Tibetan
་གྲོལ། །གཅིག་ཤེས་པས་ནི་ཀུན་གྲོལ་ཕྱིར། །གཉིས་དང་གསུམ་གྱི་གྲངས་མཐའ་ཟད། །རྟོག་ཅིང་འཛིན་པའི་ཡུལ་མི་སྣང་། །འགྱུ་དང་འཛིན་པ་ཡེ་ནས་སྟོང་། །སྟོང་པའི་དགོངས་པ་གསལ་རྫོགས་པས། །དུ་མའི་གྲངས་མཐའ་ཟད་པའོ། །ཞེས་པ་དང་། ཁྱུང་ཆེན་ལས། ཆོས་ཀུན་སྤྲོས་དང་བྲལ་ཞིང་རྙོག་མེད་པས། །བྱས་མེད་རང་སར་གྲོལ་བའི་གནད་འདི་རབ་ཏུ་ཆེ། །རྒྱུ་འགགས་རྐྱེན་ཡལ་འབྲས་བུ་ཟད་པའི་གནད། །གང་ལ་མ་བརྟེན་གཅིག་གྲོལ་ཀློང་ཉིད་དོ། །སྤྱོད་བྲལ་སྒོམ་དག་བལྟ་རུ་མེད་པའི་དོན། །མ་བཅོས་སྣང་བ་རང་སར་བཞག་པས་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །སྣང་བ་སྣང་ཐོག་ལས་གཞན་དུ་སྤོ་ལག་དང་བཅས་བཅོས་མེད་པར་བཞག་པ་ཙམ་གྱིས་རང་ས་ནས་གྲོལ་བས་ལྟ་སྒོམ་ཟད་སར་སྐྱོལ་བའི་དགོངས་པ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། མ་དག་པ་ཡི་འཁྲུལ་པ་ལ། ། དབང་པོའི་སྒོ་རྣམས་མ་བཅོས་པར། །ཅོག་གིས་བཞག་པ་གནད་ཡིན་ལ། །དེ་ལས་བསྒྱུར་བ་མན་ངག་གོ། །གཟུང་བ་མེད་པའི་སྣང་བ་ལ། །འཛིན་པ་མེད་པའི་སེམས་ཤར་བ། །དཔྱོད་པ་མེད་པའི་མིག་གིས་མཐོང་། །ཆོས་ཉིད་མེད་པའི་ལམ་ནས་དྲངས། །ལྟ་སྒོམ་མེད་པའི་གཞི་ལ་བསྐྱལ། །བྱས་མེད་རྩོལ་བྲལ་འབྲས་བུར་སྨིན། །འདི་ལ་སྣང་མཐའ་མི་གནས་སོ། །ཞེས་སོ། །སྣང་ཐོག་ཏུ་བཞག་དུས་བསྒྱུར་བ་ནི་འདིའི་གནད་གལ་པོ་ཆེ་སྟེ། གཟུགས་སྣང་གི་སྟེང་དུ་ཤེས་པ་ཤར་དུས་དེ་ཀ་ལ་གཏད་ན་ཡང་ན་ཞི་གནས་ལྟེངས་སོ། །ཡང་ན་རྟོགས་པ་འཕྲོ་རྒོད་གང་རུང་ཞིག་ལས་མི་འདའ་བས་འདིར་དེ་དུས་ཀྱི་རིག་པ་རྗེན་པ་དེ་ངོས་བཟུང་ནས་དེའི་ངང་དུ་བསྒྱུར་བའོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ནི། གྲོལ་ལུགས་བཞི་གནད་བཞི་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། རང་རིག་རྟོག་པ་ཀུན་བྲལ་བས། །གྲོལ་ལུགས་བཞི་དང་བཅས་པའོ། །གནད་བཞི་གྲོལ་བའི་གདེང་གིས་ནི། །འཁོར་དང་མྱ་ངན་འདས་པའི་གནས། །མ་བྱུང་བྱས་པ་མེད་པས་ན། །གཞི་དང་རྩ་བ་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་དང་། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རང་སེམས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། །གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སོང་བ་མེད། །གང་གིས་བཅིངས་བཀྲོལ་མེད་པའི་སེམས། །གཞི་ནས་རྫོགས་པས་འགྲོ་འོང་མེད། །བརྟགས་པས་མ་རྙེད་རྒྱུ་མཚན་མེད། ། གཞི་རྩ་མེད་པས་སྟེང་གསལ་གནས། །རང་གསལ་གནས་པའི་སེམས་དེ་ནི། །གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ཕྱོགས་རིས་མེད། །དུས་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ལྟོས་གཞི་མེད། །འབད་མེད་གྲོལ་བས་བརྩོན་འགྲུས་མེད། །གདེང་གིས་གྲོལ་བས་འབད་རྩོལ་མེད། །དེ་ལ་གདེང་གིས་གྲོལ་བ་བཤད། །ཡེ་ནས་གྲོལ་བས་བསྐྱར
Chinese
解脱。一旦知晓，则一切解脱。二和三的数目穷尽。分别和执着的对境不显现。动摇和执着本来空。空性的见解明澈圆满，众多的数目穷尽。如是说。琼钦中说：诸法皆离戏论且无垢染，无为自解脱之要诀极为殊胜。因断缘灭果尽之要诀，不依赖任何事物，一解脱即是空性。离行禅定，无可见之义。不作修饰，将显现安住于自性而解脱。如是说。将显现不加改变地安住于显现之上，仅此便从自性中解脱，因此将见修行持引向穷尽之处的见解。塔尔久尔中说：对于不净的错乱， 不改变感官之门，安住于当下是关键，从那之上转变是口诀。于无所取的显现上，生起无执着的觉性。以无分别的眼睛看见，从无自性的道上引导。送往无见修的基础，无为离勤而成熟为果。于此显现边际不住留。如是说。于显现上安住时，转变是此处的关键，非常重要。在色相显现之上，当觉性生起时，若安住于彼，则要么是止住，要么是觉性散乱或昏沉，不会超出任何一种。因此，在此要认识到彼时赤裸的觉性，并转变到那种状态中。第二，分类是：解脱的方式有四种，伴随着四种要诀。塔尔久尔中说：自明觉性远离一切分别，因此具有四种解脱的方式。凭借四种要诀解脱的把握，轮回和涅槃的处所，由于未生无作，因此无有基础和根本。如是说。详细解释其含义是：又是那部经中说：所谓自心解脱，不是从一处到另一处。无有束缚和解脱的心，从基础圆满故无有来去。不经寻觅故无有理由。 无有基础和根本故上方清明安住。安住于自明的彼心，以要诀解脱故无有偏袒。以时间解脱故无有依赖。无勤解脱故无有精进。以把握解脱故无有勤作。于此宣说以把握解脱。本来解脱故无需重
English
Liberation. Once one knows, then all are liberated. The limit of the numbers two and three is exhausted. The object of conception and grasping does not appear. Agitation and grasping are primordially empty. Because the view of emptiness is clear and complete, the limit of many numbers is exhausted. Thus it is said. In the Great Garuda it says: All dharmas are free from elaboration and without impurity, the key to effortless self-liberation is extremely profound. The key to the cessation of cause, the disappearance of conditions, and the exhaustion of result, is that without relying on anything, one liberation is the expanse itself. The meaning of being free from conduct, pure meditation, and without anything to see, is that liberation comes from leaving appearances uncorrected in their own place. Thus it is said. The view is to leave appearances as they are, without moving or altering them, and by simply doing that, one is liberated from one's own ground, thus leading the view and meditation to exhaustion. In Thalgyur it says: For the confusion of impurity, Without altering the doors of the senses, leaving them as they are is the key, and transforming from that is the instruction. In the appearance without grasping, the mind without clinging arises. Seen with the eye without judgment, guided from the path without inherent existence. Delivered to the ground without view or meditation, ripened into fruit without effort or exertion. Here, the limit of appearances does not abide. Thus it is said. Transforming while abiding in appearance is the key here, it is very important. When awareness arises on top of the appearance of form, if you fixate on that, then it will either be calm abiding or some kind of scattered or dull awareness. Therefore, here, recognize that naked awareness at that time and transform into that state. Second, the classification is: there are four ways of liberation, accompanied by four key points. In Thalgyur it says: Because self-awareness is free from all conceptions, it has four ways of liberation. With the confidence of liberation through the four key points, the place of samsara and nirvana, because it is unborn and unmade, there is no basis or root. Thus it is said. Explaining its meaning in detail: Again, in that very text it says: What is called liberation of one's own mind is not going from one place to another. The mind that is without bondage or liberation, is complete from the ground, so there is no coming or going. Because it is not found by searching, there is no reason. Because there is no basis or root, the top is clear and abides. That mind that abides in self-clarity, because it is liberated by the key point, there is no bias. Because it is liberated by time, there is no dependence. Because it is liberated effortlessly, there is no diligence. Because it is liberated with confidence, there is no effort. Here, liberation with confidence is explained. Because it is primordially liberated, there is no need to re-
Tibetan
་གཞི་མེད། །རང་གིས་གྲོལ་བས་གཉེན་པོ་མེད། །ཅེར་གྱིས་གྲོལ་བས་མཐོང་སར་ཡལ། །ཡོངས་སུ་གྲོལ་བས་འབད་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་རིག་པ་རྗེན་པར་མཐོང་བའི་གནད་ཀྱིས་གྲོལ་བ་དང་། སྔ་ཕྱི་རིས་མེད་གཅིག་པར་དུས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་དང་། རང་གཞག་འབད་རྩོལ་མེད་པར་གྲོལ་བ་གསུམ་ནི་མཐའ་གྲོལ་གྱི་དོན་ཡིན་ལ། གདེང་གིས་གྲོལ་བ་བཞི་དང་བཅས་ན་ལྔར་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །རིག་པ་རྗེན་པ་ཡེ་ནས་བཅིངས་གྲོལ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་གྲོལ་ཞེས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དེ་དོན་ལ་བཅིངས་པ་མེད་པས་གྲོལ་བ་མཚན་ཉིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱུང་ཆེན་ལས། རང་སྣང་དོན་དེ་གང་ལ་བཞིན་གསལ་བ། །བསྒྱུར་བ་མེད་ཅིང་མ་རྙོག་སུས་མ་འཕྲོགས། །ཡེ་ཤེས་དངོས་ཏེ་གཅིག་དང་ཐ་དད་མེད། །གཞི་མེད་ལམ་ཟད་འབྲས་བུ་ཡོད་མ་མྱོང་། །མཐོང་ཐོས་ལྟར་སྣང་གཅིག་གིས་གང་གྲོལ་བ། །མ་བཙལ་སུས་མི་རྙེད་པ་ཀུན་གྱི་སྙིང་ལ་གནས། །ཡེ་ནས་ཡོད་ཅིང་བལྟས་ཤིང་མཐོང་ལས་འདས། །དེ་ཉིད་རང་དེ་མ་བཅོས་ཐོག་མའི་ངང་། །རྒྱུ་སྟོང་རྐྱེན་ཡལ་ངོ་བོ་འདུས་མ་བྱས། །བྱ་ བྱེད་སྤྱོད་དང་འཛིན་པའི་མཐའ་ལས་འདས། །རིག་པས་བྱུང་དང་སོ་སོས་གོང་བསྒྱུར་བ། །གནས་ཐབས་ཉིད་དེ་དེ་ལས་བཅོས་མི་དགོས། །རྩོལ་མེད་བཙལ་མི་དགོས་ཏེ་བྱུང་ཁུངས་ཀུན་གྱི་དངོས། །རང་དག་དྲི་མའི་ཆོས་ནི་བཅས་ཤིང་བྱེད། །འབད་འགགས་རྩོལ་བ་བྲལ་བར་ངས་རིག་སྟེ། །ལྷག་པར་གྲོལ་དང་མ་གྲོལ་འདུག་གམ་ཅི། །གང་ལ་སྲིད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཁྱབ་གདལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཡུལ་དང་ཤེས་པར་འཆིང་བའི་རྒྱ་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པ་རང་ཡན་དུ་བཞག་པས་གྲོལ་བ་འདི་ནི་གནད་གཞན་ལས་འཕགས་ཏེ། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། གང་གིས་མ་བསླད་རང་རིག་གྲོལ་བའི་གནད། །ལུས་དང་སེམས་དང་ཉོན་མོངས་རང་གི་ཆོས། །མི་ཤེས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་སྣང་ཡང་། །མ་བཞག་མ་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་རང་རིག་པ། །ཡེ་ནས་རང་གྲོལ་སུས་ཀྱང་བཀྲོལ་བ་མེད། །མ་བཅོས་རང་སར་བཞག་པས་འབད་ཅི་དགོས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་མདོར་བསྟན། རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད། དཔེ་དོན་ངེས་པས་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རིག་པ་ཟང་ཐལ་རྗེན་པའི་ཆོས་སྐུ་ནི་ལྡོག་ཆོས་ལྔ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོངས་གྲོལ་གྱི་ཆིངས་ལྔར་བཤད་དེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། འགག་པ་མེད་པའི་རིག་པ་ལ། །འཁྲུལ་རྒྱུ་མེད་པས་ལྡོག་པ་མེད། །ཡེ་གྲོལ་ཡིན་པས་གཏན་ནས་འཕགས། །རང་གྲོལ་ཡིན་ པས་ཡུལ་རྐྱེན་ཟད། །
Chinese
无基。自解脱故无对治。直视解脱故于所见处消失。完全解脱故无勤作。如是说。彼亦以赤裸见自明之要诀而解脱，以前后无别一体之时而解脱，以自住无勤作而解脱三者，乃是穷尽解脱之义。加上以定解而解脱四者，则归摄为五。赤裸自明，于本初无系缚解脱之体性上，安立解脱之名言，然就意义而言，因无系缚，故无自性之解脱存在，如雄鹰大鹏云：自显现之义于何处，如实明了。无有转变亦无混浊，无人能夺。乃是实相之智慧，无一亦无异。无基、道尽、未曾有果。见闻如幻象，一者即能解脱。无需寻觅，无人不于众生心髓中得见。本初即有，超越观看与见。彼即是自性，无造作之初始状态。因空、缘灭、体性无为。超越能作、所作、行持与执取之边。由觉性生起，各自向上转变。安住之方便即是彼，无需于彼上改造。无勤无需寻觅，乃是众生一切生起处之实相。自净，垢染之法乃是安立与造作。我已证悟离于努力、止息、勤作。更何况解脱与未解脱安住于何处？于何处存在？乃是智慧之遍布广大。如是说。彼亦是孩童们于境与识上束缚之枷锁上，瑜伽士将识安住于自如状态而解脱，此乃胜于其他要诀，又如彼云：何者未曾错乱，自明解脱之要诀。身与心及烦恼，乃是自性之法。不识之孩童们虽显现为系缚之因，然不作意不改造，瑜伽士之自明。本初即是自解脱，无人能解脱。不改造安住于自处，何需努力。如是说。第二、于差别之分类上宣说，有三：总说体性。广说自性。以譬喻与意义确定而归摄意义。初者是：觉性通透赤裸之法身，乃是观待五种还灭之法，而宣说五种完全解脱之系缚，如摩尼宝珠鬘云：于无有止息之觉性上。因无有错乱之因故无有还灭。因是本初解脱故，究竟超胜。因是自解脱 故，境缘穷尽。
English
No basis. Because of self-liberation, there is no antidote. Because of staring liberation, it disappears in the place of seeing. Because of complete liberation, there is no effort. Thus it is said. Moreover, liberation through the key point of seeing awareness nakedly, liberation through time as the unity of before and after without distinction, and liberation through self-abiding without effort are the three meanings of ultimate liberation. Together with the four liberations through conviction, they are included in five. Naked awareness, the essence of which is without bondage or liberation from the beginning, is given the name liberation, but in terms of meaning, because there is no bondage, there is no liberation with characteristics. As the Great Garuda says: The meaning of self-appearance is clear in what place. There is no transformation and no turbidity, and no one can steal it. It is the actual wisdom, neither one nor different. No basis, exhaustion of the path, and no experience of fruit. Whatever is liberated by one appearance of seeing and hearing is not sought, and no one can find it in the heart of all beings. It has existed from the beginning and transcends seeing and seeing. That itself is the original state of non-fabrication. Cause is empty, condition is gone, and essence is uncompounded. Transcends the extremes of action, agent, behavior, and grasping. What arises from awareness and transforms each other upward. The means of abiding is itself, and there is no need to modify it from that. Effortless and without the need to seek, it is the reality of all sources of arising. Self-purifying, the laws of defilement are established and made. I have realized that it is free from effort, cessation, and exertion. Moreover, where do liberation and non-liberation abide? Where does it exist? It is the pervasive expanse of wisdom. Thus it is said. Moreover, on the very fetters that bind children to objects and consciousness, the yogi liberates by placing consciousness in a state of self-reliance, which is superior to other key points. Again, as it says: What is not corrupted, the key point of self-awareness liberation. Body, mind, and afflictions are the nature of self. Although they appear as causes of bondage to ignorant children, the yogi's self-awareness is without intention and without fabrication. It is self-liberated from the beginning, and no one can liberate it. By abiding in its own place without fabrication, what need is there for effort? Thus it is said. Secondly, in the explanation of specific categories, there are three: Briefly stating the essence. Explaining the nature in detail. Gathering the meaning by determining the example and meaning. The first is: The Dharmakaya of clear and naked awareness is explained as the five bonds of complete liberation in relation to the five reversing dharmas. As the Garland of Pearls says: On the awareness that has no cessation. Because there is no cause of confusion, there is no reversal. Because it is primordially liberated, it is ultimately superior. Because it is self-liberated, the object condition is exhausted.