Tibetan
ན་ ཤེས་རབ་སྟེ། ལྟོས་པའི་དབང་གིས་སྣོད་བཅུད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་སུ་གསུངས་པ་དེ་ལ་ལུས་བསམ་གྱི་དབྱེ་བས་ཟློག་པའི་ཐབས་ཤེས་ལྔ་སྟེ། རྩ་བའི་ཐབས་ཤེས་བཅུ་པོ་འདིས་མཚོན་ནས་སྣང་སྲིད་མ་ལུས་པ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་ཤིང་། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱས་བཏབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐབས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱས་བཏབ་པ་སོགས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཤེས་རབ་གཙོར་བསྟན་ཤེས་རབ་རྒྱུད། །ཐབས་གཙོར་བསྟན་པ་ཕ་རྒྱུད་དེ། །ཀུན་ཀྱང་གཉིས་མེད་རང་བཞིན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་རྒྱུད་ལ་ཤེས་རབ་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་བསྟན་པའི་ཆ་ནས་ཤེས་རབ་མའི་རྒྱུད་དང་། ཐབས་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་བསྟན་པའི་ཆ་ནས་ཐབས་ཕའི་རྒྱུད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དེ། བརྗོད་བྱ་གཙོ་ཆེ་ཆུང་ཙམ་མ་གཏོགས་གཉིས་ཀ་ཟུང་འཇུག་ཏུ་མ་བསྟན་ན་རྣལ་འབྱོར་ཅེས་པའི་སྒྲ་མི་འཇུག་པས་དོན་དུ་བླ་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀུན་ཀྱང་ཐབས་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཉིས་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཁོ་ན་སྟེ། འདུས་པ་ལས། རྣལ་ འབྱོར་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་མིན་ཞིང་། །ཤེས་རབ་གཅིག་པུ་ཉིད་ཀྱང་མིན། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྙོམས་འཇུག་པ། །རྣལ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། མིག་ནི་ཐབས་ཏེ་གཟུགས་ཤེས་རབ། །གཟུགས་ནི་ཐབས་གྱུར་མིག་ཤེས་རབ། །རོ་མ་ཐབས་ཏེ་རླུང་ཤེས་རབ། །རྐྱང་མ་ཤེས་རབ་རླུང་ནི་ཐབས། །སྐྱེས་བུ་ཐབས་ཏེ་སེམས་ཤེས་རབ། །བུད་མེད་ཤེས་རབ་སེམས་ནི་ཐབས། །དབུས་ནི་ཤེས་རབ་ཕྱོགས་ནི་ཐབས། །དོན་དམ་ཐབས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ནི། །ཤེས་རབ་དེ་བཞིན་བཟློག་པ་ཡིན། །དེ་སོགས་དཔག་མེད་ཤེས་པར་བྱ། །ཁ་དོག་ཡོན་ཏན་རིམ་པ་རྣམས། །རླུང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་བཞིན་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐབས་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཚུལ་ཞིབ་མོར་དབྱེ་ན། མིག་ནི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ན་གཟུགས་ཤེས་རབ་བོ། །གཟུགས་ནི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ན་མིག་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྒྲ་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཐབས་ཤེས་སུ་སྦྱར་ཞིང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་དང་ཕན་ཚུན་ཐབས་ཤེས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྩ་རོ་མ་ཐབས་སུ་ གྱུར་པ་ན་དེའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་རླུང་ཤེས་རབ་བོ། །རྩ་རྐྱང་མ་ཤེས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ན་དེའི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་རླུང་ནི་ཐབས་སོ། །སྐྱེས་བུ་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་བུད་མེད་ལ་འཇུག་པས་ཤེས་རབ་དང་། བུད་མེད་ཤེ
Chinese
是智慧，因为依赖的缘故，才说是器情（外器世界和有情众生）。 这样，对于真实宣说的方便智慧的自性，以身和意的差别来回遮的方便智慧有五种。以这十种根本的方便智慧为代表，宣说所有显现和存在皆是方便和智慧的自性。并且依靠这个，所有加持也应知是方便上加持智慧等等。第二是： 智慧为主显示智慧续， 方便为主显示父续， 一切皆是无二自性。 如是说，就所说词句的续部而言，从智慧作为所说的主体来显示的角度来说，是智慧母续；从方便作为所说的主体来显示的角度来说，说是方便父续。除了所说的主次之外，如果两者不显示为双运，就不能使用瑜伽这个词，所以实际上，无上续的一切都是方便智慧无二的自性，因此是无二的续部。集经中说： 瑜伽非方便之理， 智慧单独亦非是， 方便与智慧平等入， 如来宣说彼瑜伽。 如是说。第三是： 眼是方便色智慧， 色是方便眼成智慧， 罗玛方便气智慧， 强玛智慧气是方便， 男是方便心是智慧， 女是智慧心是方便， 中间是智慧边是方便， 胜义方便世俗是， 智慧如是即颠倒， 彼等无量应知晓， 颜色功德次第等， 如同风中所说般宣。 如是说，如果详细区分成为方便智慧的方式，那么眼成为方便时，色是智慧。色成为方便时，眼是智慧。同样，从耳和声到意和法之间，结合为方便智慧，并且也应知那些识的行相，与对境互相成为方便智慧。此外，脉罗玛成为方便时，从其中产生的风是智慧。脉强玛成为智慧时，从其中产生的风是方便。男子成为方便时，心融入女子，所以是智慧，女子
English
is wisdom, because of dependence, it is said to be the vessel and essence (outer world and sentient beings). Thus, for the nature of skillful means and wisdom that is actually proclaimed, there are five skillful means and wisdom that are reversed by the distinction of body and mind. Representing these ten fundamental skillful means and wisdom, it is proclaimed that all appearances and existence are the nature of skillful means and wisdom. And relying on this, all blessings should also be known as blessings of wisdom on skillful means, etc. The second is: Wisdom is mainly shown as the wisdom tantra, Skillful means is mainly shown as the father tantra, All are of non-dual nature. As it is said, in terms of the tantra of words to be expressed, from the perspective of showing wisdom as the main subject to be expressed, it is the wisdom mother tantra; from the perspective of showing skillful means as the main subject to be expressed, it is called the skillful means father tantra. Apart from the primary and secondary aspects of what is to be expressed, if the two are not shown as union, the term yoga cannot be used, so in reality, all of the unsurpassed tantras are the non-dual nature of skillful means and wisdom, therefore it is the only non-dual tantra. From the Compendium: Yoga is not the way of skillful means, Wisdom alone is also not, Skillful means and wisdom enter equally, The Tathagata proclaimed that yoga. As it is said. The third is: The eye is skillful means, form is wisdom, Form is skillful means, the eye becomes wisdom, Roma is skillful means, wind is wisdom, Kyangma is wisdom, wind is skillful means, Male is skillful means, mind is wisdom, Female is wisdom, mind is skillful means, The center is wisdom, the sides are skillful means, Ultimate is skillful means, conventional is, Wisdom is thus reversed, Those immeasurable should be known, Colors, qualities, order, etc., As said in the wind, proclaim. As it is said, if we distinguish in detail the way of becoming skillful means and wisdom, then when the eye becomes skillful means, form is wisdom. When form becomes skillful means, the eye is wisdom. Similarly, from ear and sound to mind and dharma, combine as skillful means and wisdom, and it should also be known that the aspects of those consciousnesses, with the objects, mutually become skillful means and wisdom. In addition, when the roma channel becomes skillful means, the wind that arises from it is wisdom. When the kyangma channel becomes wisdom, the wind that arises from it is skillful means. When the male becomes skillful means, the mind merges into the female, so it is wisdom, the female
Tibetan
ས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་སེམས་ནི་སྐྱེས་པ་ལ་འཇུག་པས་ཐབས་སོ། །དབུས་ནི་ཤེས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ན་ཕྱོགས་རྣམས་ནི་ཐབས་སོ། །དོན་དམ་པ་ཐབས་སུ་བརྗོད་པ་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གོ་བཟློག་པ་སྔར་ཐབས་སུ་བརྗོད་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་རྣམས་ཐབས་སུ་བཤད་པའང་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་ཐབས་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། རང་གི་ངོ་བོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཐབས་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཏུ་བཞེད་པ་རང་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གཞན་གསུམ་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྦྱར་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཁ་དོག་སེར་ནག་དང་དཀར་དམར་ ཐབས་ཤེས་དང་། ཡོན་ཏན་རོ་དང་གཟུགས་སོགས་པའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རིམ་པ་རྣམས་ནི་རླུང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པས་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་མཐའ་ཡས་པ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་སེམས་དང་སེམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་ན་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་ཀྱང་། བསྡུས་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འབའ་ཞིག་གི་རང་གདངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་ངེས་པ་ནི། དབྱིབས་སྐུ་རླུང་དང་བརྗོད་པ་སྔགས། །ཡིད་ནི་ཐིག་ལེ་རྫོགས་རིམ་བརྗོད། །སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་རིམ་བསྟན་པ་སྟེ། །འཆི་བ་རྫོགས་རིམ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་བསྐྱེད་རིམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །གཞན་དབང་འབྲེལ་བ་རྫོགས་རིམ་བཤད། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་བསྐྱེད་རིམ་སྟེ། །དོན་དམ་བདེན་པ་རྫོགས་རིམ་བཤད། །བདེན་གཉིས་ཐབས་རྣམས་བསྐྱེད་རིམ་སྟེ། །དབྱེར་མེད་ཤེས་རབ་རྫོགས་རིམ་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབྱིབས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྐུ་དང་རླུང་དང་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་སྔགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་དང་། ཐིག་ལེ་ དང་ནཱ་ད་སོགས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་སེམས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐིག་ལེ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། རྒྱུད་རྒྱལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དགོངས་པའོ། །སྦྱང་གཞིའི་སྒོ་ནས་རིམ་གཉིས་སུ་བཞག་པ་ནི། སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སྲིད་པར་འཆི་བ་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ནི་འདུས་པའི་དགོངས་པ་འཕགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་བཞེད་དོ། །ལམ་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རིམ་གཉིས་སུ་བཞག་པ་ནི་རྟོག་པས
Chinese
心地变得殊胜即是进入生起次第的方便。中心被说成是智慧，那么各个方面就是方便。胜义谛被说成是方便，那么世俗谛就是智慧。同样地，与此相反，先前被说成是方便的那些是智慧，而被说成是智慧的那些也被说成是方便，这也是依仗于相对而言才是合理的。因此，一切法都是缘起，所以依仗于相对而言才成为方便和智慧。而以自性来说，认为世俗谛的真理是方便，胜义谛的真理是智慧，这是自释的观点。对于诸如此类的外、内、其他三者，显有、世间、轮回、涅槃的一切，都要知道结合不可思议的方便智慧之理。此外，颜色黄黑与白红是方便智慧。功德味道和形状等等的方便智慧次第，如风中所说的那样，经典中已经说过，所以这里不再赘述。像这样，所说的无边方便智慧的分类，一切显现都是心，而心也是缘起，所以如果展开来说，会显得多种多样。但如果概括起来，就要知道是俱生唯一的自性显现。第四，生圆次第的确定：形相是身，气是风，言说是咒语，心是明点，说的是圆满次第。生是生起次第的显示，死就是圆满次第本身。分别念叫做生起次第，他起相关叫做圆满次第。世俗谛是生起次第，胜义谛是圆满次第。二谛方便都是生起次第，无别智慧说是圆满次第。如是说，显现为形相的一切都是身，气和所有言说都是咒语，这些是生起次第。专注于明点和那达等，心中所想的一切都是明点圆满次第，这是续部之王时轮的观点。从所净的角度安立二次第是：显示在有中生起是生起次第，显示在有中死亡就是圆满次第本身，这是集密意，圣父子所赞同的。从道本身的自性安立二次第是：以分别
English
The mind becoming excellent is the means of entering the generation stage. The center is said to be wisdom, then the aspects are the means. Ultimate truth is said to be the means, then conventional truth is wisdom. Likewise, conversely, those previously said to be means are wisdom, and those said to be wisdom are also said to be means, which is reasonable depending on relativity. Therefore, all dharmas are interdependent arising, so they become means and wisdom depending on relativity. But in terms of its own nature, considering the truth of conventional truth as means and the truth of ultimate truth as wisdom is the view of the self-commentary. For all such outer, inner, and other three, appearance, existence, samsara, and nirvana, one should know to combine the immeasurable principle of means and wisdom. In addition, the colors yellow-black and white-red are means and wisdom. The order of the qualities of taste and form, etc., of means and wisdom, as stated in the wind, has been said in the tantras, so it will not be elaborated here. Thus, all the infinite classifications of means and wisdom that have been said, all appearances are mind, and mind is also interdependent arising, so if elaborated, it will appear in various ways. But if summarized, it should be known as the self-radiance of the only coemergent. Fourth, the certainty of the generation and completion stages: form is body, air is wind, speech is mantra, mind is bindu, which is said to be the completion stage. Birth is the display of the generation stage, and death is the completion stage itself. Conceptual thought is called the generation stage, other-dependent relation is called the completion stage. Conventional truth is the generation stage, ultimate truth is said to be the completion stage. The two truths and means are all the generation stage, and non-dual wisdom is said to be the completion stage. As it is said, all that appears as form is body, air, and all speech is mantra, these are the generation stage. Focusing on bindu and nada, etc., all that is thought in the mind is the bindu completion stage, which is the view of the Kalachakra of the King of Tantras. Establishing the two stages from the perspective of purification is: showing that birth in existence is the generation stage, showing that death in existence is the completion stage itself, which is the intention of the Guhyasamaja, agreed upon by the noble father and sons. Establishing the two stages from the perspective of the nature of the path itself is: with conceptual