Tibetan
དུ་འཕགས་པའི་ཁྱད་མཚན་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གསུངས། སྐབས་ལྔ་པའི་ལུས་རྣམ་གཞག་ཏུ་མཐོང་སྤང་རྟོག་པ་བཞིའི་གཉེན་པོར་མཐོང་ལམ་རྩེ་སྦྱོར་བཞི་གསུངས་ཤིང་། དེ་ཉིད་ཡན་ལག་རྒྱས་བཤད་དུ་བཟོད་པས་བསྡུས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །བོད་དུ་འགྱུར་བའི་བསྟན་བཅོས་ཞིག་ལ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་འདི་ལས་རྒྱས་པ་མེད་ཅིང་། ལུགས་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཀྱང་། འདིའི་རྣམ་གཞག་མངོན་པ་གོང་འོག་ནས་བཤད་པ་དང་བསྲེ་བ་ནི་ཡོད་པའི་སྒོ་བོར་ནས་མེད་པའི་སྲང་དུ་འཆག་པའོ། །གསུམ་པ་ལ། གཞན་གྱི་འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་བསྟན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཤེས་པའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཀྱིས་ཀུན་འབྱུང་སྤོང་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་གོམས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལས་འགྲུབ་པས་འབྲས་བུའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གཅིག་ཏུ་གཞག་གོ །སོ་སོར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལོག་པར་རྟོག་པ་དུ་མ་འབྱུང་བས། དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞུགས་པ་དང་གནས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ལེགས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ། དོན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གཅིག །བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་ལ། །ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་བྱ་གང་། །མ་མཐོང་ཆ་གཞན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས། སོ་སོར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། འགྲེལ་ཆེན་དུ་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཞུགས་པ་དང་། གནས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་རུང་བས་སུན་ཕྱུང་ནས་རང་ཕྱོགས་སུ་བཞག་པ་ནི། ཉ་ཕྱིས་ལ་དངུལ་རྣམ་པ་ལྟར། །གལ་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། །ཡོན་ཏན་གཞན་སྦྱོར་མི་བྱེད་ན། །ཞེས་པ་ལྟར། བདེན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དུ་མ་མེད་ན། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་ཡང་བདེན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་དེ་སེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་སྙེད་དུ་འཇུག་པས་ན་འདི་ལྟར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་མཐོང་མ་མཐོང་ཆ་གཉིས་མེད་པའི་བདེན་བཞིའི་ཆོས་ཉིད་ཅིག་ཆར་མཐོང་བས། མཐོང་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བྱེད་ཀྱི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་བཅུ་དྲུག་མཉམ་གཞག་ཏུ་རིམ་ཅན་དུ་ཐོབ་པ་ལས་བཅུ་དྲུག་གོ །ཞེས་ཊཱི་ཀ་ལས་བཤད་པ་འདི་ཉིད་འགྲེལ་ཆེན་གྱི་དགོངས་པ་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་སྣང་ངོ་། །བཞི་པ་ལ། རང་ངོར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ། བློ་གཞན་གྱི་ངོར་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པ། ཆོས་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ། ངེས་ཤེས་འདྲེན་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ། ལམ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ། སྐབས་གོང་འོག་གི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ། ཡོན་ཏན་གཞན་ཡང་ཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་བདུན་ལས། དང་པོ་ནི། མཐོང་ལམ་མཉམ་གཞག་སྐྱེས་པ་ནས། མཉམ་གཞག་གི་རྒྱུན་དེ་ལས་མ་ལངས་ཀྱི་བར་དུ་བློ་དེའི་ངོར་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་མེད་དེ། བློ་དེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་གང་ཞིག སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་ན་སྔ་མ་འགགས་ནས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་མཐོང་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་དགོངས་ནས་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བློ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་ལུགས་མཐོང་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྟེན་འབྲེལ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་དབྱེ་བ་མེད་པར་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ལུང་དེའི་དོན་ནི། བདེན་པ་གསུམ་པོ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་དང་པོར་ཤེས་ནས། མཉམ་གཞག་དེ་ལས་མ་ལངས་ཀྱི་བར་དུ་བློ་དེའི་ངོར་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་དབྱེར་ཡོད་ན། བློ་དེ་ཆོས་ཅན། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་ལ་རྣམ་པར་མི་མཁས་པར་ཐལ། སྐྱེ་འགག་དང་བཅས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐད་ཅིག་སྔ་མའི་འོག་ཏུ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་བརྟགྃས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའི་དོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་མ་མཐོང་བར་ཐལ་ལོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཡིན་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། བློ་དེའི་ངོར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་ཡང་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། བློ་དེས་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཆོས་གཉིས་སྣང་ནུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་ནི་ཡོད་ཅིང་། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་མི་སྣང་བའི་ཆ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུགས་འདི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་མཐོང
Chinese
以殊胜的特点宣说了十六个刹那的知忍。第五品的身分别中，宣说了作为见道所断四种分别的对治的见道顶加行四者。在那个支分广说中，宣说了仅仅是一个被忍所摄的刹那。在翻译成藏文的论著中，没有比这个更广大的大乘见道的安立了。虽然是不共于其他宗派的，但是把这个安立和上下《俱舍论》中所说的混合起来，就是从有的门中走向无的街巷。第三，分为宣说他宗观点和导师自己观点的两种。第一种是：有些认为，在知晓痛苦的法性时，以痛苦法忍断除集，以那个断除集之忍现证灭，以那个断除集之忍使道习惯。而且，那也是从心的刹那一个中成就的，所以观待果的现证而安立为一。从各自现证来说，就是十六个刹那，因为对于四谛中的每一个，都会产生诸多颠倒的分别，因此，遣除那些颠倒分别的智慧也会产生那么多。那样的话，进入和安住的安立也安立得很好。如是说。其他的人说：义的自性唯一，自性是现量的，正量们所观察的什么？没有见到的其他部分有什么？以这样的方式，以智慧的一个刹那现量见到一切谛的法性，因此，从各自现证来说，也是一个刹那。如是说。第二，在《大疏》中，驳斥了后派进入和安住的安立是不合理的，而安立为自宗是：如鱼皮上的银色花纹一样，如果不是因为错乱的理由，就不会施加其他的功德。就像这样，如果没有对真谛的颠倒增益，仅仅是见到就能够究竟现证真谛，但是因为对真谛有诸多颠倒增益，因此为了遣除那些颠倒增益，智慧会进入那么多，所以会变成这样：对于没有法性分，没有见与不见二分的四谛法
English
Sixteen moments of knowledge and acceptance were taught with the special characteristic of being superior. In the fifth chapter, the section on the body, the four applications of the peak of the path of seeing are taught as antidotes to the four types of conceptual thought to be abandoned on the path of seeing. In that very extensive explanation of the limbs, it is taught that it is only one moment condensed by acceptance. Among the treatises translated into Tibetan, there is no more extensive presentation of the path of seeing in the Great Vehicle than this. Although it is unique to other systems, mixing this presentation with what is explained in the upper and lower Abhidharma is like walking from the gate of existence to the alley of non-existence. The third part has two aspects: stating the views of others and showing the teacher's own intention. The first is: Some say that when one knows the nature of suffering, one abandons the origin with the acceptance of the dharma of suffering, and with that one manifests cessation, and with that one makes the path familiar. Moreover, that is accomplished from one moment of mind, so it is established as one in relation to the manifestation of the result. From individual manifestation, there are sixteen moments, because for each of the four truths, many reversed thoughts arise, so the wisdom that eliminates those reversed thoughts also arises as many. In that case, the establishment of entering and abiding is also well established. So it is said. Others say: The self-nature of the meaning is one, the self is manifest, what is there to examine by the valid cognitions? What other unseen part is there? In this way, with one moment of wisdom, one directly sees the nature of all truths, therefore, from individual manifestation, it is also one moment. So they say. Second, in the Great Commentary, the later school's establishment of entering and abiding is refuted as unreasonable, and the establishment as one's own school is: Like silver patterns on fish skin, if it is not because of the reason of confusion, other qualities will not be applied. Like this, if there were no reversed superimpositions on the truth, the truth would be completely manifested by merely seeing it, but because there are many reversed superimpositions on the truth, the wisdom that eliminates those reversed superimpositions enters as many, so it will become like this: For the four truths that have no nature of parts and no division of seeing and not seeing
Chinese
因为同时见到法性，在见道时，即使只是一刹那，也能次第获得十六种能消除增益的定解，所以说是十六。（藏文：ཅིག་ཆར་མཐོང་བས། མཐོང་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་སེལ་བྱེད་ཀྱི་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་བཅུ་དྲུག་མཉམ་གཞག་ཏུ་རིམ་ཅན་དུ་ཐོབ་པ་ལས་བཅུ་དྲུག་གོ།）正如 टीका（梵文天城体：टीका，梵文罗马拟音：ṭīkā，汉语字面意思：释论）中所说，这似乎完全符合《大疏》的意旨。第四，从以下七个方面阐述：自证现观为一，于他识前显现为十六刹那，见法性无差别，引导定解的方式有差别，分别安立二道的差别，分别安立前后阶段的差别，以及获得其他功德的方式。第一，从生起见道等持开始，直到未从等持中出定时，在该识前没有前后刹那的差别。因为该识以缘起、无生灭之义的执持方式为主，现量见到。如果见到前后刹那的差别，则必须见到前一刹那灭，后一刹那生。考虑到这一点，圣者龙树以该识见到实相的方式，宣说了证悟缘起无生灭之法时没有差别。因此，该论的意义是：首先了知三种谛是生灭之法，涅槃与此无别。在未从等持中出定之前，如果该识前有前后刹那的差别，那么，该识，就成了不善巧极微细之物无生灭之义，因为显现为生灭之故，因为分别假立了前一刹那之后生起后一刹那之故。如果承认，则成了未见从因缘生之义，缘起无生灭之义。这就是它的意义。如果这样，那么现观为一也不合理了，因为在该识前，现观也不显现为一。如果这样认为，则没有过失，因为该识以二者显现和隐没的方式证悟无生灭之法是存在的，只是从不显现前后刹那差别的角度安立为现观为一而已。这种观点是三乘共同的见
English
Because of seeing the nature of reality simultaneously, even if it is only a moment in seeing the path, one can gradually obtain sixteen kinds of definitive understanding that can eliminate superimposition, so it is said to be sixteen. As stated in the Ṭīkā (Sanskrit Devanagari: टीका, Sanskrit Romanization: ṭīkā, Chinese literal meaning: commentary), this seems to fully accord with the intention of the Great Commentary. Fourth, it is explained from the following seven aspects: the self-cognized direct realization is shown as one, it appears as sixteen moments before other consciousnesses, there is no difference in seeing the nature of reality, there are differences in the way of guiding definitive understanding, the differences between the two paths are established separately, the differences between the previous and subsequent stages are established separately, and the way of obtaining other qualities. First, from the arising of the samadhi of the path of seeing, until one has not arisen from that samadhi, there is no difference between the previous and subsequent moments before that consciousness. Because that consciousness mainly holds the meaning of dependent arising, without arising or ceasing, and directly sees it. If one sees the difference between the previous and subsequent moments, then one must see the previous moment cease and the subsequent moment arise. Considering this, the Holy Nāgārjuna, in terms of the way that consciousness sees reality, declared that there is no difference when realizing the dharma of dependent arising without arising or ceasing. Therefore, the meaning of that statement is: first knowing that the three truths are the nature of arising and ceasing, and that nirvana is inseparable from this. Before one has not arisen from that samadhi, if there is a difference between the previous and subsequent moments before that consciousness, then that consciousness becomes unskilled in the meaning of the extremely subtle object without arising or ceasing, because it appears as arising and ceasing, because it separately imputes the arising of the subsequent moment after the previous moment. If one admits this, then one has not seen the meaning of arising from causes and conditions, the meaning of dependent arising without arising or ceasing. That is its meaning. If so, then it is also unreasonable for direct realization to be one, because direct realization does not appear as one before that consciousness either. If one thinks so, then there is no fault, because it is true that that consciousness realizes the dharma of non-arising and non-ceasing in the way that the two appear and disappear, and it is only established as direct realization as one from the aspect of not appearing the difference between the previous and subsequent moments. This view is the common view of the three vehicles.