Tibetan
བུག་གཉིས་སུ་ཡར་སྣ་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །འོག་ཏུ་རྩ་གསུམ་འདུས་མདོ་ནས་གྱེས་ཏེ་བུད་མེད་ཀྱི་མངལ་ཁྲག་དང་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་གཉིས་ཀའི་དྲི་ཆེན་འབྱིན་སྡོམ་གྱི་ལས་ནི་གཡས་པ་རོ་མའི་མར་སྣས་བྱེད་ཅིང་། གཡོན་པ་རྐྱང་མའི་མར་སྣས་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་གཉིས་ཀའི་དྲི་ཆུ་ འབྱིན་པ་དང་སྡོམ་པར་བྱེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས། རྐྱང་མ་མི་སྐྱོད་འབབ་པ་སྟེ། །རོ་མ་དེ་བཞིན་ཁྲག་འབབ་ཅིང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པས་སོ། །རོ་རྐྱང་གི་ལྟེ་བའི་སྟེང་ཡན་ཆད་དུ་ཉི་ཟླའི་རླུང་རྒྱུ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྟེ་བར་རྩ་གསུམ་པོ་ནང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས་ནི་དུས་སྦྱོར་གྱི་རྩ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའམ། ཕུང་པོ་སོ་དྲུག་དང་ཁམས་སོ་དྲུག་སྟེ་དུས་སྦྱོར་གྱི་སྐོར་གྱི་རྩ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་གྱེས་ཤིང་རླུང་རྒྱུ་བས། ཕྱི་རོལ་སྟེང་འོག་གི་སྒོ་སོགས་དང་། ནང་སྲོག་ཆེན་པོའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་གསོ་ཞིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འདི་ནི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ལས། །དེ་ནི་ཐུར་དུ་རྩེ་གསུམ་སྟེ། །དེ་བཞིན་གྱེན་དུའང་རྩེ་གསུམ་མོ། །སྒྲ་གཅན་རྩེ་མོ་དབུས་ན་གནས། །ཉི་མའི་རྩེ་མོ་གཡས་པའོ། །ཟླ་བའི་རྩེ་མོ་གཡོན་པའོ། །ཆུ་དང་མེ་དང་ནམ་མཁའ་རྒྱུ། །གཡས་གཡོན་དབུ་མའི་མར་སྣ་ནས། །བཤང་བ་གཅི་བ་ཁུ་བ་རྒྱུ། །ལྕགས་སྒྲོག་བཅིངས་པ་ལྟ་བུའི་རྩ། །སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ལམ་གསུམ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྩ་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་འདི་ནི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་ལས། རྩ་ཡི་གཙོ་མོ་ གསུམ་པོ་དེ་ནི་ཐུར་དུ་བཤང་གཅི་ཁུ་བ་འབབ་པའི་རྩའི་རྩེ་མོ་གསུམ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གྱེན་དུའང་རྩེ་མོ་གསུམ་མོ། །རྩེ་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་སྒྲ་གཅན་ཏེ་དབུ་མའི་རྩེ་མོ་དབུས་ན་གནས་ཤིང་། ཉི་མ་སྟེ་རོ་མའི་རྩེ་མོ་གཡས་པ་ལའོ། །ཟླ་བ་སྟེ་རྐྱང་མའི་རྩེ་མོ་གཡོན་པ་ལའོ། །དེ་ཡང་རྐྱང་མ་ལས་ཆུ་རླུང་དང་། རོ་མ་ལས་མེ་རླུང་དང་། དབུ་མ་ལས་ནམ་མཁའི་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་། གཡས་གཡོན་དབུ་མ་གསུམ་པོ་ཡི་མར་སྣ་ནས་རིམ་པ་བཞིན་བཤང་བ་གཅི་བ་ཁུ་བ་རྣམས་རྒྱུ་ལ། འཁོར་ལོ་སོ་སོའི་ལྟེ་བ་ལྕགས་སྒྲོག་བཅིངས་པ་ལྟ་བུར་རྩ་རྣམས་མདུད་ཅིང་གྱེས་པའི་རྩ་བར་གནས་སོ། །རྩ་གསུམ་པོ་དེའི་ལྟེ་བ་ཡན་ཉི་ཟླ་སྒྲ་གཅན་གྱི་སྲོག་གསུམ་གྱི་ལམ་དང་ལྟེ་འོག་མན་བཤང་གཅི་ཁུ་བ་ཐུར་སེལ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྩའི་གཙོ་མོ་བཤད་པ་ལ་གསུམ། སྤྱིར་བསྟན་པ། རྩ་ཉེར་བཞི་པོ་ངོས་བཟུང་བ། སྦས་
Chinese
两个孔穴向上生出两个端头。下面，三脉从汇合处分出，右边的下端负责排出和控制女性的子宫血以及男女二者的大便；据说左边的下端负责排出和控制男女二者的小便。如《时轮金刚》中所说：“左脉不移而下流，右脉同样流血。”等等。在左右脉的脐部以上，日月之气运行。在脐部，三脉合为一体，由此分出六十四条时轮脉，或者三十六个蕴和三十六个界，即时轮之轮的七十二条脉，气在其中运行，滋养和生长外部上下之门等，以及内部的大命气等一切。第二，如《最初佛》中所说：“其向下有三尖，同样向上也有三尖。罗睺尖端位于中央，太阳尖端位于右侧，月亮尖端位于左侧。水、火、空运行。从左右中脉的下端，粪便、尿液、精液运行。如铁钩束缚般的脉，是命和下泄的三条道路。”这说明了三脉的位置，即从《最初佛时轮根本续》中说，三条主要的脉向下是排出粪便、尿液、精液的脉的三尖；同样，向上也有三尖。这三个尖端，也就是罗睺，即中脉的尖端位于中央；太阳，即右脉的尖端位于右侧；月亮，即左脉的尖端位于左侧。其中，从左脉运行水气，从右脉运行火气，从中脉运行空之气。从左右中三脉的下端，依次运行粪便、尿液、精液。各个脉轮的中心，如同铁钩束缚一般，脉络交织并分出脉络的根源处。三脉的脐部以上是日月罗睺三命的道路，脐部以下是粪便、尿液、精液下泄三条道路。第三，讲述主要脉络分为三部分：总的指示，识别二十四脉，隐藏。
English
Two orifices give rise to two upward ends. Below, the three channels branch out from the confluence, with the lower end of the right channel responsible for expelling and controlling the uterine blood of women and the feces of both men and women; it is said that the lower end of the left channel is responsible for expelling and controlling the urine of both men and women. As stated in the Kalachakra, "The left channel flows downward without moving, the right channel likewise flows blood," and so on. Above the navel of the right and left channels, the solar and lunar winds circulate. At the navel, the three channels merge into one, from which sixty-four channels of the Kalachakra, or thirty-six aggregates and thirty-six elements, that is, seventy-two channels of the Kalachakra's wheel, branch out, and the winds circulate within them, nourishing and sustaining all the external upper and lower gates, etc., and the internal great life wind, etc. Second, as stated in the "First Buddha," "It has three points downward, likewise it has three points upward. The Rahu point is located in the center, the sun point is on the right, the moon point is on the left. Water, fire, and space circulate. From the lower ends of the right, left, and central channels, feces, urine, and semen circulate. The channels are like iron hooks binding, and are the three paths of life and downward elimination." This explains the location of the three channels, that is, from the "First Buddha Kalachakra Root Tantra," the three main channels downward are the three points of the channels that expel feces, urine, and semen; likewise, there are three points upward. These three points are also Rahu, that is, the point of the central channel is located in the center; the sun, that is, the point of the right channel is located on the right; the moon, that is, the point of the left channel is located on the left. Among them, water wind circulates from the left channel, fire wind circulates from the right channel, and space wind circulates from the central channel. From the lower ends of the right, left, and central three channels, feces, urine, and semen circulate in order. The center of each chakra, like an iron hook binding, is where the channels intertwine and branch out from the root of the channels. Above the navel of the three channels are the paths of the three lives of the sun, moon, and Rahu, and below the navel are the three paths of downward elimination of feces, urine, and semen. Third, explaining the main channels is divided into three parts: general instruction, identifying the twenty-four channels, and concealment.
Tibetan
པའི་རྩ་ལྔ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ལས་གྱེས་པའི་རྩ་ཆེན་པོ། །ཉི་ཤུ་བཞི་སྟེ་སྙིང་ག་ཡི། །ཡན་ལག་རླུང་ནི་བརྟེན་པའི་རྩ། །ལྔ་དང་གཙོ་མོ་གསུམ་བཅས་པས། །སུམ་ཅུ་གཉིས་ཏེ་རྩ་བ་ཡི། །རླུང་བརྟེན་རྩ་ བཅས་སུམ་ཅུ་བདུན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྩའི་གཙོ་མོ་གསུམ་པོ་འདི་ལས་གྱེས་པའི་ཡུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་རྩ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡུལ་ཆེན་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི། གཞན་དུ་ཐུགས་གསུང་སྐུའི་འཁོར་ལོའི་རྣལ་འབྱོར་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེའི་ཐོག་ཏུ་སྙིང་གའི་ཡན་ལག་གི་རླུང་ནི་བརྟེན་པའི་རྩ་ལྔ་དང་། རྩའི་གཙོ་མོ་གསུམ་བསྣན་པ་དང་བཅས་པས་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་སམྦུཊི་ལས་གསུངས་ཤིང་། སོ་གཉིས་པ་དེ་ལས་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆ་ལ་དཀར་ནག་གཉིས་ལས། དབུ་མའི་མར་སྣ་དུང་ཅན་མར་བདེ་བ་འཕེལ་བས་དཀར་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ལ་བདུད་བྲལ་ལས་དཀར་ཆ་གྱེན་ལ་འདྲེན་པས་ནག་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དབང་གིས་དེ་གཉིས་དོར་བའི་ལྷག་མ་རྩ་སུམ་ཅུ་པོ་ནི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་དཀར་ནག་གི་ཆ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་དག་པ་བདག་མེད་མ་ལྷ་མོ་བཅོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་རྩ་བ་ཡི་རླུང་ལྔ་བརྟེན་པའི་རྩ་ལྔ་དང་བཅས་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་རྩའི་གཙོ་མོ་སོ་བདུན་ཡིན་ནོ། །རྩ་བའི་རླུང་ལྔའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་ནི། ལྟེ་འོག་མན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ཐུར་སེལ་འབབ་པའི་རྩ་དུང་ ཅན་མ་དང་། ལྟེ་བ་ཡན་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྲོག་གི་རྟེན་བྱེད་པའི་རྩ་ཡིད་བཟང་མ་དང་། སྙིང་གའི་མདུན་ན་མེ་མཉམ་རྒྱུ་བའི་རྩ་སྣར་མ་དང་། མེ་མཚམས་ནས་གྱེན་རྒྱུའི་རྟེན་གླང་ཆེན་ལྕེ་དང་། ལྷོ་ནས་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་སེར་སྐྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཞི་ལ་ཕུང་ཁམས་སོ་དྲུག །ཁྱབ་བྱེད་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་སོ་བདུན། ལམ་དུ་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན། འབྲས་བུ་ལ་འབྲས་དུས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྩ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་ངོས་བཟུང་བ་ལ་གསུམ། རྐྱང་མ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྩ་བཅུ་བཞི་དང་། རོ་མ་ལས་སྐྱེས་པ་བཅུ་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ཡི་གཡོན་པའི་ཆར་སྐྱེས་པ། །མི་ཕྱེད་མ་ནི་འཚོགས་མར་གནས། །ཕྲ་གཟུགས་མ་ནི་སྤྱི་གཙུག་འབྲེལ། །རྩེ་བ་མ་ནི་རྣ་གཡས་ཏེ། །གཡོན་པ་མ་ནི་ལྟག་རྩའོ། །ཐུང་ངུ་ཞེས་བྱ་རྣ་བ་གཡོན། །རུས་སྦལ་སྐྱེས་མ་སྨིན་དབུས་ཏེ། །མིག་གི་ཕྱི་རོལ་སྒོམ་པ་མོ། །དབང་མ་ཕྲག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩ། །སྐྱོན་མ་མཆན་ཁུང་རྩ་ཡིན་ཏེ
Chinese
这是关于解释五脉的。首先，从这里分支出来的大脉有二十四条，位于心间。分支气所依赖的脉有五条，加上三条主脉，总共三十二条脉。加上气所依赖的脉，总共三十七条。如是说。这三条主脉分支出二十四个境的大脉，共有二十四条。这指的是外在的二十四个大境，以及内在的身语意轮的瑜伽母的自性。在此基础上，加上心间分支气所依赖的五条脉，以及三条主脉，总共三十二条脉，这是在《桑布扎续》中所说的。在这三十二条脉中，十六分之一的部分分为黑白两部分。中脉的上端，因其具有白色的海螺状，能增长安乐，所以与白色部分相应；而从无魔的角度来看，由于白色部分向上引导，所以与黑色部分相应。因此，舍弃这两部分后，剩下的三十条脉，在十五日月圆之夜，分为黑白两部分，是十五位清净无我母神（藏文：བདག་མེད་མ་ལྷ་མོ།）的自性。在三十二条脉的基础上，加上五根气所依赖的五条脉，总共三十七条脉，是三十七条主脉。五根气所依赖的脉的体性是：脐下是智慧界的下行清净脉（藏文：དུང་ཅན་མ།），脐上是虚空界作为命根的命脉（藏文：ཡིད་བཟང་མ།），心前是火界平等运行的脉（藏文：སྣར་མ།），从火的边缘向上运行的所依是象舌脉（藏文：གླང་ཆེན་ལྕེ།），南方是遍行气的所依是黄色脉（藏文：སེར་སྐྱ།）。因此，在基础上是三十六个蕴界处，在遍行方面是不可思议的意金刚和三十七，在道上是三十七道品，在果上是果时的三十七道品。其次，识别二十四脉分为三个部分：从左脉产生的十四脉，从右脉产生的十脉，以及总结意义。首先，从左侧产生的脉：不分脉位于会阴处，细身脉与顶轮相连，顶脉位于右耳，左脉位于后颈，名为短小的脉位于左耳，龟生脉位于眉间，眼外侧的禅定母脉，双肩的自在脉，腋下的罪母脉。
English
This is about explaining the five channels. First, the major channels branching out from here are twenty-four, located in the heart. The branch winds rely on five channels, plus the three main channels, making a total of thirty-two channels. Including the channels that the winds rely on, there are thirty-seven in total. It is said. These three main channels branch out into the major channels of twenty-four realms, totaling twenty-four. This refers to the twenty-four great realms externally, and the nature of the Yoginis of the Body, Speech, and Mind wheels internally. On top of that, adding the five channels that the heart's branch winds rely on, and the three main channels, there are thirty-two channels in total, as stated in the Sambhuti Tantra. Among these thirty-two, the sixteenth part is divided into black and white. The upper end of the central channel, because it has a white conch-like shape, increases bliss, so it corresponds to the white part; and from the perspective of being free from demons, because the white part guides upwards, it corresponds to the black part. Therefore, after abandoning these two parts, the remaining thirty channels, on the fifteenth day of the lunar month, are divided into black and white parts, and are the nature of the fifteen pure selflessness goddesses (Tibetan: བདག་མེད་མ་ལྷ་མོ།). On top of the thirty-two channels, adding the five root winds that rely on the five channels, there are thirty-seven channels in total, which are the thirty-seven main channels. The nature of the five channels that the five root winds rely on is: below the navel is the descending cleansing channel of the wisdom realm, the Conch Channel (Tibetan: དུང་ཅན་མ།); above the navel is the life channel that supports life in the space realm, the Excellent Mind Channel (Tibetan: ཡིད་བཟང་མ།); in front of the heart is the equally moving channel of the fire realm, the Snar Ma Channel (Tibetan: སྣར་མ།); the support for upward movement from the edge of the fire is the Elephant Tongue Channel (Tibetan: གླང་ཆེན་ལྕེ།); and in the south, the support for the pervasive wind is the Yellow Channel (Tibetan: སེར་སྐྱ།). Therefore, at the base are the thirty-six aggregates, realms, and sources; in terms of pervasiveness, there are the inconceivable Mind Vajra and thirty-seven; on the path are the thirty-seven factors of enlightenment; and in the result are the thirty-seven factors of enlightenment at the time of fruition. Secondly, identifying the twenty-four channels is divided into three parts: the fourteen channels arising from the left channel, the ten channels arising from the right channel, and summarizing the meaning. First, the channels arising from the left side: the Undivided Channel is located at the perineum, the Subtle Body Channel is connected to the crown chakra, the Top Channel is located at the right ear, the Left Channel is located at the back of the neck, the channel called Short is located at the left ear, the Turtle-born Channel is located between the eyebrows, the Contemplation Mother Channel is on the outside of the eye, the Power Channel is on both shoulders, and the Sin Mother Channel is in the armpit.