Tibetan
བརྩོན་པ་ནས་སྲིད་ཉོན་བརྒྱད་པ་སྤངས་པའི་བར་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཅིག་ཅར་བ་མེད་པའི་ལུགས་སོ། །དགུ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི་སྲིད་ཉོན་དགུ་པ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཅིང་། དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་འཇོག་པའི་སྒྲ་དོན་བསྟན་ནོ། །སྒོམ་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གསུམ་པ་མི་སློབ་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་གཉིས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་དུ། གང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པར་བཤད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་ཟད་ཐོབ་དང་ཟད་པ་ཤེས། །རྣམ་པ་དགུ་པ་དེ་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་འཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཚེ་དེ་མི་སློབ་དགྲ་བཅོམ། །ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་མི་སློབ་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་ཕྱིར་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ལ་གང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པར་བཤད་པ་ཅེས་སོགས་ཀྱིས་སྲིད་ཉོན་དགུ་པ་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྒྲ་དོན་བསྟན། དེ་ཚེ་དེ་མི་སློབ་དགྲ་བཅོམ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་སྔར་གྱི་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་དེ་མི་སློབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་དང་། དགྲ་བཅོམ་གྱི་སྒྲ་དོན་བསྟན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡང་དེ་ཉིད་དུ། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་མི་གཡོ་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེ་བའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བཤད་པ་དེ། ཅི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་དྲུག་འདོད། མདོ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་གསུངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ལྔ་ནི་དད་པས་མོས་ལས་སྐྱེས། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ལྔ་ནི་དད་པས་མོས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྣམ་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར། །ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལ་འཕངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་ནི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡིན་པས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་སྟེ་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མར་གྱི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡོ་བྱད་དང་ནད་མེད་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོའི་ཆོས་ཅན་མི་གཡོ་བ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་དུས་མི་སྦྱོར་གྲོལ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་འདོད་དགུར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དུས་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པ་དང་མི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་དུས་གཞན་གྱི་བར་དང་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མཐོང་ཐོབ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་དང་པོ་ཁོ་ནས་དེའི་རིགས་ཅན་དག་གཅིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཕྱིས་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས། །ཁ་ཅིག་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལས་དབང་པོ་རྣམས་སྦྱངས་པས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་གྱི་འཆི་བར་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་འཆི་བར་སེམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་ན་རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་གནས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཅིང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ན་འཕེལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་མི་གཡོ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའོ། །དང་པོ་གཉིས་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་གུས་པར་སྦྱོར་བ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་ནི་གཉིས་ཀར་སྦྱོར་བ་པ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་ནི་གཉིས་ཀར་སྦྱོར་བ་པ་དང་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་བར་དུ་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་ཡོད་རུང་ངོ་། །གང་དག་གིས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་དྲུག་གོ །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་གཉིས་ཏེ། དེ་གཉིས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་འཆི་བར་སེམས་པ་དང་དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་ལ་འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་མི་གཡོ་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེའི་བློ་གྲོས་ཅེས་སོགས་ཀྱིས་ནི་གོང་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་མི་གཡོ་བ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབྱུང་གི མི་གཡོ་བ་མ་ཡིན་ན་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་ཟད་ཤེས་དེ་ཉིད་དམ། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བར་བཤད་པ་ལ་འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཞེས་པའི་དྲི་བ་བསྟན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་དྲུག་འདོད་ཅེས་པ་རྩ་འགྲེལ་གྱིས་ནི་དེའི་ལན་བསྟན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ནི། ལྔ་ནི་དད་པས་མོས་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དྲུག་པོ་དེ་དག་དུས་སྦྱོར་དུས་མི་སྦྱོར་གཉིས་སུ་བསྡུས་ནས་དེར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ད
Chinese
从精进到断除有顶第九品之间的不还者，显示是已入阿罗汉果者，这是不间断的规矩。第九品的无间道等，显示安住于断除有顶第九品的无间道者，也是已入阿罗汉果者。那是金刚喻等，显示将无间道安立为金刚喻的词义。已显示安住于修道之补特伽罗。第三，安住于无学道之补特伽罗有二，本体和分类。第一，又于彼（经）中，所谓有顶第九品所说的金刚喻之断除为何？彼得尽与知尽。第九品彼尽之获得与知尽同时生起，是金刚喻三摩地之最后生起解脱道。彼之故，彼是最初即生起一切漏尽之获得故，是知尽。彼时彼是无学阿罗汉。又已入阿罗汉果者，彼生起知尽时，是获得无学与阿罗汉果，因为没有为了其他果而需要学习的缘故，是无学者。彼之故，彼是堪能作利他之事，以及堪能成为一切具贪者之供养处故，是阿罗汉，如是说。彼等之义，所谓有顶第九品所说等，显示有顶第九品尽之获得与知尽同时生起之方式，以及知尽之词义。彼时彼是无学阿罗汉。等，显示生起知尽之时，先前之已入阿罗汉果者成为无学者，以及成为阿罗汉之方式，以及阿罗汉之词义。第二，又于彼（经）中，如是说，若从不动尽智，说不生之智慧，那么，阿罗汉也有分类吗？回答说有，阿罗汉有六种。经中说阿罗汉有六种，退法阿罗汉，思法阿罗汉，护法阿罗汉，安住
English
From diligence up to the abandonment of the eighth bhava-nirvana, the non-returners are shown to have entered the state of Arhat, which is the uninterrupted way. The ninth uninterrupted path, etc., shows that those who abide in the uninterrupted path of abandoning the ninth bhava-nirvana are also shown to have entered the state of Arhat. That is like a vajra, etc., showing the meaning of establishing the uninterrupted path as being like a vajra. The individual abiding in the path of meditation has been shown. Third, the individual abiding in the path of no-more-learning has two aspects: the essence and the divisions. First, again, in that very (sutra): "Whatever abandonment of the vajra-like, which is explained as the ninth aspect of the peak of existence, that is the attainment of cessation and the knowledge of cessation." The attainment of the cessation of the ninth aspect and the knowledge of cessation arise simultaneously, and the final path of liberation arises at the end of the vajra-like samadhi. Therefore, it is the knowledge of cessation because it arises simultaneously with the attainment of the cessation of all defilements from the very beginning. At that time, that is a non-learner Arhat. Furthermore, if that one who has entered the state of Arhat generates the knowledge of cessation, then they attain the fruit of non-learning and the state of Arhat, and because there is no need to learn for the sake of other fruits, they are a non-learner. Therefore, that one is an Arhat because they are worthy of benefiting others and worthy of being an object of offering for all those with attachment, as it is said. The meaning of those (words), such as "whatever is explained as the ninth aspect of the peak of existence," etc., shows the manner in which the attainment of the cessation of the ninth bhava-nirvana and the knowledge of cessation arise simultaneously, and the meaning of the term "knowledge of cessation." "At that time, that is a non-learner Arhat," etc., shows that when the knowledge of cessation arises, the previous one who has entered the state of Arhat becomes a non-learner and becomes an Arhat, and the meaning of the term "Arhat." Second, again, in that very (sutra): "As it is said, if from the immovable exhaustion-knowledge, the wisdom of non-arising is taught, then, are there also divisions of Arhats?" It is said that there are, there are six kinds of Arhats. The sutra speaks of six kinds of Arhats: the Arhat who is subject to decline, the Arhat who thinks of death, the Arhat who is protected, the Arhat who abides
Chinese
退失和，证悟之分，以及不动的法性。其中五者是因信解而生。除了不动的法性之外，其余五者是信解为先导。彼等解脱与时俱。应当了知，这五者心的解脱是依赖于时节因缘的，因为要恒常守护。正因为如此，这些被称为时解脱。这些既依赖于时间，又是解脱，所以是时解脱，因为中间的词语不明显，就像酥油的瓶子一样。这些的等持现前，是依赖于资具和无病，以及处所的差别，所以是依赖于时间的。不动的法性是不动的。不动的法性的解脱，是因为从完全不退转的角度来说，不能动摇，所以是不动的。因此彼时非时俱解脱。正因为如此，那被称为非时解脱，因为那是随心所欲地现前等持，所以是不依赖于时间和解脱的。或者，从退失的可能性和不可能性的角度来说，为了其他时间的间隔和永远的解脱，所以才是时解脱和非时俱解脱。那是见得因生。应当了知，那不动的法性是以见所获得为先导的。如果说这六位阿罗汉最初就是同一种类的，还是后来才变成这样的呢？有些最初就是那类。有些从修习而转变。有些最初就是具有会死亡的想法的法性种类，有些是从退失的法性转变而来，通过修习诸根而转变为会死亡的想法的法性，乃至转变为不动的法性，也应当像那样了知。其中，退失的法性是指具有会退失的可能，但不是会死亡的想法等法性的那些。会死亡的想法的法性是指会死亡的想法会
English
Loss and, the share of realization, and the immutable nature. Of these, five arise from faith and aspiration. Except for the immutable nature, the other five are those with faith and aspiration as their precursors. These liberations are associated with time. It should be understood that the liberation of the mind by these five is dependent on time and circumstances, because it must be constantly guarded. For that very reason, these are called liberation by time. These are both dependent on time and liberated, so they are liberations by time, because the intermediate words are not obvious, like a jar of ghee. The manifestation of samadhi of these is dependent on time because it depends on resources, being free from illness, and the distinction of places. The immutable nature is immutable. The liberation of the immutable nature is immutable because it cannot be shaken from the perspective of complete non-degradation. Therefore, that is liberation not associated with time. For that very reason, that is called liberation not associated with time, because it is the manifestation of samadhi at will, so it is independent of time and liberated. Alternatively, from the perspective of the possibility and impossibility of complete degradation, for the sake of the interval of other times and eternal liberation, it is indeed liberation by time and liberation not associated with time. That arises from the cause of what is seen. It should be understood that the immutable nature is preceded by what is obtained by seeing. If these six Arhats are initially of the same kind, or are they later? Some are of that kind from the beginning. Some are transformed from training. Some are initially of the kind of nature that thinks of death, and some are transformed from the nature of degeneration, and by training the senses, they are transformed into the nature of thinking of death, and even transformed into the immutable nature, it should be understood in the same way. Among them, the nature of degeneration refers to those who have the possibility of degeneration, but are not the natures of thinking of death, etc. The nature of thinking of death refers to the idea of thinking of death