Tibetan
།ཕུང་པོར་བཅས་དང་ཕུང་པོ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག དང་པོ་དགུས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ། བར་པ་དྲུག་གིས་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད། ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་བསྟན་ཅེས་གསུངས་ལ། སའི་སྟོད་འགྲེལ་དུ། རང་བཞིན་དང་ནི་ཇི་ལྟར་འཇུག །དེ་ལ་དེ་ཡི་གནས་སྐབས་དང་། །གོ་རིམ་དང་ནི་གང་ཐོབ་དང་། །དེ་ལ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བཤད་ན་གང་ཟག་གི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ས་དང་པོ་གཉིས་ཏེ། ཉམས་སུ་ལེན་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་པོ་མན་ཆད་དུ་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དུས་སུ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་དུ་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་བཞི་སྟེ། གང་ཟག་དེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མ་བཅས་པ་དང་། སྙོམས་འཇུག་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་མེད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་དུ་ནི་སེམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་རིམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ས་གསུམ་སྟེ། དེ་གསུམ་ལ་རིམ་གྱིས་འཇུག་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ས་གསུམ་སྟེ། ཐོབ་བྱའི་ཐེག་པ་ནི་གསུམ་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྷག་མ་གཉིས་པོ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་མཐར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་མྱང་འདས་གཉིས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་གཉིས་ལས་ཀུན་བཏུས་ནི། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་གི་སྡོམ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་རྣམ་གཞག་དང་། སེམས་ཙམ་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གཞག་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡོམ་ཡིན་ཏེ། དེར་བཤད་པའི་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ཀྱི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་རང་རྒྱུད་དུ་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལྔ། གཞན་འགྲེལ་ཊཱི་ཀ་བཏགས་པ་གསུམ་སྟེ། པྲ་ཀ་ར་ཎ་སྡེ་བརྒྱད་བརྩམས་པ་ལས། འདི་དག་གི་དོན་ལ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་པའི་ལྟ་བ་སྟོན་པ། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་དང་གསུམ་དུ་བྱས་ནས། དང་པོ་ནི། སུམ་ཅུ་པའི་རབ་བྱེད་དེ། ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་བསྡུས་ནས་བདག་མེད་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཉི་ཤུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཡིན་ན། ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་གཞག་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་བྱེད། ལས་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ། ལས་སྒྲུབ་པའི་རབ་བྱེད། ཉན་བཤད་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ་རྣམ་བཤད་རིག་པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ་དབུས་མཐའི་འགྲེལ་པ། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོ་འགྲེལ། རང་དོན་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་གཞན་དོན་བསྡུ་དངོས་བཞིའི་སྤྱོད་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་རྩོད་པ་སྤོང་བ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་པ་མཛད་གསུངས་སོ། །འོན་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོས་འདི་ལྟ་བུའི་དགོངས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་གོ་རིམ་འདི་ལྟར་རྩོམ་པ་ཡིན་ན། འདི་ལྟ་བུའི་རྣམ་གཞག་འཐད་ཀྱང་བརྗོད་བྱ་དེ་དང་དེ་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པར་བཞེད་ནས་སོ་སོར་རྩོམ་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གཞག་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་དམ་སྙམ་མོ། །གཞན་དུ་ན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱུད་བླའི་འགྲེལ་པ་དང་། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་གཉིས་བྱམས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཆོས་སྡེར་མི་བགྲང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞལ་འཛུམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་གསུང་གི་མདངས་ཕྱུང་རན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་ལས་ཆོས་ལྔས་མདོ་ཇི་ལྟར་འཆད་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཚིག་ཇི་ལྟར་འཆད་པའི་ཚུལ་དང་། དོན་ཇི་ལྟར་འཆད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། བཤད་བྱའི་མདོ་དགོས་པ་དང་། དེ་ཇི་ལྟར་འཆད་པའི་ཚུལ། མདོ་དང་སྦྱར་བའི་དགོས་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདིར་བཤད་བྱའི་མདོ་ནི། ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་དྲང་དོན་གྱི་མདོ་དང་། ངེས་དོན་གྱི་
Chinese
具有蕴和不具有蕴。如是说之义，往昔之智者有说，初九者，乃为所缘之境；中间六者，乃为受用之自性；最后二者，乃为所示之果。于《地之上释》中云：自性以及如何入，于彼彼之位与时，次第以及何所证，于彼彼乃为行者。如是说者，若就补特伽罗之自性而言，则为初二地。因修习之补特伽罗，亦安立于八识聚之相续故。若就如何入而言，则为有伺察等之三地。彼补特伽罗，乃至第一禅之正行少分，皆以具伺察二者之方式而入。于特殊之时，则以无伺唯察之方式而入。于第二禅以上，则以无伺察二者之方式而入。若就彼之位而言，则为具有等持等之四地。彼补特伽罗于色界与无色界中，具有等持；于欲界中，则不具有等持；于二入定等之位，则无心；于彼之外，则有心故。若就次第而言，则为闻思修之三地。因须次第趣入彼三者故。若就何所证而言，则为声闻等之三地。因所证之乘，总摄为三故。若就于彼行而言，则为剩余之二者。如是之补特伽罗，最终亦以三乘而行于二涅槃故。二集论中，《摄事品》乃为共同之乘之集论。因与声闻共同宣说外境之义之建立，与唯识宗共同宣说三自性与八识聚等之建立故。《摄大乘品》乃为大乘不共之集论。因其中所说之所知处等十法，唯是唯识宗之基道果之安立故。其下，为世亲论师于自续中所造之论典。
English
Having aggregates and not having aggregates. Regarding the meaning of what was said, some scholars of the past said that the first nine are the objects to be focused on, the middle six are the nature of enjoyment, and the last two show the result. In the "Upper Commentary on the Grounds," it says: "Nature and how to enter, its state and time, order and what is attained, in it, it is the goer." If explained as such, considering the nature of the individual, it is the first two grounds. Because the individual who practices is also placed in the continuum of the eight consciousnesses. Considering how to enter, it is the three grounds of having investigation and analysis, etc. That individual enters with both investigation and analysis up to just a small part of the actual first dhyana. In special times, it enters without investigation but only with analysis. Above the second dhyana, it enters without both investigation and analysis. Considering its state, it is the four grounds of having samadhi, etc. That individual has samadhi in the form and formless realms, does not have samadhi in the desire realm, and in the state of the two attainments, etc., there is no mind, and other than that, there is mind. Considering the order, it is the three grounds of hearing, thinking, and meditating. Because it is necessary to enter those three in order. Considering what is attained, it is the three grounds of the hearers, etc. Because the vehicle to be attained is condensed into three. Considering going in it, it is the remaining two. Such an individual also ultimately goes to the two nirvanas by the three vehicles. In the two Compendiums, the Compendium of Topics is a compendium of the common vehicle. Because it commonly explains the establishment of the meaning of external objects with the hearers, and the establishment of the three natures and the eight consciousnesses, etc., with the Mind-Only school. The Compendium of the Great Vehicle is a compendium of the uncommon Great Vehicle. Because the ten dharmas such as the place of knowable things explained there are only the establishment of the basis, path, and result according to the Mind-Only school. Below that is the treatise composed by Master Vasubandhu in his own continuum.
Chinese
五事，另有附加注释的三部释论。从所著的八部论著中，先前的智者们将这些的意义分为显示唯识宗的见解、其论证、以及破除对其的辩驳三部分。第一部分是《三十颂》的分别论，为了将一切法与有情的流转归纳为三种自性，并显示二种无我。第二部分是《二十颂》的分别论，为了显示一切显现皆是心的论证。第三部分是其余的分别论，如果一切显现都是心，那么五蕴的安立将变得不合理，为了破除这个辩驳，著有《五蕴分别论》。如果业变得不合理，为了破除这个辩驳，著有《业成立分别论》。如果听闻和讲说变得不合理，为了破除这个辩驳，著有《名相解释》。如果三自性变得不合理，为了破除这个辩驳，著有《中边分别论释》。如果十二缘起变得不合理，为了破除这个辩驳，著有《缘起经释》。如果自利的六度波罗蜜多和他利的四摄事行变得不合理，为了破除这个辩驳，著有《经庄严论释》，他们这样宣称。然而，如果论著作者预先考虑到这样的意图，并按照这样的顺序写作，那么这样的安立是合理的。但是，如果他们想要写作阐述某个特定主题的论著，那么就没有必要进行这样的安立，我认为是这样。另外，圣无著所著的《宝性论释》和世亲论师所著的《法与法性分别论释》为何不被算作与弥勒相关的法类呢？他带着微笑，似乎准备好发表高见。第二，从那五事来说，以五事解释经的方式有两种：解释词句的方式和解释意义的方式。第一种方式有三种：所要解释的经的必要性、解释它的方式、以及与经结合的必要性。第一，这里所要解释的经是，大乘非共同的藏经，其中又分为需引导的经和
English
Five things, and three commentaries with attached annotations. From the eight treatises composed, the earlier scholars divided the meaning of these into three parts: showing the view of the Mind-Only school, its arguments, and refuting objections to it. The first part is the analysis of the Thirty Verses, in order to summarize all the processes of phenomena and beings into three natures and to show the two selflessnesses. The second part is the analysis of the Twenty Verses, in order to show the argument that all appearances are mind. The third part is the remaining analyses. If all appearances are mind, then the establishment of the five aggregates would become unreasonable. To refute this objection, there is the Analysis of the Five Aggregates. If karma becomes unreasonable, to refute this objection, there is the Analysis Establishing Karma. If listening and teaching become unreasonable, to refute this objection, there is the Explanation of Terms. If the three natures become unreasonable, to refute this objection, there is the Commentary on Distinguishing the Middle from the Extremes. If the twelve links of dependent origination become unreasonable, to refute this objection, there is the Commentary on the Sutra of Dependent Origination. If the practice of the six perfections for one's own benefit and the four ways of gathering disciples for the benefit of others become unreasonable, to refute this objection, there is the Commentary on the Ornament of the Sutras, they declared. However, if the author of the treatise had considered such an intention in advance and wrote in this order, then such an establishment would be reasonable. But if they wanted to write treatises explaining a particular subject, then there is no necessity to make such an establishment, I think. Furthermore, why are the Commentary on the Ratnagotravibhāga by the noble Asanga and the Commentary on the Distinguishing of Dharma and Dharmata by the master Vasubandhu not counted as Dharma teachings related to Maitreya? He smiled, as if ready to express his profound opinion. Second, from those five things, there are two ways to explain the sutras with the five things: the way to explain the words and the way to explain the meaning. The first way has three aspects: the necessity of the sutra to be explained, the way to explain it, and the necessity of combining it with the sutra. First, the sutra to be explained here is the uncommon collection of the Mahayana, which is further divided into sutras that need to be guided and sutras of definitive meaning.