Tibetan
་ཐུག་པ་རྒྱུན་མཐའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་བཅོམ་པའི་མཐར་སྐྱེས་པ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ་གཞུང་འདིའི་བསྟན་བྱ་ཡིན་པ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་ལམ་པའི་སྐབས་སུ་ས་བདུན་པ་གང་གི་མཐར་སྐྱེས་པའི་ས་བརྒྱད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་སྦྱོར་ལམ་གང་གི་མཐར་སྐྱེས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་དག་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དབང་ངམ་སྒོམ་པའི་སྟོབས་ལས་མཆོག་དགའི་མ་མཐའ་དགའ་བྲལ་གྱི་ཡ་མཐའ་བདེ་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པ་དུག་གསུམ་གྱི་སེམས་དང་བྲལ་ཞིང་ཡོད་མེད་ལས་འདས་པ་འཛག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་པྲ་ཕབ་པ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་འཆར་བའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ དགའ་སྟེ། བརྟག་གཉིས་ལས། །མཆོག་མཐའ་དགའ་བྲལ་དང་པོར་ནི། །མུན་པ་ལ་ནི་མར་མེ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དུས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྷ་མོ་ནི། དཱི་བྱ་གསལ་བ་དང་བཀྲ་བ་ལའོ། །ཞེས་པའི་བྱིངས་དོན་དང་སྦྱར་ན། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྟོང་གཟུགས་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལ་མངོན་སུམ་སྣང་བས་དངོས་མེད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྫོབ་སྟོང་ཉིད་དང་སྟོང་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེ་ལས་འདས་པ་བདེ་ཆེན་གྱི་ཡུམ་ངེས་དོན་གྱི་ལྷ་མོ་སྣ་ཚོགས་ཡུམ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་བདག་མེད་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་དང་གཟུགས་སུ་བསྟན་པ། ཨེ་ཡིག་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ཡུམ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པའོ། །བཞི་པ་ནི། རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་ཏུ་གསང་བ་གང་། །རྒྱལ་བས་བླ་ན་མེད་པར་ཕྱེ། །མཐའ་དྲུག་གིས་བཅིངས་ནང་གི་དོན། །ཕྱི་ནང་ཉན་ཐོས་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་རབ་གསང་བ། །ལུས་སེམས་ནང་གི་བདག་ ཉིད་བཤད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་མཆོད་པར་བརྗོད་ནས་ལས་སུ་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་དམ་བཅའ། གང་བཤད་ན། བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་ནས་གསང་བའི་ནང་གི་དོན་ཐབས་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་ཉིད། རྒྱལ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་ཕ་རྒྱུད་མ་རྒྱུད་རྣམས་སུ་ལེགས་པར་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །དེ་ལས་བཤད་ན་འདིར་ཟློས་པས་ཅི་བྱ་
Chinese
如同不断流动的金刚般的禅定，以其摧毁一切障碍的尽头所产生的，具有远离一切相状的自性，全知智慧的第一个最究竟的刹那，是此论所要阐述的内容。与其相顺应的是，在道位时，第七地尽头所产生的第八地，获得无分别的智慧。与其相顺应的是，加行道尽头所产生的见道，无分别智慧显现的禅定。这些所象征的是，从灌顶或修习的力量中，生起最极喜的最低限度，离喜的最高限度，乐空二无别，远离三毒之心，超越有无，无漏的安乐如同降冰雹般的自性显现的俱生喜。如《观察二品》中所说：‘最极、尽头、离喜最初时，如黑暗中之明灯。同样，时亦以信解。’如此宣说。女神是，与‘dī’（藏文：དཱི་，梵文天城体：दी，梵文罗马拟音：dī，汉语字面意思：光芒）‘bya’（藏文：བྱ་，梵文天城体：व्य，梵文罗马拟音：vya，汉语字面意思：清晰）结合，是光明和闪耀之意。如果与词源意义结合，就是一切形象的空性之色，超越微尘和声音概念的境地，因此不是实物，但对于瑜伽士来说是显现的，因此不是非实物，具有世俗空性和空性世俗的形象，超越世间比喻的大乐之母，胜义谛的女神，以各种各样的佛母、金刚亥母、无我母等名称和形象来显示。埃字（藏文：ཨེ་，梵文天城体：ए，梵文罗马拟音：e，汉语字面意思：埃）是具备一切形象中最殊胜的空性大乐，成为生育一切佛的母亲，向她顶礼。这就是（以上内容）。第四是，‘诸续部中极秘密，胜者无上已开显，六边所缚内中义，内外声闻非行境，度母之中极秘密，身心内之自性说。’如此宣说。如是赞颂供养后，要做什么事业呢？将要解说。如此立誓。解说什么呢？事业和，行持和，瑜伽的续部中一切秘密的内在意义，与方便相应的是什么呢？胜者金刚持所开显的无上父续母续中，善加分别的是什么呢？从那里面解说的话，在这里重复有什么用呢？
English
The ultimate first moment of all-knowing wisdom, which is born at the end of destroying all obscurations by the samadhi like the Vajra of continuous flow, having the nature of being free from all characteristics, is what this treatise aims to explain. What is in accordance with it is the eighth bhumi, born at the end of the seventh bhumi in the stage of the path, which is the wisdom that has power over non-conceptualization. What is in accordance with it is the path of seeing, born at the end of the path of joining, the samadhi of the appearance of non-conceptual wisdom. What these symbolize is the co-emergent joy that arises from the power of empowerment or meditation, the minimum of the supreme joy, the maximum of the joy of separation, the inseparability of bliss and emptiness, being free from the mind of the three poisons, transcending existence and non-existence, the unadulterated bliss appearing with the nature of like a hailstorm. As it is said in the Two Examinations: 'The most supreme, the end, the joy of separation, at the very beginning, is like a lamp in the darkness. Likewise, time also with faith.' Thus it is said. The goddess is, combined with the root meaning of 'dī' (Tibetan: དཱི་, Sanskrit Devanagari: दी, Sanskrit Romanization: dī, literal Chinese meaning: light) 'bya' (Tibetan: བྱ་, Sanskrit Devanagari: व्य, Sanskrit Romanization: vya, literal Chinese meaning: clear), meaning light and shining. If combined with the etymological meaning, it is the emptiness-form of all forms, transcending the realm of subtle particles and sound concepts, therefore it is not a real thing, but it is manifest to the yogi, therefore it is not a non-real thing, having the form of conventional emptiness and emptiness-conventional, the mother of great bliss who transcends worldly metaphors, the goddess of ultimate meaning, shown in various names and forms such as various mothers, Vajravarahi, Selfless Mother, etc. The letter E (Tibetan: ཨེ་, Sanskrit Devanagari: ए, Sanskrit Romanization: e, literal Chinese meaning: E) is the great bliss of emptiness that possesses the best of all forms, becoming the mother who gives birth to all Buddhas, I prostrate to her. That is (the above content). Fourthly, 'Among all the tantras, the most secret, the Victorious One has revealed as unsurpassed, the inner meaning bound by six edges, the inner and outer Shravakas are not its object, the most secret among the Paramitas, the nature of body and mind is explained.' Thus it is said. Having praised and offered in this way, what is to be done as a deed? It will be explained. Thus a vow is made. What is to be explained? The inner meaning of all the secret tantras of action, conduct, and yoga, what is it that is in accordance with skillful means? What is it that the Victorious One Vajradhara has well distinguished in the unsurpassed Father Tantras and Mother Tantras? If it is explained from that, what is the use of repeating it here?
Tibetan
སྙམ་ན། དེ་དག་རྣམས་སུ་དགོངས་པ་དང་དགོངས་མིན། དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན། སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་དང་ཇི་བཞིན་མིན་པ་སྟེ་མཐའ་དྲུག་དང་། ཡི་གེ་དང་། སྤྱི་དང་། སྦས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་སྟེ་ཚུལ་བཞིའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གིས་རབ་ཏུ་བཅིངས་པས། ལུས་དང་སེམས་ནང་གི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་པའི་ཉན་ཐོས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དང་ཙ་ར་ཀ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནང་པའི་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སོགས་རྟོག་གེ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཅིང་། དེར་མ་ཟད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཞུགས་པའི་ལས་དང་པོ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་གསང་བ་སྟེ། དེ་དག་གིས་མི་རྟོགས་པས་རང་གསང་དུ་གནས་པའོ། ། དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དཔེ་མཁྱུད་མཛད་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་། གསུང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་གདུལ་བྱའི་ཁམས་དབང་སྐལ་པར་འཚམས་པར་འཇུག་པས་སྐལ་དམན་ལ་རང་གསང་དུ་གནས་པ་དང་། དབང་པོ་དམན་པ་ཆོས་སྤོངས་ལས་ལྡོག་པ་དང་། བདུད་ཀྱིས་བརླབས་པ་དང་མཁས་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རང་དགར་འཇུག་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་གི་ཟ་མ་ཏོག་ཏུ་སྦ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་རང་གང་ཡིན་ཅེ་ན། སེམས་ནང་གི་བདག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ལུས་ནང་གི་བདག་ཉིད་དེའི་རང་འོད་ལ་ཤར་བའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམས་ཏེ། ལུས་སེམས་གཉིས་ལ་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་རིགས་འདྲའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་གསལ་བར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིར་བཤད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཟབ་མོ་ནང་གི་དོན་དེ་ཉིད་གདུལ་བྱ་དབང་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྐལ་པ་ཅན་ལས་གཞན་དག་གིས་མི་རྟོགས་པར་བསྟན་པའང་ཡིན་ནོ། །སྔར་སྨོས་པའི་མཐའ་དྲུག་གི་དང་པོ་དགོངས་པ་ཅན་ལའང་གསུམ། དུས་ལ་དགོངས་པ་ དང་། དོན་ལ་དགོངས་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དཔེར་ན། རླུང་འཕོ་བ་བཅུ་གཉིས་འགགས་ནས་ས་བཅུ་གཅིག་པའི་མཐར་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་འཚང་རྒྱ་བ་དེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་ནས། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་པ་ནི། དཔེར་ན། སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་ལྷ་མཆོག་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལས་སྐྱེས་པའི་བུ་མོ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་པྲ་ཕབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྟ་བུ་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་དགོས་པར་དགོངས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀུན
Chinese
思之，于彼等之中，有观待与非观待，不了义与了义，如言与不如言之六边，以及字、总、隐、究竟之四相，以金刚语善为系缚故，身与心内之甚深义，非外道之声闻、遍行者、自在派等，及内道之声闻分别说部等论理者之行境，不仅如此，于趣入波罗蜜多之初业者，及唯信空性者，亦极隐秘，以彼等不能了知故，安住于自隐。 然佛陀非于法作隐瞒，然一切语皆应所化之界、根、福分而入，故于福分浅薄者安住于自隐，及为防止根钝者远离正法，及为防止魔所加持者，及为防止智者显现之我慢者恣意而行，故甚深续部义皆隐于金刚语之匣中。 若然，如是所说之义为何耶？乃心内之自性俱生智，及身内之自性彼之自光所现之相与好，为令明了了知身心二者具有二身之同类因，故于此处宣说也。 此偈颂亦显示甚深内义，唯有具足所化根器殊胜者方能了知，其余者不能了知。 前述六边之第一观待者亦有三，观待时，观待义，观待意乐也。 第一者，譬如，十二风息止息后，于十一地之末，以一刹那成佛，是观待于未来时而说，如云：一刹那成正等觉。 第二者，譬如，如某些士夫受用生于自在天之天女，如是观待需恒时受用一切佛之母般若波罗蜜多具足一切功德之空性般若之自性，故云：一切佛
English
Thinking about it, among those, there are those with and without consideration, provisional and definitive meanings, literal and non-literal meanings, which are the six extremes, as well as the four modes of letter, generality, hiddenness, and ultimate reality, all of which are well-bound by the vajra words. Therefore, the profound meaning within the body and mind is not the domain of reasoning for externalist Shravakas, wandering ascetics, Charakas, and so on, nor for internalist Shravaka Vaibhashikas and others. Moreover, it is extremely hidden even from beginners who have entered the Paramita path and those who only believe in emptiness. Because they cannot understand it, it remains self-hidden. However, the Buddha did not conceal the Dharma. Rather, all teachings are given in accordance with the dispositions, faculties, and karmic fortune of those to be tamed. Therefore, it remains self-hidden to those with little merit, and it prevents those with dull faculties from abandoning the Dharma. It also prevents those possessed by demons and those with the arrogance of manifest wisdom from acting arbitrarily. Therefore, the profound meanings of the tantras are hidden in the casket of vajra words. If so, what is the meaning of such expression? It is the co-emergent wisdom that is the nature of the mind within, and the signs and marks that arise from the self-light of the body within. It is taught here to clearly realize that the two, body and mind, have the same kind of cause for the two kayas. This verse also shows that the profound inner meaning is understood only by those who have the fortune to be excellent vessels for taming, and not by others. The first of the six extremes mentioned earlier, that of consideration, also has three aspects: consideration of time, consideration of meaning, and consideration of intention. The first is, for example, when the twelve breaths cease and enlightenment is attained in a single instant at the end of the eleventh bhumi, it is said with consideration for what will happen in the future, such as, "Enlightenment is attained in a single instant." The second is, for example, just as some men enjoy a goddess born from the supreme god Indra, so it is said with consideration that one must always enjoy the nature of emptiness, prajna, which is the mother of all Buddhas, the perfection of wisdom, endowed with all excellent qualities, hence, "All Buddhas"