Tibetan
་རྟོག་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ། དང་པོས་རང་ཡུལ་དེ་དོར་བྱའི་གཟུང་བར་འཛིན་ལ། གཉིས་པས་བླང་བྱའི་གཟུང་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། འཛིན་རྟོག་ལ་ཡང་གཉིས་ལས། དང་པོས་རང་ཡུལ་དེ་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་བདེན་པར་འཛིན་ལ། གཉིས་པས་རང་ཡུལ་དེ་ཉིད་བདེན་འཛིན་མེད་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། མདོར་ན་བཞི་ཀ་ཡང་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་ནི་གནད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །བཞི་པ་ལ་འདིར་བསྟན་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད། བྱང་སེམས་ལམ་གྱི་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་སྒྲིབ་གང་ཞིག འཛིན་སྟངས་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཞེན་བློའོ། །ལྔ་པ་ལ། ཡུལ་གཟུང་བ་ལ་རྟོག་པས་ན་གཟུང་རྟོག་དང་། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་རྟོག་པས་ན་འཛིན་རྟོག་གོ་ཞེས་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་གམ། བློས་བཟུང་བར་རྟོག་པས་ན་གཟུང་རྟོག་དང་། བློས་འཛིན་པར་རྟོག་པས་ན་འཛིན་རྟོག་གོ །ཞེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་ཅེ་ན། ཊཱི་ཀ་ལས། ཡུལ་གཟུང་བ་ལ་དམིགས་ནས་བློས་ཀྱང་དེར་རྟོག་པས་ན་གཟུང་རྟོག་དང་། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དམིགས་ནས་བློས་ཀྱང་དེར་རྟོག་པས་ན་འཛིན་རྟོག་གོ་ཞེས་དམིགས་ཡུལ་དང་འཛིན་སྟངས་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་འཇོག་པར་གསུངས་པ་ནི། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པ་ན་ཤིན་ཏུ་འཐད་དེ། གཙོ་བོར་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ཡང་། འདིའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱང་། བློའི་འཛིན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིན་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དར་ཊཱིཀ་པ་ན་རེ། ལོངས་སྤྱད་བྱར་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེས་པས་ན་གཟུང་རྟོག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ན་འཛིན་རྟོག་ཅེས་འཇོག་པ་ནི་རུལ་ཏེ། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་དེ་བདེན་འཛིན་གྱི་འཛིན་སྟངས་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར། སྐབས་ཀྱི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོར་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཟུང་རྟོག་དང་འཛིན་རྟོག་གི་ཁྱད་པར་གསུངས་ཤིང་། དང་པོ་ལ་བསྟན་བཅོས་རྩ་བར། གཞིའི་རྟེན་ཅན་དང་དེའི་གཉེན་པོའི་རྟེན་ཅན་ཞེས་དངོས་སུ་གསུངས་པའི་དོན་ལ། འཕགས་པས་དངོས་པོ་ཙམ་གྱི་རྟེན་ཅན་དང་། རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཟུང་རྟོག་དང་རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་མཛད་དོ། །སྐབས་ལྔ་པར་ནི། འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་དང་། ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་གཉིས་སུ་གསུངས་ཤིང་། འདི་གཉིས་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པས་རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག་གི་དབྱེ་བར་འདོད་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་ནི་སྐབས་ལྔ་པར་འཆད་དོ། །རྩ་བའི་དགོངས་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་ནུས་པས་གཞི་དང་ཞེས་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཞིང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཐེག་དམན་གྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་བྱང་ཙམ་ལ་སྦྱར་ན། སློབ་དཔོན་གྱི་ཐ་སྙད་ལྟར་འབྱུང་ལ། གཉིས་པ་ལ་སྦྱར་བའི་ཚེ་དེའི་གཉེན་པོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་སྦྱར་ན། ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་དང་འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་གི་ཐ་སྙད་འབྱུང་ངོ་། དེ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཟུང་རྟོག་དང་ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་གཉིས་ཀ་ཡང་འདིའི་གཟུང་རྟོག་དང་པོ་ཡིན་ཅིང་། འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་དང་རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག་གཉིས་ཀ་ཡང་གཉིས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཐེག་དམན་གྱི་ལམ་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་ལ་གཉེན་པོའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐབས་གསུམ་པ་དཔང་པོར་ཡོད་དོ། །སྒོམ་སྤང་རྟོག་པའི་སྐབས་སུ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་དང་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གསུངས་ཏེ། འཛིན་རྟོག་ལ་འདི་དང་མཐོང་སྤང་རྟོག་པ་གཉིས་ཀའི་སྐབས་སུ་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་དང་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པའི་ཐ་སྙད་གསུངས་ལ། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པའི་སྐབས་སུ་ནི། འཛིན་རྟོག་དང་པོ་དང་ཐ་མ་ཞེས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་དང་། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པའི་ཐ་སྙད་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཊཱི་ཀ་ལས། དེ་གཉིས་ཆར་ཡང་འདིའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པའི་དབྱེ་བར་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ། འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་གཟུང་རྟོག་དང་འཛིན་རྟོག་གཉིས། དེ་རེ་རེ་ལ་སྔར་ལྟར་གཉིས་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དགུ་དགུ་སྟེ་སོ་དྲུག་གོ །ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཁམས་གསུམ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སོ་དྲུག་སོ་དྲུག་སྟེ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་དོ། །གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་གཉིས། དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་སྔར་བཞིན་ནོ། །རྒྱུའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཀུན་བཏགས་དང་ལྷན་སྐྱེས་གཉིས་ཏེ་གོང་གི་དེ་གཉིས་དང་དོན་གཅིག་གོ །གསུམ་པ་ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དགག་གཞག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ཁ་ཅིག འདིར་བསྟན་རྟོག་པ་ནི་བདེན་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བདེན་འཛིན་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། འདིར་བསྟན་རྟོག་པ་མིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ལ་གཟུང་བ་ཕྱི་རོལ་དོན་ལ་བདེན་པར་འཛིན་
Chinese
并且，有二种所取分别。第一，执持自境为应舍之所取；第二，执持为应取之所取。执持分别也有二种。第一，执持自境为真实的受用者；第二，执持自境为仅仅的受用者，而没有真实执着。总之，四者都是从执持方式的角度来区分的，这是关键所在。第四，此处所示的分别的定义：作为菩萨道之所断的主要部分的所知障，是具有确立执持方式之相的执着心。第五，就所缘境而言，于所取境上分别，故名所取分别；于能取境上分别，故名能取分别。这是从所缘境的角度来安立吗？或者，心于所取境上分别，故名所取分别；心于能取境上分别，故名能取分别。这是从执持方式的角度来安立吗？论疏中说：以所取境为对境，心也于彼分别，故名所取分别；以能取境为对境，心也于彼分别，故名能取分别。这样从对境和执持方式二者的角度来安立，经过考察研究，非常合理。虽然主要是从执持方式的角度来安立，但是，此处的所取和能取的差别，也已经说明是从心的执持方式的角度来区分的。达·论疏者说：由于显现为可受用之真实，故名所取分别；由于执着显现为受用者之真实，故名能取分别。这样安立是错误的，因为假立的执持分别不具有真实执着的执持方式。此处的要点是：主要从执持方式的角度来阐述所取分别和能取分别的差别。并且，在第一品中，论著根本颂中直接说到的“具有基之所依和具有彼之对治之所依”的意义，圣者说是“仅仅具有事物之所依和具有显现之所依的分别”，论师说是“遍行染污所取分别和遍行清净所取分别”的名称。在第五品中，说了进入所取分别和返回所取分别二者。这二者，《三字论》认为是遍行清净所取分别的差别，将在第五品中阐述附带理由的不合理的道理。
English
Furthermore, there are two kinds of apprehended conceptualization. First, it grasps its own object as an object to be abandoned. Second, it grasps it as an object to be adopted. There are also two kinds of grasping conceptualization. First, it grasps its own object as a truly existent enjoyer. Second, it grasps its own object as merely an enjoyer, without truly grasping it. In short, the key point is that all four are distinguished by way of their manner of grasping. Fourth, the definition of conceptualization as presented here: the obscuration to knowledge, which is the main object to be abandoned on the bodhisattva path, is an afflicted mind that has the aspect of establishing a manner of grasping. Fifth, is it that conceptualization of an object is called apprehended conceptualization, and conceptualization of a grasper is called grasping conceptualization, because they are established from the perspective of the object? Or is it that conceptualization of what is apprehended by the mind is called apprehended conceptualization, and conceptualization of what is grasped by the mind is called grasping conceptualization, because they are established from the perspective of the manner of grasping? The commentary says: Because the mind also conceptualizes the object by focusing on the apprehended object, it is called apprehended conceptualization. Because the mind also conceptualizes the object by focusing on the grasper object, it is called grasping conceptualization. It is said that they are established from the perspective of both the object of focus and the manner of grasping, which is very reasonable after investigation and analysis. Although it is mainly established from the perspective of the manner of grasping, the difference between the apprehended and the grasper here has already been explained as being distinguished from the perspective of the mind's manner of grasping. The Dar Tika-pa says: Because it appears as truly existent as something to be enjoyed, it is called apprehended conceptualization. Because it clings to what appears as truly existent as an enjoyer, it is called grasping conceptualization. This establishment is wrong, because the imputed grasping conceptualization does not have the manner of grasping of true grasping. The point here is that the difference between apprehended conceptualization and grasping conceptualization is mainly explained from the perspective of the manner of grasping. Furthermore, in the first chapter, the meaning of "having a basis as its support and having its antidote as its support," which is directly stated in the root text of the treatise, is said by the noble one to be "conceptualization that merely has a thing as its support and conceptualization that has an appearance as its support," and the teacher calls it "pervasively afflicted apprehended conceptualization and pervasively purified apprehended conceptualization." In the fifth chapter, entering apprehended conceptualization and returning apprehended conceptualization are mentioned as two. The way in which the Three Hundred Thousand considers these two to be a distinction of pervasively purified apprehended conceptualization, along with its reasons, will be explained in the fifth chapter.
Chinese
根本的意旨，以“彼之对治”一词的力量，显示“基”与不共品。不共品有二，即一切烦恼品和具有果的声闻乘道。初者，若与彼之对治唯是净相连结，则如论师之名相般出现。若与第二者相连结，则彼之对治是具有果的大乘道，生起所缘分别和趣入所缘分别之名相。如是，一切烦恼所缘分别和退还所缘分别二者，也是此处的最初所缘分别。趣入所缘分别和净相所缘分别二者，也应知是第二。于声闻乘道作不共品，于菩萨道作对治之名相，则有第三品作为证人。于修断分别之时，则说与加行之境相应的分别和与趣入之境相应的分别之名相。于此执着分别和见断分别二者之时，则说实执分别和假立执着分别之名相。于修断分别之时，则唯说最初和最后之执着分别，而不说实执分别和假立执着分别之名相。故《 टीका 》中说，彼二者皆为此处假立执着分别之差别。第二、
English
The fundamental intention, by the power of the term "its antidote," shows the "base" and the uncommon qualities. There are two kinds of uncommon qualities: the qualities of all afflictions and the Hearer Vehicle path with its fruit. Firstly, if the antidote to it is connected only with pure appearance, then it appears like the name of the teacher. If it is connected with the second, then its antidote is the Great Vehicle path with its fruit, giving rise to the names of reversing object-apprehension and entering object-apprehension. Thus, both the object-apprehension of all afflictions and the reversing object-apprehension are the first object-apprehension here. Both the entering object-apprehension and the pure appearance object-apprehension should be known as the second. To make the Hearer Vehicle path an uncommon quality and the Bodhisattva path an antidote is witnessed by the third chapter. In the case of the abandonment of meditation, the names of the conceptualization corresponding to the object of application and the conceptualization corresponding to the object of entry are mentioned. In the case of this grasping conceptualization and the abandonment of seeing, the names of substance-grasping conceptualization and imputation-grasping conceptualization are mentioned. In the case of the abandonment of meditation, only the first and last grasping conceptualizations are mentioned, but not the names of substance-grasping conceptualization and imputation-grasping conceptualization. Therefore, the Ṭīkā says that both of these are considered to be divisions of imputation-grasping conceptualization here. Secondly, the divisions: If divided according to the mode of grasping, there are object-apprehension and subject-apprehension. Each of these has two each as before, so there are four. If divided according to the object, each of the four has nine each, so there are thirty-six. If divided according to the realm, each of the three realms has thirty-six each, so there are one hundred and eight. If divided according to the antidote, there are the conceptualizations to be abandoned by seeing and the conceptualizations to be abandoned by meditation. The divisions of each of these are also as before. If divided according to the cause, there are the imputed and the innate, which have the same meaning as the above two. Thirdly, analyzing the meaning of each separately: There are the general explanation and the specific explanation. The first has two: refutation and establishment. Firstly, some say that the conceptualization mentioned here is the conceptualization of grasping at truth. In general, grasping at truth has two: grasping at truth in persons and phenomena. The first is not the conceptualization mentioned here. The latter is grasping at the external object as true.