Tibetan
སུམ་དགེ་ཚོགས་ཏེ། །དམ་པ་བསྟེན་ཞིང་སྙིང་པོའི་དོན་བསྒྲུབ་འཚལ། །འཆི་བའི་དུས་དང་བར་དོའི་འཕྲང་ལ་སྐྱབས་དང་དཔུང་ གཉེན་ནི་བླ་མ་དམ་པ་སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། དཀོན་མཆོག་དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གསུམ། ཡི་དམ་དམ་པ་ཞི་ཁྲོ་ལ་སོགས་དཀྱིལ་འཁོར་དང་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས་ཏེ། ལམ་སྣ་འདྲེན་ཅིང་བར་ཆད་སེལ་བས་བདེ་ཆེན་ཐར་པའི་གོ་འཕང་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ད་ལྟ་ཉིད་ནས་དམ་པ་དེ་གསུམ་བསྟེན་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་འབད་དོ། །དེ་ཡང་བསྟེན་པས་བསྟོངས་ངེས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་པས་བླ་མ་དམ་པ་དང་འབྲལ་མེད་དུ་བསྟེན་དགོས། སྐྱབས་གནས་ཀྱིས་བསྟོངས་ངེས་པ་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས། སོ་ནམ་གྱིས་བསྟོངས་ངེས་པ་ཆོས་སྤྱོད་ཡིན་པས་དགེ་སྦྱོར་ཕྱོགས་མེད་དུ་བྱེད་དགོས། ཡོ་བྱད་ཀྱིས་བསྟོངས་ངེས་པ་ཚོགས་གཉིས་ཡིན་པས་རྒྱུན་དུ་གཡེལ་བ་མེད་པར་བསག་དགོས། གནས་ཁང་གིས་བསྟོངས་ངེས་པ་བསམ་གཏན་ཡིན་པས་ཞི་ལྷག་གི་མཁར་པོ་བརྩིག་དགོས། གྲོགས་ཀྱིས་བསྟོངས་ངེས་པ་ཆོས་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པས་མཆེད་གྲོགས་ལ་གུས་པས་འགྲོགས་དགོས། འབྲས་བུས་བསྟོངས་ངེས་པ་སྐུ་གསུམ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་བརྩོན་པས་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཆོས་ནི་གླིང་དང་གནས་དང་མགོན་དང་བསྟེན་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་གྲང་བས་ཉེན་པ་ལ་མེ་དང་། ཚ་བས་ཉེན་པ་ལ་བསིལ་ཁང་དང་། སྐོམ་པས་ཉེན་པ་ལ་ཆུ་བསིལ་དང་། འགྲོན་པོ་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་ལ་གྲིབ་མ་དང་། ལམ་རིང་པོར་ཞུགས་པ་ལ་བཞོན་པ་དང་། ཉལ་བ་ལ་གནས་མལ་བཟང་པོ་དང་། བཀྲེས་པ་ལ་ཟས་བཟང་པོ་དང་། གདུངས་པ་ལ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་སྟོར་བ་ལ་ས་མཁན་དང་། ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལ་སྨན་པ་དང་། འདམ་དུ་བྱིང་བ་ལ་འཇུ་ཐག་དང་། ཆུ་བོས་ཁྱེར་བ་ལ་གྲུ་གཟིངས་དང་། བརྒལ་བར་དཀའ་བ་ལ་ཟམ་པ་དང་། ཉམ་ང་བ་ལ་འབབ་སྟེགས་དང་། མུན་ཁུང་དུ་སྒྲོན་མེ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་གྲུ་དང་། དབུལ་པོ་ལ་ནོར་དང་། ལས་བྱེད་པ་ལ་གྲོགས་དང་། གཅོད་པ་ལ་ལག་ཆ་དང་། གཡུལ་ངོར་འཇུག་པ་ལ་གོ་ཆ་དང་། འཇིགས་པ་ལ་སྐྱེལ་མ་བཟང་པོ་དང་། འཐབ་པ་ལ་དཔུང་གཉེན་དང་། མུ་གེ་ལ་འབྲུ་དང་། དོག་པ་ལ་གོ་འབྱེད་པ་དང་། འཁྱམས་པ་ལ་གནས་དང་། ཉེན་པ་ལ་མགོན་སྐྱབས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་འཆག་ཉལ་འདུག་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཀུན་དུ་འཆི་བ་དྲན་པར་བྱ། ཟ་འཆག་ཉལ་འདུག་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་འབའ་ཞིག་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་ན་གོམ་པ་འདོར་བ་མི་རྟག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། འདུག་ན་གནས་པ་མི་རྟག་པས་འགྱུར་མེད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ལངས་ན་འགྲེངས་པ་མི་རྟག་པས་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས་ ལངས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། བཟའ་བཏུང་སྤྱོད་ལམ་མི་རྟག་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཟས་སུ་བསྐུལ་མ་གདབ། གནས་ཁང་མི་རྟག་པས་ཆོས་སྐུ་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དུ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། བསྐུམས་པ་མི་རྟག་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བ་བསྐུམས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། བརྐྱངས་པ་མི་རྟག་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྣང་བ་བག་ཡངས་སུ་སྤྱོད་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ཉལ་བ་མི་རྟག་པས་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངང་ལ་ཉལ་བར་བསྐུལ་མ་གདབ། བགྲོད་ན་ལམ་མི་རྟག་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། འཇིགས་པའི་དགྲ་མི་རྟག་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལས་རྒྱལ་བར་བསྐུལ་མ་གདབ། སྨྲ་བའི་ཚིག་མི་རྟག་པས་བཟླས་བརྗོད་ཁ་ཏོན་ལ་བསྐུལ་མ་གདབ། བྱ་བྱེད་ཀྱི་སོ་ནམ་མི་རྟག་པས་རྟག་ཏུ་ཆོས་སྤྱོད་ལ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ཁ་ཟས་བཏུང་བ་མི་རྟག་པས་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོད་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ནོར་རྫས་མི་རྟག་པས་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་བསོག་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ཆེ་བཙན་གྱི་སྙན་གྲགས་མི་རྟག་པས་རྟག་ཏུ་དམའ་ས་བཟུང་བར་བསྐུལ་མ་གདབ། འདོད་ཡོན་མི་རྟག་པས་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ལས་ལ་བསྐུལ་མ་གདབ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་འགྲོ་མི་རྟག་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་འགོད་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། གློ་བུར་གྱི་འཆི་རྐྱེན་མི་རྟག་པས་འཆི་མེད་ཀྱི་བཙན་ས་གཟུང་བར་བསྐུལ་མ་གདབ། ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་མི་རྟག་པས་སྟོབས་བཞིས་སྡིག་སྒྲིབ་སྦྱང་ བར་བསྐུལ་མ་གདབ། དུག་ལྔའི་ཉོན་མོངས་མི་རྟག་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། སྣང་བའི་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་དག་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། གྲགས་པའི་སྒྲ་སྐད་མི་རྟག་པས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་སྒྲོག་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། དྲན་རིག་གི་རྣམ་རྟོག་མི་རྟག་པས་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ་བོ། །ལས་བརྒྱ་པ་ལས། རྟག་ཏུ་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་བདག་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང་། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉིན་མཚན་ཀུན་དུ་བདག་གིས་ནི། །འདི་ཉིད་འབའ་ཞིག་བསམ་པར་རིགས། །ཞེས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། ཞིང་རྨོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྟོན་གྱི་ལོ་ཐོག་རྙེད་པ་འདི་ཉིད་མཆོག་གོ། །རྗེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཁྱུ་མཆོག་གི་རྗེས་མཆོག་གོ། །འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་མི་རྟག་པ་དང་། འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་མཆོག་གོ། །འདིས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དང་། འདུལ་བ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་བརྒྱ་ལ་གདུག་ཚོད་ཡོན་དང་བཅས་པ་བྱིན་པ་བས། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པར་སེམས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་མཆོག་གོ་ཞེས་སོ། །ད་ནི་དེ་གོམས་པའི་རྟགས་ཚད་བསྟན་པ་ནི། གོམས་པའི་ཚད་ནི་འདུས་བྱས་འཇིག་པར་མཐོང་། །བརྩོན་ལྡན་འཇིགས་དང་ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་འདོར། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཐ་མལ་མི་སྡོད་ཅིང་། །ངེས་འབྱུང་ སྐྱོ་ཤས་བློ་སྣ་ཐུང་བ་འབྱུང་། །མི་རྟག་པ་ཉིན་མཚན་དུ་བསམས་པ་ལས། སྣང་བ་གང་ཡང་འཇིག་པར་མཐོང་བས་ཕྱི་ཡུལ་ལ་མི་ཞེན་པའི་བློ་གཏིང་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མེ་འབར་བ་འདྲ་བའི་བློ་སྐྱེས་པ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་འཇིགས་སྔངས་སྐྲག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྙིང་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། འཆི་བའི་ཚེ་ཅིས་ཀྱང་མི་བསྟོངས་པར་ཤེས་ནས་ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་འདོར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཐ་མལ་སོས་དལ་དུ་མི་སྡོད་པར་སྒོ་གསུམ་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ལས་འབྲས་ཀྱི་སྨིན་སོ་མཐོང་བས་ངེས་འབྱུང་སྐྱོ་ཤས་སྐྱེས་པ་དང་། ནམ་འཆི་ངེས་མེད་དུ་ཤེས་པས་གང་ལ་ཡང་བློ་ལྟོས་མི་འཆའ་བ་རྣམས་ནི། མི་རྟག་པ་སྙིང་ནས་གོམས་པའི་རྟགས་དང་ཚད་དོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་གོམས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ཡི་ཕན་ཡོན་ཤིན་ཏུ་མཐའ་ཡས་ཏེ། །འཁོར་བའི་ཉེས་སྤོང་ཡོན་ཏན་ངང་གིས་འདུ། །རྟག་འཛིན་ལས་གྲོལ་དགྲ་གཉེན་ཆགས་སྡང་ཞི། །དགེ་ལ་རབ་བརྩོན་ཚེ་འདི་འཁྲུལ་པར་ཤེས། །ཚོགས་གཉིས་རབ་རྫོགས་གྲགས་ལྡན་ལྷས་གཟིགས་ཤིང་། །བདེ་བར་ཚེ་ཡི་དུས་བྱེད་མཐོ་རིས་འགྲོ། །མྱུར་དུ་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ། །མི་རྟག་པ་རྒྱུད་ལ་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་ན་འཁོར་བའི་ཆོས་ལ་སྐྱོ་ཤས་དང་ཡིད་འབྱུང་གཏིང་ནས་སྐྱེ་བས་ཚེ་འདིའི་ཆོས་ལས་བློ་བཟློག་པའི་ཕན་ཡོན་ཡོད་དོ། །ཞེན་པ་ལོག་ལུགས་ནི་ཅིས་ཀྱང་མི་ཕན་འཆི་ངེས་སྙམ་པ། ཕ་བསད་ཀྱི་བུས་བཟུང་བ་ལྟ་བུའམ། ཉ་ མོ་རྒྱ་ལ་ཟིན་པ་ལྟ་བུའམ། ཆད་པས་ཕོག་པ་གཤེད་མའི་ལག་ཏུ་གཏད་པ་ལྟ་བུའམ། དུག་སྦྲུལ་གྱི་ཚང་དུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའམ། སྲིན་པོའི་ཁ་ནང་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའམ། སྲིན་མོའི་གླིང་དུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའམ། ཆུ་སྲིན་གྱི་ཁ་ནང་དུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའམ། རྒྱ་མཚོར་གཟི
Chinese
积累三善，依止圣者，成办心要之义。死亡之时和中阴险道上的救护和助伴，是如前所说的具相上师。殊胜三宝佛法僧，殊胜本尊寂怒等坛城和空行众，引导正道，遣除障碍，为了安置于大乐解脱之果位。因此现在开始就要精勤依止这三殊胜。所谓依止而不可缺少的是善知识，所以要和上师无离依止。所谓救护处不可缺少的是三宝，所以要皈依三宝。所谓耕作不可缺少的是行持佛法，所以要无偏地行持善法。所谓资具不可缺少的是二资粮，所以要恒常不放逸地积累。所谓住所不可缺少的是禅定，所以要修筑止观的城堡。所谓朋友不可缺少的是具法之人，所以要恭敬地和道友相处。所谓果实不可缺少的是三身，所以要精勤地成就佛果。如《教诫国王经》中所说：国王，在那时，那个时代，佛法是洲、是处所、是怙主、是所依。例如，寒冷所逼的是火，炎热所逼的是凉室，口渴所逼的是凉水，客人疲劳所逼的是树荫，行走长路所逼的是乘骑，睡眠所逼的是好住所，饥饿所逼的是美食，痛苦所逼的是满足，迷路所逼的是向导，疾病所逼的是医生，陷入泥潭所逼的是绳索，被洪水冲走所逼的是船只，难以逾越所逼的是桥梁，恐惧所逼的是台阶，黑暗处所逼的是灯，大海所逼的是船，贫穷所逼的是财富，工作所逼的是朋友，砍伐所逼的是工具，进入战场上所逼的是盔甲，恐怖所逼的是好的护送者，战斗所逼的是军队，饥荒所逼的是粮食，疑惑所逼的是解释者，流浪所逼的是住所，危险所逼的是救护者。如是等等。通过这样的比喻和理证，行住坐卧等一切行
English
Accumulate the three virtues, rely on the holy ones, and accomplish the essential meaning. At the time of death and in the perilous straits of the bardo, the refuge and companion are the holy guru with the qualities previously described. The excellent Three Jewels—Buddha, Dharma, and Sangha. The excellent yidam deities, such as the peaceful and wrathful ones, the mandala, and the assembly of dakinis. They lead the way and dispel obstacles, in order to establish one in the state of great bliss and liberation. Therefore, from this very moment, strive with great diligence to rely on these three excellent ones. That which is indispensable when relying is a virtuous friend, so rely on the guru inseparably. That which is indispensable as a place of refuge is the Three Jewels, so take refuge in the Three Jewels. That which is indispensable for cultivation is the practice of Dharma, so practice virtue without bias. That which is indispensable as resources is the two accumulations, so accumulate them constantly without negligence. That which is indispensable as a dwelling is meditation, so build the fortress of tranquility and insight. That which is indispensable as a friend is a person endowed with Dharma, so associate with Dharma brothers and sisters with respect. That which is indispensable as a result is the three kayas, so strive diligently to attain Buddhahood. As it says in the Sutra on Admonishing the King: "O great king, at that time, in that era, the Dharma will be a continent, a place, a protector, and a support." For example, fire is for those afflicted by cold, a cool room is for those afflicted by heat, cool water is for those afflicted by thirst, shade is for guests who are tired and weary, a vehicle is for those traveling a long road, a good dwelling is for those who are sleeping, good food is for those who are hungry, satisfaction is for those who are tormented, a guide is for those who have lost their way, a doctor is for those who are afflicted by illness, a rope is for those who are sinking in mud, a boat is for those who are being carried away by floods, a bridge is for that which is difficult to cross, a platform is for that which is frightening, a lamp is for a dark place, a ship is for the great ocean, wealth is for the poor, a friend is for those who are working, a tool is for cutting, armor is for entering the battlefield, a good escort is for fear, an army is for fighting, grain is for famine, an explainer is for doubt, a dwelling is for wandering, and a protector is for danger. And so on. Through such examples and reasoning, all actions such as walking, standing, sitting, and lying down
Chinese
应当在一切行住坐卧中忆念死亡。在吃、行、睡、坐等一切行为中，都要用心忆念死亡。行走时，因脚步的移动是无常的，故应策励自己安住于佛地。坐着时，因安住是无常的，故应策励自己安住于不变之地。站立时，因站立是无常的，故应策励自己从平等性中站起。饮食行为是无常的，故应策励自己以禅定的食物为食。住所是无常的，故应策励自己安住于法身平等性的宫殿中。收缩是无常的，故应策励自己收缩有为的活动。伸展是无常的，故应策励自己随意享用超越世间的显现。睡眠是无常的，故应策励自己在实相的境界中入睡。行走时，道路是无常的，故应策励自己进入菩提道。恐怖的敌人是无常的，故应策励自己战胜烦恼的敌人。所说的话语是无常的，故应策励自己念诵经文。所作的农活是无常的，故应策励自己恒常安住于修行中。饮食是无常的，故应策励自己供养天众的坛城。财物是无常的，故应策励自己积聚七圣财。盛大的名声是无常的，故应策励自己恒常处于卑下的位置。欲妙是无常的，故应策励自己从事二资粮的善业。有情众生是无常的，故应策励自己将他们安置于菩提道。突发的死亡是无常的，故应策励自己占据不死之地。沐浴和清洁是无常的，故应策励自己以四力清净罪障。 五毒烦恼是无常的，故应策励自己证悟自生智慧。显现的世间是无常的，故应策励自己清净佛的刹土。名声的音声是无常的，故应策励自己宣说佛法的妙音。能忆念的分别念是无常的，故应策励自己增长断证的智慧。出自《百业经》中说：“恒常于一切行为处，当忆念死主之追随。”出自《入行论》中说：“昼夜一切时，我应唯修此。”出自《涅槃经》中说：“于诸田稼中，
English
One should remember death in all activities. In all activities such as eating, walking, sleeping, and sitting, one should remember death with one's mind. When walking, since the movement of the steps is impermanent, one should encourage oneself to abide in the state of Buddhahood. When sitting, since abiding is impermanent, one should encourage oneself to abide in the unchanging state. When standing, since standing is impermanent, one should encourage oneself to arise from the state of equanimity. Eating and drinking are impermanent, so one should encourage oneself to eat the food of samadhi. Dwelling places are impermanent, so one should encourage oneself to dwell in the palace of Dharmakaya's equanimity. Contracting is impermanent, so one should encourage oneself to contract the activities of conditioned phenomena. Stretching is impermanent, so one should encourage oneself to freely enjoy the appearances that transcend the world. Sleeping is impermanent, so one should encourage oneself to sleep in the state of reality. When walking, the road is impermanent, so one should encourage oneself to enter the path of Bodhi. Frightening enemies are impermanent, so one should encourage oneself to conquer the enemies of afflictions. The words spoken are impermanent, so one should encourage oneself to recite scriptures. The farming work done is impermanent, so one should encourage oneself to constantly abide in Dharma practice. Food and drink are impermanent, so one should encourage oneself to offer to the mandala of the deities. Wealth and possessions are impermanent, so one should encourage oneself to accumulate the seven noble riches. Great fame and reputation are impermanent, so one should encourage oneself to always remain in a humble position. Desirable qualities are impermanent, so one should encourage oneself to engage in the activities of the two accumulations. Sentient beings are impermanent, so one should encourage oneself to place them on the path of Bodhi. Sudden death is impermanent, so one should encourage oneself to seize the fortress of immortality. Bathing and cleaning are impermanent, so one should encourage oneself to purify obscurations with the four powers. The five poisonous emotions are impermanent, so one should encourage oneself to realize self-arising wisdom. The appearing world is impermanent, so one should encourage oneself to purify the Buddha's pure land. The sound of fame is impermanent, so one should encourage oneself to proclaim the melodious sound of the Dharma. The thoughts of memory and awareness are impermanent, so one should encourage oneself to increase the wisdom of abandonment and realization. From the Karma Shataka it says: "Always in all activities, one should remember the pursuit of the Lord of Death." From the Bodhicaryavatara it says: "Day and night, I should only contemplate this." From the Nirvana Sutra it says: "Among all fields,