Tibetan
ང་བྱ་སྤོང་བ་སྟེ། སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས། སྣང་དང་མི་སྣང་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རང་བཞིན་མེད་པར་སུས་ཤེས་པ། །འདི་ནི་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང་། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཤེས་རབ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། །མཁས་པ་ཚིག་འཇུག་གཞི་མ་སྡུད། །ཉོན་མོངས་ལས་དང་བག་ཆགས་སྲེག །སྨིན་བྱེད་འཁོར་འདས་སྲོག་གཅོད་པའོ། །ཞེས་ སོ། །དབྱེ་བ་ནི་ལྔ་སྟེ། གཞི་གནས་རང་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་ལ། སྣང་བ་ཅེར་འཛིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དབྱིངས་རིག་ཐད་ཀར་རྟོགས་པ། དྲན་པ་འགག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཉམ་གཞག་ཏུ་གསལ་དྭངས་ཕྱེད་པ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ། འཇུག་བྱེད་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་མཚམས་ཕྱེད་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལས། དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། །གཞི་གནས་རང་བྱུང་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །ལུས་སོགས་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་རྣམས་བྱེད། །སྣང་བ་ཅེར་འཛིན་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །དབྱིངས་དང་རིག་པའི་དྲན་པ་འཛིན། །དྲན་པ་འགག་མེད་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །ཤེས་པ་རྩེ་གཅིག་ཡུལ་རྣམས་སྡུད། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འབྱེད། །འཇུག་བྱེད་རྣམ་གསུམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །རང་བཞིན་བར་དོར་གཏན་ལ་འབེབས། །ཞེས་སོ། །རྟེན་ནི། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལ་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་བྱེད་དུ་བརྟེན་ལ། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་ཆོས་སུ་ངོ་བོ་གཅིག་པར་བརྟེན་པ་སྟེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཤེས་རབ་རང་བྱུང་བརྟེན་པ་ནི། །ཚིག་དང་ཡིན་མིན་རྟོག་པ་དང་། །གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་ལྟ་སྒོམ་དང་། །ཆོས་ཉིད་ལ་ནི་བརྟེན་པའོ། །ཞེས་སོ། །སྒོ་ནི། དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས། འཆར་བྱེད་སྒོ་ནི་དབང་པོ་ལྔ། །ཁྱད་པར་སྣ་ ནས་འཆར་བར་བྱེད། །དེ་རྟགས་མཚན་མོའི་དུས་ཉིད་དུ། །གློ་དང་སྦྲིད་པ་དྲག་པོ་དང་། །ཤིན་ཏུ་གློ་དྲག་བུས་པའི་ཚེ། །དམར་ལ་དྭངས་པའི་འོད་ཟེར་ནི། །མེ་སྟག་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཕྲོ། །དེ་ཡི་ཚད་དང་རྟགས་དེ་ཡིས། །འཆར་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ངོས་ཟིན། །ཞེས་སོ། །ཤེས་རབ་དངོས་ནི་ཤེས་པས་ཡུལ་རིག་ཀྱང་རྟོག་པར་མ་སྐྱེས་པའི་གསལ་བ་དེ་ལ་ངོས་བཟུང་ནས་སྒོ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དྭངས་པ་ལྔ་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ། །དབང་ཤེས་རྟོག་བྲལ་དེ་ཉིད་སེམས་ཡིན་ཀྱང་དེའི་ནང་ན་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་གསལ་རིག་རྟོག་མེད་གང་ལའང་མི་འཛིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ངོས
Chinese
我舍弃鸟行，从明灯燃起中，显现与不显现的一切法，谁能知晓其无自性？这就是它的特征。如《中观论》所说：智慧的特征是，智者不收集词句的根本，焚烧烦恼、业和习气，断绝成熟、轮回和涅槃的命根。如是。分类有五种：根本安住的自生智慧作为一切法的所依；显现直取的智慧直接证悟法界和觉性；忆念无断的智慧在等持中区分明晰；个别辨识的智慧了知总相和自相；行持三者的智慧区分闻思修的界限。如前者所说：分类有五种，根本安住自生智慧，作为身体等法的所依；显现直取智慧，执持法界和觉性的忆念；忆念无断智慧，收集意识专注的对境；个别辨识智慧，区分总相和自相；行持三者智慧，确定自性和中阴。如是。所依是：以显有轮回涅槃所摄的一切法和各自的自相，作为所知和能知的所依；与自生智慧具有，并作为具有法的本体一味而依止。如《中观论》所说：智慧自生所依是，词句和是与非的分别，宗派和见修，以及法性。如是。门是：五根。如《明灯燃起》所说：显现之门是五根，从各种差别中显现。那是夜晚时的征兆，在剧烈的咳嗽和麻木，以及非常剧烈的咳嗽和喘息时，红色而清澈的光芒，如火星般闪耀。以它的量度和那个征兆，确认显现的门。如是。真实的智慧是以意识觉知对境，但未生起分别的明晰，在此基础上，五根生起无分别的清净五识。虽然无分别的根识本身就是心，但在其中，自生智慧的部分，即明晰、觉性和无分别，不执着于任何事物，这就是要认识的。
English
I abandon the bird's flight. From the burning lamp, all phenomena, visible and invisible, who knows they are without inherent existence? This is its characteristic. As it is said in the Madhyamaka: The characteristic of wisdom is that the wise do not gather the root of words, burn afflictions, karma, and habitual tendencies, and cut off the life force of maturation, samsara, and nirvana. Thus it is. There are five divisions: the wisdom of the fundamental abiding self-arising acts as the basis for all phenomena; the wisdom of directly grasping appearances directly realizes the expanse and awareness; the wisdom of uninterrupted mindfulness distinguishes clarity in equipoise; the wisdom of individual discrimination knows the general and specific characteristics; the wisdom of the three practices distinguishes the boundaries of hearing, thinking, and meditating. As the former says: There are five kinds of divisions, the fundamental abiding self-arising wisdom, acts as the basis for the body and other phenomena; the wisdom of directly grasping appearances, holds the mindfulness of the expanse and awareness; the wisdom of uninterrupted mindfulness, gathers the objects of single-pointed consciousness; the wisdom of individual discrimination, distinguishes the general and specific characteristics; the wisdom of the three practices, establishes the nature and bardo. Thus it is. The support is: all phenomena encompassed by existence, samsara, and nirvana, and their respective characteristics, rely on the knowable and the knower; and rely on the self-arising wisdom as being possessed and as being of one essence with the possessed dharma. As it is said in the Madhyamaka: The support of self-arising wisdom is, words and the discrimination of yes and no, tenets and views and meditation, and reliance on the nature of reality. Thus it is. The doors are: the five senses. As it is said in "The Lamp That Illuminates": The doors of manifestation are the five senses, manifesting from various differences. That is a sign at night, during severe coughing and numbness, and when coughing and wheezing very severely, a red and clear light, shines like sparks. By its measure and that sign, recognize the door of manifestation. Thus it is. Actual wisdom is the clarity in which consciousness cognizes objects, but without arising conceptualization, and on this basis, the five senses give rise to the five pure consciousnesses without conceptualization. Although the non-conceptual sense consciousness itself is mind, within it, the part of self-arising wisdom, which is clear, aware, and non-conceptual, does not cling to anything, and that is what is to be recognized.
Tibetan
་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཤེས་པའི་རང་དུས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ཡོད་པ་དེ་འདིར་ངོས་གཟུང་གི། རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལ་མི་འདོད་པས་གནད་འདི་གལ་ཆེ་བར་ཡོད་དོ། །ཡུལ་ནི། རང་ངོའི་ཡུལ་རིག་པ་འཇུག་ཡུལ་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཤེས་རབ་ཡུལ་ནི་ཚིག་དང་དོན། །ཚིག་དོན་འབྲེལ་བར་འདོད་པ་ཡི། །མཚོན་པས་ཤེས་དང་བརྗོད་པས་སོ། །མཚོན་པ་དཔེ་དང་བརྡ་མཚོན་དང་། །ཚིག་གིས་མཚོན་པ་མཐའ་མར་བརྗོད། །བརྗོད་པས་ཤེས་པ་ཐ་སྙད་དང་། །ངོ་སྤྲད་པ་དང་འཁྲིད་པ་དང་། །ལ་བཟླ་ཤན་འབྱེད་དག་གིས་སོ། །ཞེས་སོ། །གནས་ནི། ངོ་བོ་སྙིང་གའི་འོད་རྩ་བཞི་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་རྩལ་ཟེར་གདངས་ཀྱི་མ་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ ན་གནས་པས་ལུས་ལ་ཁྱབ་སྟེ། གང་དུ་རེག་ཀྱང་ཤེས་པས་ཚོར་བ་དེས་ཤེས་ལ་རླུང་གི་རྟ་ལ་ཞོན་པས་རང་རྩལ་རྩ་འདབ་འགར་འཐུམས་དུས་ཤེས་པ་རྨུགས་ཤིང་མི་གསལ་ལ་རྩ་ཟང་ཐལ་དུ་རང་རྩལ་ཚུད་དུས་ཤེས་པ་གསལ་ལ་ངར་ཆེ་བ་སྟེ། མདོར་ན་ངོ་བོ་སྙིང་དང་རྩལ་རྩ་རྣམས་ན་རླུང་གི་རྟ་ལ་ཞོན་ནས་རྒྱུ་སྟེ། སྒྲོན་མ་འབར་བ་ལས། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྩ་བཞི་ན། །འགྱུ་དང་འགུལ་དང་འཕྲིག་པ་དང་། །ཡང་ཞིང་བསྐྱོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ། །ཙིཏྟའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་དུ་འཁོར། །དྭངས་མ་ཤེས་པའི་བཅུད་རྣམས་ནི། །མེ་སྟག་ཡར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ། །ལྔ་བཞི་ལས་ཀྱི་རླུང་དང་བཅས། །ཤེས་པ་གསལ་གསལ་རིག་རིག་པོ། །ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ། །རོ་མ་རྐྱང་མ་ཀུན་འདར་མ། །ཤེལ་བུག་ཁོག་པ་སྟོང་པའི་ནང་། །གསལ་བ་ཤེས་རབ་ཆེན་པོར་བཞུགས། །མིང་གཞི་འདུས་པའི་ཡེ་གདངས་སུ། །ཐམས་ཅད་འབྱེད་པའི་ངོ་བོར་ནི། །ཡེ་ནས་ལུས་ཀྱི་ཆ་ལ་གནས། །སྐབས་སུ་རླུང་གིས་རང་གཟུང་བས། །ཤེས་པ་དྲན་མེད་རྨུགས་པར་ཡང་། །ཤེས་རབ་རྩལ་རྣམས་རྒྱས་འཐུམས་པས། །གསལ་བའི་ཆ་མེད་རྨུགས་པར་འགྱུར། །རླུང་གིས་ཤེས་རབ་རྩལ་བསྐྱེད་ཚེ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་། །ཡིད་ལ་དྲན་ཞིང་གསལ་བར་འཆར། །གསལ་དང་མི་གསལ་རྩལ་རྣམས་ནི། །རླུང་གི་གཡོ་འགུལ་ཉིད་ལས་འབྱུང་། །ལུས་དཀྱིལ་རྩ་ནང་གནས་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཚད་ནི། ཤེས་རབ་ལྔ་པོ་དེས་ རང་རང་གི་འཇུག་ཡུལ་ལ་ཞུགས་པས་གདེང་ཚད་དུ་ལོངས་པའི་ཚད་དུ་ཕྱིན་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིདལས། གཞི་གནས་ཤེས་རབ་རང་བྱུང་ཚད། །ཆོས་ཀུན་མཉམ་པའི་ཉམས་སྐྱེས་ན། །ཤེས་པ་བརྟན་པའི་གདེང་རྙེད་ཡིན། །དེ་ཉིད་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར། །རྟག་
Chinese
应当执持。同样，闻思修的智慧在自身时机成熟时，其中存在的智慧成分，在此处予以确认。由于不希望被分别念所涵盖，因此这一点至关重要。所缘：自性的所缘，即能认知的对境，一切法与法性。如《现观庄严论》中说：智慧之境乃词与义，词义相关彼所欲，以诠示知以言说，诠示譬喻与表诠，词诠最终以言说，言说知者名言及，辨认指示与引导，分析抉择等是也。处所：其自性存在于心间的四条明点脉和智慧的自性光芒的所有根本之中，遍布全身。无论触及何处，都能通过觉知来感知，这是因为智慧骑乘于风的骏马上。当自性被脉瓣包裹时，智慧变得昏暗而不清晰；当脉络畅通无阻，自性融入时，智慧变得清晰而强烈。简而言之，其自性在于心，而其作用则在于脉络之中，骑乘于风的骏马上运行。如《灯燃论》中说：生起之四脉中，流动与摇动及颤动，轻盈运行之自性中，心之坛城即于此运转。清净智慧之精华，如火星上升之相，具五四业之风，觉知清晰明了，智慧之自性中，毛孔单根皆颤动，玻璃空洞之中，光明大智慧安住。名基汇聚之本音中，一切分别之体性，本即存在于身之分。有时风执持自身，智慧昏厥无忆念，智慧作用皆增长，光明之分灭转昏，风生智慧之作用时，昔未闻之诸法亦，忆念心中显现明，明与不明诸作用，风之动摇所生起，身中脉内安住也。如是说。量：五种智慧融入各自的对境，达到充分的程度，即为量的究竟。又如彼论中说：基位智慧自生量，诸法平等之体验生，智慧稳固得定解，彼即不变为常
English
It should be held. Similarly, the wisdom of hearing, thinking, and meditating, when its own time is ripe, the element of wisdom that exists within it is identified here. Since it is not desired to be encompassed by conceptual mind, this point is crucial. Object: The object of self-nature, that is, the object that can be cognized, all dharmas and the nature of dharmas. As it says in the *Madhyamakāvatāra*: The object of wisdom is words and meanings, Those who desire the connection of words and meanings, Know by indication and speak by words, Indication is metaphor and symbol, Words indicate ultimately by speech, Speech knows the terms and, Identification, instruction, and, Repetition, analysis, and discernment. Location: Its essence resides within the four light channels of the heart and all the roots of the self-radiance of wisdom, pervading the body. Wherever it touches, it can be felt through awareness, because wisdom rides on the horse of wind. When self-nature is wrapped in the petals of the channels, wisdom becomes dim and unclear; when the channels are unobstructed and self-nature is integrated, wisdom becomes clear and intense. In short, its essence is in the heart, and its function is in the channels, running on the horse of wind. As it says in the *Lamp Burning Treatise*: In the four channels that generate, Flowing, moving, and trembling, In the nature of lightness and movement, The mandala of citta itself revolves. The essence of pure wisdom, Like the appearance of sparks rising, With the winds of the five and four actions, Awareness is clear and distinct, In the nature of all wisdoms, Pores and single roots all tremble, Inside the empty cavity of glass, Clear great wisdom dwells. In the primordial sound of the assembled base, In the nature of distinguishing all, It has always resided in the part of the body. Sometimes, when the wind grasps itself, Awareness faints and becomes unconscious, All the functions of wisdom increase, The element of clarity disappears and becomes unconscious, When the wind generates the function of wisdom, Even the dharmas that were not heard before, Are remembered in the mind and appear clearly, Clear and unclear functions, Arise from the movement of the wind, It resides within the channels in the center of the body. So it is said. Measure: When the five wisdoms merge into their respective objects and reach the point of full measure, that is the ultimate measure. Again, as it says in that treatise: The measure of self-born wisdom at the base, When the experience of equality of all dharmas arises, Wisdom finds stable conviction, That itself does not change, Always.