Tibetan
བས་ཁ་ཅིག་སྒོམ་པའི་དབུ་མ་དང་གནས་པའི་དབུ་མ་གཉིས་ལས། སྔ་མ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་སྐྱེས་ནས་མ་ཤིའི་བར་དུ་ལུས་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་ལ་ཤི་དུས་ཡལ་བར་འདོད་པ་དང་། ལ་ལ་གཞུངས་པར་འདོད་པ་དང་། གཞན་དག་གཞུངས་པའི་དབུས་ན་རྟ་རྔ་ཙམ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། དོན་ལ་མེད་པར་འདོད་པ་སོགས་ནི་དཔྱད་གསུམ་དག་པའི་རྒྱུད་ལུང་དང་མི་མཐུན་པས་རང་བཟོ་ཡིན་པ་རྗེ་བདུན་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ལ། ཀུན་མཁྱེན་རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱི་བཞེད་པའི་སྙིང་པོ་ནི། ལུས་ཀྱི་དབུས་ཀྱི་ཆ་ལ་གནས་ཤིང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ། རྩའི་འཁོར་ལོ་དྲུག་གིས་བརྒྱན་ཞིང་སྤྱི་བོའི་དབུས་ན་ཧཾ་དང་ལྟེ་འོག་གི་རྩ་གསུམ་འདུས་མདོར། ཨ་ཤད་ཀྱིས་ཀྱང་མཛེས་པ། སྟོད་དུ་ནི་ཚངས་པའི་བུ་ག་དང་ཁྲོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་དབུས་མ་མཚོན་ལ། སྨད་དུ་ནི་སྐྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་རྩེ་མོ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་པདྨའི་ཟེའུ་འབྲུ་ལ་གནས་སོ། །ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་རླུང་གིས་གང་ཞིང་ལྟེ་འོག་རྩ་གསུམ་འདུས་མདོ་མན་ཆད་ཤེས་རབ་མའི་རང་བཞིན་ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་གང་བས། དུས་འཁོར་ལས། སྟེང་སྒྲ་གཅན། འོག་དུས་མེ། ཞེས་མགོ་མཇུག་ཏུ་བཤད་ལ། བྱེད་ལས་ནི་མར་སྣས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་ཅིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་པས་ཀུན་འདར་མར་གྲགས་ཤིང་སྟེང་དུ་ནི་ཨ་ཧཾ་གི་བར་ན་སྒྲ་ཅན་གྱི་རླུང་ངམ། ལུས་ཅན་གྱི་སྲོག་རླུང་གནས་པས་དོན་ལ་ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ཐམས་ཅད་རྩ་དབུ་མ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཅན་གནས་པར་བྱེད་པའི་སྲོག་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པ་ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོར་འབོད་པ་བཞིན་དུ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་དབུ་མ་དང་། འཁོར་བའི་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྲོག་རྩ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་མི་ཕྱེད་པ་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་ལ་སྲོག་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་སྲོག་རྩ་ཞེས་འབོད་པ་རིགས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་མི་ཤིགས་པའི་རླུང་དང་ལས་རླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྲོག་ཆེན་པོའི་རླུང་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ཆུ་དང་འོ་མ་ལྟར་འདྲེས་པ་སྒྲ་གཅན་གྱི་རླུང་ལ་ཡང་སྲོག་འཛིན་པའི་ཆ་ནས་སྲོག་རླུང་ཞེས་འབོད་པ་འཐད་པའི་ཕྱིར
Chinese
因此，关于一些人所说的观修中脉和安住中脉这二者，前者是瑜伽士禅定的行境，后者则有人认为是生到死之间安住于身体的中央，死时消失；有些人认为是像柱子一样；还有些人认为在柱子的中央有像马尾巴一样的东西；实际上认为没有等等，这些与三观察清净的续部经文不符，如第七世法王父子所说，是自己编造的。一切智者让炯多吉的观点的精髓是： 安住于身体中央的部分，由于没有能取和所取二者，因此方便和智慧不可分离。以六脉轮庄严，顶部的中央有（藏文：ཧཾ་，梵文天城体：हं，梵文罗马拟音：haṃ，汉语字面意思：హం），脐下三脉汇集处，也以阿夏（藏文：ཨ་ཤད་）庄严。上面代表梵穴和忿怒尊的眉间，下面则安住于男性的金刚宝杵顶端和女性莲花的莲蕊。肚脐以上充满气息，肚脐以下三脉汇集处以下充满智慧母的自性月亮菩提心。因此，时轮金刚中说：“上面罗睺，下面时火。”这样从头到尾宣说。作用是酥油使菩提心降临，并给予俱生喜，因此被称为昆达里尼，上面在阿（藏文：ཨ་，梵文天城体：अ，梵文罗马拟音：a，汉语字面意思：阿）和哈（藏文：ཧཾ་，梵文天城体：हं，梵文罗马拟音：haṃ，汉语字面意思：హం）之间有罗睺的气息，或者说有情众生的命气安住，实际上所有业和智慧的气息都依赖于那根中脉，因此是使有情众生安住的命脉。因此，一切智慧的根本是阿赖耶识， 一切识的根本是阿赖耶识。因此，这二者无有差别，就像将普通意识作为成佛之因的部分而称为如来藏一样。一切智慧的根本是中脉，一切轮回的根本是命脉，因此这二者不可分离，从罗睺脉上命气所依的角度称为命脉是合理的。一切智慧之气的根本是不坏之气，一切业气的根本是大命气。因此，这二者像水和牛奶一样混合，从罗睺的气息也具有维持生命的角度，称其为命气也是合理的。
English
Therefore, regarding the two types of central channels, the one meditated upon and the one that abides, as some say, the former is the object of experience for yogis' samadhi, while the latter is believed by some to abide in the center of the body from birth until death, disappearing at the time of death; some believe it to be like a pillar; others believe that in the center of the pillar there is something like a horse's tail; and still others believe that it does not exist at all. These are not in accordance with the tantras and scriptures that are pure in the three examinations, and as the Seventh Je father and son said, they are self-fabricated. The essence of the view of Kunkhyen Rangjung Dorje is: Abiding in the central part of the body, since there is no duality of grasper and grasped, method and wisdom are inseparable. Adorned with the six chakras of the channels, in the center of the crown is (Tibetan: ཧཾ་, Sanskrit Devanagari: हं, Sanskrit Romanization: haṃ, Chinese literal meaning: Ham), and at the junction of the three channels below the navel, it is also adorned with A-shad (Tibetan: ཨ་ཤད་). Above, it represents the Brahma aperture and the space between the eyebrows of the wrathful deities, and below, it abides on the tip of the male vajra jewel and the pistil of the female lotus. Above the navel is filled with wind, and below the junction of the three channels below the navel is filled with the nature of the wisdom mother, the moon bodhicitta. Therefore, in the Kalachakra it is said, "Above Rahu, below time-fire." Thus it is taught from beginning to end. The function is that the ghee causes the bodhicitta to descend and gives rise to coemergent bliss, therefore it is known as Kundalini, and above, between A (Tibetan: ཨ་, Sanskrit Devanagari: अ, Sanskrit Romanization: a, Chinese literal meaning: A) and Ham (Tibetan: ཧཾ་, Sanskrit Devanagari: हं, Sanskrit Romanization: haṃ, Chinese literal meaning: Ham) there is the wind of Rahu, or the life-wind of sentient beings abides. In reality, all the winds of karma and wisdom depend on that central channel, therefore it is the life-channel that sustains sentient beings. Therefore, the root of all wisdom is the alaya-jnana, The root of all consciousnesses is the alaya-vijnana. Therefore, these two are not different, just as ordinary consciousness is called the Tathagatagarbha from the aspect of being the cause of Buddhahood. The root of all wisdom is the central channel, and the root of all samsara is the life-channel, therefore it is reasonable to call these two inseparable the life-channel from the aspect of the life-wind relying on the Rahu channel. The root of all wisdom-winds is the indestructible wind, and the root of all karma-winds is the great life-wind. Therefore, these two are mixed like water and milk, and it is also reasonable to call the Rahu wind the life-wind from the aspect of sustaining life.
Tibetan
་རོ། །དེས་ན་གཞི་དུས་སུ་རྩ་དབུ་མ་དང་སྲོག་རྩ་མི་ཕྱེད་པ་དེ་ལ་གནད་དུ་བསྣུན་པའི་ལམ་སྒོམ་པས་འབྲས་དུས་སུ་རྩ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་ནས་དབུ་མ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ངེས་དོན་གྱི་ཆོས་སྐད་ཀྱི་སྲོག་དང་སྙིང་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་མིང་གི་རྣམས་གྲངས། ཨ་བ་དྷུ་ཏི་སྟེ་ཀུན་འདར་མ། ཕྲ་མོའི་གཟུགས། སུ་མ་ན། ནང་གི་ཤིང་གཅིག །ཚངས་པའི་དབྱུགས་པ་སོགས་དུ་མ་ འབྱུང་ངོ་། །རྗེ་མི་བསྐྱོད་ཡབ་སྲས་ཀྱིས། གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་དབུ་མ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། གཞིའི་རྩ་དབུ་མ་ནི། མ་དག་པ་ལུས་ཀྱི་རྩ་དབུ་མའམ་སྲོག་རྩར་དག་པ་འབྲས་དུས་ཀྱི་དབུ་མའི་རིགས་སམ་རྒྱུའམ་དབྱིངས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བསྟན། ལམ་གྱི་རྩ་དབུ་མ་ནི། སོར་སྡུད་སོགས་བསྒོམ་པས་ནང་གི་དབུ་མའི་སྒོར་རླུང་སེམས་ཅུང་ཟད་ཚུད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྟོང་གཟུགས་ལྟར་འཆར་བ་སྟེ། དུས་ཀྱི་རྩ་དང་རེ་ཁཱ་ཞེས་བོད་སྐད་རི་མོའི་རྣམ་པ་ནག་པོ་སྐྲ་ཡི་ཚད་ཙམ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བ་དེ་ཡིན་ལ། འབྲས་དུས་ཀྱི་རྩ་དབུ་མ་ནི་གཞན་མཆོག་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལ་གནས་པ་སྒྲིབ་བྲལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་རོ་རྐྱང་གཉིས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་། དེ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ལུང་དང་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ནི། གཡས་གཡོན་རོ་རྐྱང་གཉིས་པོ་ནི། །ལྟེ་བ་ནས་གྱེས་མཁལ་མར་འབྲེལ། །དེ་ནས་སྙིང་གར་ཅུང་ཟད་འདུས། །མཆན་འོག་བརྒྱུད་ནས་མགྲིན་པར་སྟེ། །རྩེ་ཆུང་ནས་ནི་སྤྱི་བོར་འབྲེལ། །སྣ་བུག་གཉིས་སུ་ཡར་སྣ་འབྱུང་། །འོག་ཏུ་གསུམ་འདུས་ནས་གྱེས་ཏེ། །ཁྲག་དང་དྲི་ཆེན་འབྱིན་སྡོམ་གྱི། །ལས་ནི་ གཡས་པ་རོ་མས་བྱེད། །གཡོན་ནས་རྐྱང་མས་དྲི་ཆུ་ཡི། །འབྱིན་སྡོམ་བྱེད་པར་བཤད་པ་ཡིན། །ལྟེ་སྟེང་ཡན་ཆད་རླུང་རྒྱུ་སྟེ། །ལྟེ་བར་རྩ་ནི་དྲུག་ཅུ་བཞི། །ཕྱི་ནང་རླུང་ཀུན་གསོ་བསྐྱེད་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། གཡས་རོ་མ་དང་གཡོན་རྐྱང་མ་གཉིས་པོ་དེ་ནི་ལྟེ་བའི་འོག་སོར་བཞིའི་ཐད་ནས་གྱེས་ཤིང་ལྟེ་བར་འདུས་ནས་གྱེས་ཏེ་མཁལ་མར་རྩ་ཆེན་པོ་ལ་འབྲེལ་ལ་དེ་ནས་སླར་ཡང་སྙིང་གར་གཡས་ཀྱི་སེར་སྐྱ་དང་གཡོན་གྱི་ཨི་ཌ་ལ་འབྲེལ་བར་ཅུང་ཟད་འདུས་ཤིང་དེ་ཡང་མཆན་འོག་གི་རྩ་ཆེན་པོ་སྙིང་རྩ་རྡུལ་འདུལ་བརྒྱུད་ནས་མགྲིན་པར་འདུས་ཏེ། རྩེའུ་ཆུང་དུ་གྱུར་ནས་ནི་རྣ་བའི་འོག་ནས་ཕུག་ཅིང་ལྗོན་ཤིང་གི་རྩ་ཤེས་པ་ཀླད་པ་ལ་སོང་སྟེ། སྤྱི་བོར་ཚངས་བུག་དང་འབྲེལ་པས་དབང་པོའི་སྒོ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་ཅིང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྣ་
Chinese
若。因此，在基础时，将不可分割的中央脉和命脉作为要点，修习此道，在结果时，所有脉都完全清净，成为唯一的中央脉，这就像是具有决定性意义的佛法的生命和核心。此脉的名称有：阿瓦都提（藏文），意为一切震动者；微细之身；苏玛纳；内在的独木；梵天杖等等。 不动怙主父子（宗喀巴师徒）将基础、道、果的中央脉分为三种。基础的中央脉是指：不清净的身体的中央脉或命脉，它遍布清净的结果时的中央脉的种姓、或因、或界。道的中央脉是指：通过修习手指内收等，风心稍微进入内在的中央脉之门，从而在外显现为空形。这就是时脉和瑞卡，藏语称为线条，是黑色的、头发粗细、无垢的光芒四射的形象。果时的中央脉是指：安住于其他至高金刚身，是无垢的自性。第二，解释左右二脉，分为二：正文，以及与解释正文的教证相结合。首先是正文：左右二脉，从脐部分离，与肾脏相连。然后稍微汇聚于心间。通过腋下到达喉咙。从细端与头顶相连。鼻孔二处向上出现。下方三处汇聚后分离，是排出和收摄血液和大小便的。右脉罗玛负责血液的排出和收摄。左脉姜玛负责小便的排出和收摄。脐部以上是风运行的地方。脐部有六十四脉。滋养和生长内外一切风。如是说。右脉罗玛和左脉姜玛这两者，从脐下四指处分离，在脐部汇聚后分离，与肾脏的大脉相连，然后再次在心间与右侧的黄色和左侧的伊达相连而稍微汇聚，并且也通过腋下的大脉，即心脉调伏尘垢，汇聚于喉咙。变成细小的顶端后，从耳朵下方穿过，像树根一样进入大脑。与头顶的梵穴相连，因此遍布所有感官之门。特别是鼻
English
Therefore, in the ground state, taking the indivisible central channel and life channel as the key point, practicing this path, in the resultant state, all channels are completely purified and become the sole central channel, which is like the life and essence of definitive Dharma. The names for this are: Avadhuti (藏文), meaning the one who shakes everything; the subtle body; Sumana; the inner single tree; Brahma's staff, and so on. Lord Unmoving Father and Son (Tsongkhapa and his disciples) divided the central channel of the ground, path, and result into three. The central channel of the ground is: the impure central channel or life channel of the body, which pervades the lineage, or cause, or realm of the pure central channel of the resultant state. The central channel of the path is: through practicing finger retraction and so on, the wind-mind slightly enters the door of the inner central channel, thereby appearing externally as an empty form. This is the time channel and Rekha, called lines in Tibetan, which is a black, hair-thin, immaculate, radiant image. The central channel of the result state is: abiding in the other supreme Vajra body, it is the nature free from obscurations. Second, explaining the two channels, right and left, divided into two: the text, and combining it with the scriptural authority that explains the text. First is the text: The two channels, right and left, separate from the navel and connect to the kidneys. Then they slightly converge in the heart. Passing through the armpits, they reach the throat. From the small tip, they connect to the crown of the head. The two nostrils appear upwards. The three converge and separate below, and are responsible for expelling and retaining blood and excrement. The right channel, Roma, is responsible for expelling and retaining blood. The left channel, Kyangma, is responsible for expelling and retaining urine. It is said that above the navel is where the wind moves. There are sixty-four channels in the navel. They nourish and grow all the inner and outer winds. Thus it is said. These two, the right channel Roma and the left channel Kyangma, separate from four fingers below the navel, converge at the navel and then separate, connecting to the large channels of the kidneys, and then again slightly converge in the heart, connecting to the yellow on the right and Ida on the left, and also pass through the large channels under the armpits, that is, the heart channel subduing dust, converging at the throat. After becoming a small tip, they pass under the ears, entering the brain like tree roots. Connecting to the Brahma aperture at the crown of the head, they therefore pervade all the doors of the senses. Especially the nose