Tibetan
་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་ལུང་ལས། མཐའ་དང་བྲལ་བས་གྲོལ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ནི་གཅིག་ཤེས་པས་ཀུན་གྲོལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་དེ། གཅིག་མཐའ་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པས་འདི་ལྟར་སྣང་བཏགས་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་གང་ལའང་འཆའ་༼༡༽མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། ཡོད་མཐའ་ལ་མི་གནས་པས་མེད་མཐའ་ལས་གྲོལ་ལ། མེད་མཐའ་ལ་མི་གནས་པས་ཡོད་མཐའ་ལས་གྲོལ་ལ། ཡོད་མེད་གཉིས་ལ་མི་གནས་པས་གཉིས་ཀ་ལས་གྲོལ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ལས་གྲོལ་བའོ། །ལྔ་པ་གཅིག་གྲོལ་ལ་ཟླ་མེད་པའི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལ་རག་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་ནི། གཅིག་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། དེའི་ངང་དུ་གྲོལ་བ་ཡིན་པས་དུ་མ་གྲངས་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་སྟོངས་པའོ། །གཅིག་གྲོལ་ལ་ཟླ་མེད་པའི་གནད་ལས་༼༢༽བཞི་སྟེ། གཅིག་གྲོལ་གྱི་གོ་བ། གཅིག་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ། གཅིག་གྲོལ་ལུགས། དཔེའོ། །གཅིག་གྲོལ་གྱི་གོ་བ་ནི། གྲོལ་བ་དེའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་ཏུ་གྲོལ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེས་ན་རིག་པ་ལ་ཡེ་ནས་གྲོལ་མ་གྲོལ་ཐ་སྙད་ལས་འདས་པའོ། །གཅིག་གྲོལ་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་ལ་གསུམ། རིགས་པ། ལུང༌། གཏན་ཚིགས་ སོ། །རིགས་པས་འཐད་པ་ནི་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལས་གཞན་མེད་པས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གཅིག་པུ་ནི་རིག་པ་ཉིད་དོ། །དེའང་རང་རིག་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལོགས་སུ་མེད་པས་སོ། །ལུང་གིས་འཐད་པ་ནི། གསེར་གྱི་སྙིང་པོ་ལས། གཅིག་པུ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཉིད་ནི། །དུ་མ་རོ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འཐད་པ་ནི། གཅིག་ཤེས་ཀུན་གྲོལ་གྱིས་འཐད་དེ། གཅིག་རིག་པར་ཤེས་པས་འཁོར་འདས་ཀུན་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོལ་ལུགས་ནི། ཆོས་ཉིད་དུ་ངོ་ཤེས་པས་སྣང་ཤེས་ཀུན་གྲོལ་བའོ། །དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ཚྭ་གཅིག་གི་རོ་གཏན་ལ་ཕེབས་ན་ཚྭ་ཀུན་གྱི་རོ་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ལྟར་དུ་མ་རོ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་གྲོལ་ལུགས་ལྔ་པོ་དེ་གང་ཟག་གཅིག་ལ་བརྩི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོ་གང་ལ་གང་མོས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་དཔེ་དོན་ངེས་པས་དོན་བསྡུ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། ལྟོས་གཞི་དང་བྲལ་བ། དཔེ་ངེས་པ། དོན་རྫོགས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི་གྲོལ་ལུགས་ལྔ་པོ་དེ་ལྟོས་གཞི་དང་བྲལ་བ་ནི་རང་གྲོལ་ལ་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱིས་རང་གྲོལ་བས་དམིགས་
Chinese
《功德圆满之教》中说：“因离边而解脱。”如此说。推理是以知一而一切解脱的推理来成立的，因为知一离边，所以从此显现的一切系缚中解脱，因为对任何所依都不执着之故。解脱之理是：不住于有边，故从无边中解脱；不住于无边，故从有边中解脱；不住于有无二者，故从二者中解脱；非二者，故从非二者中解脱。第五，依于一解脱无与伦比之要点，而无余显示方便与智慧：一乃大圆满独一明点，远离戏论之自性，于彼自性中解脱，故众多数量之边际全部空尽。一解脱无与伦比之要点有四：一解脱之意义，安立为一解脱之理，一解脱之理，譬喻。一解脱之意义是：解脱彼亦非是成立，唯有一于一中解脱，除此之外，任何皆无。因此，觉性本来自性解脱，超离解脱与不解脱之言说。安立为一解脱之理有三：理证、教证、推理等。以理证成立是：一切解脱皆非他异，因一之外无有他者，故称为解脱，唯一即是觉性。彼亦非是唯独自明之法，因无有其他之法故。以教证成立是：《金刚藏》中云：“唯一解脱之心性，众多一味之故。”如此说。以推理成立是：以知一而一切解脱成立，因知一觉性，故轮涅一切解脱之故。解脱之理是：于法性中认识，故显现与觉性一切解脱。譬喻是：譬如知一盐之味，则知一切盐之味，如是知众多一味。如是五种解脱之理，并非安立于一人之上，而是依根器之差别，各自随顺何者而解脱。第三，以譬喻之义而确定，从而归纳意义有三：离所依，确定譬喻，圆满显示意义。第一，五种解脱之理，彼等离所依是自解脱，因缘等由因缘而自解脱，故无有
English
In the scripture of "Perfected Qualities," it says, "Liberation is called being free from extremes." Thus it is said. The reason is that the reasoning of knowing one and liberating all is valid, because knowing one to be free from extremes, one is liberated from all appearances and attachments, because there is no clinging to any dependence. The way of liberation is: not abiding in the extreme of existence, one is liberated from the extreme of non-existence; not abiding in the extreme of non-existence, one is liberated from the extreme of existence; not abiding in both existence and non-existence, one is liberated from both; not being both, one is liberated from not being both. Fifth, relying on the key point of the uniqueness of one liberation, without omitting the dependence on skillful means and wisdom, it is shown that: one is the great perfection, the single bindu, the very nature of being free from elaboration. Because one is liberated in that state, all the limits of numerous numbers are emptied. There are four key points of the uniqueness of one liberation: the meaning of one liberation, the reason for establishing one liberation, the way of one liberation, and the example. The meaning of one liberation is: that liberation is also not established, there is nothing other than one being liberated in one. Therefore, the nature of awareness is inherently liberated, transcending the words of liberation and non-liberation. There are three reasons for establishing one liberation: reasoning, scripture, and logic, etc. The reason for establishing by reasoning is: all liberations are not different, because there is no other than one, therefore it is called liberation, the only one is awareness itself. That is also not just self-awareness, because there is no separate dharma. The reason for establishing by scripture is: In the "Essence of Gold," it says, "The very nature of the mind of the only liberation, is the same taste of many." Thus it is said. The reason for establishing by logic is: it is established by knowing one and liberating all, because knowing one awareness, all samsara and nirvana are liberated. The way of liberation is: recognizing the nature of reality, therefore all appearances and awareness are liberated. The example is: for example, if one knows the taste of one salt, then one knows the taste of all salt, thus knowing the many as one taste. Thus, the five ways of liberation are not established on one person, but according to the differences of faculties, each is liberated according to what one prefers. Third, by determining the meaning of the example, there are three ways to summarize the meaning: being free from dependence, determining the example, and fully showing the meaning. First, the five ways of liberation, those free from dependence are self-liberation, all conditions are self-liberated by conditions, therefore there is no
Tibetan
པའི་ལྟ་བ་དང་སྒོམ་པ་དང་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟོས་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཡེ་གྲོལ་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡུལ་གྱིས་གྲོལ་བས་གཟུང་འཛིན་ཟུང་འཇུག་གི་ལྟོས་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཅེས་༼༡༽གྲོལ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་རྒྱུས་གྲོལ་བས་འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང༌། མཐའ་གྲོལ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱིས་གྲོལ་བས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚིག་ལ་མ་ལྟོས་པའོ། །གཅིག་གྲོལ་ལ་སེམས་ཉིད་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བས་མཚོན་བྱེད་བློ་ལ་མི་ལྟོས་པ་སྟེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་གྱིས་གྲོལ་བས་ན། །དམིགས་པའི་ཆོས་ལ་ང་མི་ལྟོས། །ཡུལ་རྣམས་ཡུལ་གྱིས་གྲོལ་བ་ལ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་ལ་ང་མི་ལྟོས། །རྒྱུ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིས་གྲོལ་བ་ལ། །འཁོར་འདས་གཉིས་ལ་ང་མི་ལྟོས། །ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ལ། །ཐ་སྙད་ཚིག་ལ་ང་མི་ལྟོས། །སེམས་ཉིད་སེམས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ ལ། །མཚོན་བྱེད་བློ་ལ་ང་མི་ལྟོས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་དཔེ་ངེས་པ་ལ། རང་གྲོལ་རིག་པ་ཀ་དག་གིས་ཀ་དག་གྲོལ་བ་དྲི་མས་དྲི་མ་འཁྲུད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཡེ་གྲོལ་དུག་གིས་དུག་འཇོམས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཅེར་གྲོལ་ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། གཅིག་གྲོལ་རྡོས་རྡོ་གཅོག་པ་ལྟ་བུ་དང༌། མཐའ་གྲོལ་ཤིང་གི་མེས་ཤིང་བསྲེགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལས། དྲི་མས་དྲི་མ་འཁྲུད་པ་བཞིན། །དེ་བཞིན་དག་པས་དག་པ་གྲོལ། །དུག་གིས་དུག་རྣམས་འཇོམས་པ་དང༌། །ལྕགས་ཀྱིས་ལྕགས་རྣམས་གཅོད་པ་དང༌། །རྡོ་ཡིས་རྡོ་རྣམས་གཅོག་པ་དང༌། །ཤིང་གིས་ཤིང་རྣམས་བསྲེགས་པ་ལྟར། །རང་རང་དགྲ་ནི་རང་གིས་བྱེད། །རིགས་མི་མཐུན་པས་གྲོལ་བ་མིན། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་དོན་གྱི་རྫོགས་ལུགས་ལ་ཡེ་གྲོལ་ལ་སྣང་བ་དང་གཞི་དང་ཡུལ་རྣམས་ཡེ་ནས་རྫོགས་པ་དང༌། རང་གྲོལ་ལ་འཁྲུལ་གཞི་དང་ལམ་དང་ཤེས་བྱ་རང་སར་རྫོགས་པ་དང༌། གཅིག་གྲོལ་ལ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམས་རང་སར་རྫོགས་པ་དང༌། མཐའ་གྲོལ་ལ་འཁོར་འདས་དང་རྒྱུད་ལུང་དང་དུས་གཅིག་མུ་མཐའ་དང་བྲལ་བ་རྫོགས་པ་དང༌། ཅེར་གྲོལ་ལ་གདམས་ངག་དང་བསམ་གཏན་དང་འབྲས་བུ་དང་ཆོས་དབྱིངས་རང་ངོར་རྫོགས་པ་སྟེ། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ཕྱིར་གཞི་གནས་རིག་པ་ལ། །རང་ཤར་ཡིན་ཕྱིར་སྣང་བ་ རྫོགས། །རང་བྱུང་ཡིན་ཕྱིར་གཞི་ཉིད་རྫོགས། །རང་སྣང་ཡིན་ཕྱིར་ཡུལ་ཡང་རྫོགས། །རང་གྲོལ་ཡིན་ཕྱིར་འཁྲུལ་གཞི་རྫོགས། །རང་དག་ཡིན་ཕྱིར་ལམ་ཀུན་རྫོགས། །རང་རིག་ཡིན་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་རྫོགས། །རང་ཁྱབ་ཡིན་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྫོགས།
Chinese
的见、修、行之法无所依傍，本解脱对诸境以境解脱，无执持与能持双运之依傍。如是（1）解脱，因自因解脱故，不依傍轮回与涅槃二者；边解脱，诸法以法解脱故，不依傍名言之词语。一解脱，心性以心性解脱故，不依傍表诠之智，如《牟帝迦鬘》云：缘起诸缘以缘解脱故，于所缘之法我不依傍；境等诸境以境解脱故，于能执与所执二者我不依傍；因性自因以因解脱故，于轮回与涅槃二者我不依傍；法等诸法以法解脱故，于名言词语我不依傍；心性自心以心解脱 故，于表诠之智我不依傍。如是。第二，譬喻决定者，自解脱，自性光明以自性光明解脱，如垢染以垢染洗净；本解脱，如毒以毒灭除；顷解脱，如铁以铁斩断；一解脱，如石以石击碎；边解脱，如木以火焚烧。彼续云：如垢染以垢染洗，如是清净以清净解脱；如毒以毒灭除，如铁以铁斩断；如石以石击碎，如木以木焚烧；各自之敌自所作，非以异类而解脱。如是。第三，意义圆满之理，本解脱，显现与基和境等，本来自圆满；自解脱，错乱之基与道和所知，于自处圆满；一解脱，果与因缘和法性等，于自处圆满；边解脱，轮回涅槃与续部和时间，一时无有边际而圆满；顷解脱，窍诀与禅定和果与法界，于自面圆满。如《牟帝迦鬘》云：是故基位之觉性，以自生之故显现圆满，以自成之故基自圆满，以自现之故境亦圆满，以自解脱之故错乱之基圆满，以自净之故道皆圆满，以自明之故所知圆满，以自遍之故果圆满。
English
Being free from dependence on the Dharma of view, meditation, and conduct; being free from dependence on the duality of grasping and apprehended due to the liberation of objects by objects in the original liberation. Thus, (1)In liberation, since the cause itself is liberated by the cause, it does not depend on the two, samsara and nirvana; in the final liberation, since all dharmas are liberated by dharma, it does not depend on the words of terminology. In the one liberation, since mind itself is liberated by mind itself, it does not depend on the indicative intellect. As it is said in the Garland of Pearls: Since all conditions are liberated by conditions, I do not depend on the object of focus. Since all objects are liberated by objects, I do not depend on the two, grasper and grasped. Since the cause itself is liberated by the cause, I do not depend on the two, samsara and nirvana. Since all dharmas are liberated by dharma, I do not depend on terminological words. Since mind itself is liberated by mind itself, I do not depend on the indicative intellect. So it is. Second, regarding the definite example: Self-liberation, the self-liberation of primordial purity by primordial purity, is like washing away dirt with dirt; original liberation is like destroying poison with poison; instant liberation is like cutting iron with iron; one liberation is like breaking stone with stone; final liberation is like burning wood with fire. As it is said in that very tantra: Just as dirt is washed away with dirt, so purity is liberated by purity. Just as poisons are destroyed by poison, and iron is cut by iron, just as stones are broken by stones, and wood is burned by wood, one's own enemy is done by oneself. It is not liberated by a different kind. So it is. Third, regarding the way of completion of meaning: In original liberation, appearances, the ground, and objects are complete from the beginning; in self-liberation, the basis of confusion, the path, and what is to be known are complete in their own place; in one liberation, the result, causes and conditions, and the nature of phenomena are complete in their own place; in final liberation, samsara and nirvana, tantras and agamas, and time are complete, being free from any limit at once; in instant liberation, instructions, meditation, the result, and the Dharmadhatu are complete in their own face. As it is said in the Garland of Pearls: Therefore, in the awareness that is the ground, since it is self-arisen, appearances are complete. Since it is self-originated, the ground itself is complete. Since it is self-appearing, objects are also complete. Since it is self-liberated, the basis of confusion is complete. Since it is self-pure, all paths are complete. Since it is self-aware, what is to be known is complete. Since it is self-pervading, the result is complete.