Tibetan
་ཐ་སྙད་མཛད་དོ། །སྐབས་ལྔ་པར་ནི། འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་དང་། ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་གཉིས་སུ་གསུངས་ཤིང་། འདི་གཉིས་འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པས་རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག་གི་དབྱེ་བར་འདོད་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་ནི་སྐབས་ལྔ་པར་འཆད་དོ། །རྩ་བའི་དགོངས་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་ནུས་པས་གཞི་དང་ཞེས་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཞིང་། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཐེག་དམན་གྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་བྱང་ཙམ་ལ་སྦྱར་ན། སློབ་དཔོན་གྱི་ཐ་སྙད་ལྟར་འབྱུང་ལ། གཉིས་པ་ལ་སྦྱར་བའི་ཚེ་དེའི་གཉེན་པོ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་སྦྱར་ན། ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་དང་འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་གི་ཐ་སྙད་འབྱུང་ངོ་། དེ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཟུང་རྟོག་དང་ལྡོག་པ་གཟུང་རྟོག་གཉིས་ཀ་ཡང་འདིའི་གཟུང་རྟོག་དང་པོ་ཡིན་ཅིང་། འཇུག་པ་གཟུང་རྟོག་དང་རྣམ་བྱང་གཟུང་རྟོག་གཉིས་ཀ་ཡང་གཉིས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཐེག་དམན་གྱི་ལམ་ལ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ལམ་ལ་གཉེན་པོའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐབས་གསུམ་པ་དཔང་པོར་ཡོད་དོ། །སྒོམ་སྤང་རྟོག་པའི་སྐབས་སུ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་དང་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གསུངས་ཏེ། འཛིན་རྟོག་ལ་འདི་དང་མཐོང་སྤང་རྟོག་པ་གཉིས་ཀའི་སྐབས་སུ་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་དང་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པའི་ཐ་སྙད་གསུངས་ལ། སྒོམ་སྤང་རྟོག་པའི་སྐབས་སུ་ནི། འཛིན་རྟོག་དང་པོ་དང་ཐ་མ་ཞེས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་དང་། བཏགས་འཛིན་རྟོག་པའི་ཐ་སྙད་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཊཱི་ཀ་ལས། དེ་གཉིས་ཆར་ཡང་འདིའི་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པའི་དབྱེ་བར་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ། འཛིན་སྟངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་གཟུང་རྟོག་དང་འཛིན་རྟོག་གཉིས། དེ་རེ་རེ་ལ་སྔར་ལྟར་གཉིས་གཉིས་ཏེ་བཞིའོ། །ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དགུ་དགུ་སྟེ་སོ་དྲུག་གོ །ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཁམས་གསུམ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སོ་དྲུག་སོ་དྲུག་སྟེ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་དོ། །གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་མཐོང་སྤང་དང་སྒོམ་སྤང་རྟོག་པ་གཉིས། དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་སྔར་བཞིན་ནོ། །རྒྱུའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་ཀུན་བཏགས་དང་ལྷན་སྐྱེས་གཉིས་ཏེ་གོང་གི་དེ་གཉིས་དང་དོན་གཅིག་གོ །གསུམ་པ་ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དགག་གཞག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་ཁ་ཅིག འདིར་བསྟན་རྟོག་པ་ནི་བདེན་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བདེན་འཛིན་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི། འདིར་བསྟན་རྟོག་པ་མིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ལ་གཟུང་བ་ཕྱི་རོལ་དོན་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་དང་། གཞི་གྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་འདིར་བསྟན་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལ་ལོངས་སྤྱད་བྱ་དང་། བཟའ་བྱར་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་གཟུང་རྟོག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་དང་བཟའ་བ་པོར་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་འཛིན་རྟོག་ཡིན་ལ། འཛིན་རྟོག་ལ་ཡང་གདགས་གཞི་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་དགག་བྱ་གཅིག་པུ་དང་རྒྱུ་དང་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པའི་བདག་བཀག་པའི་བཀག་པ་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་འཛིན་པའི་བློ་ལྟ་བུ་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་དང་། བདག་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་ལྟ་བུ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་ཟག་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཆོས་ཅན། འཛིན་རྟོག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འདིར་བསྟན་རྟོག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསལ་བ་དངོས། རྟགས་ཁས། དེར་ཐལ། གང་ཟག་གི་བདེན་འཛིན་ཡིན་པས་ཉོན་སྒྲིབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ། ཡང་རྫས་འཛིན་རྟོག་པ་ཆོས་ཅན། གདགས་གཞི་ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་དགག་བྱ་གཅིག་པུ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པའི་བཀག་པ་ལ་བདེན་འཛིན་གྱི་བློ་མིན་པར་ཐལ། གང་ཟག་རྫས་ཡོད་འཛིན་པའི་གདགས་གཞི་བདེན་པར་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གསལ་དངོས་སོ། །གང་ཟག་བཏགས་པ་བ་ཙམ་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་དེ་བཏགས་འཛིན་རྟོག་པ་ཡིན་ཞེས་པ་རང་ཚིག་དང་འགལ་ཏེ། གང་ཟག་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་ན་དེ་བདེན་པར་འཛིན་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་བུའི་རྟུལ་གཏམ་ལ་རིགས་པ་ཞིབ་མོར་གྲགས་པ་ནི། ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་འཁྲུལ་ལོ། །ཁ་ཅིག འདིར་བསྟན་གཟུང་རྟོག་དང་འཛིན་རྟོག་གི་མཚན་ཉིད་རིམ་བཞིན། དམིགས་ཡུལ་གཟུང་བ་ལ་དམིགས་ནས་དང་། དམིགས་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དམིགས་ནས་འཛིན་སྟངས་དགག་སྒྲུབ་གང་རུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཞེན་བློ་ཞེས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཟུང་རྟོག་སོགས་བཞིའི་མཚན་ཉིད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཟུང་བ་ལ་དམིགས་ནས་སོགས་རིགས་བསྒྲེའོ་ཟེར་རོ། །འོ་ན་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་ཅན། འདིར་བསྟན་གཟུང་རྟོག་ཏུ་ཐལ། མཚན་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། དམིགས་ཡུལ་གཟུང་བ་ལ་དམིགས
Chinese
也作了这样的术语。第五品中，说了进入所取分别和返回所取分别两种。这两种，三十万颂者认为的清净分别的差别，连同成立的理由，不合理的道理将在第五品中阐述。根本的意趣，以“那的对治”这个词的力量，显示了“基”是不相顺的方面。不相顺的方面有，完全染污的方面和，小乘的道果连同果实两种。在第一种上连接的时候，如果将那的对治仅仅连接到清净，就会出现像论师的术语一样。在第二种上连接的时候，如果将那的对治连接到大乘的道果连同果实，就会出现返回所取分别和进入所取分别的术语。那么，完全染污所取分别和返回所取分别两者，也都是这的第一个所取分别。进入所取分别和清净所取分别两者，也应当知道是第二个。对于小乘的道作不相顺方面，对于菩萨的道作对治的术语，第三品可以作为凭证。在修断分别的章节中，说了具有连接之境的分辨和具有进入之境的分辨这样的术语。对于执著分别，在这和见断分别两种情况下，都说了实物执著分别和假立执著分别的术语。在修断分别的章节中，仅仅说了第一个和最后一个执著分别，而没有说实物执著分别和假立执著分别的术语。因此， टीका（梵文，天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）中说，那两种都是这的假立执著分别的差别。第二，差别上，从执著方式的角度分，有所取分别和能取分别两种。那每一个都像之前一样各有两种，所以共有四种。从境的角度，四种中的每一种又有九种，所以共有三十六种。从界的角度分，三个界中的每一个界又有三十六种，所以共有百零八种。从对治的角度分，有见断和修断分别两种。那每一个的差别也像之前一样。从因的角度分，有遍计所执和俱生两种，和上面的那两种意义相同。第三，分开各自的意义上，有总的指示和，分别的解说两种。第一
English
Terms were also made in this way. In the fifth chapter, two types are mentioned: entering apprehended conceptualization and reversing apprehended conceptualization. The way in which these two, along with the reasons for asserting the distinction of pure conceptualization by the three hundred thousand verses, are not reasonable will be explained in the fifth chapter. The power of the words "the antidote to that" in the fundamental intention shows that "basis" is the opposite side. The opposite side has two aspects: the completely afflicted side and the path and fruit of the Lesser Vehicle. When applied to the first, if the antidote to that is applied only to purification, it will appear like the terms of the teachers. When applied to the second, if the antidote to that is applied to the path and fruit of the Great Vehicle, the terms reversing apprehended conceptualization and entering apprehended conceptualization will appear. Therefore, both completely afflicted apprehended conceptualization and reversing apprehended conceptualization are the first apprehended conceptualization here. Both entering apprehended conceptualization and pure apprehended conceptualization should be understood as the second. The third chapter can be taken as evidence for the terminology of making the path of the Lesser Vehicle the opposite side and the path of the Bodhisattva the antidote. In the section on meditative abandonment conceptualization, terms such as conceptualization with an object of connection and conceptualization with an object of entry are mentioned. For grasping conceptualization, in both this and the case of seeing abandonment conceptualization, the terms substance grasping conceptualization and imputation grasping conceptualization are mentioned. In the section on meditative abandonment conceptualization, only the first and last grasping conceptualizations are mentioned, but not the terms substance grasping conceptualization and imputation grasping conceptualization. Therefore, the टीका (Tīkā, टीका, Tika, Commentary) says that both of those are considered to be divisions of imputation grasping conceptualization here. Second, in terms of divisions, from the perspective of the mode of grasping, there are two types: apprehended conceptualization and grasping conceptualization. Each of these has two types as before, so there are four in total. From the perspective of the object, each of the four has nine types, so there are thirty-six in total. From the perspective of the realm, each of the three realms has thirty-six types, so there are one hundred and eight in total. From the perspective of the antidote, there are two types: seeing abandonment and meditative abandonment conceptualization. Each of these has divisions as before. From the perspective of the cause, there are two types: imputation and innate, which have the same meaning as the previous two. Third, in terms of separating the meanings of each, there is a general indication and a specific explanation. First,
Chinese
关于这些有破立两种。第一种，有些人认为，这里所说的分别念是真实执著的分别念。一般来说，真实执著分为对人和对法执著为真实两种。第一种，不是这里所说的分别念。后一种，如执著所取的外境为真实，分为执著非实有之法为真实的意识，和执著实有之法为真实两种。第一种不是这里所说的分别念，因为所取是法我执。后一种，执著受用之物和食物为真实的意识是所取分别念，执著受用者和食用者为真实的意识是能取分别念。能取分别念又分为，在所依蕴之上，对唯一的所破和因、作者等我所破的破除，显现执著为真实的意识，如实执著分别念，和执著我仅是假立的意识，如假立执著分别念。那么，执著人为真实的意识，是能取分别念吗？不应是，因为它不是这里所说的分别念。这是真实的否定。理由成立。因为执著人是真实的，所以是烦恼障。三轮。再说，实执分别念，在所依蕴之上，对唯一的所破等破除的破除，不应是真实执著的意识，因为是执著人实有的所依，是执著真实的执著方式。理由是真实的。如果说，执著人仅是假立的意识是假立执著分别念，这与自己的话相矛盾，因为如果执著人仅是假立，那么执著它是真实的就相矛盾。对于这种粗俗的言论，却被称为精细的理路，唉，这个世界真是颠倒了。有些人说，这里所说的所取分别念和能取分别念的定义分别是，以所取为对境，和以能取为对境，执著方式具有破立任何一种相状的执著心，以及，遍计烦恼所取分别念等四种的定义，是以遍计烦恼的所取为对境等，进行类比。那么，证悟所取无自性的加行道，应是这里所说的所取分别念，因为具有那个定义，即以所取为对境。
English
Regarding these, there are two aspects: refutation and establishment. Firstly, some say that the conceptualization referred to here is the conceptualization of grasping at truth. Generally, grasping at truth is divided into two types: grasping at persons and grasping at phenomena as being true. The first type is not the conceptualization referred to here. The latter type, such as grasping at external objects as being true, is divided into the mind that grasps at non-existent phenomena as being true, and grasping at existent phenomena as being true. The first type is not the conceptualization referred to here, because the grasped object is the self-grasping of phenomena. The latter type includes the conceptualization of grasping at objects, which is the mind that grasps at objects of enjoyment and food as being true, and the conceptualization of grasping at the grasper, which is the mind that grasps at the enjoyer and the eater as being true. Furthermore, the conceptualization of grasping at the grasper is divided into the conceptualization of grasping at substance, such as the mind that manifestly grasps at the negation of the self, such as the unique object of negation, cause, and agent, on the basis of the aggregates, and the conceptualization of grasping at imputation, such as the mind that grasps at the self as being merely imputed. So, is the mind that grasps at persons as being true a conceptualization of grasping at the grasper? It should not be, because it is not the conceptualization referred to here. This is a real negation. The reason is valid. Because grasping at persons as being true is a defilement, it is an affliction obscuration. Three wheels. Furthermore, the conceptualization of grasping at substance, on the basis of the aggregates, should not be the mind of grasping at truth regarding the negation of the unique object of negation, etc., because it is the way of grasping at the basis of imputation that grasps at the person as being substantially existent. The reason is clear. If it is said that the mind that grasps at the person as being merely imputed is the conceptualization of grasping at imputation, this contradicts one's own words, because if one grasps at the person as being merely imputed, then grasping at it as being true is contradictory. Such crude talk is known as subtle reasoning, alas, this world is truly upside down. Some say that the definitions of the grasped conceptualization and the grasper conceptualization referred to here are, respectively, the mind of attachment that has the aspect of either affirmation or negation, focusing on the grasped object, and focusing on the grasper, and the definitions of the four types of afflicted grasped conceptualization, etc., are based on the afflicted grasped object, etc., and are compared. So, the path of joining that realizes the absence of inherent existence of the grasped object should be the grasped conceptualization referred to here, because it has that definition, that is, focusing on the grasped object.