Tibetan
ས་དྲུག་གི་རྣམ་ཤེས་འཁྲུལ། གང་ལ་འཁྲུལ་ན་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེ་ལ་འཁྲུལ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་ན་རང་ཉིད་ལ་གཉིས་འཛིན་ཞུགས་པའི་རང་མཚང་མ་རིག་པར་རང་ཉིད་གཟུང་བྱའི་དོན་གཞན་དུ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཁྲུལ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཅི་ལས་འཁྲུལ་ན་ཡིད་གཡོས་པ་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཡིད་ཕན་ཚུན་དུ་གཡོས་པ་ལས་ཟུང་འཇུག་ལ་རྨོངས་ནས། སྣང་བའི་ཆ་ལ་གཟུང་བྱའི་དོན་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་དང་སྟོང་པའི་ཆ་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་མིག་སོགས་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ཏུ་ཞེན་ཏེ། རང་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་བྱ་མེད་ཀྱང་འཛིན་བྱེད་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ལ་ཆེད་དུ་གཏད་ནས་གཞན་དུ་རྟོག་ཅིང་བཟུང་བས་གཉིས་སྣང་ཞུགས་པ་ནི་སྣང་སྟོང་གཉིས་མེད་ལ་གཉིས་སུ་རྟོག་པའི་ འཁྲུལ་པ་སྟེ། དེ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་གཟུགས་སོགས་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་ལ། དེ་ལས་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་མཆེད་པར་འགྱུར་བས། དེ་རྟོག་པའི་ཡིད་དང་འབྲེལ་ནས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དོན་མཐོང་བར་བྱེད་པས་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་ཚོགས་དྲུག་གི་སྣང་བ་སྐད་ཅིག་མ་དེའི་རང་ངོ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་ཀྱང་དེ་ལས་མུ་མཐུད་ནས་ཡིད་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྣང་ཆ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་འཁྲུལ་ནས་འཁྲུལ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་པ་འགྱུ་བའི་སྣང་ཆ་ལས་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ལ་ཕྱི་དོན་དུ་བཟུང་བས་ན་དེར་འཛིན་པའི་རྣམ་ཤེས་བྱུང་སྟེ། རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་འཁྲུལ་ལོ། །དེས་ན་སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་འོད་གསལ་དུ་ཐིམ་པ་ལས་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གཞིའི་འོད་གསལ་ལས་སྣང་མཆེད་ཐོབ་གསུམ་རིམ་པར་ལོངས་པས་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་འཆར་བའི་ཚུལ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཟབ་མོའི་གནད་དོ། །ཚོགས་དྲུག་འཁྲུལ་པར་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་འདི་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་བའི་ནང་གི་ནུས་པའི་ཆ་ནས་ བཤད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་འགྲེལ་པར་གསུངས་སོ། །རྟེན་འབྲེལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བདེ་འགྲོའི་རྟེན་འབྲེལ་དང་མི་སྡུག་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ངན་འགྲོའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་། མ་རིག་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ཆུ་དང་རླབས་ལྟར་གཡོས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ། འདུ་བྱེད་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ལ་དོ
Chinese
六识的迷乱。迷乱于何处呢？迷乱于显现为各种境的现象。以何种方式迷乱呢？以自身陷入二取，不认识自身本性，将自身执着为所取之异体的状态而迷乱。由何种因缘而迷乱呢？由意念的动摇而迷乱。也就是，如前所述，心与意念相互动摇，从而对双运感到迷惑。在显现的方面，执着于所取之境，如色等六境；在空性的方面，执着于作为能取的心，如眼等六识。虽然没有与自身不同的所取，但能取自身却特意指向自身，执着并抓住自身，从而陷入二元对立，这就是将显空不二执着为二元的迷乱。与此相连，境、根、识三者聚合的缘起产生了色等显现的觉知。由此，色等境的显现得以扩展。因此，与分别的意念相连，从而能够见到色等之义，这被称为获得显现。因此，六聚的显现，在那一刹那的自性中没有迷乱，但从此之后，意念将自身的显现部分误认为外境，从而各种迷乱分别念流动，从显现部分将色等六境执着为外境，因此产生了执着于此的识。这就是迷乱于各种因缘。因此，显、增、得三者融入光明中，从而显现法身。而从根本光明中，显、增、得三者依次生起，从而显现轮回的迷乱现象，这就是金刚乘的甚深要点。六聚产生迷乱的方式，是从缘起十二支产生的力量方面进行阐述的。因此，在注释中说，这是具有自性分别的缘起。依靠此缘起，分别痛苦的是善趣的缘起，分别不悦意的是恶趣的缘起十二支。也就是，由无明所驱使，造作有漏之业，如同水和波浪一样动摇。由造作之缘，对于色等六境
English
The delusion of the six consciousnesses. Where does it delude? It deludes in the appearance of various objects. How does it delude? It deludes by the way that self-grasping enters into oneself, not recognizing one's own nature, and grasping oneself as a different entity to be grasped. From what causes and conditions does it delude? It deludes from the movement of the mind. That is, as just explained, the mind and mind move each other, and thus are confused about union. In the aspect of appearance, it clings to the objects to be grasped, such as the six objects of form, etc.; in the aspect of emptiness, it clings to the mind that grasps, such as the six consciousnesses of the eye, etc. Although there is no object to be grasped other than oneself, the grasping self deliberately points to itself, grasping and seizing itself, and thus enters into duality, which is the delusion of grasping the non-duality of appearance and emptiness as two. Connected to this, the dependent arising of the aggregation of object, faculty, and consciousness gives rise to the awareness of appearances such as form. From this, the appearance of objects such as form expands. Therefore, connected with the discriminating mind, one is able to see the meaning of form, etc., which is called obtaining appearance. Therefore, the appearance of the six aggregates, in that moment of its own nature, there is no delusion, but from then on, the mind mistakes its own appearance part for an external object, and thus various deluded thoughts flow, and from the appearance part, the six objects such as form are grasped as external objects, and thus the consciousness that grasps this arises. This is the delusion of various causes and conditions. Therefore, the three, appearance, increase, and attainment, dissolve into the clear light, and thus the Dharmakaya is manifested. And from the ground clear light, the three, appearance, increase, and attainment, arise in sequence, and thus the deluded appearance of samsara arises, which is the profound essence of the Vajrayana. The way in which the six aggregates arise in delusion is explained from the aspect of the power of the twelve links of dependent arising. Therefore, in the commentary it is said that this is the dependent arising that distinguishes self-nature. Relying on this dependent arising, distinguishing suffering is the dependent arising of the happy realms, and distinguishing unpleasantness is the dependent arising of the twelve links of the unhappy realms. That is, driven by ignorance, the creation of contaminated karma is due to the movement like water and waves. Due to the condition of that creation, for the six objects such as form
Tibetan
ན་དུ་མཐོང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་ན། རྩ་བ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། བླང་དོར་བྱེད་ལས་ཚོར་བ་སྐྱེ། །དེ་ལ་མཚན་འཛིན་འདུ་ཤེས་ཏེ། །འདུས་བྱས་ཡུལ་སྣང་གཞན་དུ་བཏགས། །ཞེན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྲུབ། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བག་ཆགས་ཀྱི་སྣང་བ་བརྟས་པ་ལས་འཁྲུལ་སྣང་རགས་པར་གྲུབ་པའི་ཐོག་མ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐབས་འདིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་དང་པོར་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་དེ་ ལ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་བར་མར་སྣང་བའི་དབང་གིས་དེ་གསུམ་ལ་བླང་དོར་དང་བཏང་སྙོམས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ཚོར་བའི་ཚོགས་གསུམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དེས་ཡུལ་དེ་ལ་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྲུབ་པས་དེ་ནས་འདུ་ཤེས་དང་། དེ་ལྟར་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤུ་རིས་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པས་ཡུལ་སྣང་མི་འདྲ་བ་རང་ལས་གཞན་དུ་བཏགས་པ་དེ་སྣང་བའི་སེམས་བྱུང་གི་ཚོགས་རྣམས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་དེས་ཡུལ་གཞན་དུ་བཏགས་པའི་བག་ཆགས་བརྟན་པར་བྱས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྲུབ་པས་ན་དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་མར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རིམ་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་དོན་གྱི་གོ་རིམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ། རྐྱེན་བཞིར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁམས་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་དང་དྲུག ། རྒྱུ་ཞེས་རྟོག་པས་ཐ་སྙད་བྱས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ་ལྔ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་དྲུག་ནི་ཕྱི་ནང་དང་འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོར་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཁོ་ནའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རིམ་པ་ལྟར་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། རླན་ཞིང་གཤེར་བ་དང་། ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་དང་། སྟོང་ཞིང་གོ་འབྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་བཞི། རྒྱུའི་རྐྱེན། བདག་རྐྱེན།
Chinese
由于产生将之视为“我”的能认识的识，完全依赖于根本无明的缘故，所以，能认识的识的一切显现，都仅仅是错觉的显现。第二是：取舍所作生起感受，于彼执相即是想，造作境相立为异，执著而成色蕴聚。如是说，这样，从串习的显现增长而粗大错觉显现的最初是能认识的识，因此，此处在五蕴之初宣说了识蕴。那个能认识的识，由于将境显现为悦意不悦意等，从而对彼三者进行取舍和舍取中庸的分别，因此生起三种感受的集合。之后是受蕴，由此对境的自性和差别的相进行执著，从而形成想蕴，因此之后是想。如是，对悦意不悦意等各种境，分别区分毛发般的细微差别，从而显现出各种各样的显现，造作了不同的境相，将境相立为与自己不同的他者，因此形成显现的心生之集合，因此之后是行。此行稳固了他者所立境的习气，从而对色的自性和相等等产生执著，因此形成色蕴，因此这是在蕴之后宣说的。此次第是出生的次第，即所谓因果意义的次第。第三，宣说因缘的差别，分为二：宣说六因，宣说四缘。第一是：五界与识为六，以想而作因之名。如是说，地水火风空五界与识界这六者，是对内外和轮回涅槃所摄的一切法的因，这是在具有分别念者面前所作的名称，对于远离分别念者来说，因果的戏论唯有寂灭。它们的体性也依次是坚硬稳固，潮湿润泽，温暖燃烧，轻盈动摇，空虚开阔，而能认识的识的体性如前所说。第二分为四：因缘，自性缘。
English
Since the arising of consciousness that sees it as "I" depends entirely on the cause of fundamental ignorance, all appearances of consciousness are merely illusory appearances. The second is: From actions of acceptance and rejection, feelings arise; grasping at characteristics is perception; fabricated objects are labeled as other; attachment forms the aggregate of form. As it is said, in this way, the first of the coarse illusory appearances that arise from the increase of habitual appearances is consciousness. Therefore, here, the aggregate of consciousness is taught first among the five aggregates. That consciousness, because it perceives objects as pleasant, unpleasant, etc., then discriminates between these three as acceptance, rejection, and neutrality, therefore the collection of three feelings arises. After that is the aggregate of feeling, and from this, by grasping at the characteristics of the object's self and difference, the aggregate of perception is formed, so after that is perception. Thus, for various objects, pleasant and unpleasant, distinguishing subtle differences like hairs, various appearances are manifestly fabricated, and different object appearances are labeled as other than oneself, therefore the collections of mental events that appear are formed, so after that is formation. This formation solidifies the habitual tendencies of objects labeled as other, and then attachment arises towards the nature and characteristics of form, etc., therefore the aggregate of form is formed, so this is taught after the aggregates. This order is the order of birth, which is called the order of cause and effect. Third, explaining the difference between cause and condition, there are two: explaining six causes, and explaining four conditions. The first is: Five elements and consciousness are six, named as cause by thought. As it is said, the five elements of earth, water, fire, wind, and space, and the element of consciousness, these six are the cause of all phenomena included in inner and outer, and samsara and nirvana. This is a name made in the presence of those with conceptual thought, but for those who are free from conceptual thought, the elaboration of cause and effect is only pacification. Their characteristics are, in order, hard and stable, moist and wet, hot and burning, light and moving, empty and open, and the characteristic of consciousness is as previously stated. The second is divided into four: causal condition, self-condition.