Tibetan
ག་ཅུ། ནང་དུ་རྩ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ། གཞན་དུ་སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ། དབྱངས་ གསལ་གྱི་ཡི་གེ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་སོགས་ཀྱི་དག་པ་ཡིན་པས། རླུང་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་དང་མཐུན་པར་བཤད་པས་ཆོག་གོ །ལྔ་པ་ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། བཤད་པ་དངོས་དང་། དྭོགས་གཅོད་དོ། །དང་པོ་ནི། ནད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྩ། །གཙུག་ཏོར་རྩ་བཞི་དཔྲལ་བ་ཡི། །བཅུ་དྲུག་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་བྱེད། །མགྲིན་པར་རྩ་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས། །སྙིང་གའི་བརྒྱད་རྣམས་མཁྲིས་པ་བསྐྱེད། །ལྟེ་བའི་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། །གསང་བའི་ཕྱི་རོལ་བཅུ་དྲུག་གིས། །རླུང་གི་ཁམས་འཁྲུགས་གསང་བ་ཡི། །ནང་རིམ་བཅུ་དྲུག་འདུས་པ་བསྐྱེད། །དེ་ལྟར་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་དྲུག །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ལུས་ལ་ནད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྩ་དུ་ཞིག་ཅེ་ན་གཙུག་ཏོར་འཁོར་ལོའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྩ་བཞི་དཔྲལ་བ་སྟེ་སྤྱི་བོའི་འཁོར་ལོའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྩ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་རྩ་ཉི་ཤུས་བད་ཀན་གྱི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་བད་ཀན་ནི་ཆུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོད་ན་གནས་ཀྱང་སྨད་དུ་ལྟུང་བས་རྐེད་པ་སོགས་སུ་ན་བར་བྱེད་དོ། །མགྲིན་པར་རྩ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་སྙིང་གའི་བརྒྱད་དེ་རྩ་བཞི་བཅུ་པོ་རྣམས་ནི་ མཁྲིས་པའི་ནད་སྐྱེད་པས་མཁྲིས་པ་ནི་བར་ན་གནས་ཀྱང་ཉི་མར་ལྡན་པས་སྲེག་པའི་གྲོགས་དང་ཟླ་བར་ལྡན་པས་བསིལ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྟོད་སྨད་ཀུན་ཏུ་ན་བར་བྱེད། ལྟེ་བའི་རྩ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་གསང་བ་ལ་རིམ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱི་རོལ་རྩ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་བརྒྱད་ཅུས་རླུང་གི་ཁམས་འཁྲུགས་པའི་ནད་སྐྱེད་པས། རླུང་ནི་སྨད་ན་གནས་ཀྱང་རླུང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོད་དུ་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གསང་བའི་ནང་རིམ་གྱི་རྩ་བཅུ་དྲུག་གིས་འདུས་པའི་ནད་སྐྱེད་པས། འདུས་པའི་གནས་སྨད་ན་ཡོད་ཀྱང་ཉེས་པ་གསུམ་ཀ་འདུས་ཤིང་རྩའི་རྩེ་མོས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་ཅི་རིགས་པར་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་འདབ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། འདི་རྣམས་འཁོར་ལོའི་ཕྱི་རིམ་སྟེ། །གཞན་དག་འཁོར་ལོ་ཉིད་དུ་འདོད། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་འདི་རྣམས་ནི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གི་རྩ་འདབ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་པོའི་ཕྱི་རིམ་ནས་ཁམས་རྒྱུ་བའི་རྩ་འདབ་གཞན་ཡིན་ནོ། །དུས་འཁོར་བ་གཞན་དག་དང་གེགས་སེལ་མཁན་པོ་འགའ་
Chinese
如是。内有脉三百六十，另有身坛城之神三百六十，以及声明字母三百六十等清净。气和菩提心也说与此数相同即可。第五，讲述生病的脉，分为二：正说和断疑。第一是：疾病乃由生病脉，顶髻四脉额前脉，十六生痰病生起。喉咙三十二脉数，心间八脉生胆病，脐间六十四脉数，以及密处外侧十六，风的属性紊乱起，密处内侧十六脉，生起混合之疾病。如是总共百五十六。如是说，身体上生病的脉有多少呢？顶髻轮外侧的四脉，额头即梵穴轮外侧的十六脉，这二十脉生起痰病，因为痰是水的属性，虽然位于上方，却向下沉，因此腰部等处会疼痛。喉咙的三十二脉和心间的八脉，这四十脉生起胆病，因为胆位于中间，与太阳相应则助长燃烧，与月亮相应则助长清凉，因此上下都会疼痛。脐部的六十四脉和密处有两个层次，外侧的十六脉，这八十脉生起风的属性紊乱之病。风虽然位于下方，但因为是风的属性，所以在上方生病。密处内侧的十六脉生起混合之病。混合之处虽然位于下方，但因为三种病都混合，且脉的末端遍布，因此上下中三处都会相应地生病。这样，生病的脉有一百五十六条。第二是：这些轮的外层脉，其他则认为是轮本身。如是说，这些生病的脉是六轮脉瓣一百五十六条的外层，是从气运行的脉瓣之外的其他脉瓣。其他时轮金刚和其他消除障碍的导师们。
English
Thus. There are three hundred and sixty vessels internally, and three hundred and sixty deities of the body mandala. The vowels and consonants are purified by three hundred and sixty letters, etc. It is sufficient to say that the wind and bodhicitta are also in accordance with this number. Fifth, there are two parts to explaining the vessels that cause disease: the actual explanation and the clarification of doubts. The first is: Diseases arise from the vessels that cause disease. The four crown vessels and the sixteen forehead vessels cause phlegm to arise. There are thirty-two vessels in the throat. The eight vessels in the heart cause bile to arise. The sixty-four vessels in the navel and the sixteen vessels outside the secret place cause the wind element to be disturbed. The sixteen inner vessels of the secret place cause combined diseases to arise. Thus, there are one hundred and fifty-six in total. It is said that if there are vessels in the body that cause disease, the four vessels outside the crown chakra and the sixteen vessels outside the forehead, that is, the crown chakra, that is, twenty vessels cause phlegm disease, because phlegm is of the nature of water, although it is located above, it falls down, so the waist and other places will hurt. The thirty-two vessels in the throat and the eight vessels in the heart, these forty vessels cause bile disease, because bile is located in the middle, and when it is associated with the sun, it helps to burn, and when it is associated with the moon, it helps to cool, so it hurts everywhere up and down. The sixty-four vessels in the navel and the secret place have two levels, the sixteen vessels on the outside, these eighty vessels cause the disease of wind disorder. Although the wind is located below, it is of the nature of wind, so it causes disease above. The sixteen vessels in the inner layer of the secret place cause combined diseases. Although the place of combination is located below, because all three diseases are combined and the tips of the vessels are spread, the three places above, below, and in the middle will cause disease accordingly. In this way, there are one hundred and fifty-six vessels that cause disease. The second is: These are the outer layers of the wheels, while others consider them to be the wheels themselves. It is said that these disease-causing vessels are the outer layers of the one hundred and fifty-six petals of the six chakras, and are other petals of the vessels through which the elements flow. Other Kalachakras and some obstacle-removing masters.
Tibetan
ཞིག་ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་དེ་ནི་འཁོར་ལོའི་རྩ་འདབ་ཉིད་དུ་འདོད་པའང་ཡོད་མོད། འཁོར་ལོ་དངོས་གཞིར་དྭངས་མ་ལྷག་པར་གནས་པས་དེ་དག་ཉིད་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་འཕེལ་ནས་གེགས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཕྱི་རིམ་གྱི་ནད་སྐྱེད་པའི་རྩ་དང་འཁོར་ལོའི་ཁྱད་པར་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་དཔལ་རང་བྱུང་གི་བཞེད་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་དོ། །དང་པོ་ནི། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི། །རྣམ་དབྱེ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་འཆད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཁམས་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་། བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །ཟླ་བ་འབབ་པ་རྐྱང་མའི་རིགས། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །ཉི་མ་འབབ་པ་རོ་མའི་རིགས། །སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི། །རླུང་རྒྱུ་དབུ་མའི་རིགས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བ་ལས་རྩ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་ ཟླ་བའི་རླུང་དང་དཀར་ཆ་འབབ་པས་རྐྱང་མའི་རིགས་དང་། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་ཉི་མའི་རླུང་དང་དམར་ཆ་འབབ་པས་རོ་མའི་རིགས་དང་། སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་རླུང་ཁོ་ན་རྒྱུ་བས་སྒྲ་གཅན་གྱི་རང་བཞིན་དབུ་མའི་རིགས་སུ་བརྗོད་དེ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ཡང་ལུས་ལ་གནས་པས་ན། །རྩ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ། །མི་ཕྱེད་མ་ནས་ཡིད་བཟང་བར། །ཐིམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་བདག་པོ་ཡི། །དབྱེ་བས་གསུམ་སྟེ་བདུན་ཅུ་གཉིས། །རེ་རེའང་འཁོར་ནི་སྟོང་སྟོང་ངོ་། །དཔེར་ན་སྡོང་པོ་གཅིག་ལས་ནི། །ཡལ་ག་ལོ་འདབ་གྱེས་པ་བཞིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་རིགས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པའི་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་དབྱེ་གཞི་ནི་ལུས་ལ་གནས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་གནས་སུ་བཤད་པའི་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྩ་མི་ཕྱེད་མ་ནས་ཡིད་བཟང་མའི་བར་རྩ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཐིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཀྱི་གནས་སུ་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་ལས་བྱས་ཟིན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བྱེད་བཞིན་པ་དང་། བདག་པོ་ནི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་དེ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་ཕྲག་གསུམ་ སྟེ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། དེ་རེ་རེ་ལའང་ཕུང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས
Chinese
此外，也有人认为引发疾病的脉是脉轮的脉瓣。然而，由于精华主要存在于实际的脉轮中，专注于这些脉轮不会增加智慧并造成障碍。由于不了解引发疾病的外部脉和脉轮之间的区别，因此，吉祥自生（རང་བྱུང་，Rangjung）的观点非常出色。第六，关于七万二千条脉的分类，分为两部分：简要说明和详细解释。首先： 七万二千之， 分类金刚鬘中说。 如是说，七万二千条脉的分类，如解释续部《金刚鬘》中所说的那样进行解释。第二部分分为两种：从元素自身性质的角度进行分类，以及从功能作用的角度进行分类。首先： 二万四千者， 月降为罗让之类。 二万四千者， 日降为拉玛之类。 二万四千者， 气行中脉之类说。 如是说，根据续部《金刚鬘》，二万四千条脉是月亮之气和白分降临的罗让脉之类；二万四千条脉是太阳之气和红分降临的拉玛脉之类；二万四千条脉是仅仅运行气体的，具有罗睺性质的中脉之类。如是说。 第二： 彼亦住于身， 脉乃二十四。 无分母至意善间， 融入受用及主者， 分三即七十二， 一一亦有千千转。 譬如一树生， 枝干叶散亦如是。 如是说，如此分为三种进行解释的七万二千条脉，其分类的基础是由于它们存在于身体中，因此身体的处所中所说的二十四个处所的脉，从无分母到意善母之间的二十四条脉就是那些脉。而且，所谓融入，是指身体的处所中气和明点已经完成作用；受用者是指正在作用；主者是指将要作用。因此，这三种分类使得二十四条脉分为三组，即七十二条脉是主要的。而且，每一条脉也都有蕴和界的分类。
English
Furthermore, there are those who consider the vessels that generate disease to be the petals of the chakras. However, since the essence primarily resides within the actual chakras, focusing on these does not increase wisdom and create obstacles. Because the difference between the external vessels that generate disease and the chakras is not understood, the view of Glorious Self-Arisen (Rangjung) is excellent. Sixth, regarding the classification of the seventy-two thousand vessels, there are two parts: a brief explanation and a detailed explanation. First: Of the seventy-two thousand, The classification is said in the Vajra Garland. As it is said, the classification of the seventy-two thousand vessels is explained as it is said in the explanatory tantra, the Vajra Garland. The second part is divided into two: classification from the perspective of the nature of the elements themselves, and classification from the perspective of their functional roles. First: Twenty-four thousand, Are of the Ra-kyang type where the moon descends. Twenty-four thousand, Are of the Ro-ma type where the sun descends. Twenty-four thousand, Are said to be of the central vessel type where the wind flows. As it is said, according to the tantra Vajra Garland, twenty-four thousand vessels are of the Ra-kyang type where the lunar wind and white element descend; twenty-four thousand vessels are of the Ro-ma type where the solar wind and red element descend; twenty-four thousand vessels are of the central vessel type, which has the nature of Rahu, where only wind flows. Thus it is said. Second: They also reside in the body, The vessels are twenty-four. From Non-Separate Mother to Good-Minded, By the divisions of absorption, enjoyment, and master, There are three, namely seventy-two, Each also has a thousand thousand turns. For example, from a single tree, Branches and leaves spread out. As it is said, the seventy-two thousand vessels, which are explained by dividing them into three types in this way, the basis of the classification is that since they reside in the body, the vessels of the twenty-four places mentioned as places in the body, the twenty-four vessels from Non-Separate Mother to Good-Minded Mother, are those vessels. Moreover, what is called absorption refers to the wind and bindu having already completed their function in the place of the body; the enjoyer refers to what is currently functioning; and the master refers to what will function. Therefore, these three classifications divide the twenty-four vessels into three groups, namely seventy-two vessels, which are the main ones. Moreover, each of these also has the classification of aggregates and elements.