Tibetan
བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཐུགས་རྗེའི་རྩལ་གཡོས་ཏེ། ཡུལ་ལ་ཤར་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྩལ་ལས་ཤར་བའི་རོལ་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་ན་སྲིད་པར་འཇུག་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་རང་བཞིན་འཁོར་བའི་རང་ངོ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བྱེད་ལས་ཀྱང་། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ནས་ཤེས། །ཡུལ་ལ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །ཡུལ་ལས་བྱུང་བས་རང་བྱུང་མིན། །ཞེས་སོ། །ཐུན་མོང་གི་ཐེག་པ་ལས་ཀྱང་། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པའི། །སྒྲོ་བཏགས་རྣམ་པ་ཅན་རྟོག་ཡིན། །ཞེས་བདེན་གཉིས་ལས་བཤད་པ་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་ གླང་པོས་ཀྱང་། རྣམ་རྟོག་མ་རིག་ཆེན་པོ་སྟེ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ལྷུང་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྔམས་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟ་བུའི་འདོད་པ་ཐོས་པར་ཡང་མི་བྱ་ན། རྗེས་སུ་ཕྱོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་སོ། །འདིར་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ལེགས་པར་བཤད་པ་ནི། འདིར་ནི་གདོད་ནས་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །དོན་དམ་དབྱིངས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བདེན་པ་ནི། །སྨྲ་བསམ་འདས་པས་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ངང་གིས་མི་གཡོ་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཞིང་། །འགྱུ་འཕྲོའི་སྤྲོས་དང་ཡེ་ནས་བྲལ་བ་ལ། །ངོ་བོ་ཞེས་བརྗོད་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་འདྲ། །དེ་ཡི་རྩལ་ནི་འཆར་ཚུལ་མ་འགགས་པའི། །རིག་པ་ཟང་ཐལ་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་དང་བྲལ། །སལ་གྱིས་གསལ་ཡང་གཟུང་འཛིན་མེད་པ་ཡིན། །རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་རིག་པ་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཤེལ་གོང་དག་པ་ལྟ་བུ་ཡུལ་ལ་མི་དཔྱོད་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། འཆར་གཞིའི་ཆར་གནས་ཀྱང་། རང་ངོ་ལ་ཤར་དང་མ་ཤར་མེད་པས་རང་གསལ་དུ་ལྷག་གེ། སྟོང་པར་ཟང་ངེ་། ཀ་དག་ཏུ་སངས་སེ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངང་ལས་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་བའི་ཆ་དེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་སྟེ། ཤར་བ་དེའི་རང་ངོ་རྗེན་སངས་སེ་བ་དེ་རིག་ཆ་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་པས། ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ངོ་སྤྲད་ལ་མ་འཕྲོད་པ་ཀུན་ཤར་ཐོག་དེར་གློད་པ་ལ་ལྟ་བར་ངོས་ འཛིན་ཏེ། རྟོག་པ་ཉིང་འཁྲུལ་ཞེས་བྱ་བའི་གནད་མ་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤར་དུས་ནས་ཤར་ས་ཤར་མཁན་མེད་པའི་རིག་པ་རྗེན་སངས་སེ་བ་དེ་ཐུགས་རྗེ་འཆར་ཚུལ་མ་འགགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གནས་པ་དེ་ངོས་བཟུང་བས། རྩ་བ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེ
Chinese
从生起的智慧中，慈悲的力量涌动，对于显现于境的觉性，称之为力量显现的游舞。但它不是自生智慧，因为它随境的有无而动，若不以方便摄持，则会成为引入轮回的业和烦恼，并且其分别念和思辨的自性，并未超出轮回的本性。在《普作续》中也说：“自生智慧本来知，于境分别之智慧，由境所生非自生。”共同乘中也说：“心与心所三界之，增益假立皆是分别念。”这是从二谛的角度说的。法称论师也说：“分别念是大无明，是堕入轮回大海之因。”因为这与上述说法相违背，所以错误地认为分别念非常可怕。像这样的观点，听都不要听，更何况是随顺呢？那么，这里的自生智慧是什么呢？下面详细解释：此处乃是本初清净之菩提心，胜义法界之法性真谛，是言思超绝之般若波罗蜜多，自性不迁光明朗然，本离迁动戏论之本体，名为体性犹如日之精要。其力乃是显现方式无有止息之觉性，通彻明朗远离分别与思辨，虽极明澈然无能取与所取。自生智慧即是觉性空明离戏，犹如清净之水晶球，是不缘于境而生起的体性。即使在显现的基础上，由于自性中无有显现与未显现，所以会自然明朗，空性中空荡荡，原始清净中清醒醒。从那样的状态中，显现出各种各样的部分，那就是能取所取的戏论。显现的本性赤裸裸、清醒醒的状态，就安住于觉性智慧中。因为不是缘于境的分别念，所以称为自生智慧。在此，不契合窍诀的人，都认为在一切显现的当下放松就是见解，这是因为没有理解名为“分别念是根本错谬”的要点。从显现之时起，没有显现处、没有显现者的觉性，赤裸裸、清醒醒的状态，安住于慈悲显现方式无有止息的智慧中，认识到这一点，就是抓住了根本自生智
English
From the arising of wisdom, the power of compassion stirs, and that awareness which dawns upon an object is called the play of the arising of power. But it is not self-arisen wisdom, because it follows after the presence or absence of an object, and if it is not grasped by skillful means, it becomes the karma and afflictions that lead into samsara, and because its nature of conceptualization and analysis does not transcend the intrinsic nature of samsara. In the Kunje Gyalpo Tantra, it also says, "Self-arisen wisdom is known from the beginning, but the wisdom that conceptualizes objects is not self-arisen because it arises from objects." In the common vehicle, it is also said, "Mind and mental factors of the three realms are conceptualizations with imputed aspects." This is explained from the perspective of the two truths. Dharmakirti also said, "Conceptualization is the great ignorance, it is what causes one to fall into the ocean of samsara." Because it appears to contradict the above statements, it is very frightening to wrongly think that conceptualization is terrible. One should not even listen to such views, let alone follow them. So, what is this self-arisen wisdom? It is well explained as follows: Here, it is the primordially pure bodhicitta, the truth of the dharmata of ultimate reality, the prajnaparamita that transcends words and thoughts, naturally unmoving, luminous in its essence, and primordially free from the elaborations of movement and radiation. Its essence is called the essence, like the essence of the sun. Its power is the unobstructed manifestation of awareness, utterly clear, free from both conceptualization and analysis, clearly lucid, yet without grasping or being grasped. Self-arisen wisdom is awareness, empty and clear, free from elaboration, like a pure crystal ball, the nature that arises without judging objects. Even on the basis of manifestation, because there is no manifestation or non-manifestation in its own nature, it remains naturally clear, empty in emptiness, and wide awake in primordial purity. From that state, the various aspects that manifest are the elaborations of grasping and being grasped. The naked, wide-awake nature of that manifestation abides as the wisdom of awareness. Because it is not conceptualization of objects, it is called self-arisen wisdom. Here, those who do not understand the key point of what is called 'conceptualization is the root of error' mistake relaxing into whatever arises as the view. From the moment of arising, the awareness that has no place of arising and no ariser is naked and wide awake, and that abides as the wisdom of the unobstructed manifestation of compassion. Recognizing that is grasping the root self-arisen wisdom.