Tibetan
ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བཤད་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་ངོ་མཚར་གསུམ་ལྡན། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བཤད་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་ངོ་མཚར་གསུམ་ལྡན། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བཤད་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་ངོ་མཚར་གསུམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བཤད་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་ངོ་མཚར་གསུམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ། བླ་མ་དང་ལྷག་པའི་ལྷ་མཆོག་མགོན་པོ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་ཕྱག་མཚལ་ལོ། །འཇིག་རྟེན་མེས་པོ་གདོང་བཞི་ལྡན་པ་དང་། །སྐབས་གསུམ་དབང་པོ་མིག་སྟོང་ལྡན་པ་སོགས། །སྲིད་ན་དྲེགས་པའི་ང་རོ་ཆེར་སྒྲོགས་ཤིང་། །ཐོར་ཚུགས་ཅོད་པཎ་མཐོ་བར་རློམས་རྣམས་ཀྱིས། །གང་གི་ཞབས་པད་མཛེས་པའི་སྟེགས་བྱས་པ། །འཇིག་རྟེན་རྣམ་འདྲེན་གོའུ་ཏམ་ལྷ་ཡི་ལྷ། །མི་མཇེད་ཞིང་གི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱའི་གཙོ། །སྲས་དང་སློབ་མར་བཅས་ལ་གུས་ཕྱག་མཚལ། །སྙིང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དབུས་སུ་རྣམ་བསམ་ནས། །རྒྱུན་དུ་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་ཡི་དམ་ལྷ། །འཇམ་དཔལ་འཇམ་དབྱངས་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །ལྷན་སྐྱེས་ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་སེལ་བར་མཛོད། །བློ་གྲོས་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཁང་བཟང་དབུས། །གཞུང་ལུགས་འབུམ་སྡེ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་ཡི། །ནོར་གྱིས་གཏམས་པའི་མཛོད་ལ་དབང་འབྱོར་པ། །ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །གྲུབ་མཐའ་དང་པོའི་རི་མོ་རྣམ་བཀྲ་ཞིང་། །མ་ལུས་གཞུང་ལ་ཁྱབ་པའི་འགྲོས་བཞི་ལྡན། །བརྒལ་དཀའ་གནད་ཀྱི་རི་ལས་བརྒལ་བ་ཡི། །ལེགས་བཤད་ངོ་མཚར་སུམ་ལྡན་བརྩམ་པར་བྱ།། །།འདི་ལ་དོན་གསུམ་སྟེ། བཤད་པ་སྔོན་འགྲོ་རྒྱ་སྟག་ཁྲ་བོའི་རི་མོ། དཀྱུས་ཀྱིས་བཅད་པ་རུས་སྦལ་རྒྱ་བོའི་བཞི་འགྲོས། དཀའ་བའི་གནས་ལ་དཔྱད་པ་གངས་སེང་དཀར་མོའི་མཆོང་སྟངས་སོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ། རྩོམ་པ་པོ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཆེ་བ། དེས་བསྟན་བཅོས་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་ཚུལ། བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་དོན། མཚན་ལྡན་གཞུང་གི་དགོས་འབྲེལ། དགོས་ལྡན་བསྟན་བཅོས་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་གོ །དང་པོ་ནི། བསྟན་བཅོས་འདིའི་མཛད་པ་པོ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་ཡིན་ལ། འདིའི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ། རིགས་སུ་འཁྲུངས་པའི་ཡོན་ཏན། སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན། ལུང་བསྟན་བརྙེས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་བཀའི་བསྡུ་བ་རིམ་པ་གསུམ་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསྟན་པ་དར་བར་གནས་པ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ལ་དགྲ་ལན་གསུམ་དར་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མངོན་པ་ཅུང་ཟད་ནུབ་པའི་ཚེ། བྲམ་ཟེ་མོ་གསལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམ
Chinese
《俱舍论》释论诀窍三奇具足。 《俱舍论》释论诀窍三奇具足。 《俱舍论》释论诀窍三奇具足》之名著。顶礼上师与殊胜本尊怙主文殊菩萨！世间之父具四面者，三界之主具千眼者等，于世间高傲自大，高声喧哗，发髻高耸自负之辈，以彼之莲足为庄严之台座者，世间导师乔达摩天中之天，此贤劫之导师释迦主，与诸子及弟子等，恭敬顶礼！于心之坛城中央如是观想，恒常祈祷之本尊，文殊、妙音、文殊金刚，祈请您遣除俱生心意之黑暗！于智慧极明之高楼中央，于九十九万部经论之宝藏具有自在者，顶礼一切智者第二尊，首创宗派之纹饰，遍布一切经论之四种行相具足，超越难以逾越之要义之山，著述稀有三具足之妙说。此中有三义：释论之前行乃花斑虎之纹饰，以正文截断乃老龟之四行，于困难之处进行研究乃雪狮之跳跃。初者有五：作者论师之伟大，其如何著述论典之方式，所著论典之名称意义，具名论典之必要关联，必要论典总体的分类。初者是，此论典之作者乃一切智者第二尊世亲，此之伟大功德有三：所生之种姓功德，生得与修习之功德，获得授记之功德。初者是，导师涅槃后，三藏结集次第出现之后，大乘教法兴盛之时，对法论有三次争论兴起，大乘之对法稍微衰落之际，婆罗门女光明戒
English
A Key to Explaining the Abhidharmakośa, Endowed with Three Wonders. A Key to Explaining the Abhidharmakośa, Endowed with Three Wonders. Herein resides the treatise entitled "A Key to Explaining the Abhidharmakośa, Endowed with Three Wonders." I prostrate to the guru and the supreme deity, the protector Mañjuśrī! Those such as the world's father with four faces, and the lord of the three realms with a thousand eyes, who proudly proclaim their arrogance in the world, and those who boast with high topknots and diadems, whose lotus feet serve as a beautiful pedestal, the world's guide Gautama, the god of gods, the teacher of this Sahā world, the chief of the Śākyas, I respectfully prostrate to him, together with his sons and disciples! Having visualized in the center of the heart's mandala, the yidam deity to whom I constantly pray, Mañjuśrī, Jampelyang, Mañjuvajra, please dispel the darkness of my innate mind! In the center of the palace of utterly clear intelligence, possessing mastery over the treasury filled with the wealth of ninety-nine hundred thousand scriptures, I prostrate to the second omniscient one, whose pioneering tenets are beautifully adorned, possessing the fourfold gait that pervades all scriptures, surpassing the insurmountable mountains of essential points, I shall compose the wondrous discourse endowed with three rarities. This has three topics: the preliminary explanation is like the stripes of a spotted tiger, dividing by the main text is like the four gaits of an old turtle, and examining difficult points is like the leap of a white snow lion. The first has five: the greatness of the author, the teacher; how he composed the treatise; the meaning of the title of the composed treatise; the purpose and connection of the treatise with a title; and the general classification of the treatise with a purpose. The first is: the author of this treatise is the second omniscient one, Vasubandhu, and his great qualities include: the qualities of the lineage in which he was born, the qualities of his innate abilities and learning, and the qualities of having received prophecies. The first is: after the passing away of the Teacher, and after the three collections of the teachings occurred in sequence, when the teachings of the Great Vehicle were flourishing, three disputes arose regarding the Abhidharma, and when the Abhidharma of the Great Vehicle slightly declined, the Brahmin woman, Bright Morality,
Tibetan
ས་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པ་དར་བར་བཞེད་ནས། རྒྱལ་རིགས་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འདུས་པ་ལས་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འདུས་པ་ལས་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ། ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་ལྕེ་ལ་གི་ཝང་གི་དྷཱིཿཡིག་བྲི་བ་ལ་སོགས་པ་བློ་རྣོ་བའི་ཐབས་མང་དུ་བྱས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐྱེ་བ་ལྔ་བརྒྱར་བར་མ་ཆད་དུ་པཎྜི་ཏར་སྐུ་འཁྲུངས་པས་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་བློ་གྲོས་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་ཅིང་། རིགས་པའི་གནས་ལྔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པས་གཞུང་ལུགས་འབུམ་སྡེ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞལ་འདོན་བྱེད་པ་ཞིག་གོ །གསུམ་པ་ནི། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། དེ་འོག་རྣམ་པར་གྲགས་པ་ནི། །ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་བྲམ་ཟེ་ནི། །ཡི་གེ་དང་པོ་བ་བསྟན་པ། །སྟོན་པའི་བསྟན་ལ་དེ་གཙོ་བྱེད། །མཆོད་རྟེན་ཀུན་དགའ་རྭ་བར་གནས། །སྟོན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིད་འོང་གིས། །ས་ནི་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་མཐར་ཐུག །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་རྒྱན་དུ་བྱས། །ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཤཱ་རིའི་བུས། །གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་མཽ་འགལ་བུས། །ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་གང་པོས་བསྡུས། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་ནི་ལྷ་སྐྱིད་ཀྱིས། །ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་ཀ་ཏྱའི་བུས། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི། །འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་གསུས་པོ་ཆེས། །ཞེས་པ་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་སྡེ་བདུན་པོ་འདི་སྟོན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནས་ཐ་དད་དུ་གང་ཟག་སོ་སོ་ལ་ཐོར་བུ་ཐོར་བུར་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པས་བཀའ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་མདོ་ལས་དགེ་སློང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཅན་ཞེས་གསུངས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ཚང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ། མངོན་པ་སྡེ་བདུན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་འདུས་མ་བྱས་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་དུ་མ་སྣང་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་གསུངས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་བདུན་གྱིས་རང་དགར་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞིང་། བཀའ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡང་མེད་དེ། འདུལ་བ་དང་མདོ་སྡེའི་ནང་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པའི་ཆ་རྣམས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེའོ། །སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ན། དེ་བཀའ་མིན་ཡང་ཚད་མར་ཁས་
Chinese
因为地神希望弘扬阿毗达磨，所以从一个刹帝利种姓聚集之处诞生了圣者无著，从一个婆罗门种姓聚集之处诞生了论师世亲，他们从小就在舌头上书写耆婆（藏文：གི་ཝང་，梵文天城体：，梵文罗马拟音：，汉语字面意思：）的谛（藏文：དྷཱིཿ，梵文天城体：धी，梵文罗马拟音：dhīḥ，汉语字面意思：），做了很多使智慧敏锐的方法。 第二，因为五百世连续不断地转生为班智达，所以具有与生俱来的无与伦比的智慧，通达了五种理性的领域，掌握了九十九万部论典，经常念诵《八千颂般若》。 第三，如《文殊根本续》所说：“此后名闻遐迩者，南方方向婆罗门，示现第一字母‘བ’者，彼于导师教法中为主，住于功德塔欢喜苑，导师之悦意身影像，地至二海之边际，作为一切之庄严。”由此可知。 第二种观点是，分别说者认为：“法蕴舍利子，施设论目犍连子，界之集合是满慈子，识之集合是天护，入智慧是迦旃延子，分别论是世友，行之类别是大腹。”如是，这七部阿毗达磨，是导师圆满正等觉在不同地方对不同的人零散宣说的，由七位阿罗汉汇集而成，所以是佛语。否则，经中说“比丘是三藏持有者”，这样三藏就不完整了。 经部师说：阿毗达磨七论不是佛语，因为其中有很多与理性相违背之处，比如未造之法作为实有存在等等。佛陀对诸法自相共相的体悟没有颠倒，所以不可能说出与理性相违背的话。因此，那是七位阿罗汉自己撰写的。佛语没有三藏不全的过失，因为在律藏和经藏中，有显示诸法自相共相的部分，那就是阿毗达磨藏。有些古代人认为，按照经部的观点，即使那不是佛语，也被认为是量。
English
Because the earth goddess wished to spread the Abhidharma, the noble Asanga was born from a gathering of one Kshatriya lineage, and the master Vasubandhu was born from a gathering of one Brahmin lineage. From a young age, they wrote the syllable dhīḥ (藏文：དྷཱིཿ，梵文天城体：धी，梵文罗马拟音：dhīḥ，汉语字面意思：) of jīva (藏文：གི་ཝང་，梵文天城体：，梵文罗马拟音：，汉语字面意思：) on their tongues and employed many methods to sharpen their intellect. Secondly, because they were born as paṇḍitas continuously for five hundred lifetimes, they possessed innate and unparalleled wisdom. Having reached the other shore of the five fields of reasoning, they mastered ninety-nine hundred thousand treatises and regularly recited the Aṣṭasāhasrikā Prajñāpāramitā. Thirdly, as stated in the Mañjuśrīmūlatantra: "Thereafter, the one renowned in all directions, the Brahmin in the southern direction, who reveals the first letter 'ba', will be the chief in the Teacher's doctrine. He will reside in the Kuṇḍa Garden of the Stūpa, and the pleasing image of the Teacher will adorn the land up to the edge of the two oceans." This is what it indicates. The second view is that the Vaibhāṣikas say: "The Dharma Skandha was by Śāriputra, the Jñānaprasthāna by Maudgalyāyana, the Dhātukāya was compiled by Pūrṇa, the Vijñānakāya by Devaśarman, the Prajñaptiśāstra by Kātyāyanīputra, the Abhidharmasamuccaya by Vasumitra, and the Sangītiparyāya by Mahākausthila." Thus, these seven treatises of the Abhidharma were spoken by the Teacher, the perfectly complete Buddha, in different places to different individuals in a scattered manner. These were then compiled by seven Arhats, and therefore they are the words of the Buddha. Otherwise, the sūtras say, "A bhikṣu is one who holds the three piṭakas," and thus the three piṭakas would not be complete. The Sautrāntikas say: The seven treatises of the Abhidharma are not the words of the Buddha, because there are many contradictions to reason, such as the unconditioned being established as a substance. The Buddha's realization of the individual and general characteristics of phenomena was not inverted, so it is impossible for him to speak what contradicts reason. Therefore, they were composed independently by seven Arhats. There is no fault of the Buddha's words lacking the three piṭakas, because within the Vinaya and Sūtra piṭakas, the parts that show the individual and general characteristics of phenomena are the Abhidharma piṭaka. Some ancient scholars thought that according to the Sautrāntikas, even if that is not the word of the Buddha, it is still considered valid.