Tibetan
ག་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། བླང་དོར་བྱེད་ལས་ཚོར་བ་སྐྱེ། །དེ་ལ་མཚན་འཛིན་འདུ་ཤེས་ཏེ། །འདུས་བྱས་ཡུལ་སྣང་གཞན་དུ་བཏགས། །ཞེན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྲུབ། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བག་ཆགས་ཀྱི་སྣང་བ་བརྟས་པ་ལས་འཁྲུལ་སྣང་རགས་པར་གྲུབ་པའི་ཐོག་མ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐབས་འདིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་དང་པོར་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་དེ་ ལ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་བར་མར་སྣང་བའི་དབང་གིས་དེ་གསུམ་ལ་བླང་དོར་དང་བཏང་སྙོམས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ཚོར་བའི་ཚོགས་གསུམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དེས་ཡུལ་དེ་ལ་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྲུབ་པས་དེ་ནས་འདུ་ཤེས་དང་། དེ་ལྟར་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤུ་རིས་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པས་ཡུལ་སྣང་མི་འདྲ་བ་རང་ལས་གཞན་དུ་བཏགས་པ་དེ་སྣང་བའི་སེམས་བྱུང་གི་ཚོགས་རྣམས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་དེས་ཡུལ་གཞན་དུ་བཏགས་པའི་བག་ཆགས་བརྟན་པར་བྱས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གྲུབ་པས་ན་དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་མར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རིམ་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་དོན་གྱི་གོ་རིམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ། རྐྱེན་བཞིར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁམས་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་དང་དྲུག ། རྒྱུ་ཞེས་རྟོག་པས་ཐ་སྙད་བྱས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཏེ་ལྔ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་དྲུག་ནི་ཕྱི་ནང་དང་འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོར་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཁོ་ནའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རིམ་པ་ལྟར་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་། རླན་ཞིང་གཤེར་བ་དང་། ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་དང་། སྟོང་ཞིང་གོ་འབྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་བཞི། རྒྱུའི་རྐྱེན། བདག་རྐྱེན། དམིགས་རྐྱེན། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཡི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ། །བསགས་པ་རྒྱུ་ཡི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁོར་འདས་ཐ་དད་པར་འཁྲུལ་པ་དེ་ཡི་བག་ཆགས་སམ་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་བསགས་པ་དེ་ནི་འཁྲུལ་སྣང་དེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་ཀུན་གཞི་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་གཞན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་བར་དུ་སྣང་ བ་ཡི། །མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ཡུལ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་སྣང་བའི་མིག་གི་དབང་པོ་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དྭངས་མ་ལྔ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་རྐྱེན་ནི་ཤེས་པར་གྱུར་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འབྱུང་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པས་རྡུལ་དུ་གྲུབ་ཅིང་རྣམ་ཤེས་དང་འབྲེལ་བས་ཡུལ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་དྭངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་མིག་ཤེས་སྔ་མའི་སྟེང་ན་མིག་གཟུགས་ལ་འཇུག་པའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་བ་ཡོད་པ་ལ་མིག་དབང་ལ་སོགས་པར་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཉིད་ལ་དེར་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དེ་མ་ཐག་ཡིད་དང་གནད་གཅིག་གོ །གསུམ་པ་ནི། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས། །ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་རིག་བྱ་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་དྲུག་པོ་དེའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གཟུགས་དང་ལ་སོགས་པས་སྒྲ་དང་དྲི་ རོ་རེག་བྱ་ཆོས་ཏེ་རྣམ་ཤེས་རང་རང་གི་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་རིག་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཡིན་ལ། གཞན་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཐོབ་པས་ཀུན་གཞིའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གནས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ལུས་སུ་སྣང་བ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་། ཉོན་ཡིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ཉིད་དོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་པ། །གང་གང་འགགས་པ་དེ་མ་ཐག །ཡིན་ཏེ་དྲུག་པའི་ཡིད་དང་བཅས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དྲུག་པ་ཡིད་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་པ་ནི་ཚོགས་དྲུག་སྔ་མ་གང་དང་གང་འགགས་པ་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཀུན་གཞིའི་བག་ཆགས་མཐུ་ཅན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། རང་འགགས་ནས་རིག་པ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་དུ་ཚོགས་དྲུག་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་ཤེས་པ་རང་ཉིད་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་ན་ཡོད་པའི་ཡིད་དེ་ཉིད་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་བཞེད་དོ། །སྐབས་འདིར་མཁས་གྲུབ་དྭགས་རམ་པས། ཕུང་ ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཚུལ་བཞིའི་བཤད་པ་མཛད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུ་ན། ཆོས་དུ་མ་སྤུངས་པ་ལ་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དོན་གཞན་མེད་ཅིང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཁམས་དང་། རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གིས་དམིགས་པའམ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་བཤད་པ་ནི་ཡི་གེའི་དོན། ཕུང་པོ་ལ་གཟུགས་ཚོར་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ལྔ། ཡུལ་དབང་འབྱུང་བས་བསྡུས་པའི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས། གཟུགས་ཁ་དོག་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ། སྒྲ་ཟིན་པ་སོགས་བརྒྱད། དྲི་ཞིམ་པ་སོགས་བཞི། རོ་མངར་སྐྱུར་སོགས་དྲུག །རེག་བྱ་འཇམ་རྩུབ་སོགས་བཅུ་བཞི། ཆོས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་སོགས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་སྦྱིའི་དོན། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལའང་དྭངས་མ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་རེ་དང་སྙིགས་མ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་རེ་ཡོད་ལ། དྭངས་སྙིགས་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་སྦྱང་གཞི་དང་སྙིགས་མ་སྦྱང་བྱར་བྱས་ནས་སྦྱོང་བྱེད་སྨིན་གྲོལ་གཉིས་སྦྱང་གཞིའི་རིམ་པ་དང་ མཐུན་པས་སྦྱངས་པའི་འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྦས་དོན། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་མ་འདུས་པ་མེད་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ནར་འདུ། དེའང་ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩལ་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞིའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཞོལ་ཞིང་འབབས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་གི་དོན་ཏེ། ཚུལ་བཞིའི་བཤད་པ་འདིས་མཚོན་ནས་གཞན་ལའང་རྒྱ་ཆེར་སྦྱོར་ཤེས་པ་གལ་ཆེའོ། །བཞི་པ་གནས་སྐབས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ལ་གསུམ། མ་དག་པའི་གནས་སྐབས། གཉིས་ལྡན་གྱི་གནས་སྐབས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་གནས་སྐབས་སོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། སྤྱིར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་བཤད་པ། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ལས། །འཁོར་འདས་ཆོས་ཀུན་སྣང་བར་གྱུར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་དྲུག་དང་རྐྱེན་བཞིས་བསྐྱེད་ནས། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་མ་རིག་པས་འདུ་བྱེད་སོགས་ལུགས་འབྱུང་དང་། རྒ་ཤི་ཡོད་པས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་སོགས་ལུགས་ཟློག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་ཆོས་ཀུན་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་དྲུག་དང་རྐྱེན་བཞི་རྣམ་པར་དག་སྟེ་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བ
Chinese
是也。第二，取舍之业生感觉，彼执相为意识，有为境相异处立，执著成色蕴。如是说，如是习气之相增长，粗显错觉之初为识，故此处五蕴之初示识蕴。识于境显现可爱不可爱，由此三者生起取舍与舍取之念，故生起三种受蕴。由是受蕴，彼执境之自性与差别之相，故成意识之蕴，由是意识。如是于可爱不可爱之境，各自分别，显现种种相，积聚有为，于异于自之境立名，彼显现之心生起心所之聚，故由是生起行蕴。彼行蕴稳固于异境所立之习气，显现执著于色之自性与相，故成色蕴，故彼为蕴之末示。此次第为生之次第，即因果义之次第。三、示因缘之差别，有二，示六因，示四缘。第一，五界与识六，以识而立名为因。如是说，地水火风空之五界与识界之六者，为内外与轮回涅槃所摄一切法之因，如是对有分别念者而立名，于离分别念者，因果之戏论寂灭。彼等之体性亦依次为坚硬稳固，潮湿润泽，热而焚烧，轻而动摇，空而开阔，识之体性如前所示。第二有四，因缘，增上缘，所缘缘，等无间缘。第一，彼之习气积于阿赖耶识，名之为因缘。如是说，轮回涅槃异体显
English
It is so. Second, the activity of taking and abandoning gives rise to feeling. That which grasps at characteristics is consciousness. Conditioned phenomena are designated as other than the object of appearance. Attachment forms the skandha of form. Thus it is said, as the appearance of habits increases, the first coarse illusion to arise is consciousness. Therefore, here, the skandha of consciousness is shown first among the five skandhas. When consciousness perceives objects as agreeable or disagreeable, it discriminates between these three, taking, abandoning, and being neutral. Therefore, the three aggregates of feeling arise. Then, the skandha of feeling. Because it grasps the characteristics of the nature and distinctions of that object, the skandha of perception is formed. Therefore, perception. In this way, various objects, agreeable and disagreeable, are distinguished separately, and various appearances are manifested. Because conditioned phenomena are accumulated, and different objects of appearance are designated as other than themselves, the aggregates of mental events that appear are formed. Therefore, formation. That formation stabilizes the habits established in other objects, and manifestly clings to the nature and characteristics of form, etc. Therefore, the skandha of form is formed. Therefore, it is shown last among the skandhas. This order is the order of arising, which is called the order of cause and effect. Third, showing the distinction between cause and condition, there are two: showing six causes and showing four conditions. First, the five elements and consciousness are six. It is designated as cause by conceptualization. Thus it is said, the five elements of earth, water, fire, wind, and space, and the six of the element of consciousness, are the cause of all phenomena included in samsara and nirvana. Thus, it is designated as such for those with conceptual thought. For those without conceptual thought, the elaboration of cause and effect is simply pacified. The characteristics of these are, in order, hard and stable, moist and wet, hot and burning, light and moving, empty and open. The characteristic of consciousness is as previously shown. Second, there are four: causal condition, dominant condition, objective condition, and immediate condition. First, the habits of that are accumulated in the alaya consciousness, which is called the causal condition. Thus it is said, the different entities of samsara and nirvana appear.
Chinese
那样的习气或种子积累在阿赖耶识上，就是那个错觉显现的俱生因。因为如果没有一切种子的阿赖耶识，就无法确定有情其他的因。第二是： 自因显现于中间， 眼等诸根即是也。 如是说，五门识的自因是显现于境与识之间的眼根，如乌巴拉花等五种有色根和意识的自因是已知的根。那也是以四大为因，形成微尘，与识相连，因此境才能清晰显现，所以称为有色清净。论师陈那等认为在眼识之前，眼具有能作用于色的特殊能力，这就是眼根等。意根是意处，因为那里说意根是产生意识的门的作用。那与下面要讲的等无间意相同。第三是：所缘之缘乃色等， 显现为境之所知也。 如是说，那六识的所缘之缘是色等，以及声、香、味、触、法，是显现为各自识的境的所知。另外两种的所缘之缘也通过意义而获得，因此阿赖耶识的所缘之缘是显现为处所器的世间和身体的五根等。染污意的所缘是阿赖耶识本身。第四是：等无间缘名为， 何者已灭彼无间， 即是第六与意俱。 如是说，第六意与俱生的六识的等无间缘是指六识前一者灭后，立即产生后一识的能力，阿赖耶识的具有威力的习气与意界合一而说的那个识，就是后一识的等无间缘。因为自己灭后，没有被其他明觉中断，是产生后一六识的因。因此，识自身具有产生能力，存在于阿赖耶识上的意
English
The habits or seeds accumulated in the Alaya consciousness are the co-emergent cause of that illusory appearance. Because if there is no Alaya consciousness of all seeds, it is impossible to determine other causes of sentient beings. The second is: The self-cause appears in between, The eye and other faculties are. As it is said, the self-cause of the five sense consciousnesses is the eye faculty that appears between the object and the consciousness, such as the Utpala flower, and the five pure material faculties, and the self-cause of the mental consciousness is the known faculty. That is also because it is based on the four elements, formed into particles, and connected with consciousness, so the object can appear clearly, so it is called pure material. The teacher Dignāga and others believe that before the eye consciousness, the eye has the special ability to act on color, which is the eye faculty and so on. The mind faculty is the mind base, because it is said there that the mind faculty is the function of the door that produces consciousness. That is the same as the immediately preceding mind that will be explained below. The third is: The objective condition is form, etc., The knowable that appears as an object. As it is said, the objective condition of the six aggregates is form, etc., as well as sound, smell, taste, touch, and dharma, which are the knowable that appears as the object of each consciousness. The objective conditions of the other two are also obtained through meaning, so the objective condition of the Alaya consciousness is said to be the five faculties, etc., that appear as the world and the body of the place container. The object of the afflicted mind is the Alaya consciousness itself. The fourth is: The immediately preceding condition is called, Whatever has ceased, that immediately, Is the sixth together with the mind. As it is said, the immediately preceding condition of the sixth consciousness together with the mind refers to the ability of the later consciousness to arise immediately after the former of the six consciousnesses has ceased. That consciousness, which is said to be united with the powerful habits of the Alaya consciousness and the mind element, is the immediately preceding condition of the later consciousness. Because after one's own cessation, it is not interrupted by other awarenesses, it is the cause of producing the later six consciousnesses. Therefore, the mind itself has the ability to arise, existing on the Alaya consciousness.