Tibetan
སྟན་ན་རང་གི་བློས་དབྱེ་བ་མི་རྟོགས་པས་ཁམས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་གདུལ་བྱ་དག་ལ་འདོད་པ་གསུམ་སྟེ། སྔོན་གོམས་པའི་སྦྱོར་བའམ་ཞི་གནས་དང་གཉིས་ཀ་ཆ་མཉམ་པ་དང་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པས་བསྡུས་པ་དང་འབྲིང་དང་རྒྱས་པ་འདོད་དེ། དགེ་སློང་ཞིག་གིས་བདག་ལ་མདོར་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་འདོད་པ་དང་མཐུན་པར་གསུམ་བསྟན་ཏེ། མི་མཐུན་ན་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇུག་པས་སོ། །བཞི་པ་དེ་དག་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བཞི་སྟེ། སེམས་བྱུང་ལས་ཚོར་འདུ་ཕུང་པོ་ལོགས་སུ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན། འདུས་མ་བྱས་ཕུང་པོར་མི་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན། ཕུང་པོ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོ་རིམ་ངེས་ཚུལ། གཟུགས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་བྱེ་བྲག་ལ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་འདུ་གཉིས་ཕུང་པོ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྟོན་ཞེ་ན། སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་གཞན་མང་པོ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ལ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་རྫས་རེ་རེ་ཡིན་ཡང་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ལ་ཞེན་པ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ནི་བུད་མེད་སོགས་ལ་རྩོད་པར་གྲགས་ལ་དེའི་རྩ་བའམ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ་རང་བདེ་བ་དང་གཞན་དུཿཁར་འདོད་ནས་དེའི་རྒྱུ་ལ་རྩོད། ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པ་རབ་བྱུང་གི་ཕྱོགས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ལྟ་བ་བཟང་ངན་དུ་འདུ་ཤེས་ནས་སྒྲུབ་ཅིང་སུན་འབྱིན་པར་རྩོད་ལ་དེའི་རྩ་བའམ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། མདོ་ལས། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུས། རྒྱལ་པོ་ལ་རྒྱལ་པོས། ཞིང་པ་ལ་ཞིང་པས། བྲམ་ཟེ་ལ་བྲམ་ཟེས། ཁྱིམ་བདག་ལ་ཁྱིམ་བདག་གིས་རྩོད་དོ། །ལྟ་བ་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་རྩོད་དོ་ཞེས་གསུངས། ཡང་འཁོར་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་དང་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པས་དེ་ལ་བླང་དོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལས་གསོག་ལ། དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིྃ་གོ་རིྃམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདི་གཉིས་ཉེས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་སྤངས་དགོས་སོ་ཞེས་པས་ཐ་ཚིག་གོ །ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་གོ་རིམ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་སུ་འདུས་མ་བྱས་བཤད་ལ་ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་མ་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཕུང་པོའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་པ་ལ་སོགས་པར་མེད་པས་ཕུང་པོ་ལྔར་མི་རུང་ལ། འདས་སོགས་ཆོས་བཅུ་གཅིག་ལ་སྤུངས་པའི་དོན་མ་ཚང་བས་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དྲུག་པར་མི་བཞག་ཅིང་། ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཀུན་བྱང་གཉིས་ཀའི་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་གཞིའི་དོན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོའི་གོ་རིམ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་གོ་རིམ་མོ། །དང་པོ་ནི། བཞི་ལས་རགས་པ་སྟེ་རྟོགས་སླ་བ་སྔར་བཤད་པས་དཀའ་བ་ཡང་རིམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ནི་ཐོགས་བཅས་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་པས་རགས་ཤིང་དང་པོར་བཤད་ལ། གཟུགས་ཅན་མིན་པ་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་ཤིང་འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པས་ཤེས་སླ་བའི་ཕྱིར་ན་གཞན་གཉིས་ལས་རགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པས་རགས་ལ་རྣམ་ཤེས་དོན་ཙམ་འཛིན་པས་ཆེས་དཀའོ། །ཡང་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་ལ་དེ་ཡང་དང་པོར་གང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་གཞན་ལའང་མི་འཇུག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་སྔ་བ་དེ་དང་པོར་བསྟན་ཏེ། ཐོག་མར་ཕོ་མོ་དག་གཟུགས་ལ་དགའ་ལ། དེ་སྡུག་མི་སྡུག་ལ་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་མྱོང་བའི་ཚོར་བ་ལ་བདེའོ་སྡུག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། དེས་འདུས་བྱེད་ཆགས་སྡང་སོགས་འཕེལ་བ་དང་། དེས་རྣམ་ཤེས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་བྱེད་པས་སོ། །ཡང་དཔེ་སྣོད་ལ་སོགས་པས་མཚོན་པར་དོན་གྱི་རིམ་པར་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཟས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལྟར་ཁམས་གཉིས་སུ་རྣམ་སྨིན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་གཟུགས་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཡིན་པས་སྣོད་དང་། ཚོར་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་གྱི་གཙོ་བོ་མྱང་བྱ་ཡིན་པས་ཟན་དང་། འདུ་ཤེས་ནི་བདེ་སྡུག་གི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་པོ་ཡིན་པས་ཟན་ཞིམ་མི་ཞིམ་དུ་བྱེད་པའི་ཚོད་མ་དང་། འདུ་བྱེད་སེམས་པ་ནི་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་བྱན་པོ་དང་། རྣམ་ཤེས་ནི་དེ་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་རིམ་པའོ། །ཡང་ཁམས་གསུམ་ནི་ཆགས་བྲལ་གྱི་རིམ་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། འདོད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་བཟང་ངན་གྱི་ཕྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ནི་ཚོར་བས་ཕྱེ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་སྲིད་རྩེ་ནི་འདུ་བྱེད་སེམས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ལ། རྣམ་ཤེས་ནི་དེ་དག་ལ
Chinese
因为根基在于自己，不了解区分，所以宣说了界。 还有，对于所化众生有三种意愿：先前串习的瑜伽或者止观，以及两者同等，还有以胜观修习所摄，想要中等和广大的。 例如，一位比丘向我说，请您为我宣说简略的法。 因此，为了顺应意愿而宣说了三种，如果不顺应，就不会进入教法。 第四，这些确定的理由有四个：心所中，感受和想法单独显示为蕴的理由；非缘起不作为蕴的理由；蕴、界、处顺序确定的方式；色处和法处二者分别安立的理由。 第一，为什么在心所中，感受和想法二者单独显示为蕴呢？ 在心所中，其他很多都摄集在一个行蕴中，而感受和想法各自是单独的法，却单独安立为蕴的理由是： 执着于欲望的在家一方，以妇女等而争论而闻名，而它的根本或主要原因就是感受，因为想要自己快乐和他人痛苦，所以争论它的原因。 执着于见解的出家一方，认为自性的见解是好是坏，从而建立和破斥而争论，而它的根本或主要原因就是颠倒的想法。 经中说：以贪执欲望之因，国王与国王，农民与农民，婆罗门与婆罗门，家主与家主争论。 以贪执见解之因，出家者与出家者们争论。 又是轮回的主要原因，因为执着于感受和见解，所以为了对此取舍而造业，而且也是以颠倒的想法的顺序，以四种颠倒的想法作为烦恼的所依。 因此，这二者是罪过的根本，所以必须断除，这是总结。 又是显示五蕴顺序的原因。 第二，在处和界中宣说了非缘起，而在蕴中没有宣说非缘起的理由是：因为不适合蕴的意义，没有破和坏等，所以不是蕴。
English
Because the basis lies within oneself, and one does not understand the distinctions, therefore the realms are taught. Furthermore, sentient beings to be tamed have three kinds of desires: the yoga of previous habituation or shamatha and vipashyana, and both being equal, and those gathered by practicing vipashyana, desiring the medium and the extensive. For example, a certain bhikshu said to me, please teach me the Dharma in a concise manner. Therefore, in accordance with desires, three are taught, because if it does not accord, one will not enter the teachings. Fourth, there are four reasons for these certainties: the reason why feeling and perception are shown separately as aggregates from mental factors; the reason why the unconditioned is not established as an aggregate; the way in which the order of aggregates, realms, and sources is determined; and the reason why the two sources of form and phenomena are established separately. First, why are feeling and perception shown separately as aggregates from mental factors? Among mental factors, many others are gathered into one aggregate of formations, but the reason why feeling and perception, each being a separate entity, are established separately as aggregates is: Those attached to desire, the householder side, are known to argue over women and so on, and its root or main cause is feeling, because they want their own happiness and others' suffering, so they argue over its cause. Those attached to views, the renunciant side, consider the views of self-nature to be good or bad, and thus establish and refute, arguing, and its root or main cause is inverted perception. The sutra says: Because of attachment to desire, kings argue with kings, farmers with farmers, brahmins with brahmins, householders with householders. Because of attachment to views, renunciants argue with renunciants. It is also the main cause of samsara, because by clinging to feelings and views, one accumulates karma in order to accept or reject them, and it is also in the order of inverted perceptions, with the four inverted perceptions acting as the basis for afflictions. Therefore, these two are the root of faults, so they must be abandoned, this is the conclusion. It is also the reason for showing the order of the five aggregates. Second, the reason why the unconditioned is taught in the sources and realms, but the unconditioned is not taught in the aggregates is: because it is not suitable for the meaning of the aggregates, there is no destruction or demolition, so it is not an aggregate.
Chinese
五蕴是不行的。因为对于过去等十一种法，堆积的意义不完整，所以不能作为仅仅是蕴的意义，因此不设立第六蕴。而且，为了了解遍一切烦恼的所依，如果是为了了解取蕴和遍净二者的所依而称为蕴，那么无为法就不能作为所依的意义。第三，分为两部分：蕴的次第，以及处和界的次第。第一，从四者中粗大的，也就是容易理解的，先前已经说过，为了也逐渐理解困难的，即：色是有碍的，因此对于一切都是粗大的，所以首先说。在非色法中，受是行相粗大的，想是执取相，因为容易了解，所以比其他二者粗大。行是执取意义的差别，所以粗大，而识仅仅执取意义，所以非常困难。而且，从取蕴中进入烦恼，而且也是首先对什么遍一切烦恼转变，对那个断除烦恼，为了显示对其他的也不进入，首先显示烦恼转变较早的。最初男女对色贪爱，那个对于美丑，受转变为苦乐，而且对于体验的受，想颠倒地转变为乐啊苦啊，由此行生起贪嗔等，由此识成为烦恼性的。而且，用容器等比喻来显示意义的次第，即：世间上如同受用食物一样，在二界中受用异熟，也是色是受的所依，因此是容器，受是异熟的主要体验者，因此是食物，想是施设苦乐名称者，因此是使食物美味不美味的调味料，行思是生起那些的，因此是厨师，识是受用那些的，因此是像食用者一样，是如实证悟的次第。而且，三界是离贪的次第，如实显示了那个，即：欲界是欲妙色好坏的区分，色界是用受区分，无色界最初三者是用想，有顶是用行思来区分，识是对那些
English
The five aggregates are not acceptable. Because for the eleven dharmas such as the past, the meaning of accumulation is incomplete, so it cannot be taken as merely the meaning of aggregate, therefore the sixth aggregate is not established. Moreover, in order to understand the basis of all afflictions, if it is called aggregate in order to understand the basis of both grasping aggregate and complete purity, then unconditioned dharma cannot be taken as the meaning of basis. Third, it is divided into two parts: the order of aggregates, and the order of ayatanas and dhatus. First, from the four, the grosser, that is, the easier to understand, has been said before, in order to gradually understand the difficult ones as well, that is: form is obstructive, therefore it is gross for everything, so it is said first. Among the non-form dharmas, feeling is gross in its aspect, and conception grasps the mark, because it is easy to understand, so it is grosser than the other two. Volition grasps the difference in meaning, so it is gross, while consciousness only grasps the meaning, so it is very difficult. Moreover, from the grasping aggregate, afflictions enter, and also, first, to what all afflictions transform, to that, by abandoning afflictions, in order to show that it does not enter into others either, first shows the earlier transformation of afflictions. Initially, men and women are fond of form, that, for beauty and ugliness, feeling transforms into suffering and happiness, and for the experienced feeling, conception perversely transforms into happiness and suffering, from this, volition arises greed, hatred, etc., from this, consciousness becomes afflicted. Moreover, using the analogy of containers etc. to show the order of meaning, that is: in the world, just like enjoying food, in the two realms, enjoying the ripening, also, form is the basis of feeling, therefore it is a container, feeling is the main experiencer of ripening, therefore it is food, conception is the one who imposes the names of suffering and happiness, therefore it is the seasoning that makes the food delicious or not, volition is the one who generates those, therefore it is the cook, consciousness is the one who enjoys those, therefore it is like the eater, it is the order of actual realization. Moreover, the three realms are the order of detachment from desire, and that is shown as it is, that is: the desire realm is the distinction between good and bad form of the qualities of desire, the form realm is distinguished by feeling, the first three of the formless realm are distinguished by conception, and the peak of existence is distinguished by volition, consciousness is for those