །དོན་གཉིས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཡེ་ཤེས་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ངོ་བོ་རང་གསལ་སྙིང་པོའི་དོན། །དབྱེ་བ་དག་ནི་གསུམ་དུ་འདོད། །ངེས་ཚིག་ཡེ་ནས་གནས་པའི་དོན། །ད་ལྟར་ཤེས་པས་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས། འདི་ལ་ངོ་བོ། ངེས་ཚིག །དབྱེ་བ། སོ་སོའི་དོན་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ཡེ་ནས་མཁྱེན་ཆར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་གནས་ པ་ལས། །དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིས། །འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའོ། །ཞེས་སོ། །ངེས་ཚིག་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པའི་དོན་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པ་སྟེ། རང་ཤར་ལས། ཡེ་ནས་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །དེ་ནས་རྟོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར། །ཡེ་ཤེས་ངེས་ཚིག་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དབྱེ་ན་གཞི་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས། མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས། ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་གསུམ་སྟེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །གཞི་གནས་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། །མཚན་ཉིད་འཛིན་དང་ཡུལ་ཁྱབ་བོ། །ཞེས་སོ། །དང་པོ་གཞི་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ངོ་བོ་ཀ་དག་ཡེ་ཤེས་ལ། །མ་རིག་པ་ཞེས་སྲིད་མིང་མེད། །གཅིག་དང་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་མེད་པའོ། །བརྟགས་པས་ཡོད་མེད་གྲུབ་པ་མེད། །གང་དུ་མ་ཕྱེའི་ཆོས་ཉིད་ལས། །ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུའང་གྲུབ་པ་མེད། །ཚིག་མེད་བརྗོད་པར་གྲུབ་པ་མེད། །མཐའ་ལ་མི་གནས་རང་རིག་དག །བརྗོད་འཛིན་མིང་གི་མཐའ་ཟད་པའོ། །རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་གྱི་གྲངས་མེད་ལ། །གཉིས་སྣང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་མེད། །མཚན་ཉིད་གང་དུའང་ཕྱེ་བ་མེད། །ཡུལ་རྐྱེན་རགས་པ་རང་ཟད་པའོ། །ཡེ་ནས་མེད་པས་དག་པས་དག །འཁྲུལ་རྟོག་འགགས་པས་ཅིར་མི་མཛད། །མ་སྐྱེས་པས་ན་འགག་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། ། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ནས་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པས་རྩལ་དང་འཆར་གཞིར་གྲུབ་པ་འདོད་འབྱུང་གི་ནོར་བུ་ལྟ་བུར་སྣང་བཞིན་པའི་ངོ་བོ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མས་སྟོང་པ་སྟེ། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཞེས། །མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཅིར་མི་དགོངས། །ཡུལ་དག་ངེས་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །རྩལ་དང་ཡོན་ཏན་འགག་མེད་པས། །རོལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ལས། །སྣ་ཚོགས་རྫོགས་པའི་གཞི་མའོ། །མེད་ཕྱིར་སྣང་ལ་སྣང་ཕྱིར་སྟོང་། །སྣང་སྟོང་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཅན། །སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་དག་ཡུལ་ལོ། །འདི་ལྟར་གཞི་ཞེས་མངོན་པར་གནས། །རང་བཞིན་ཙམ་དུ་གནས་པ་ལས། །ངོ་བོའི་ཆ་ནས་བརྟགས་པས་སྟོང་། །ཡན་ལག་སྤྲོས་ཕྱིར་མཁྱེན་པ་རྫོགས། །རང་གནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། །འདི་ལ་སྤང་བླང་གཉིས་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་ངོར་མེད་ལ་འཆར་གཞིར་འཕྲོ་བའི་རྩ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་ལས། །མི་འཛད་སྣ་ཚོགས་འཆར་བའི་སྒོ། །འཛད་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་བོར་རྫོགས། །ཆོས་སྐུ་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལས། །ཡེ་ཤེས་མཁྱེན་པ་རྫོགས་པའི་ཆ། །ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཆར། །འདི་མེད་འཁོར་འདས་སྡེ་ཆད་པས། །མཁྱེན་པས་རིག་ཅིང་གསལ་བའོ། །རང་རིག་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ལས། །རང་ བཞིན་ཤུགས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཉིད། །མ་འགགས་འགག་པ་མེད་པའོ། །འབྱུང་བ་དག་པའི་ཆ་ལས་ནི། །ལས་སུ་མེད་:ལ་གཅིག་རྫོགས་པའི། །ཉི་མ་ལས་ནི་འོད་བཞིན་དུ། །རང་ཆས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྩ་བ་ལྔ་དང་དབྱེ་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དོ། །རྩ་བ་ལྔ་ནི་རང་ཤར་ལས། ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་རྟོག་མེད་དང་། །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་འགག་མེད་གསལ། །མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མ་འདྲེས་རྫོགས། །སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་གོང་བཞིན་རྟོགས། །བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་རྣམས་རྫོགས། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་སྦྱར་རྒྱས་པར་བཤད་ན། ཐལ་འགྱུར་ལས། །དེ་ལས་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཡི། །ལོངས་སྐུའི་ཡེ
Chinese
因此，积习的积聚者是心，对境生念是依赖于意识的无明，即本体一而反体异的三重叠加，安住于风的骏马上，由此成立能取所取烦恼的分别念轮回。如果认识到这一点，因为它是突发的，所以容易摧毁；如果不认识到，因为从无始以来就习惯成性，所以难以分离。关于它是突发的，《黑汝嘎续》中说：“众生即是佛，然为突发垢所染，除彼即是佛。”以及《释量论》中说：“心之自性光明，垢染皆是突发。”因此，分别念是无明，所以持续时间长，并且是轮回之因。《赞文殊菩萨》中说：“分别念是大无明，是堕入轮回大海者，远离彼分别念，您恒常寂灭。”第二，广说智慧的自性。《决疑经》中说：“智慧非是分别念，本体自明是精要，差别立为有三种，词义本住之义，如今知晓故为智慧。”如是说，对此有本体、词义、差别、各自之义四者。第一，智慧的本体是各自本有的觉性，本自安住于能知之中。彼经中说：“所谓智慧安住于，以彼之体性而证悟，不住于轮回涅槃二者。”如是说。词义是证悟并知晓本自安住之义。自显现中说：“本来自性任运成，从此证悟现而前，智慧词义即如是。”如是说。差别分为基位智慧、执持体性智慧、周遍于境智慧三种。《牟帝迦鬘》中说：“智慧即是如此，基位清净之智慧，执持体性与境周遍。”如是说。第一，基位智慧有三种，本体本来清净之智慧是超越有无之边的虚空一般。《决疑经》中说：“本体本来清净智慧，无有无明之名，无有一与二之数，以分别故有无不成立，于未分之法性中，亦不成立唯是智慧，无言
English
Therefore, the accumulator of habitual tendencies is the mind, and conceptualizing objects is ignorance that relies on consciousness, which is a threefold superposition of one essence and different aspects, residing on the horse of wind. Thus, the conceptualized samsara of grasping and being grasped, affliction, is established. If this is realized, it is easy to destroy because it is sudden; if it is not realized, it is difficult to separate because it has been ingrained since beginningless time. Regarding its suddenness, the Hevajra Tantra says, "Beings are indeed Buddhas, but they are obscured by sudden stains. Removing them, they are indeed Buddhas." And the Commentary on Valid Cognition says, "The nature of mind is clear light, stains are sudden." Therefore, conceptualization is ignorance, so it lasts a long time and is the cause of samsara. The Praise to Manjushri says, "Conceptualization is great ignorance, it is what causes one to fall into the ocean of samsara. By being free from that conceptualization, you are always in nirvana." Second, extensively explaining the nature of wisdom. The Decisive Inquiry Sutra says, "Wisdom is not conceptual thought, the essence of self-illumination is the essence, the distinctions are considered to be three, the meaning of the definition is the meaning of being present from the beginning, now knowing is wisdom." As it is said, there are four aspects to this: essence, definition, distinction, and individual meaning. First, the essence of wisdom is the inherent awareness of each individual, which has always been present in the realm of knowledge. That very sutra says, "Wisdom is said to abide, by realizing its characteristics, it does not abide in either samsara or nirvana." As it is said. The definition is to realize and know the meaning of being present from the beginning. The Self-Arisen says, "The nature is spontaneously accomplished from the beginning, from then on realization manifests, the definition of wisdom is just like that." As it is said. The distinctions are divided into three: ground-basis wisdom, characteristic-holding wisdom, and object-pervading wisdom. The Garland of Pearls says, "Wisdom itself is like this, ground-basis pure wisdom, characteristic-holding and object-pervading." As it is said. First, ground-basis wisdom has three aspects. The essence of primordially pure wisdom is like the sky, beyond the extremes of existence and non-existence. The Decisive Inquiry Sutra says, "In the essence of primordially pure wisdom, there is no name for ignorance, there is no number of one and two, existence and non-existence are not established by examination, in the undifferentiated nature of reality, even mere wisdom is not established, without words.
Chinese
无法言说。不滞于边的自性觉。言说执着的名称已穷尽。无因无缘的无数之中。没有二取境与有境。任何体性都未曾分判。粗大外境因缘自然穷尽。本来无有故清净而清净。错乱分别止息故不作任何事。因为不生故止息空性。如是说。 自性任运之智慧，是本来自性功德圆满，以能力和规划成就，如意宝般显现的体性，是空性，无有事物和相状。又是从那之中说：自性任运智慧，不生不灭不作意。因为境清净无有定故。能力和功德无有止息故。仅仅显现为游舞，是种种圆满的基础。因为无有故显现，显现故空性。具有显空相入的支分。诸佛菩萨是境。如此作为基础而显现存在。仅仅安住于自性之中。从体性的角度观察是空性。因为支分开展故智慧圆满。因为自住任运成就之故。对此无有取舍二者。如是说。大悲周遍之智慧，是于自性中无有，而作为规划散发的根本。又是从那之中说：大悲周遍智慧中。不尽种种显现之门。看似穷尽实则体性圆满。从法身空性自性中。智慧觉悟圆满的部分。自然而然向众生显现。若无此则轮涅二者断绝。以觉悟而知晓且明了。从自明觉性的本体中。自性自然的大悲。无有止息，没有止息。从五大清净的部分中。无有作用：一个圆满的。如太阳般从光明中。自性无有遮蔽。如是说。第二，体性执持之智慧，根本为五，若分则为二十五之本体。五根本是自显现中说：法界智慧无分别，明镜智慧无碍明。平等性智无杂圆满，妙观察智如前了知。成所作智诸法圆满。如是认为有五种相。如是说。若广说彼等之义，于总说中说：从中体性执持的，报身的智
English
It cannot be expressed in words. The self-awareness that does not abide at the extremes. The end of names that grasp at expression is exhausted. In the countless of causeless conditions. There is no duality of object and subject. No characteristics are distinguished in any way. Coarse external conditions are self-exhausted. Because it is primordially non-existent, it is pure and pure. Because delusion and conceptualization have ceased, it does not do anything. Because it is unborn, it is cessation and emptiness. Thus it is said. The wisdom of self-existing spontaneous accomplishment is the essence that appears like a wish-fulfilling jewel, accomplished with skill and planning because it is primordially complete with qualities, empty of entities and characteristics. Again, from that very same source: The wisdom of self-existing spontaneous accomplishment, does not arise, does not cease, does not conceptualize. Because the realm is pure and without certainty. Because skill and qualities are without cessation. It appears merely as play, it is the basis for the completion of all kinds. Because it is non-existent, it appears, and because it appears, it is empty. It has the limbs of the union of appearance and emptiness. Buddhas and sentient beings are the realm. Thus, it manifestly abides as the ground. It abides merely in its own nature. From the perspective of essence, it is empty when examined. Because the limbs expand, wisdom is complete. Because it is self-abiding and spontaneously accomplished. There is no acceptance or rejection in this. Thus it is said. The wisdom of all-pervading compassion is the root that is non-existent in itself but radiates as a plan. Again, from that very same source: From the wisdom of all-pervading compassion. The gate of inexhaustible variety arises. It appears to be exhausted, but is complete in essence. From the nature of the emptiness of the Dharmakaya. The part of wisdom and knowledge is complete. It naturally appears to sentient beings. Without this, the divisions of samsara and nirvana are cut off. It is known and clear through knowledge. From the very nature of self-awareness. The compassion of nature's force itself. It is unceasing, without cessation. From the part of the purification of the elements. There is no action: one is complete. Like light from the sun. The self is without obscuration. Thus it is said. Second, the wisdom that grasps at characteristics is the essence of five roots, and if divided, twenty-five. The five roots are said in Self-Arisen: Dharmadhatu wisdom is without conceptuality, mirror-like wisdom is unobstructed and clear. Equality wisdom is unmixed and complete, discriminating wisdom is understood as before. Accomplishing activity wisdom is complete in all dharmas. Thus, it is considered to have five aspects. Thus it is said. If the meaning of these is explained in detail, it is said in the Consequence: From that, the wisdom that grasps at characteristics, the wisdom of the Sambhogakaya.