Tibetan
་པའི་ཕྱིར། ཡང་རང་སངས་རྒྱས་སྒོམ་ལམ་པ་ཡོད་པར་ཐལ། ཉན་ཐོས་སྒོམ་ལམ་པ་ལས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་རང་སངས་རྒྱས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རང་བྱུང་བདག་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞུང་དེས་རང་རྒྱལ་སློབ་པ་མ་བསྟན་པར་ཐལ། གཞུང་དེས་རང་རྒྱལ་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་རང་སངས་རྒྱས་སློབ་པ་ཡོད་པར་ཐལ། རང་ལམ་དུ་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་སྤང་། འཛིན་རྟོགས་མི་སྤོང་བའི་རང་རྒྱལ་གྱི་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་རང་བཞིན་གནས་རིགས་དང་ལྡན་པའི་རང་སངས་རྒྱས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤང་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། གཞུང་དེས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དེ་ཁྱད་པར་གསུམ་ལྡན་དུ་བསྟན་པ་ནི་གང་ཞིག རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རིག་ཅན་གྱི་སློབ་པ་དེ་ཉན་ཐོས་ཡིན་ནམ་མིན་ཞེ་ན། དེའི་འཁོར་ན་ཡོད་པའི་དགེ་འདུན་ལ་བྱང་སེམས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཡིན་ཅིང་། རིགས་ཅན་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ཚེ་རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་ཅན་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ཚེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཚེ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན་གྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་མེད་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་གང་ན་ཡོད་པའི་ཞིང་དེར་ཉན་ཐོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཉན་ཐོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བར་འདོད་ན། བསེ་རུ་ལྟ་བའི་རང་སངས་རྒྱས་དེ་དེར་སྐྱེས་པ་མིན་པར་ཐལ། འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་ན། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དེར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཞིང་དེར་སངས་རྒྱས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིམ་བཞིན་ཁས་བླངས་སོ། །བརྒྱད་པ་ནི། ཁ་ཅིག རང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་དོན་གྱི་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་མེད་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སློབ་དཔོན་གཞན་གྱིས་གདམས་ངག་བསྟན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་རྟེན་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་དོན་གྱིས་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དབྱེ་ན་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པའི་རང་སངས་རྒྱས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། བསེ་རུ་ལྟར་ཟླ་མེད་པར་གཅིག་པུར་གནས་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཟླའོ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །གཉིས་པ་ངག་དོན་ལ་དཔྱད་པ་ལ་དགག་གཞག་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག རང་རྒྱལ་སྒོམ་ལམ་པ་ཆོས་ཅན། ཉན་ཐོས་ལས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་འགོད་ན། དེ་ཆོས་ཅན། དེ་མིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་ཅན་སྒོམ་ལམ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་སྒོམ་ལམ་པ་ལས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དང་། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཉན་ཐོས་ལས་ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཏེ་ཞེས་འགོད་ན། བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཞེས་པའི་གཞུང་དེ་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་སུ་བསྟན་པར་ཐལ། སྦྱོར་བ་སྔ་མ་དེ་གཞུང་དེའི་དོན་སྦྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན། དངོས་སུ་མ་བསྟན་པར་ཐལ། སྦྱོར་བ་ཕྱི་མ་དེ་གཞུང་དེའི་དོན་སྦྱོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁ་ཅིག བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་སྒོམ་ལམ་པ་ཆོས་ཅན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་སྒོམ་ལམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པའམ། ཉན་ཐོས་འདོད་ཁམས་པ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ལས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་གཞན་གྱི་གདམས་ངག་བསྟན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་བྱུང་གི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཐེག་དམན་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་ཆོས་ཅན། གསལ་བ་གཉིས་པོ་དེར་ཐལ། རྟགས་དེའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་དེར་ཐལ། དེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་དུས་སུ་རང་བྱུང་གི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཞིག གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྟེན་ལ་སློབ་དཔོན་གཞན་ལ་གདམས་ངག་སྟོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཉན་ཐོས་ལས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་། ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།
Chinese
之故。又，有独觉声闻道，以道行方式胜过声闻道之独觉之故。周遍，自生自性证悟之故。如是说之故，若问。彼论未示独觉学者，彼论示独觉非学者之智故。又，有独觉学者，于自道中舍弃所知障之执著分别，不舍弃执著分别之独觉，有具足修持所依自性住种姓之独觉之故，谓：舍弃所取义分别之故。如是说之故，若问。于彼不遍，彼论示独觉之道具足三种差别，为何？若于独觉之道安住之补特伽罗，则非是独觉之故，不遍之故。于彼彼云：殊胜化身之眷属中，如犀牛角般之智者学者，彼是声闻耶？非声闻耶？若于彼之眷属中，将僧众分为菩萨之僧众与声闻之僧众二者之时，是声闻之僧众，若分为三种种姓之时，是独觉之种姓，若分为三种乘之时，是独觉之乘，若分为大小二乘之时，是小乘。又彼云：如犀牛角般种姓之有者最后有者，不是生于无佛与声闻之刹土，汝所在之刹土有声闻之故。汝是声闻之故。若于根本承许，如犀牛角般之独觉彼非生于彼处，不应理，谓：是欲求之故，若如是说。如犀牛角般之独觉种姓之有者最后有者，汝非生于彼处，不应理，汝所生之刹土有佛之故，谓：汝是佛所调伏之故。次第承许之。第八者，某些人云：为自之义现证菩提之义，故安立为独觉，若问。不应理，声闻阿罗汉亦为自之义现证菩提之故。是故，无佛与声闻之刹土
English
Therefore. Furthermore, there are Pratyekabuddha meditators, because there are Pratyekabuddhas who surpass the Sravaka meditators in terms of the way of traversing the path. It is pervasive, because of realizing the self-originated nature. If asked, because it is said so. That text does not teach the Pratyekabuddha learner, because that text teaches the wisdom of the Pratyekabuddha non-learner. Furthermore, there are Pratyekabuddha learners, because there are Pratyekabuddhas who abandon the grasping thoughts of the cognitive obscurations on their own path, and who possess the lineage of the self-abiding nature, the basis of practice of the Pratyekabuddha who does not abandon grasping thoughts, saying: Because of abandoning the thoughts of the object of grasping. If asked, because it is said so. It is not pervasive in that, because that text teaches that the path of the Pratyekabuddha possesses three distinctions, which are: If a person abides on the path of the Pratyekabuddha, it is not pervasive because they are not a Pratyekabuddha. To that, he says: Is the learned student of intelligence, like a rhinoceros horn, who appears in the retinue of the supreme emanation body, a Sravaka or not? When the Sangha in his retinue is divided into the Sangha of Bodhisattvas and the Sangha of Sravakas, it is the Sangha of Sravakas. When divided into three lineages, it is the lineage of Pratyekabuddhas. When divided into three vehicles, it is the vehicle of Pratyekabuddhas. When divided into the two vehicles of great and small, it is the small vehicle. Furthermore, he says: The last existence of the lineage of the rhinoceros horn is not born in a field without Buddhas and Sravakas, because the field where you are has Sravakas. Because you are a Sravaka. If you assert the root, it is not reasonable that the Pratyekabuddha like a rhinoceros horn is not born there, saying: Because it is desired. The last existence of the lineage of the Pratyekabuddha like a rhinoceros horn, it is not reasonable that you are not born there, because the field where you are born has Buddhas, saying: Because you are tamed by the Buddha. Accepted in sequence. The eighth is: Some say: The meaning of manifesting enlightenment for one's own sake is established as Pratyekabuddha, if asked. It is not reasonable, because the Sravaka Arhat also manifests enlightenment for their own sake. Therefore, a field without Buddhas and Sravakas
Chinese
因为不依赖其他上师的教导，自己在欲界的最后有者之依处显现菩提的缘故，所以安立为独觉佛。分类有如犀牛般的独觉佛和合群而行的独觉佛两种。第一种，因为如犀牛一样无侣地独自安住，所以如此称呼。第二种，独觉佛与他人一同行持，所以如此称呼。第二，对于语词意义的分析有破立两种。第一种，有些人说：独觉的修道者，就法而言，从行道方式的角度来说，比声闻更殊胜。如果这样安立，那么，这个法，不应该是这样，因为你不存在的缘故。有些人说：独觉种姓的修道者，就法而言，你比声闻种姓的修道者在行道方式上更殊胜。又说，如犀牛般的独觉阿罗汉，就法而言，在说法方式上比声闻更殊胜。如果这样安立，那么，《如犀牛般的智慧》这部论典，就应该直接显示了如犀牛般的独觉阿罗汉的智慧。因为前面的论式是这部论典的意义结合。如果承认，那么就应该没有直接显示。因为后面的论式是这部论典的意义结合。又有些人说，如犀牛般的独觉佛的种姓修道者，就法而言，比声闻的种姓修道者更殊胜。或者说，声闻欲界有者比最后有者在行道方式上更殊胜。因为在最后有者的时候，不依赖其他上师的教导，自然显现菩提的下乘圣者。如果这样认为，那么，无色界的依处的不来者，就法而言，应该包括以上两种情况。因为这个缘故。如果不成立，那么就应该包括以上两种情况。因为在最后有者的时候，能够自然显现菩提，而无色界的依处没有上师教导的缘故。有些人说，如犀牛般的独觉阿罗汉，就法而言，比声闻在行道方式上更殊胜，并且在说法方式上更加殊胜。
English
Because one attains enlightenment independently on the final existence in the desire realm, without relying on the instructions of other teachers, they are called Solitary Buddhas. There are two types: Solitary Buddhas like rhinoceroses and Solitary Buddhas who practice in groups. The first type is called so because they dwell alone, unmatched like a rhinoceros. The second type is called so because Solitary Buddhas practice together with others. Secondly, the analysis of the meaning of words involves refutation and establishment. Firstly, some say: Solitary realizer meditators are superior to Shravakas in terms of the way they progress on the path. If this is stated, then, that dharma, should not be so, because you do not exist. Some say: Solitary realizer lineage meditators are superior to Shravaka lineage meditators in terms of the way they progress on the path. And, Solitary realizer Arhats like rhinoceroses are superior to Shravakas in terms of the way they teach the Dharma. If this is stated, then, the treatise "The Wisdom of the Rhinoceros" should directly show the wisdom of the Solitary realizer Arhat like a rhinoceros. Because the former syllogism is the meaning combination of that treatise. If you admit, then it should not be directly shown. Because the latter syllogism is the meaning combination of that treatise. Again, some say that the lineage meditators of Solitary Buddhas like rhinoceroses are superior to the lineage meditators of Shravakas. Or, Shravakas in the desire realm are superior to the last existence in terms of the way they progress on the path. Because at the time of the last existence, they are Hinayana Aryas who naturally manifest enlightenment without relying on the instructions of other teachers. If you think so, then, the non-returners with formless realm as their basis, in terms of dharma, should include both of the above two. Because of that reason. If it is not established, then it should include both of the above two. Because at the time of the last existence, they can naturally manifest enlightenment, and because the formless realm has no teacher to teach. Some say that Solitary realizer Arhats like rhinoceroses are superior to Shravakas in terms of the way they progress on the path, and they are even more superior in terms of the way they teach the Dharma.