Tibetan
འི་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་སེམས་ཙམ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། གོས་དམར་བས་སྙིང་གི་དངོས་པོར་འདོད་ཀྱང་འདི་པས། དེ་དག་མི་འདོད་ཅིང་རྟེན་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ན་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་སྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་རང་གི་བདག་འབྲས་སྐྱེད་པའི་ཆ་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་ལོགས་སུ་བགྲང་བས་རྟེན་དབང་པོའི་ཁམས་དྲུག དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་སྟེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་གྲངས་ངེས་འགྲུབ་བོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དག །ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མིང་ཅན་གཞན་ཡང་དེར་བསྡུ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཕུང་པོར་བསྡུ་བ། ཞར་ལ་ཆོས་ཕུང་གི་ཚད། མིང་ཅན་གཞན་ཡང་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། ཅི་མདོ་ལས་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་མིང་ཅན་གཞན་བཤད་པ་དག་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་སམ། འོན་ཏེ་ཐ་དད་ཅེ་ན་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཕུང་པོའི་མིང་ཅན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉན་ཐོས་སྡེ་པས་བརྒྱད་ཁྲིའམ། ཐེག་ཆེན་པས་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དུ་འདོད་པ་དང་། རྣམ་བཤད་རིགས་པ་ལས། ཀུན་དགའ་བོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་གནས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བྱས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་ལྷག་ཅིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་བཟུང་ངོ་། །གཉིས་དགེ་སློང་ཞིག་ལས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་དེས་བཀའ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སམ་ཞེ་ན་མ་བསྡུས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནས་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔའི་བར་བཞི་སྟོང་ལས་ལྷག་པར་གསུངས་པར་རིགས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་དགོངས་པ་མངའ་བ་ཀླུའི་ཡུལ་ན་གཤེགས་པའི་ལམ་ན་མིང་ཡང་མི་ཤེས་པའི་གླེགས་བམ་བཞུགས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལྟར་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་གསུངས་པ་དེ་དག་ནི་མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན་དང་པོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུངས་གི་རིག་བྱེད་དང་། ཕྱིས་འཆད་པ་པོའི་ངག་གི་རིག་བྱེད་སྒྲ་རང་མཚན་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཕུང་དུ་འདུས་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་མིང་ཡིན་པར་འདོད་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་འདུས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རེ་རེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཤཱ་རིའི་བུའི་བསྟན་བཅོས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་དང་མཉམ་སྟེ། ཤླཽ་ཀ་དྲུག་སྟོང་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་མཉམ་པར་འཆད་དོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེ་ཚང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་ཡིན་པས་གཏམ་རྒྱུད་མདོ་གང་ནས་གསུང་ཡང་བརྒྱད་ཁྲིའི་གྲངས་སུ་བགྲང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་རང་གི་ལུགས་ཀྱི་ཚད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོར་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པར་མཐུན་པར་གསུངས་པས་གཉེན་པོ་རེ་རེའི་གཏམ་རྫོགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་དུ་འདོད་པའམ། ཡང་ན་དུག་གསུམ་དང་། དུག་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་སྟེ་བཞིའི་གཉེན་པོར་ཉི་ཁྲི་སྟེ་བརྒྱད་ཁྲིའམ། ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་རེ་རེ་སྟེ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ངོ་། །འདི་དག་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་བློ་ལ་ལྟོས་པའི་གྲངས་ངེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་ཕུང་པོ་ལྔར་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོའི་མིང་ཅན་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་འབྱུང་བ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རིག་བྱེད་མིན་པ་སྟེ་གཟུགས་ཕུང་དུ་སྡུད་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་གྲོལ་ནི་མོས་པ་དང་། རྣམ་གྲོལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སེམས་བྱུང་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་དུ་བསྡུས་སོ། །སྐྱེད་མཆེད་ཀྱི་མིང་ཅན་ནི། མདོ་ལས། རྣམ་གྲོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་སྟེ། ཐོས་པ་དང་། དབྱངས་ཀྱི་ཁ་ཏོན་བྱས་པ་དང་། གཞན་ལ་བཤད་པ་དང་། ཐོས་པའི་དོན་སེམས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་དག་གོམས་པས་རྣམ་གྲོལ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུའོ། །ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའི་དང་པོ་བརྒྱད་ནི་སེམས་བྱུང་མ་ཆགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུས་ལ། འཁོར་དང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་པས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་རིས་བཞི་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་པ་ཅན་ཡིན་པས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཁམས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཁམས་མང་པོ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་ཀྱི་མེ་ལོང་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་ལས། བཙུན་པ་ཅི་ཙམ་གྱིས་ན་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ལགས། ཀུན་དགའ་བོ་ཁམས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་མཁས་ན་ཁམས་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་སོ། །སྡོམ་ནི། མིག་སོགས་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དང་། །འབྱུང་བཞི་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་དང་། །ཚོར་བ་ལྔ་དང་མ་རིག་དང་། །འདོད་ཁམས་གནོད་སེམས་རྣམ་པར་འཚེ། །ངེས་འབྱུང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། །རྣམ་མི་འཚེ་སྟེ་དྲུག་ཚན་གསུམ། །གཟུགས་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི། །འདོད་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཁམས། །ངན་པ་བར་མ་གྱ་ནོམ་ཁམས། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་འགོག་པའི་ཁམས། །དགེ་དང་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན། །སློབ་དང་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་མིན། །འདས་དང་མ་འོངས་ད་ལྟར་ཏེ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གསུམ་ཚན་དྲུག །ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཁམས་དང་། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཁམས་ཏེ། །ཁམས་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དཔྱད་དེ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕྱོགས་ནི། །ཞེས་པའི་སྐབས་སུ། ལྟ་བ་ལ་མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། ལྟ་ཚུལ། དོགས་པ་དཔྱད་པ་དང་བཞི་ལས། དང་པོ་ནི། གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་གང་རུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་ལྟ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྟེན་བཅས་ཀྱི་མིག་དབང་གཟུགས་ཅན་པ་དེ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གསུམ་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། མིག་ལྟ་བར་འཇོག་པའི་ཚུལ་ནི། མིག་གཟུགས་ལ་བལྟ། རྣ་བ་སྒྲ་ལ་ཉན། ཞེས་སོགས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གཞན་བརྒྱད་པོ་ལྟ་བར་འཇོག་པའི་ཚུལ་ལ་འཇིག་ལྟ་སོགས་ལྔ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། བསྒོམ་བྱ་བདེན་པ་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ལྟ་བ་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་ལྟ་བ་གཉིས་ནི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངེས་པར་རྟོག་པའོ། །བཞི་པ་ནི། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བར་མི་འཇོག་ཅེ་ན། ཤེས་པར་གྱུར་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་དགོས་པ་ལས་དེ་དག་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བོད་ཁ་ཅིག རྟེན་བཅས་ཀྱི་མིག་དབང་གཟུགས་ཅན་པ་ཆོས་ཅན། ལྟ་བ་མིན་པར་ཐལ། ངེས་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་གསུམ་ཆར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཁས་བླངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། རང་ཉིད་བློ་གྲོས་རྩིང་བ་དང་། གྲུབ་མཐའ་ལ་དབང་ཟ་བ་དང་། གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ལ་བརྙས་པ་ཆེ་བ་གསུམ་མཚོན་པར་བྱེད
Chinese
的所依是眼等。第六，意识的所依，唯识宗认为是染污意，格西玛尔巴认为是心的实物，但此二者都不认可，并且因为没有所依也无法产生，因此为了成立第六意识的所依。这六种识，从产生自身果的角度来说，被单独列为意界，因此所依是六根界，对境是六境界，果是六识界，总共十八界就确定了数量。“法蕴八万四千”，在讲到这时，将蕴和处所包含的其他名称也归纳于此，共有三种方式：将法蕴归纳于蕴中，顺便说明法蕴的数量，以及归纳其他名称的方式。第一，如果经部中讲到的蕴、处、界等其他名称，是否都包含在此处？或者它们是不同的？答案是都包含在此处。蕴的名称，法蕴，小乘部派认为是八万，大乘部派认为是八万四千。在《俱舍论》中说：‘庆喜尊者作为佛陀的近侍二十五年，从世尊处亲自领受了八万多法蕴。’又说：‘从一位比丘处。’那么，这是否包含了所有的教法呢？并没有包含，因为佛陀在五十五年间说了超过四千的教法是有道理的。而且，龙树论师具有遍知一切的智慧，据说在龙族居住的地方，在前往的路上，有连名字都不知道的经函存在。无论如何，为了对治贪嗔痴等烦恼所说的所有法蕴，按照经部的观点，最初是佛陀所说的言语的表达，后来是说法者的言语的表达，是具有自相的音声，因此归于色蕴。按照分别说者的观点，认为是名，因此归于行蕴。第二，每个法蕴的数量是多少呢？有些部派说：舍利弗的论典与法蕴的数量相等，即六千颂，与声闻地相等。
English
The support of which is the eye and so on. Sixth, the support of the mind consciousness, the Mind-Only school considers it to be the afflicted mind, and Geshe Marpa considers it to be the substance of the heart, but neither of these two accepts it, and because it cannot arise without a support, therefore, in order to establish the support of the sixth mind consciousness. These six consciousnesses, from the aspect of generating their own fruit, are separately listed as the mind realm, therefore the support is the six sense realms, the object is the six object realms, and the fruit is the six consciousness realms, totaling eighteen realms that determine the number. "Eighty-four thousand aggregates of Dharma," when speaking of this, other names included in the aggregates and sources are also summarized here, there are three ways: summarizing the aggregates of Dharma into the aggregates, incidentally explaining the number of aggregates of Dharma, and the way of summarizing other names. First, if the Sutra Pitaka mentions other names such as aggregates, sources, and realms, are they all included here? Or are they different? The answer is that they are all included here. The name of the aggregates, the aggregates of Dharma, the Hinayana school considers it to be eighty thousand, and the Mahayana school considers it to be eighty-four thousand. In the Abhidharmakosha, it is said: 'Venerable Ananda, as the Buddha's attendant for twenty-five years, personally received more than eighty thousand aggregates of Dharma from the Blessed One.' It also says: 'From a certain monk.' So, does this include all the teachings? It does not include them, because it is reasonable that the Buddha spoke more than four thousand teachings in fifty-five years. Moreover, the master Nagarjuna has the wisdom of knowing everything, and it is said that in the place where the Nagas live, on the way to go, there are scriptures whose names are not even known. In any case, all the aggregates of Dharma spoken to counteract afflictions such as attachment, according to the view of the Sutra school, initially it is the expression of the Buddha's words, and later it is the expression of the speaker's words, it is sound with its own characteristics, therefore it belongs to the form aggregate. According to the view of the Vaibhashikas, it is considered to be name, therefore it belongs to the aggregate of formations. Second, what is the quantity of each aggregate of Dharma? Some schools say: Shariputra's treatises are equal to the number of aggregates of Dharma, that is, six thousand shlokas, equal to the Hearer's Ground.
Chinese
其他部类，每一蕴和处等的故事完整，就是法蕴的量，因此无论从哪个经中说故事，都计入八万之数。论师自己的宗派的量是，为了对治众生的行为贪欲等，说法蕴与不净等相应，因此认为每一个对治的故事圆满，就是一个法蕴的量。或者，对治三毒和三毒平等，即四者的对治为二万，即八万，或者二万一千，即八万四千。这些也是取决于所化众生的根器而决定的数量。第三，八万法蕴归纳为五蕴，同样地，出现名为蕴的解脱蕴五种，其中，戒蕴是非学处，即归摄于色蕴。禅定和智慧和解脱是信解，以及见解脱之智慧，即知晓灭尽和不生，全部是心所，因此归摄于行蕴。名为处者，经中说：解脱之五处，即听闻，和以音声念诵，以及为他人宣说，和思惟听闻之义，以及从修习禅定之相生起的智慧，这些串习，是成为生起解脱之门之故。这些全部是智慧，因此归摄于法处。胜伏处八种，和遍处十种的前八种是不染污的心所，归摄于法处，如果与眷属一起，则有五蕴，因此以意和法二处归摄。无色处四种是有四蕴者，因此以意和法处归摄。名为界者，也称为多界。也称为大法镜中说：尊者以多少而成为精通界者？阿难陀，如果精通六十二界，就是精通界者。总结：眼等界是十八，四大虚空和识，五种受和无明，欲界害心
English
Other categories, each story of aggregates and sources, etc., being complete, is the measure of a Dharma aggregate. Therefore, no matter from which sutra the story is told, it is counted as eighty thousand. The measure of the teacher's own tradition is that, in order to counteract the behaviors of sentient beings such as desire, the Dharma aggregates are said to be in accordance with impurity, etc. Therefore, it is considered that each complete story of each antidote is the measure of a Dharma aggregate. Or, the antidotes to the three poisons and the equality of the three poisons, i.e., the four antidotes, are twenty thousand, i.e., eighty thousand, or twenty-one thousand each, i.e., eighty-four thousand. These are also definite numbers depending on the minds of those to be tamed. Third, just as the eighty thousand Dharma aggregates are condensed into the five aggregates, similarly, five liberation aggregates called aggregates arise. Among them, the aggregate of morality is non-learning, i.e., it is included in the form aggregate. Samadhi and wisdom and liberation are faith and the wisdom of seeing liberation, i.e., knowing exhaustion and non-arising, all of which are mental factors, so they are included in the aggregate of formation. As for those called sources, the sutra says: The five sources of liberation, namely, hearing, reciting in melody, explaining to others, contemplating the meaning of what is heard, and the wisdom arising from meditating on the signs of samadhi. Because practicing these becomes the gateway to the arising of liberation. All of these are wisdom, so they are included in the Dharma source. The eight overcoming sources and the first eight of the ten all-encompassing sources are undefiled mental factors, which are included in the Dharma source. If they are with retinues, there are five aggregates, so they are included by the two sources of mind and Dharma. The four formless sources are those with four aggregates, so they are included by the mind and Dharma sources. Those called realms are also called many realms. It is also said in the Great Dharma Mirror: Venerable one, by how much does one become skilled in the realms? Ananda, if one is skilled in the sixty-two realms, one is skilled in the realms. Summary: The realms such as the eye are eighteen, the four elements, space, and consciousness, the five feelings and ignorance, the desire realm, and harmful thoughts.