Tibetan
ར་རོལ་པ་སྟེ། སེམས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་རྩལ་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གསལ་བར་སྣང་བའི་གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ འཛིན་སྟངས་སམ་རྣམ་པ་འགག་པ་མེད་པར་ཅིའང་འཆར་ལ། འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི། དེ་གསུམ་གྱི་མིང་དུ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐབས་སུ་ནི། ཆོས་སྐུ་ལོངས་སྐུ་ཅིར་ཡང་འཆར་བ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་དག་པ་དང་མ་དག་པ་གང་ཡིན་ཡང་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོང་པ། རང་བཞིན་འོད་གསལ་བས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ། ཁྱད་པར་སྔགས་ལུགས་སུ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་གཅིག་མོད་ཀྱང་རྣམ་པ་མ་འགགས་པའི་རོལ་པ་ལས་ཅིར་ཡང་འཆར་ཏེ། གོང་དུ་ཀྱང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཚིག་ཟུར་འཁོར་འདས་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་སོ་སོར་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་ལྟ་བུ་སྣ་ཚོགས་འཆར་བ་ནི་ཀུན་གཞི་ལས་ཉོན་ཡིད། དེ་ལས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག །དེ་ལས་སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་སོགས་འགག་མེད་དུ་འཆར། དེ་ལས་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་སྣང་བ་འཆར་ཞིང་སྔགས་ལུགས་སུ་འོད་གསལ་ལམ་ལྷན་སྐྱེས་ལས་རླུང་དང་རྩ་དང་ཕྱི་ནང་གི་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགག་མེད་དུ་འཆར་བར་བཤད་དོ། །ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་འདི་ལ་སེམས་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཆོས་ ཀྱི་སྐུ། སྣང་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཆོས་སྐུའི་འོད། ཅེས་རྗེ་སྒམ་པོ་པས་གསུངས་སོ། །མངོན་པ་མཛོད་ལས། སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་དོན་གཅིག་པར་བཤད་པ་ནི་ཐེག་དམན་པའི་ལུགས་ཡིན་ལ། ཐེག་ཆེན་ལུགས་འདིར། སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡིད་ནི་བདུན་ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་ཤེས་དྲུག་ལ་དགོངས་པའོ། །གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས། ཀུན་གཞི་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་བཅས་པ་དང་། ཚོགས་དྲུག་དང་ཕུང་པོ་ལྔའི་རིམ་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཉིད་རང་གིས་རང་མ་རིག །འདུ་བྱེད་ཡིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་ནི། །ཆུ་རླབས་ལྟ་བུར་གཡོས་པ་ལས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་སེམས་སྐྱེ་མེད་དེ་ཉིད་མ་འགགས་པའི་རོལ་པ་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ལྟར་སྣང་བའི་དབང་གིས་རང་མ་རིག་ཅིང་། སེམས་ཡུལ་ལ་འདུ་བྱེད་པ་བདུན་པ་ཡིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་ནི་ཆུ་རླབས་ལྟ་བུར་གཡོས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པས་ན་རྐྱེན་དེས་འཁྲུལ་ནས་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ལ་འཁོར་བར་སྣང་བ་ཡིན་ ནོ། །འདིར་གང་མ་རིག་ན། སེམས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རོལ་པར་བཞུགས་པ་དེ་ཉིད་མ་རིག །གང་གིས་མ་རིག་ན། སེམས་ཉིད་རང་གིས་ཏེ། སེམས་རང་གི་ངོ་བོ་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ལ་དེའི་ཟུང་འཇུག་གི་ཆ་གཤིས་སྐྱེ་མེད་ལ་བདག་དང་གདངས་འགག་མེད་ལ་གཞན་དུ་རྟོག་པས་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ལྟར་སྣང་བའི་འགག་པ་མེད་པའི་རྩལ་གྱིས་མ་རིག །ཚུལ་ཇི་ལྟར་མ་རིག་ན། སེམས་ཡུལ་ལ་འདུ་བྱེད་པ་བདུན་པ་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་གཡོ་བ་ནི་ཆུ་དང་རླབས་ལྟ་བུར་གཡོས་པས་ངར་འཛིན་པ། བདག་ལ་ཆགས་པ། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཏེ་ཉོན་མོངས་བཞིས་རྟག་ཏུ་འཁྱུད་པའི་ཉོན་ཡིད་བསྐྱེད་ནས་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ལ་འཁོར་བ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། དེ་ཡང་། སེམས་ཉིད་མ་བཅོས་པ་ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་ངོས་བཟུང་དང་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་དང་འབྲེལ་བ་ན་རྟེན་འབྱུང་བས་དབང་བྱས་ཏེ་ཡིད་འགྱུ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལས་བདུན་ཡིད་ལངས་ནས་བདག་གཞན་དུ་རྟོག་པ་ན། སེམས་ཉིད་ཀྱི་གཤིས་སྐྱེ་མེད་ལ་དམིགས་ཏེ་ང་དང་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཡིད་བསྐྱེད་ཅིང་ཀུན་གཞི་དང་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྐྱོད་ནས་ཆུ་རླབས་ལྟ་བུར་གཡོས་ཏེ་ཡང་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལས་འཁོར་བའི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་བཞིན་དུ་བདེན་བདེན་ལྟར་སྣང་བ་འདི་གྲུབ་པས་ན་ཚུལ་དེ་ལྟར་དུ་མ་རིག་གོ །དེས་ན་འདིར་སེམས་ཉིད་ཀྱི་གསལ་བའི་ཆ་ལ་བདུན་པ་ཡིད་ཀྱི་སྒྲར་སྨོས་ནས་རང་ངོ་མ་ཤེས་པའི་ཆ་ལ་མ་རིག་པར་གསུངས་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་ངོས་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདུན་ཡིད་གཡོས་པས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ལས་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་པ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད་དེ་འདིའང་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་སུ་འདུ་ཞིང་གཞི་དུས་ཀྱི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ལེའུ་དྲུག་པར་བཤད་པ་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་འདིར་བཤད་པའི་སེམས་ཡུལ་ལ་འདུ་བྱེད་པའི་བདུན་ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བའི་ཡིད་ལ་བཞེད་པ་སྟེ། ཚོགས་གཞན་དྲུག་པོ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པ་ན་ནུས་པ་ཀུན་གཞི་ ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པས། རྣམ་ངེས་ལས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བཤད་པ་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་གི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གྱི་ཡིད་དེའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་དེ་མ་ཐག་ཡིད་ཅེས་རང་འགྲེལ་ལས་ཡང་ཡང་གསུངས་ཤིང་། རྗེ་བདུན་པས། དེ་མ་ཐག་པའི་ཆ་ནས་བདུན་ཡིད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བཞིས་འཁྱུད་པའི་ཆ་ནས་ཉོན་ཡིད་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་འཁྱུད་པའི་ཆ་ནས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད་དུ་བཞག་པ་སོགས་ཆ་ཤས་གསུམ་ཡོད་པར་བཞེད་དོ། །མདོར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཡིད་ཆུ་རླབས་ལྟ་བུ་གཡོས་ཤིང་འདུ་བྱས་པ་ལས་འཁོར་བ་གྲུབ་པ་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི་འཁོར་བའི་གཞིའམ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཡིད་ནི་རྐྱེན་ནོ། །ཐེག་བསྡུས་ལས། དང་པོ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་པའི་གནས་དང་། གཉིས་པ་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་ཡིད་དེ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལྟར། དྭགས་རམ་པས་ཡིད་གཉིས་སུ་ཕྱེས་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པའང་དོན་འདིར་འདུ་ཞིང་། དེ་ལ་ཡིད་སྔ་མ་ནི་ཀུན་གཞི་ལས་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དཀར་ཆོས་ དང་འགྲོགས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་ཕྱི་མས་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་ཅིང་འཁོར་བར་འཁྲུལ་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པས་ཚད་མར་གྱུར་པ་མེད་ཅིང་། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ཚོགས་དྲུག་དང་ཕུང་པོ་ལྔའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། ཚོགས་དྲུག་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཚུལ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔའི་རིམ་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དོན་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྣང་བ། །རང་གིས་རང་ལ་གཏད་ཅིང་གཟུང་། །ཡིད་དེ་ཕྱིར་འགྱུས་སྣང་ཆ་ལས། །ཡུལ་ལ་དོན་གཟུང་རྣམ་ཤེས་བྱུང་། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཞིའི་འོད་གསལ་གདོད་མའི་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་འགྱུ་བྱེད་ཀྱི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་སེམས་ཡིད་ཆུ་རླབས་ལྟར་གཡོས་པ་ལས། གཟུང་བྱའི་དོན་དང་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་འཛིན་པ་གཉིས་དོན་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཉིས་སུ་སྣང་བས། སེམས་རང་གིས་སེམས་རང་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཆེད་དུ་གཏད་ཅིང་བདག་གཞན་དུ་གཟུང་བས་སྣང་ བ་དང་། དེ་ལས་མཆེད་པ། དེས་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་སྐྱེ། ཡིད་དེ་ཉིད་ཕྱིར་འགྱུས་པའི་སྣང་ཆ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་དོན་དུ་གཟུང་བ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ལས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་པོ་བྱུང་བས་དེ་ལྟར་དུ་འཁྲུལ་ལོ། །འདིར་གང་འཁྲུལ་ན་ཡུལ་སྣང་ལ་ཞེན་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་གི་རྣམ་ཤེས་འཁྲུལ། གང་ལ་འཁྲུལ་ན་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དེ་ལ་འཁྲུལ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་ན་རང་ཉིད་ལ་གཉིས་འཛིན་ཞུགས་པའི་རང་མཚང་མ་རིག་པར་རང
Chinese
是为戏乐。心性智慧的自力，本体空性中未曾动摇，而自性显现的光明空性无别的执着或形象，不间断地显现一切。轮回的状况中，这三者的名称称为心、意、识。超脱痛苦的状况中，显现法身、报身，以及显现一切的化身。其中，心，无论是清净还是不清净，本体无生而空性，自性光明，成为一切的基础。特别是密宗中，一切都是大乐，虽然唯一，但从形象不间断的戏乐中显现一切。如上文所说，“也”这个词，是指轮回、涅槃、能取、所取等法各自倾向一方，显现种种，这是从阿赖耶识产生染污意，从染污意产生六识，从六识产生五十一心所等，不间断地显现。从中显现外器内情的显现，密宗中说，从光明或俱生中，风、脉以及内外之身种种不间断地显现。对于本体和形象，心性俱生是法身，显现俱生是法身的光明。这是冈波巴大师所说。《俱舍论》中说，心、意、识三者意义相同，这是小乘的观点。大乘的观点是，心是阿赖耶识，意是第七识，识是指六转识。第二，如何迷乱之理有二：阿赖耶识和依于它的染污意，以及六识和五蕴的次第。第一是：彼自以自不认识，造作意所动摇，如水波般动摇。意思是说，自性清净的心，无生，从不间断的戏乐中，由于自己的本体显现为能境所境般，所以自己不认识自己。心对境造作的第七意所动摇，是依靠如水波般动摇，成为能取所取的染污，因此，由于这个因缘而迷乱，显现为非真实的妄想而轮回。这里什么是不认识呢？心性是佛陀的精华，三身之
English
This is playfulness. The self-power of mind-essence wisdom, without wavering from the essence of emptiness, yet the appearance of clarity and emptiness inseparable, without cessation of grasping or appearance, manifests everything. In the state of samsara, these three are called mind, intellect, and consciousness. In the state of transcendence of suffering, it is said to be the Dharmakaya, Sambhogakaya, and the Nirmanakaya that manifests everything. Among them, the mind, whether pure or impure, is empty in essence without birth, luminous in nature, and becomes the basis of all. Especially in the Mantrayana, everything is great bliss, although one, yet from the uninterrupted playfulness of appearance, everything manifests. As mentioned above, the word "also" refers to the various appearances of samsara, nirvana, grasper, grasped, etc., each leaning towards one side, which arise from the Alaya consciousness, then the afflicted mind, then the six consciousnesses, then the fifty-one mental factors, etc., manifesting without interruption. From this, the appearances of the outer world and inner beings manifest, and in the Mantrayana, it is said that from luminosity or co-emergence, the winds, channels, and various inner and outer bodies manifest without interruption. Regarding essence and appearance, the co-emergent mind-essence is the Dharmakaya, and the co-emergent appearance is the light of the Dharmakaya. This is what Gampopa said. In the Abhidharmakosha, it is said that mind, intellect, and consciousness have the same meaning, which is the view of the Hinayana. In the Mahayana view, mind is the Alaya consciousness, intellect is the seventh consciousness, and consciousness refers to the six consciousnesses. Secondly, there are two aspects to how delusion occurs: the Alaya consciousness and the afflicted mind that relies on it, and the order of the six consciousnesses and the five aggregates. The first is: "It itself does not recognize itself, the fabricating mind is agitated, like water waves are agitated." This means that the naturally pure mind, unborn, from the uninterrupted playfulness, because its own essence appears as object and subject, it does not recognize itself. The seventh mind, which fabricates the mind towards objects, is agitated, relying on the agitation like water waves, becoming the affliction of grasper and grasped. Therefore, due to this condition, it is deluded and appears as unreal thoughts and samsara. What is not recognized here? The mind-essence is the essence of the Buddha, the three Kayas.
Chinese
于彼岸安住，然未曾觉知。何者未觉知？心性自身也。心之自性，于任何事物皆无成立，然其双运之分，于无生之自性与无断之明分中，以异体之分别，如境与有境般显现之无碍力量而未觉知。以何种方式未觉知？心缘于境，第七意识动摇阿赖耶识，如水与波浪般动摇，执著于我，贪著于我，视诸蕴为怖畏之源，与无明相应，以四种烦恼恒常缠绕，生起染污意，以非真实之念而显现轮回之相。即是说，未曾矫饰之心性，平凡之识，远离执著，其与有情相连时，受制于缘起，由意之动摇之风所驱动，生起第七意识，于我与他作分别时，于心性之无生自性上执著，执为我与自性，生起烦恼意，阿赖耶识与彼此互相驱动，如水波般动摇，复又造作，即是非真实之遍计所执。由此，轮回之法，虽无自性，然显现为真实之相，故以此方式未觉知。因此，此处心性之光明分，以第七意识之名而称之，于不识自性之分，则称为无明，故是认定俱生无明。因此，第七意识动摇，造作清净之业，即是真实之遍计所执。其自性安住于无垢状态，即是无垢意，此亦属于增长之类，乃是基位之平等性智，与第六品所说之义相同，应如是了知。因此，此处所说之心缘于境之第七意识，是指未曾区分染污意与无垢意之意。当其他六识生起与灭亡时，其能力则安立于阿赖耶识上。如《成唯识论》所说，意识之识，即是下文将要阐述之六识之等无间缘之意。因此，此之名称之异名，于自释中亦屡屡提及“等无间意”。
English
It is unaware of dwelling on the other shore. What is unaware? It is mind itself. The nature of mind itself is not established in anything, but in its union, the aspect of unborn nature and the uninterrupted clarity, it is unaware by the unobstructed power that appears like object and subject due to the distinction of otherness. How is it unaware? When the mind engages with objects, the seventh consciousness agitates the alaya, like water and waves, clinging to self, attached to self, viewing the aggregates as a source of fear, and being associated with ignorance, it constantly clings to the four afflictions, giving rise to the afflicted mind, and the cycle appears through untrue thoughts. That is, the uncorrected mind itself, ordinary consciousness, free from grasping, when it is connected with sentient beings, it is controlled by dependent origination, and when the wind of mental movement moves, the seventh mind arises and distinguishes between self and other. When one focuses on the unborn nature of mind itself and grasps it as 'I' and 'self', it gives rise to an afflicted mind, and the alaya and each other drive each other, moving like water waves, and again acting, which is untrue complete imagination. From this, the phenomena of samsara, although without inherent existence, appear as if they are true, so it is unaware in that way. Therefore, here, the clear aspect of mind itself is mentioned as the term 'seventh mind', and the aspect of not knowing one's own nature is called ignorance, so it is the recognition of co-emergent ignorance. Therefore, when the seventh mind moves, it performs pure actions, which is true complete imagination. Its own nature remains in a stainless state, which is the stainless mind, and this also belongs to the category of expansion, and it is the equality wisdom of the base state, which should be understood as the same meaning as explained in chapter six. Therefore, the seventh mind that engages with objects, as explained here, is considered to be the mind that does not distinguish between the afflicted mind and the stainless mind. When the other six aggregates arise and cease, their power is placed on the alaya. As explained in the Vijnaptimatrata, the consciousness of mind is the immediately preceding condition of the six consciousness aggregates that will be explained below. Therefore, the synonym of this name is repeatedly mentioned in the self-commentary as 'immediately preceding mind'.