Tibetan
་ཁམས་ལས་གྲོལ་བར་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཉིས་པ་གྲགས་པ་ངག་གི་འབྲེལ་བ་བཅད་པའི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ནི། ངག་ནི་དང་པོ་བརྗོད་པའི་རྒྱུ། །ཡིད་ལས་ཚིག་གི་གཞི་སྟོངས་པས། །བརྗོད་པ་སྒོས་འབྲེལ་གྱི་བརྟེན་པ་རང་འགགས། ཞེ་འདོད་ཚིག་གི་ཞེན་པ་ལས་གྲོལ་བར་འདོད་པས། རང་རྒྱུད་ལ་མི་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བཞིན་སྣང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ལ་ཤར་བས། བརྗོད་བྱ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ལ་ཐིམ་པས། ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་སྡེབས་ཟད་པས་སོ། །ད་ལྟར་ན་ངག་མེད་པའི་མཚན་རྟོགས་པས་བརྗོད་པ་ཚིག་ཙམ་དུ་མི་རྟོགས་ལ། དེའི་རང་བཞིན་ལ་རྒྱུ་མེད་པས་ལྡོག་པའི་རྟེན་ཉམས། རྐྱེན་ཟློག་བྱེད་བློའི་འགྱུ་བ་ཡལ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ངག་བརྗོད་པའི་འབྲས་བུ་ཚིག་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཤེས་པས་ན་སྐྱེས་བུ་འདིས་ནི་འདོད་པའི་ཚིག་གི་སྒྲོ་འདོགས་རྟོག་དཔྱོད་བློ་དང་བཅས་པ། ཁམས་ཚོགས་པ་རྣམས་ཡེ་ནས་སྟོངས་པས། ལྡོག་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལ་རྫས་དོར་བ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངང་མ་བཅོས་པ་ལས་གནས་པ་ནི། དཔེར་ན་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་སྔ་མའི་སར་ཕྱི་མ་མི་ལྡོག་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་གང་ལས་བྱུང་ན་ངག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡེ་ནས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཞེས་གཉིས་པ་གྲགས་པ་ངག་གི་འབྲེལ་བ་བཅད་པའི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གྲོལ་བར་བསྟན་ནས། ད་ནི་གསུམ་པ་ཡིད་ཀྱི་འགྱུ་བ་དྲན་བསམ་གྱི་འཁོར་ལོ་སྣ་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་བ་བཅད་པའི་གནད་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་ནི། ཡིད་སྟོངས་པར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། ཡིད་ནི་འཇུག་པ་ཡན་ལག་དང་བཅས་པས། མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་གཏན་ལ་མི་ཕེབས་པས་ཏེ། དེ་སྟོངས་པར་འདོད་པའི་དད་པ་ཅན་གྱིས་ནི། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ལ། གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དྲན་རིག་ཡོད་མི་སྲིད་པས། དེ་ཡང་འགྱུ་བ་སྔ་མ་ཕྱི་མ་ལྡོག་པ་དང༌། ཕྱི་མ་སྔ་མ་ལ་ལྡོག་པའི་དུས་སུ་རྒྱུ་འགག་རྐྱེན་རང་ཡལ་བའི་མཚམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྟོག་པ་གློ་བུར་བ་བྱུང་བའི་ས་མ་རྙེད་པས། དེ་ལ་བརྟགས་པས་གནས་པའི་ས་སྟོང་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་རྙེད་པའོ། །དེ་ལས་རླུང་ཕྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པས། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་ཙམ་ལ་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟོངས་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ལ་ཡང
Chinese
从欲界解脱的开示之后，现在是第二个，依靠断绝名声语言关联的关键，开示从欲界解脱。语言首先是表达的原因。「从意念中语言的基础空虚。」「言语特别关联的依赖自然停止。」因为想要从渴求语言的执着中解脱，不驻留在自相续的法性显现，在各种因缘中显现，所说之义融入心的基础，业和习气的组合耗尽。现在因为证悟了无语之相，所以不会将言语仅仅理解为词语，因为它的自性没有原因，所以返回的所依衰退，阻止因缘的心的动摇消失。因此，语言表达的果，词语的体性，无论所说之义和能说之义都无法知晓，因此这个人彻底断除了对欲界语言的束缚，包括思辨的智慧。诸蕴从一开始就是空虚的，没有返回，就像向虚空中丢弃物品一样，安住于如此这般的无为智慧之中，譬如河流的后一股水流不会返回到前一股水流的位置。这从何而来呢？这来自于了知语言的因缘从一开始就不存在的体性。如是，第二个，依靠断绝名声语言关联的关键，开示从欲界解脱。现在是第三个，依靠断绝心之动摇，念头思索的各种轮转的关联的关键，开示从无色界解脱。以“使意念空虚的阶段”等开示。意念是具有进入支分，进入不存在，并且存在的体性无法确定的，因此想要使它空虚的具信者，前往极其寂静的地方，不可能存在不脱离阶段性心识的记忆，而且，也要在动摇的前后返回，以及后一动摇返回前一动摇的时候，了知原因停止，因缘自然消失的间隙。对此，因为没有找到果，即突发产生的念头的处所，因此考察它，存在的处所空虚就是证悟法性。由此了知气息出入的自性不存在，因此，即使仅仅是对无色界的基础——识——的执着也空虚，对任何原因和条件也
English
After showing liberation from the desire realm, now is the second, relying on the key of severing the connection of fame and speech, showing liberation from the desire realm. Speech is first the cause of expression. "From the mind, the basis of words is empty." "The dependence of speech on special connections ceases naturally." Because one wants to be liberated from the attachment to craving for words, the appearance of the nature of reality, which does not reside in one's own continuum, arises in various conditions, the meaning of what is said merges into the basis of the mind, and the combination of actions and habitual tendencies is exhausted. Now, because one has realized the sign of no speech, one does not understand speech merely as words, and because its nature has no cause, the support for return diminishes, and the movement of the mind that prevents conditions disappears. Therefore, the fruit of speech expression, the nature of words, cannot be known by either the meaning of what is said or the meaning of what can be said, so this person completely cuts off the bondage of words in the desire realm, including speculative wisdom. The aggregates are empty from the beginning, with no return, like throwing an object into the sky, and abiding in such unconditioned wisdom, like the later stream of a river not returning to the place of the former stream. Where does this come from? This comes from knowing the nature of the cause and condition of speech not existing from the beginning. Thus, the second, relying on the key of severing the connection of fame and speech, showing liberation from the desire realm. Now is the third, relying on the key of severing the connection of the mind's movement, the various rotations of thoughts and reflections, showing liberation from the formless realm. It is shown by "the stage of making the mind empty" and so on. The mind is with the limb of entering, entering into non-existence, and the nature of existence cannot be determined, so the faithful one who wants to make it empty goes to an extremely solitary place, and it is impossible for there to be memory that does not depart from the temporary consciousness, and also, one must know the interval where the cause ceases and the condition naturally disappears when the former and latter movements return, and when the latter movement returns to the former movement. Regarding this, because the place of the fruit, the sudden arising of thoughts, has not been found, therefore, examining it, the emptiness of the place of existence is the realization of the nature of reality. From this, knowing that the nature of the breath going in and out does not exist, therefore, even the attachment to the basis of the formless realm—consciousness—is empty, and to any cause and condition
Tibetan
་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། རྒྱུ་དང་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲ་ཞེས་བྲལ་བ་མེད་པའི་སྣང་བ་ཉིད་ལ་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ཡང་གནད་ཤེས་པ་ཙམ་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ལྟར་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་གཞི་མ་རྙེད་པས། ཁམས་གསུམ་ལ་རྒྱུན་དུ་གཞི་འཛིན་པ་ལ་རྩལ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནད་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་དེ་ཉིད། །རྟོགས་པ་ཡིན་པས་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་སྣང་བའི་གཞི་སྟོངས་པས་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་གཟུགས་བརྙན་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་དང་པོ་ལུས་ངག་བཅོས་པའི་བསླབ་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཉིད་དུ་གཞུག་པའི་དཔེ་སྲིན་མོ་བུ་སྟོར་བ་ལྟ་བུའི་བསླབ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྲིན་མོ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བུ་ཕས་བསད་པས། ཕ་སྲིན་པོ་ལངྐ་ཁ་དགུ་ཞེས་བྱ་བས། བུ་སྟོར་བ་ཡིན་བྱས་པས། མས་སྟོར་བ་ཚོར་ནས། གླིང་བཞིའི་རི་རབ་དང་བཅས་པ་ལན་གསུམ་དུ་བསྐོར་ཞིང་བཙལ་བས་མ་རྙེད་པས་ཁོ་ཐག་ཆོད་ཅིང་བློ་བདེ་བ་དང་འདྲ་བར། ལུས་ངག་ཡིད་རྒྱུ་རྐྱེན་ནས་འདས་པར་ངོ་ཤེས་པས། ཁམས་གསུམ་དུ་མི་ལྡོག་པར་ཁོ་ཐག་ཆོད་པས་བློ་བདེ་བའོ། །དཔེ་དང་བཅས་པས་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་རང་འགགས་པས་རྐྱེན་རང་ཡལ་བས་ཁམས་གསུམ་འགག་པར་ཤེས་པ་ནི། སེམས་ཉིད་མེད་པའི་དོན་རང་ལ་སྣང་བ་ཟད་པས་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་གོ་བ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཞེས་བསྡུས་པའི་དོན་གཉིས་པ་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་བརྟགས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཞི་སྟོངས་པར་བསྟན་པ་ལ་ནང་དོན་གསུམ་དུ་བཅས་ནས་བསྟན་ ནོ། ། ད་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་གསུམ་པ་ལུས་སེམས་གྱི་འབྲེལ་པ་བརྟགས་པས་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལ་མི་ལྟོས་པར་བསྟན་པ་ལ་ཡན་ལག་གི་དོན་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པའི་དང་པོ་ལུས་ངག་ཡིད་རང་གྲོལ་དུ་འགྲོ་བའི་གནད་ཆོས་ཉིད་ལ་འཕྱུགས་པ་མེད་པས་བསྟན་པ་ནི། གཉིད་ལས་འགག་པ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ ཏོ། །དེ་ཉིད་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་གཞི་མ་རྙེད་པ་ལ། འགག་པ་དང་ཞེས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་འགྱུ་བའི་ལམ་ཟད་པའོ། །གནས་པ་དང་ཞེས་པ་དེ་ཟད་པས་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའོ། །དེ་གནས་པས་འགྱུ་བ་རྣམས་རང་སར་ཡལ་བ་དང༌། དེ་ཡལ་བས་དྲན་པའི་ཁུངས་འགགས་པ་དང༌། དེ་འགགས་པར་བྱུང་ཚོར་གྱི་རྟོག་པ་བསད་པ་དང༌། དེ་བསད་པས་དྲན་བསམ་གྱི་འཁོར་ལོ་དུས་གཅིག་ལ་སོད་པའོ། ། དེ་སོད་པས་ཆོས་ཉིད་རང་ལ་སྐྱེ་བ་དང༌། དེ་སྐྱེས་པས་འཁོར་འདས་དུས་གཅིག་ལ་སྟོངས་པ་དང༌། དེ་གཉིས་སྟོངས་པས་སྣང་བ་འཆར་བའི་དུས་ངོ་ཤེས་པ་དང༌། དེ་ཤེས་པ་དང་འཁྲུལ་པ་འགག་པ་དུས་
Chinese
不退转的智慧，就是不离因和特征的显现本身，没有其他。那也是仅仅知道要点而产生的。」「这样，由于没有找到身语意的根本，对于在三界中持续执着根本没有能力，因此具有特殊要点的行者本身，因为是证悟，所以三界显现的根本空虚，六道众生的影像断绝。那又从何而来呢？那也是首先依靠调伏身语的教导，而将心性置入其中的譬如母夜叉失子的教导。其中，名为夜叉迷惑者的儿子被父亲所杀，父亲是名为楞伽九头夜叉的，说儿子丢失了。母亲察觉到丢失后，绕四大部洲和须弥山三次寻找也没有找到，如同彻底绝望而心安一样，认识到身语意超越因缘，因此对于不退转于三界彻底绝望而心安。以譬喻来说明，身语意的因自然止息，缘自然消失，知道三界止息，就是心性不存在的意义，自身上显现耗尽，是从超越分别念的理解中产生的。」这样，第二个概括的意义，通过观察身语意的因缘，显示三界的根本空虚，分为三个内涵来显示。现在，第三个概括的意义，通过观察身心之间的联系，显示不依赖前后世，以三个支分意义来显示，第一个是身语意自然解脱的关键，以不违背法性来显示，就是以「从睡眠中止息」等来显示。那本身就是没有找到身语意的根本，止息，就是气息内外流动的道路耗尽。安住，就是那耗尽后，心自然安住。那安住后，流动全部自然消失，那消失后，记忆的来源止息，那止息后，生起感受的分別念被杀死，那被杀死后，忆念思考的轮子同时停止。那停止后，法性自身生起，那生起后，轮涅同时空虚，那二者空虚后，认识到显现生起的时间，那知道和错乱止息的时间
English
The irreversible wisdom is none other than the appearance itself that is inseparable from cause and characteristic. That also arises from merely knowing the key point." "Thus, since the basis of body, speech, and mind is not found, there is no ability to continuously grasp the basis in the three realms, therefore the very being who possesses special key points. Because it is realization, the basis of appearance in the three realms is empty, and the images of the six realms are cut off. From what does that arise? That also, first, relies on the teachings of taming body and speech, and the example of placing the mind itself within it is like the teachings of a demoness who has lost her child. Among them, the son named 'the one who deceives the demoness' was killed by his father, the father being the demon named 'Nine-Headed Rakshasa of Lanka,' who said the son was lost. The mother, realizing the loss, circled the four continents and Mount Meru three times, searching but not finding him, like being completely hopeless and at ease. Recognizing that body, speech, and mind have transcended cause and condition, one is completely hopeless and at ease about not returning to the three realms. By way of example, the cause of body, speech, and mind naturally ceases, the condition naturally vanishes, and knowing that the three realms cease is the meaning of the non-existence of mind itself, the appearances on oneself are exhausted, and it arises from understanding beyond conceptualization." Thus, the second summarized meaning, by examining the causes and conditions of body, speech, and mind, shows that the basis of the three realms is empty, and is shown with three inner meanings. Now, the third summarized meaning, by examining the connection between body and mind, shows that it does not depend on previous or future lives, and is shown with three branch meanings. The first is the key to the natural liberation of body, speech, and mind, shown by not deviating from the nature of reality, which is shown by "ceasing from sleep," and so on. That itself is when the basis of body, speech, and mind is not found, ceasing, which is the exhaustion of the path of breath flowing in and out. Abiding, which is that after that exhaustion, the mind naturally abides. After that abides, all movements naturally vanish, and after that vanishes, the source of memory ceases, and after that ceases, the conceptualization of arising feeling is killed, and after that is killed, the wheel of memory and thought stops at the same time. After that stops, the nature of reality itself arises, and after that arises, samsara and nirvana are empty at the same time, and after those two are empty, one recognizes the time when appearances arise, and the time when that knowing and delusion cease.