Tibetan
་ལས་གཞན་མེད་པས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གཅིག་པུ་ནི་རིག་པ་ཉིད་དོ། །དེའང་རང་རིག་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལོགས་སུ་མེད་པས་སོ། །ལུང་གིས་འཐད་པ་ནི། གསེར་གྱི་སྙིང་པོ་ལས། གཅིག་པུ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཉིད་ནི། །དུ་མ་རོ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པ་ནི། གཅིག་ཤེས་ཀུན་གྲོལ་གྱིས་འཐད་དེ། གཅིག་རིག་པར་ཤེས་པས་འཁོར་འདས་ཀུན་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། ཆོས་ཉིད་དུ་ངོ་ཤེས་པས་སྣང་ཤེས་ཀུན་གྲོལ་བའོ། །དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ཚྭ་གཅིག་གི་རོ་གཏན་ལ་ཕེབས་ན་ཚྭ་ཀུན་གྱི་རོ་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ལྟར་དུ་མ་རོ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་གྲོལ་ལུགས་ལྔ་པོ་དེ་གང་ཟག་གཅིག་ལ་བརྩི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོ་གང་ལ་གང་མོས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དཔེ་དོན་ངེས་པས་དོན་བསྡུ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། ལྟོས་གཞི་དང་བྲལ་བ། དཔེ་ངེས་པ། དོན་རྫོགས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི་གྲོལ་ལུགས་ལྔ་པོ་དེ་ལྟོས་གཞི་དང་བྲལ་བ་ནི་རང་གྲོལ་ལ་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱིས་རང་གྲོལ་བས་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་དང་སྒོམ་པ་དང་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟོས་པ་དང་ བྲལ་བ་དང་། ཡེ་གྲོལ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡུལ་གྱིས་གྲོལ་བས་གཟུང་འཛིན་ཟུང་འཇུག་གི་ལྟོས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཅེར་གྲོལ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་རྒྱུས་གྲོལ་བས་འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང་། མཐའ་གྲོལ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚིག་ལ་མ་ལྟོས་པའོ། །གཅིག་གྲོལ་ལ་སེམས་ཉིད་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་མཚོན་བྱེད་བློ་ལ་མི་ལྟོས་པ་སྟེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱིས་གྲོལ་བས་ན། །དམིགས་པའི་ཆོས་ལ་ང་མི་ལྟོས། །ཡུལ་རྣམས་ཡུལ་གྱིས་གྲོལ་བ་ལ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་ལ་ང་མི་ལྟོས། །རྒྱུ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིས་གྲོལ་བ་ལ། །འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་ང་མི་ལྟོས། །ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ལ། །ཐ་སྙད་ཚིག་ལ་ང་མི་ལྟོས། །སེམས་ཉིད་སེམས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ལ། །མཚོན་བྱེད་བློ་ལ་ང་མི་ལྟོས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་དཔེ་ངེས་པ་ལ། རང་གྲོལ་རིག་པ་ཀ་དག་གིས་ཀ་དག་གྲོལ་བ་དྲི་མས་དྲི་མ་འཁྲུད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡེ་གྲོལ་དུག་གིས་དུག་འཇོམས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཅེར་གྲོལ་ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཅིག་གྲོལ་རྡོས་རྡོ་གཅོག་པ་ལྟ་བུ་དང་། མཐའ་གྲོལ་ཤིང་གི་མེས་ཤིང་བསྲེགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། དྲི་མས་དྲི་མ་འཁྲུད་པ་བཞིན། །དེ་བཞིན་དག་པས་དག་པ་གྲོལ། །དུག་གིས་དུག་རྣམས་འཇོམས་པ་ད
Chinese
因為沒有其他的，所以叫做解脫，唯一的就是覺性本身。而且因為沒有不是自覺的其他的法。經文的依據是，《金剛藏》中說：「唯一解脫的心性，是多數一味的緣故。」理由的依據是，一知一切解脫可以成立，因為知道一個覺性就解脫輪涅一切。解脫的方式是，認識法性，就能解脫一切顯現和覺性。譬如，如果確定了一種鹽的味道，就確定了一切鹽的味道，像這樣知道多數一味。像這樣五種解脫方式並不是對一個人而言的，而是因為根器的不同，各自隨自己喜歡的方式解脫。第三，以譬喻確定意義來總結意義，有三：遠離所依、確定譬喻、顯示意義圓滿。第一，五種解脫方式遠離所依，自解脫是諸緣由緣自解脫，因此遠離能緣的見解和修持以及行持的法的依賴。本解脫是諸境由境自解脫，因此遠離能取所取雙運的依賴。頓解脫是本性由本性自解脫，因此不依賴輪涅二者。邊解脫是諸法由法自解脫，因此不依賴名言的詞句。一解脫是心性由心性自解脫，因此不依賴表詮的智慧。如《牟帝串珠》中說：「諸緣由緣而解脫故，我不依賴能緣之法。諸境由境而解脫故，我不依賴能取所取二者。本性由本性而解脫故，我不依賴輪涅二者。諸法由法而解脫故，我不依賴名言詞句。心性由心性而解脫故，我不依賴表詮之智。」第二，確定譬喻，自解脫是覺性本初清淨（藏文：ཀ་དག་，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：），以本初清淨解脫本初清淨，如以垢染清洗垢染一般。本解脫如以毒攻毒一般。頓解脫如以鐵斬鐵一般。一解脫如以石擊石一般。邊解脫如以木生火焚燒木柴一般。如彼續部中說：「如以垢染清洗垢染，如是以清淨解脫清淨。以毒摧毀諸毒。
English
Because there is nothing else, it is called liberation, and the only thing is awareness itself. Moreover, because there are no separate dharmas that are not self-awareness. The scriptural basis is, from the Essence of Gold: "The mind itself that is solely liberated, is the unity of many." The logical basis is, the liberation of knowing one and all can be established, because knowing one awareness liberates all of samsara and nirvana. The way of liberation is, recognizing the nature of reality liberates all appearances and awareness. For example, if the taste of one salt is determined, then the taste of all salts is determined, like knowing the unity of many tastes. Thus, these five ways of liberation are not considered for one person, but because of the differences in faculties, each liberates in the way they prefer. Third, summarizing the meaning by determining the meaning through examples, there are three: being free from dependence, determining the example, and showing the meaning to be complete. First, the five ways of liberation are free from dependence, self-liberation is the self-liberation of all conditions by conditions, therefore it is free from dependence on the object of focus, view, meditation, and the dharma of conduct. Original liberation is the liberation of all objects by objects, therefore it is free from dependence on the union of grasping and being grasped. Instantaneous liberation is the liberation of the essence by the essence, therefore it does not depend on the two, samsara and nirvana. Ultimate liberation is the liberation of all dharmas by dharmas, therefore it does not depend on the words of terminology. One liberation is the liberation of mind itself by mind itself, therefore it does not depend on the indicative intellect. As it says in the Garland of Pearls: "Because all conditions are liberated by conditions, I do not depend on the object of focus. Because all objects are liberated by objects, I do not depend on the two, grasping and being grasped. Because the essence is liberated by the essence, I do not depend on the two, samsara and nirvana. Because all dharmas are liberated by dharmas, I do not depend on terminological words. Because mind itself is liberated by mind itself, I do not depend on the indicative intellect." Second, determining the example, self-liberation is the liberation of original purity (藏文：ཀ་དག་，梵文天城體：，梵文羅馬擬音：，漢語字面意思：) by the awareness of original purity, like washing away dirt with dirt. Original liberation is like destroying poison with poison. Instantaneous liberation is like cutting iron with iron. One liberation is like breaking stone with stone. Ultimate liberation is like burning wood with fire from wood. As it says in that same tantra: "Like washing away dirt with dirt, likewise, purity liberates purity. Destroying all poisons with poison.
Tibetan
ང་། །ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་རྣམས་གཅོད་པ་དང་། །རྡོ་ཡིས་རྡོ་རྣམས་གཅོག་པ་དང་། །ཤིང་གིས་ཤིང་རྣམས་ བསྲེགས་པ་ལྟར། །རང་རང་དགྲ་ནི་རང་གིས་བྱེད། །རིགས་མི་མཐུན་པས་གྲོལ་བ་མིན། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་དོན་གྱི་རྫོགས་ལུགས་ལ་ཡེ་གྲོལ་ལ་སྣང་བ་དང་གཞི་དང་ཡུལ་རྣམས་ཡེ་ནས་རྫོགས་པ་དང་། རང་གྲོལ་ལ་འཁྲུལ་གཞི་དང་ལམ་དང་ཤེས་བྱ་རང་སར་རྫོགས་པ་དང་། གཅིག་གྲོལ་ལ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམས་རང་སར་རྫོགས་པ་དང་། མཐའ་གྲོལ་ལ་འཁོར་འདས་དང་རྒྱུད་ལུང་དང་དུས་གཅིག་མུ་མཐའ་དང་བྲལ་བ་རྫོགས་པ་དང་། ཅེར་གྲོལ་ལ་གདམས་ངག་དང་བསམ་གཏན་དང་འབྲས་བུ་དང་ཆོས་དབྱིངས་རང་ངོར་རྫོགས་པ་སྟེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ཕྱིར་གཞི་གནས་རིག་པ་ལ། །རང་ཤར་ཡིན་ཕྱིར་སྣང་བ་རྫོགས། །རང་བྱུང་ཡིན་ཕྱིར་གཞི་ཉིད་རྫོགས། །རང་སྣང་ཡིན་ཕྱིར་ཡུལ་ཡང་རྫོགས། །རང་གྲོལ་ཡིན་ཕྱིར་འཁྲུལ་གཞི་རྫོགས། །རང་དག་ཡིན་ཕྱིར་ལམ་ཀུན་རྫོགས། །རང་རིག་ཡིན་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་རྫོགས། །རང་ཁྱབ་ཡིན་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྫོགས། །རང་ས་ཡིན་ཕྱིར་རྒྱུ་རྐྱེན་རྫོགས། །རང་རྟོགས་ཡིན་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་རྫོགས། །རང་ལོག་ཡིན་ཕྱིར་འཁོར་འདས་རྫོགས། །རང་གནས་ཡིན་ཕྱིར་རྒྱུད་ལུང་རྫོགས། །རང་རྫོགས་ཡིན་ཕྱིར་དུས་གཅིག་རྫོགས། །རང་ཤེས་ཡིན་ཕྱིར་གདམས་ངག་རྫོགས། །རང་གཞག་ཡིན་ཕྱིར་བསམ་གཏན་རྫོགས། །རང་བྱས་ཡིན་ཕྱིར་དབྱིངས་རྫོགས་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ ལྟར་ན་ལ་བཟླ་བ། འགག་བསྡམ་པ། ཆིངས་སུ་བཅིངས་པ་གསུམ་པོ་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་འདིའི་ཁྲེགས་ཆོད་ཀྱི་གནད་རབ་ཏུ་ཟབ་པས་ན་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་ཕྱི་རབས་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་ཏེ། མདོར་དྲིལ་ན། ཁྱུང་ཆེན་ལས། གཞི་གནས་འདོད་པ་མི་སྲིད་སེམས་འདི་ལ། །རྣམ་སྨིན་བག་ཆགས་གཞི་མེད་སུ་ཡི་རྟེན། །ནམ་མཁར་མེ་ཏོག་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་རྟེན་བྲལ་ལྟར། །ལུས་ལ་སེམས་ཀྱི་གནས་མེད་བག་ཆགས་རྟེན་མི་སྲིད། །དེ་ལྟར་ཅི་བྱས་སེམས་ཀྱི་གྲོགས་ཏེ་གང་གིས་ཕན་གནོད་བྲལ། །བར་སྣང་རྫས་སོགས་བརྟེན་པར་མི་ནུས་བཞིན། །ཡེ་ནས་རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་སེམས། །འཁོར་བ་ངན་སོང་སུ་ལ་གྲུབ་སྣང་བ། །མི་བདེན་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་བཞིན། །རྫུན་སྣང་བདེན་པའི་འབྲས་བུ་འདི་ལ་མི་སྲིད་དོ། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་མེད་ཕྱིར་མ་རིག་ལ་སོགས་ཉོན་མོངས་སུ་ལ་སྲིད། །ཅེས་ལ་བཟླ་བ་དང་། བདེ་འདོད་སེམས་ལ་གནོད་པའི་ཆོས་སྤངས་ཏེ། །རང་གཞག་ལྟོས་བྲལ་འཁོར་
Chinese
如是。犹如铁以断铁，石以碎石，木以焚木。各自之敌乃自为之。非由异类而得解脱。如是。第三，关于意义的圆满方式，对于本初解脱而言，显现、基础和境皆本初圆满。对于自解脱而言，错乱之基、道和所知皆于自处圆满。对于一解脱而言，果、因缘和法性皆于自处圆满。对于边解脱而言，轮回涅槃、续部和经论、一时无边皆圆满。对于直解脱而言，口诀、禅定、果和法界皆于自性中圆满。如《牟帝迦鬘》云：因此，于基础安住之觉性中，以自生故，显现圆满。以自成故，基础自性圆满。以自现故，境亦圆满。以自解脱故，错乱之基圆满。以自净故，一切道圆满。以自智故，所知圆满。以自遍故，果圆满。以自处故，因缘圆满。以自证故，法性圆满。以自还故，轮回涅槃圆满。以自住故，续部经论圆满。以自圆满故，一时圆满。以自知故，口诀圆满。以自立故，禅定圆满。以自作故，界圆满。如是。如是，则拉匝哇（ལ་བཟླ་བ།），阻断（འགག་བསྡམ་པ།），系缚（ཆིངས་སུ་བཅིངས་པ་）这三者，乃大圆满此彻却之要，极为甚深，故大导师为后世之义而宣说。简而言之，如雄鹰大鹏云：基础安住欲求不可能于此心中。异熟习气无基，依于何者？如虚空中无生花之处，无依无凭。身无心之所依，习气无依不可能。如是，无论作何，皆是心之友伴，以何者无有利益损害。如虚空物质等，不能依赖。本初广大，无有偏袒之心。轮回恶趣，于何者成立显现？如不真之梦幻、幻化、乾闼婆城。虚假显现，真实之果，于此不可能。无有身与智慧故，无明等烦恼，于何者存在？如是拉匝哇（ལ་བཟླ་བ།）。舍弃贪图安乐之心所损害之法。自立无待，轮回
English
Thus. Just as iron cuts iron, stone breaks stone, and wood burns wood. Each one's enemy is made by oneself. Liberation is not achieved by different kinds. Thus. Third, regarding the way of completion of meaning, for primordial liberation, appearances, basis, and objects are all primordially complete. For self-liberation, the basis of delusion, the path, and the knowable are all complete in their own place. For one liberation, the result, causes and conditions, and the nature of phenomena are all complete in their own place. For ultimate liberation, samsara and nirvana, tantras and agamas, and timelessness without limit are complete. For direct liberation, instructions, meditation, result, and the dharmadhatu are all complete in their own nature. As the Garland of Pearls says: Therefore, in the awareness that abides as the basis, since it is self-arisen, appearances are complete. Since it is self-originated, the basis itself is complete. Since it is self-appearing, objects are also complete. Since it is self-liberated, the basis of delusion is complete. Since it is self-pure, all paths are complete. Since it is self-knowing, the knowable is complete. Since it is self-pervading, the result is complete. Since it is in its own place, causes and conditions are complete. Since it is self-realized, the nature of phenomena is complete. Since it is self-returning, samsara and nirvana are complete. Since it is self-abiding, tantras and agamas are complete. Since it is self-complete, timelessness is complete. Since it is self-knowing, instructions are complete. Since it is self-established, meditation is complete. Since it is self-created, the expanse is complete. Thus. Thus, la bzla ba, 'gag bsdam pa, and chings su bcings pa, these three are the key points of trekchö of this Great Perfection, which are extremely profound, so the great master spoke for the sake of future generations. In short, as the Great Garuda says: The desire to abide in the basis is impossible in this mind. The ripened habitual patterns are without basis, on what do they rely? Just as there is no place for flowers to grow in the sky, without reliance or support. There is no place for mind in the body, habitual patterns cannot rely on anything. Thus, whatever is done is a friend of the mind, by what is there benefit or harm? Just as space cannot rely on substances and so on. The mind that is primordially vast, without bias or partiality. Samsara and the lower realms, on what are they established and appearing? Like untrue dreams, illusions, and cities of gandharvas. False appearances, the fruit of truth, are impossible here. Since there is no body or wisdom, on what do ignorance and other afflictions exist? Thus, la bzla ba. Abandoning the dharma that harms the mind that desires happiness. Self-established, independent, samsara